فهرست جداول
۴-۲-۱ نمودار………………………………………………………………………………………….۱۱۶
۴-۲-۲ //……………………………………………………………………………………………….۱۱۷
۴-۲-۳ //……………………………………………………………………………………………….۱۱۸
۴-۲-۴ // ……………………………………………………………………………………………..۱۲۰
۴-۲-۱ جدول……………………………………………………………………………………………۱۲۲
۴-۲-۲ //……………………………………………………………………………………………….۱۲۲
۴-۲-۳ // ……………………………………………………………………………………………….۱۲۳
۴-۲-۴ //………………………………………………………………………………………………..۱۲۳
هوالمحبوب
با یاد و نام او که ابتدای هر چیز است .
تقدیر و سپاس
با درود بر پیامبر رحمت و خاندان پاکش سخن را با سپاس از الطاف بی کران آن یگانه هستی بخش آغاز می کنم . خداوند مهربان الطاف خود را برمن ارزانی داشت و درزمانه ای که حکمت به علم و علم به اطلاعات تقلیل یافته است ، این فرصت را برایم فراهم کرد تا از راهنمایی و اشراف استادی برخوردار گردم که حضور حکمت دروجود آن ، علم را با تواضع همراه کرده است استاد گرامی سرکار خانم دکتر بنی سی که با راهنمایی مستمر و با صرف وقت راهگشای این پژوهش بوده اند درواقع هر استاد ی ومعلمی چراغ روشنی است که همیشه فروزان بوده و دردلها ماندگار خواهد ماند توفیقات روز افزون برای ایشان را از درگاه حق تعالی خواستارم .از اساتید گرامی که زحمت داوری این پــــــــژوهش را بعهده داشته و با دقت نظر خود بر اعتبار علمی پژوهش افزودند تشکر می نمایم .
دراینجا یادی می کنم از پدربزرگوارم که درود خدا براو باد که تمامی ناملایمات و سختی روزگار را به جان خرید و مرا یاری داد تا درعرصه علم و دانش قدم بردارم و یادی می کنم از مــــــــادرم که مرا با زحمات فراوان بزرگ کرد و یارویاور من بود .
از تمامی اساتید و دوستانم ، بالاخص آقای مهندس حق شناس که با لطف بی دریغ خود مرا یــــــاری کردند کمال تشکر و قدردانی را دارد.
چکیده
برای اعتلای کیفی و کمی آموزش وپرورش ونوآوری های علمی در عرصه تعلیم و تربیت بایدمتناسب با برنامه های آموزشی درسطح جهانی وفهم موثر آن تلاش کرد و با برنامه ها و مولفه های جهانی همسو جهت شد .مــــولفه های جهانی شدن فرایندرو به گسترشی است ک تمامی عرصه هارا درنــــوردیده و شناسایی مولفه های جهانی،دراین راستا جهان را دهکده ای نمـوده که درآن همه چیز دردنیای بین الملل وجوامع درحال تغییر وانتقال است. در دنیای امروز عقیده براین است که بایدتفکرو ایده آموزش جهانی را باتوجه به تحولات وپیچیدگی جهان در نظام آموزشی فراهم نمود و با شناخت هدف های مولفه های آمــــوزش جهانـی ازجمله آگـــــاهی از نظام ها،آگاهی ازچشم انداز ، مسئولیت پذیری و ذهنیت فرایندی را بعنوان مبنای حرکت درمحتوای کتاب های مورد تدریس نظام آموزشی کشور گنجاند تا اولین گام موثر دراین جهت به صـــــــورت عملی برداشت .لــــــذادراین پژوهش ،پژوهشگر بدنبال تحلیل محتوای کتاب مطــــالعات اجتماعی وجغرافیـا براساس مولفه های جهانی بوده است .
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
واژگان کلیدی :آموزش جهانی ،تحلیل محتوای،مطالعات اجتماعی،جغرافیا
فصل اول
کلیات پژوهش
برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.
مقدمه
شناخت جهان نیازمند آگاهی از اهداف و برنامه های درسی در هر نظام آموزشی است و لحاظ کردن اهداف متناسب با مولفه های جهانی در محتوای کتاب های درسی در واقع پی بردن به واقعیت موجود در راستای حرکت موثر برای پیشبرد اهداف آموزشی محسوب می گردد. هر هدفی به منظور اصلاح روش های تاثیر گذار در کتاب های درسی ، نگاه فراگیر را نسبت به جهان پیرامونی آگاه می سازد با درنظر گرفتن این ویژگی آموزش جهانی و شناخت مولفه های آن می تواند چشم انداز واقع بینانه از جهان را ترسیم نماید و آموخته های فراگیران با توجه به نگاه جهانی شکل می گیرد و فراگیر متوجه می شود که تنها دریک نظام آموزشی بسته محلی دانشی را فرا نمی گیرد و بلکه محتوای کتاب ها آنان را به کوشش بیشتر در رشد و توسعه ملی و فراملی سوق می دهد . پس جهان پیش روی ما ، در حال تحول و دگر گونی است دانش و علم نوین هرروز در حال تغییر به سوی مطلوب شدن و فراگیر شدن علوم جدید را در پی دارد دراین شرایط ما هم باید با توجه به تحولات و پیچیدگی های جهان امروز ، توانایی فائق آمدن بر آنها را داشته باشیم . این هم میسر نمی شود مگر مولفه های جهانی را در محتوای کتاب های درسی لحاظ نماییم .
لذا نظام آموزشی کارآمد درجهت رشد و شکوفایی علم و دانش در عرصه بین الملل تلاش می کند و فراگیران در عرصه تعلیم وتربیت را با برنامه های فراملی و متناسب با اهداف و مولفه های جهانی در جامعه پرورش می دهد ، در آن صورت طراحی و برنامه ریزی چنین نگرش های عمیق و جهانی ما را در علم روز بسیار کارآمد خواهد کرد . پژوهش ما در راستای برون رفت از ناکارآمدی و نواقصات موجود در نظام آموزشی بوده و تلاش پژوهشگردرجهت رفع این مشکلات بوده است . به نقل از لی اندرسون ، یکی از پیشگامان این ایده ، آموزش جهانی را همچون آگاهی در باره مسائل جهانی می داند مسائلی که زندگی ما را تحت تاثیر قرارداده است (علاءالدین ،۱۹۸۹).
مولفه های آموزش جهانی ارائه کننده الگوها ، دستورها ، راه کاری لازم برای تجدیدنظر و اصلاح برنامه درسی درسطوح و دوره های مختلف تحصیلی مطابق با مقتضیات و شرایط صورت می دهد و به بیانی دیگر آموزش جهانی تلاش برای ایجاد تغییر در محتوا ، روشها و موقعیت اجتماعی تعلیم و تربیت برای آماده کردن بهتر فراگیران برای شهروندی در عصر جهانی تعریف می کند. نظام آموزش جهانی یک چارچوب جامع و مشخص برای تحقق اهداف و مهارتهای زندگی بوده و با برنامه های مشخص برای تکامل و تقویت روش زندگی محسوب می گردد( ضرغامی ، ۱۳۸۸).
۱-۲ بیان مسئله
برای اعتلای کمی وکیفی نظام آموزش و پرورش و روند روبه رشد و توسعه علم و دانش ، برنامه ریزی متناسب با اهداف و برنامه های آموزش جهانی در محتوای درسی مدنظر بوده ، از طرفی متناسب با همان هدفها موضوعات و مولفه های جهانی در محتوای کتاب های درسی دراین پژوهش اصلی ترین دغدغه می باشد. نظام آموزشی براین اساس به سمت و سوی جهانی حرکت کند و این مولفه ها را در کتاب های درسی ، خصوصآ در دوره اول متوسطه که شخصیت دانش آموز درحال شکل گیری اجتماعی است بگنجاند.
اهداف تربیتی درمولفه های جهانی و برنامه ریزی درسی ابعاد مختلف زمانی ،مکانی ،مسائل و درونی مد نظر باشد و خصوصآ اهداف در مولفه های جهانی ، آگاهی از نظام ها ، آگاهی از چشم انداز ، مسئولیت پذیری و ذهنیت فرایندی را در سیستم آموزشی به شکل واقع بینانه با هدف چارچوب مشخص برای رسیدن به رشد و شکوفایی باشد( جمیله علم الهدی ، ۱۳۹۲).
بنابراین آموزش و پرورش با گسترش روزافزون ارتباطات در سراسر جهان روبه رو می باشد و چالش اساسی در نظام آموزشی مطابق نمودن الگوها و هدفها و یا نادیده گرفتن مولفه های جهانی است که در صورت نپذیرفتن واقعیت موجود ، باعث دور شدن از اصل موضوع خواهد بود .نظام تربیتی و آموزشی باید در راستای بروز کردن هدفهای موجود و برنامه ریزی مطابق با نیازهای درون جامعه در محتوای کتاب های درسی تغییر ایجاد نماید و همین باعث روند رو به رشد را در نگاه علمی خواهد داشت .
پس توسعه همه جانبه در نظام آموزشی ، به واسطه ظهور فنآوری نوین در عرصه آموزشی و فهم و بکارگیری آن در نظام آموزشی جهت تغییر در بهبود وضع موجود محسوب می گردد.
تاثیر مولفه های جهانی بر اهداف و محتوای کتاب های درسی در نظام آموزش وپرورش کشور می تواند با برنامه ریزی متناسب با شرایط زمانی و مکانی ، گام مثبت در روند برنامه ریزی آموزشی تلقی شود . انتظار از نظام آموزشی در دوران مدرن بررسی همان مولفه های جهانی بوده و چه بسا بخشی از این بحران های موجود حاصل کاستی های همین تعلیم وتربیت دوران مدرن است بر همین اساس آموزش جهانی ناظر بر تحولات مشترک و جهانی است که برای تغییر وضع موجود در زمینه آموزش شکل گرفته است (ضرغامی ،۱۳۸۸)
آموزش و پرورش می تواند با متناسب کردن اهداف آموزشی خود با مولفه ها و اهداف جهانی در پرورش دانش آموزان به عنوان شهروند جهانی و ویژگی های بین المللی در برقراری ارتباطات بسیار با اهمیت در تدوین برنامه های زمانی برای کشور طراحی و برنامه ریزی نماید ( مهدوی نیا ، ۱۳۸۶).
ارتباط بین مولفه های آگاهی از نظام ها و آگاهی از چشم انداز و مسئولیت پذیری و ذهنیت فرایندی بسیار در تعامل بین دانش آموز و نظام آموزشی تاثیر دارد و تعمیم دادن این مولفه ها به برنامه ها و اهداف آموزشی ملی ، گامی در روشنگری اهداف آموزشی با نگاه واقع بینانه وامیدوارکننده خواهد بود . همین تفکر باعث خواهد شد تا باور کنیم که تنها در مدرسه و آنچه که در محتوای کتابها لحاظ شده ، به دانش آموز منتقل نمی شود بلکه درصورت محدود کردن آموزش ، در دنیای نوین ارتباطات واطلاعات از راه های دیگر بصورت مجازی آموزش به دانش آموز منتقل می شود و نسل کنونی به دنبال دانش های روز می باشد . با این نگرش می توانیم به این نکته برسیم که باید تربیت نسل دانش آموزی متناسب با رشد و توسعه ابعاد جهانی همسو و هم جهت باید شکل بگیرد و مولفه ها و استانداردهای جهانی در محتوای کتاب ها نوید بخش نگاه جهانی خواهد بود.
۱-۳ ضرورت و اهمیت تحقیق
روند تحولات درقرن بیستم در دهه ی۱۹۷۰ میلادی وارد مرحله ی جدیدی شد و در اواسط دهه ی ۱۹۸۰ تقریباً درتمامی زمینه ها نشان خود را برجای گذاشت و برای اشاره به این دگرگونی ها مفاهیمی چون جامعه صنعتی و فرا مدرن (پست مدرن ) بکار رفت .این مفاهیم در دهه ی ۱۹۹۰ میلادی جای خود را به مفهوم جهانی شدن داد (ایران زاده، ۱۳۸۰).
رویکرد مشارکتی و فعال جهت شکوفایی استعداد ها را باید رواج داد ، تقویت محیط های یادگیری و بهره گیری از روش های گوناگون یادگیری ، همچنین ترویج برنامه های تلفیقی آموزش های پایه ، تعامل و همکاری در سطح ملی ، منطقه ای و بین المللی است (دل ،۱۹۹۸). [۱]
ازنظر کاستلزجهانی شدن مبتنی بر شبکه ای از تعاملات ، ارتباطات و وابستگی های دوجانبه بین افراد دردورترین نقاط است بطوری که آنها نیز می توانند در جهان تاثیر بگذارند و مجهز به گسترش سریع دانش و اطلاعات درسراسر جهان گردند (کاستلز[۲] ،۱۹۹۱).
پس بنظرمی رسد که بگویم مهم نیست که درکجای دنیا ایستاده ایم مهم آنست که درچه راستایی گام بر می داریم. (احمدی ، ۱۳۸۸)
مولفه های آموزش جهانی راهکارهای آزمایش شده ای را برای بهبود محیط یادگیری و غنی سازی یادگیری مطرح می کند و اهداف علمی ، مهارتی ، رفتاری و ارزشی به طور موثرتری شناخته می شوند ( مطلق ، گلنسایی ، ۱۳۸۹).
دردنیای امروز عقیده براین است که باید تفکر جهانی داشت وبه صورت محلی این تفکرات را پیاده کرد ، این امر می تواند به معنای بومی سازی تفکرات و اندیشه های جهانی نیز تلقی شود .پس مولفه های آموزش جهانی خود پدیده ای که نسبتاً جدید وهرچند تاثیرات مهمی بر افراد و جوامع دورافتاده ترین بخش ها را دارد.
درایران نیزبسیار مفید و موثر بوده و بر حوزه فرهنگ و به شکل عام بر تعلیم وتربیت به شکل خاص تاثیر گذار بوده است . مولفه آموزش جهانی و اهداف آن یک امر کلی و ضروری است که درک از حرکت رو به رشد جوامع مختلف با دانش روز همراه بوده و هیچ کشوری دیگر نمی تواند خود را از واقعیت ها و چشم انداز و مسئولیت پذیری در پیشرفت علم و فنآوری به دور نگه دارد ، نظام آموزشی باید خود را با روند رو به رشد علم و تکنولوژی روز مجهز نماید.
شناخت مولفه های جهانی شدن فرایند رو به گسترشی است که تمامی عرصه ها را درنوردیده و تمامی کشورهای جهان را به طریقی درگیر کرده است و جهان را دهکده ای نموده که درآن وظیفه مرزها حداقل تعیین فلمرو کشورهاست و همه چیز دردنیای بین الملل و جوامع درحال انتقال است . از این رو جهانی شدن برنامه های درسی درصدد تدارک فرصت های رشد و توسعه شخصی و حرفه ای همه دانش آموزان ودانشجویان حاضر درصحنه جهانی و براساس نگریستن به تمام افراد درسطح جهان به عنوان شهروند جهانی است . در آموزش و پرورش جهانی نیز برنامه درسی نمی تواند محدود به مرزهای ملی باشد و باید به دانش آموزان و دانشجویان کمک کند تا راه هایی را که از طریق آنها می توانند زندگی خود و دیگر انسان ها را درسراسر جهان غنی سازند کشف و به آن هاعمل کنند ( کدیور ، ۱۳۸۴).
انسان امروزه صرفاً موجودی منحصر در خانواده ، جامعه و کشور نیست بلکه بخش جدایی ناپذیر از جهان بشری و مناسبات جهانی است و به صورت موجود جهانی درآمده است . از این رو برنامه های درسی باید بر مهارت های فردی موردنیاز فراگیرنده مهارت های مورد نیاز زندگی جمعی و مهارتهای موردنیاز شهروند جهانی تاکید نمایند.
بطور کلی طراحان برنامه ها و اهداف جهانی ، آموزش درراستای مسائل جهانی را از طریق اهداف جزئی تر وطرح مفاهیم خاصی نظیر محیط زیست ، حقوق بشر ، صلح ، سلامتی و بهداشت ، جامعه چند فرهنگی پیگیری می کنند (لطف آبادی ، ۱۳۸۵).
عکس مرتبط با محیط زیست
همانطوری که درتاریخ آموزش وپرورش کشورهای جهان ، حرکت های دیگری که منجر به تغییراتی درنظام های آموزشی ، وجود داشته است ،اما تا قبل از نیمه دوم قرن بیستم ، اغلب نظام های آموزشی در ساختارهای سنتی خود و مشابه آنها و غالباً اقتباس گونه از الگوهای متداول اروپایی عمل می کردند . ساختار کلی این الگوها در آموزشکده ها یا واحدهای آموزشی به نام دانشسراها یا کالج های تربیت معلم درکشورهای مختلف جهان ، با اعتبارهای علمی – آموزشی متفاوت خلاصه می شود .(گاستون میالاره [۳]،۱۹۸۳).
آموزش وپرورش نمی تواند و نباید از واقعیت های زندگی دور بماند . این موضوع ورد زبان ها در ربع قرن بیستم شد و سرانجام نظام آموزشی تازه ای را پی ریخت و معلم را درپایه و شالوده خود قرار داد.
از آن به بعد دگرگونی های محتوایی برنامه ها و نوآوری های آموزشی نقش معلم بیشترین توجه را به خود جلب کرد و در نوامبر ۱۹۸۰ یک گروه بین المللی متشکل از شخصیت های علمی ، آموزشی و فرهنگی درباره آینده آموزش وپرورش تشکیل گردید ( یونسکو ،۱۹۸۱)
تحقق تحول بنیادین آموزش وپرورش که محقق نمودن آرمانهای متعالی و تلاش همه جانبه در تمام ابعاد فرهنگی ، علمی ، اجتماعی واقتصادی است و احراز جدی از مهمترین زیرساخت های تعالی پیشرفت برای ارتقاء سرمایه انسانی شایسته کشور در عرصه های مختلف است . این تحقق مانند احیای تمدن عظیم ، سازنده ، فعال و پیشرو درمیان ملت ها و کسب آمادگی برای برقراری ارتباط همه جانبه درجهان است . تحقق این موضوع که مولفه های آموزش جهانی و برنامه های درسی آن درسطح ملی و فراملی که جامعه بشری را با دید کلان درعرصه فعالیت و علم آموزی و تلاش برای رفع معضلات و مشکلات و سایر مواردی که نیازمند یک هدف مشترک است گام برمی دارد بعنوان نقشه راهی که درآن نحوه طی مسیر به صورت شفاف و دقیق مشخص نموده است . دراین تحول بنیادین درنظام آموزش وپرورش کشور معطوف به چشم اندازی است که درسه دهه اخیر تلاش های وافر و قابل توجهی از مسئولان ودست اندرکاران آموزش وپرورش انجام گرفته است برای بهبود واصلاح نظام آموزشی که خوشبختانه نتایج مثبت مفیدی نیز برجای گذاشته است بادرک ضرورت واهمیت این امر که انسان را موجودی جستجوگر دانسته اند ، آدمی وقتی حقیقتی را به دست می آورد آرامش می یابد از این روست که پژوهش و پژوهشگری درطول تاریخ بشر استمرار یافته است. انسانها بدون آنکه از پژوهش خود سودی حاصل کنند آن را محقق می ساختند . وقتی آدمی دربرابر سوالی قرار می گیرد که حتی دانستن آن به لحاظ مادی با ندانستن آن مساوی است چنین جوابی می تواند او را آرام کند که انسان همواره جویای شنیدن و یافتن است پزوهش اززمان خلقت آدم تا امروز وجود داشته است که دربرهه های خاصی معانی و مبادی مختلفی یافته است ، دست کم درحوزه فلسفی به دو صورت بکار رفته است .پژوهش به معنای مصطلح امروزی که ریشه های آن به اوایل قرن ۱۶ برمی گردد و به دنبال این تغییرات درفلسفه وعلم نیز تغییراتی بوجود آمد که مورد توجه قرارگرفت (هوانسیان [۴] ۱۳۹۰).
عکس مرتبط با اقتصاد
اهداف و برنامه های آموزش جهانی ، آموزش را تلاش برای ایجاد تغییر در روش ها و موقعیت اجتماعی تعلیم وتربیت برای آماده کردن بهتر فراگیران برای شهروندی درعصر کنونی تعریف می کند (علاالدین ، ۱۹۸۹).
برنامه ها و اهداف در مولفه های آموزش جهانی با توجه به ایدئولوژی ها و اهداف گوناگون در معانی مختلف بکار گرفته است که عبارتند از :
دسته ای اهداف آموزش جهانی را به معنای گزینش بعضی مسائل جهانی و ورود آنها به برنامه درسی دبیرستان تلقی می کنند ، بطوریکه دانش آموزان در وقت خالی برنامه هفتگی خود در مدرسه با مسائل جهان و روابط بین الملل آشنا شوند .
برخی دیگر آموزش جهانی را همچون طرحی می بینند که خصوصاً باید در برنامه درسی و اجتماعی وارد شود.
دسته دیگر برنامه های مولفه آموزش جهانی را مطالعه مسائل و موضوعات جهان ، چون آینده با ثبات ، زندگی بدون امنیت و عدالت اجتماعی در برنامه درسی و به صورت ” تلفیقی بین رشته ای ” یا فرا رشته ای تعریف می کنند (ضرغامی ،۱۳۸۹).
برنامه های درسی متعلق به آموزش جهانی آشکارا پیوند اهداف ، محتوا و فرایندهای آموزشی مناسب برای دستیابی به چشم انداز جهانی را بیان می کنند ، توسعه چشم انداز جهانی باید از اصلاح چشم انداز معلمان آغاز گردد(بگلر، ۱۹۹۳).
آموزش جهانی چارچوب مفهومی و محتوایی واقعی چشم انداز مربوط به آموزش جهانی به معلمان جهت افزایش درک آنان نسبت به اهداف آموزش جهانی و همچنین پرورش و اصلاح نگرش ایشان در باره مسائل جهانی و بالاخره توانمندیهای معلمان برای ابداع راهبردهای آموزشی تازه .
سنجش وضعیت معلمان از جهت اختیارات و توانمندیهای تصمیم گیری در کلاس درس وهمچنین تغییر محتوای برنامه درسی .
درخواست از معلمان برای مشارکت در تعیین مناسب محتوای درس ها با اهداف آموزش جهانی به کمک معیارهایی که دراختیار آنها گذاشته می شود و توصیه هایی که برای مبانی و معیارهای تصمیماتشان ارائه می کنند.
تدارک شرایط آموزش برای بررسی انتقادی کتاب های درسی و برنامه درسی از جهت ، تامین فرصت های آموزشی برای گسترش چشم انداز جهانی ، پذیرش راهبردها و فنونی که مقتضی درک مفهومی و گرایشات ارزشی و خردمندانه معلمان است .
هرنظام آموزشی بربستری از نگرش های فلسفی – علمی و ضرورت های اجتماعی بنا می گردد. برای تدوین یک برنامه آموزشی با استدلال جهت اثبات برتری آن بهتر است زمینه ای متشکل از عناصر فلسفی ، علمی و اجتماعی انتخاب شود که هم مبین ضرورت های آن برنامه ، هم مرجع الزامات و مواضع متنوع آن در مورد گوناگون باشد(پایک ،۱۹۹۹).
۱-۴ هدف اصلی
