۳-۳-۹-۲-گسترش حملونقل عمومی

ایجاد کیفیت بالاتر حملونقل عمومی برای تشویق استفاده و جذابیت آن نسبت به وسایل نقلیهی شخصی، ایجاد سرویسهایی با جذابیت بالا و افزایش سهم حملونقل عمومی در بازار حملونقل از مؤلفه های اساسی برای رسیدن به این منظور است زیرا حملونقل عمومی میتواند وابستگی به ماشینهای شخصی تک نفره را کاهش دهد. روش کلیدی دستیابی به این هدف در ایجاد ساختار جدید شهری و تغییر برنامه ریزی کاربری زمین است و سایر روشها عبارتند از:

• • توسعهی سرویسهای سلسلهمراتبی حملونقل عمومی

• • دادن تقدم به ایجاد عملکردهای حملونقل عمومی

• • بالا بردن کیفیت ( بهبود، راحتی، ایمنی و سر وقت بودن ) و کمیت ( مکرر بودن، پوشش جغرافیایی کامل و دسترسی آسان برای همه ) سرویسهای حملونقل عمومی

• • ایجاد پارکسوارها و تهیهی وسایل و امکانات متناسب با آنها

• • انسجام ایستگاههای وسایل نقلیهی عمومی و ارائه اطلاعات لازم ( مانند: جداول زمانی، مبالغ کرایه و …)

• • پیشبینی آلترناتیوهایی برای حملونقل عمومی که از نظر هزینه مناسب اقشار کم درآمد باشد.

۴-۹-۲-تغییر فرهنگ استفاده از وسایل نقلیهی شخصی

وسایل نقلیهی شخصی عامل حاکم بر حملونقل شهری بوده و برای آینده قابل پیشبینی نیز حاکم باقی خواهند ماند. ساختار شهری فعلی و کاربری زمین جاری با هدف سهولت جابجایی و حرکت سریع برای خودروهای شخصی، این حاکمیت را دو چندان کرده است. برای رسیدن به پایداری باید استفادهی ناکارا از خودرو ( استفادهی تک نفره از خودروی شخصی به جای حملونقل عمومی ) کاهش یابد و سیستم متعادلتری برای حملونقل از طریق ترکیب روش های زیر ایجاد گردد:

• • طراحی حومه های جدید و توسعه های اساسی و آتی باید در جهت افزایش امکانات پیادهروی، دوچرخهسواری و استفاده از حملونقل عمومی باشد

• • استفاده از تکنیکهای مدیریت ترافیکی برای رسیدن به استفاده کاراتر از راه ها و مسیرهای موجود

• • مدیریت ترافیک

۵-۹-۲-مدیریت تقاضای سفر

برای مدیریت تقاضای سفر در نواحی شهری، اقداماتی به شرح زیر را میتوان بهکار برد:

۱-۵-۹-۲- پیشبینی پارکینگها

پارکینگها بخش مهمی از زیرساختهای حملو نقل هستند که در مناطق شهری مانند جادهها یا در مسیرهای حملونقل عمومی میبایست پیشبینی شوند. برای اینکه پارکینگها بتوانند بهعنوان راهحلی در کاهش بار ترافیک عمل کنند، باید به درستی برنامه ریزی و کنترل شوند، مانند ایجاد پارکینگها در کنار یا خارج از خیابانها که بهصورت پارکینگهای کوتاهمدت و بلند مدت، پارکسوارهای عمومی و خصوصی با در نظر گرفتن نیازهای لازم و غیره. مؤلفه های این راهبرد میتواند شامل موارد زیر باشد:

• • مطالعات دقیق برای مشخص کردن نیازهای جاری و آینده پارکینگها و برنامه ریزی برای ایجاد آنها

• • تأکید بر پارکینگهای کوتاهمدت نسبت به بلندمدت در مراکز شهرها

• • از آنجاییکه پارکینگهای کنار خیابان گرانتر از پارکینگهای خارج از خیابانها هستند، پارکینگهای کنار خیابانها باید با محدودیت زمانی برای اشغال، محدود شوند

• • تلفیق امکانات پارکسوارها با سیستم حملونقل عمومی

• • بهبود سیستم امنیتی پارکینگها

• • محول نمودن مسئولیت ایجاد پارکینگهای مورد نیاز و نگهداری پارکینگهای موجود به شهرداریها

۲-۵-۹-۲- پیشبینی نیازهای حرکت کالا

بهبود کارایی سیستم توزیع کالاهای شهری و حرکت کالاها یک نیاز اساسی در زمینهی سلامت و همچنین برای بهبود بازارهای رقابتی اقتصادی در نواحی شهری است که در حال حاضر بسیار ناکاراست. روش های بهبود حرکت کالاها میتواند شامل موارد زیر باشد:

• • کوشش همگانی توسط صنعت حملونقل کالا برای تفهیم بهتر نیازهایشان به شهرداری

• • درنظر گرفتن سیستم کلی توزیع کالاها توسط مقامات مسئول در همه سطوح و مقیاسهای برنامه ریزی شهری

• • ایجاد امکانات بارگیری و تخلیهی بار در کنار خیابان و در نظر گرفتن مکانهایی در توسعه های جدید

• • تشویق صنایع برای استفادهی بیشتر از سرویسهای عمومی در مناطق شلوغ

• • توسعهی شبکهی مخصوص کامیونها در شبکه های موجود

۳-۵-۹-۲- پیشبینی نیازهای معلولین

علاوه بر جمعیت موجود در جامعه آینده، به سبب بالا رفتن میانگین عمر انسان بر شمار معلولین و افراد ناتوان در جامعه افزوده خواهد شد و سیستمهای حملونقل باید برای این افراد نیز قابل استفاده و در دسترس باشد.

۶-۹-۲- ارتقاء کیفیت زیستمحیطی

• • کاهش سفرهای با وسایل نقلیهی موتوری و مسافتهای طی شده توسط وسایل نقلیه از طریق توسعه های متراکم و کاربری مختلط

• • استفاده از آلترناتیوهای دیگری مانند پیادهروی، دوچرخهسواری و حملونقل عمومی بهجای استفادهی انفرادی از ماشین

• رواج استفاده از منابع تجدیدناپذیر برای وسایل نقلیه

مقدمه و کلیات

مقدمه
۱-۱-۱ اهمیت موضوع
تمامی عوالم را موجودات تشکیل داده اند و فلسفه به عنوان علمی که عهده دار تعمق در امور اصلی عالم است و موضوع آن «وجود بماهو وجود» یا «موجود بماهو موجود» است، با وجود و موجودات سرو کار دارد و فلسفه ی اسلامی با کمال افتخار از پیشروان بحث در مورد وجود بوده است.
مسأله ی «وجود» و «موجود»، اصالت یا اعتباریت آن، وحدت یا کثرت آن و سایر موضوعات مرتبط با آن در فلسفه ی ابن سینا محل ارزیابی ها و داوری های گسترده و متناقض بوده است. و از سویی رسیدن به تعریف، تصور و تلقی مطابق با واقع در مورد آراء ابن سینا، امکان درک صحیح تر اندیشه ی مشایی و حتی درگامی فراتر، حکمت متعالیه و بررسی تطبیقی صحیح آراء و نظام های فلسفی را ممکن می سازد. چرا که بسیاری از اندیشمندان و حتی شخص صدرالمتألهین، آراء ابن سینا را مقدمه و پیش درآمدی برای حکمت متعالیه دانسته اند.

وجود به عنوان حقیقت عینیه در فلسفه ی ابن سینا مطرح نبوده، بلکه وی در تحلیل موجود به وجود می پردازد، لذا دو اطلاق وجود به معنای « وجود عام یا مشترک» و «وجود خاص» هیچ یک منطبق بروجود صدرایی یا آن حقیقت عینیه که ملاصدرا با آن وصف به وجود نگاه می کند، نمی باشد، چرا که وجود خاص در دیدگاه ابن سینا، چیستی و حقیقت عینی اشیا یا همان ماهیت بالمعنی الاعم است و وجود عام نیز، ظاهراً همان لازم خارجی و مقوم و عارض بر ماهیت است. اما با این حال عده ای فلسفه ابن سینا را فلسفه ای وجودی دانسته اند.
در حوزه ی مباحث «وجود شناسی»، نظریات مربوط به وحدت و کثرت در عالم از شاخه های مهم محسوب می شود که در آن گستره ی وسیعی از نظرات ارائه شده است که می توان کثرت محض یا تباین مطلق موجودات را که به مشائین نسبت داده اند، از یک سو و وحدت محض یا وحدت شخصی حقیقت عینی وجود را که قول عرفاست، دو انتهای آن در نظر گرفت و نظریه ی مشهور وحدت تشکیکی وجود را نیز داخل در آن گنجاند که سلسله جنبان این نظریه را صدرالمتألهین شیرازی نام برده اند و نظریه ی« تباین ذاتی موجودات» که هیچگونه وحدتی را میان امور عالم بر نمی تابد، از این حیث در مقابل نظریه ی وحدت تشکیکی وجود قرار دارد، چرا که این نظریه هر دو فرض وحدت و کثرت را درمیان امور عالم می پذیرد و به نوعی آن دو را جمع می کند، لذا به موازات اهمیتی که بحث تشکیک در وجود، دارا است، مسأله ی تباین ذاتی موجودات نیز دارای اهمیت خاصی است و به تبع آن اینکه صاحب یا صاحبان اصلی این نظریه چه کسی یا کسانی بوده اند، قابل بررسی است. آنچه مشهور است، انتساب این نظریه به مشائین و ابن سینا می باشد، که البته عده ای از فلاسفه مخالف این انتساب و برخی موافق آنند و همچنین خود این نظریه نیز همانند هر رأی فلسفی دیگر از شرح و نقد دیگران در امان نمانده است و عده ای بدون کاوش دقیق پیرامون اینکه آیا ابن سینا واقعاً قائل به این نظریه بوده است یا نه، وی و مشائین را به ورطه ی انتقاد کشانده اند.
این در حالی است که بحث تباین و تخالف ذوات خصوصاً تباین میان ذات باری تعالی با سایر ذوات بحثی است که در سخنان متکّلمین، خصوصاً اشاعره، زیاد به چشم می خورد و البته در میان فلاسفه مشاء، «ملارجبعلی تبریزی» که نظراتی خاص به خود و کمابیش متفاوت با آراء فلسفی ابن سینا و سایر مشائین دارد، نیز به تباین وجودات اشاره کرده است. امَا کمی جای تعجب است که انتساب نظریه ی فوق به ابن سینا و مشائین تا این حد در میان فلاسفه شهرت یافته است، درحالیکه سایر نظریات ابن سینا رنگ و بویی بر خلاف این نظریه دارند و در مجموع آراء ابن سینا، این نظریه با سایر اجزاء، هماهنگ نمی باشد و آنطور که گفتیم نظریه ی تباین ذاتی موجودات، بیشتر خاستگاهی کلامی دارد، تا خاستگاهی فلسفی.
۱-۱-۲ هدف تحقیق:
با توجه به اهمیتی که مباحث مربوط به «وجود» و «موجود» در فلسفه ی اسلامی داراست و نیز با توجه به شهرتی که انتساب نظریه ی «تباین ذاتی موجودات» به عنوان یک نظریه ی کثرت گرایانه در توجیه امور عالم به ابن سینا و مشائین، یافته است، لزوم واکاوی و تفحص بیشتر در زمینه ی یافتن صاحب یا صاحبان اصلی این نظریه و نیز بررسی هماهنگی یا عدم هماهنگی آن با سایر آراء فلسفی ابن سینا از جمله بحث اشتراک معنوی مفاهیم «وجود» و «موجود» و همچنین مشکک بودن «وجود» و «موجود» در دیدگاه وی و نیز اثبات این که این نظریه بیشتر خاستگاهی کلامی دارد تا فلسفی، به وضوح نمایان است.
و به همین نحو، هدف از این پژوهش نیز پاسخگویی به ابهامات مذکور در این زمینه و درگامی فراتر پاک کردن وزدودن این انتساب از چهره ابن سینا و مشائین البته در حد بضاعت نگارنده و معرفی متکلمین اشعری و به علاوه «ملارجبعلی تبریزی» به عنوان صاحبان اصلی این نظریه و نیز بیان دیدگاه های برخی فلاسفه ی مطرح، در باب این نظریه و عدم صحت انتساب آن به ابن سینا می باشد.
۱-۱-۳ روش تحقیق
روش تحقیق و شیوه ی گردآوری اطلاعات، در پژوهش حاضر همان روش کتابخانه ای است، یعنی مراجعه به منابع و کتب مربوطه تا حد امکان و استخراج مطالب از آنها. اما نوع روش تحقیق به نحو توصیفی و تحلیل محتوا می باشد. به این شکل که در ذیل هر بحث، پس از بیان و شرح نظر فیلسوف یا متکلّم مورد نظر، قول همان اندیشمند، یا قول اندیشمندان دیگر را در ارزیابی و تحلیل بحث مربوطه ارائه نمودیم.
برای مثال ابتدا به بررسی برخی نظرات فلسفی ابن سینا پرداخته و سپس هماهنگی آنها را با تباین ذاتی موجودات مورد واکاوی قرار داده و به بیان تحلیل سایر فلاسفه درباره نظریه مذکور و انتساب آن به ابن سینا پرداخته و در ادامه قول اشاعره را در آن مورد جویا شدیم و نهایتاً در انتهای هر فصل به نتیجه گیری پرداختیم. اوج روش تحلیلی پژوهش حاضر در فصل چهارم آن است که بین آراء ابن سینا و اشاعره و سایر قائلین به تباین ذاتی موجودات (اعم از فلاسفه و متکلمین) مقایسه و داوری کرده و نقاط اشتراک و افتراق آن ها را نشان داده ایم.
۱-۱-۴ مسائل و فرضیات
و اما مسائل و فرضیات مورد نظر در ابتدای کار از این قرار بوده است:
مساله اول: نظریه ی«تباین ذاتی موجودات» مربوط به کدام نحله ی فلسفی یا کلامی است؟ آیا می توان گفت این نظریه اساساً خاستگاهی کلامی دارد؟
فرضیه: ظاهراً این نظریه در اصل مربوط به متکلمین اشعری بوده و در میان مشائین نیز می توان این نظریه را به ملارجبعلی تبریزی نسبت داد.
مساله دوم: با توجه به ساختار فکری ابن سینا و برخی نظرات فلسفی وی (از جمله اشتراک معنوی در مفهوم« وجود» و «موجود» و. . .) آیا می توان نظریه ی «تباین ذاتی موجودات» را به وی نسبت داد؟
فرضیه: خیر این نظریه با ساختار فکری ابن سینا هماهنگ نمی باشد.
مساله سوم: نظر ملاصدرا و برخی فلاسفه ی دیگر در مورد انتساب نظریه ی مذکور به ابن سینا چیست؟
فرضیه: این فلاسفه با انتساب نظریه فوق به مشائین مخالفند و ملاصدرا،نظر ابن سینا را در رابطه با وحدت حقیقت وجود و اختلاف مراتب آن، مانند رای خود می داند.
مساله چهارم: موضع برخی فلاسفه از جمله ملاصدرا در مورد نظریه ی فوق چه می باشد؟
فرضیه:
ملاصدرا و برخی از فلاسفه با این نظریه مخالفند.
۱-۱-۵ پیشینه تحقیق:
مسأله «تباین وجودات»، بر خلاف نظریه های موازی اش که همان نظریات «وحدت وجود» و «تشکیک در وجود» می باشد، آن چنان مورد تحقیق و تفحص گسترده از سوی فلاسفه و پژوهشگران نبوده و در ابعاد محدود تری در سطح مقالات و یا بخشی از پایان نامه ها (و نه در قالب کتاب) و در حد گزارش به آن پرداخته شده است و تعیین دقیق ابعاد و بسط لوازم و نتایج آن، جستجوی صاحب یا صاحبان اصلی آن نظریه، بررسی صحت یا عدم صحت انتساب آن به ابن سینا و تحقیق پیرامون هماهنگی یا عدم هماهنگی محتوای آن نظریه با سایر آراء ابن سیناو جستجوی علت احتمالی انتساب آن به مشائین توسط برخی از جمله ملا هادی سبزواری، از مسائلی است که تا حد جستجوی نگارنده به آن پرداخته نشده است.
و این عناوین، همان محورهایی هستند که اثر حاضر را از پژوهش های قبلی ممتاز می کند و نگارنده کوشیده تا در حد بضاعت خود، این ابهامات را طی این پژوهش برطرف سازد.
و در مورد منابع ،نگارنده برای جمع آوری مطالب و نیز رسیدن به ارزیابی دقیق آراء ابن سینا بیشتر از آثار خود ابن سینا استفاده کرده است. چرا که در این مورد منابع درجه دوم که شرح و تفصیل رأی مشائین در رابطه با این نظریه باشد، کمتر موجود بوده است و این یکی از مشکلات در تهیه این اثر بوده است.
مقالات و پایان نامه هایی که در ارتباط با موضوع این تحقیق طی جستجوی نگارنده، مشاهده شد از این قرارند:
پایان نامه ها:
۱- رساله ی دوره ی دکتری فلسفه ی اسلامی، گرایش حکمت متعالیه، دانشگاه تربیت مدرس با عنوان بررسی انتقادی نظریه ی تشکیک وجود در حکمت متعالیه، متعلق به حسین سوزنچی، استاد راهنما، دکتر محسن کدیور، استادان مشاور: دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی و دکتر محمد سعیدی مهر، زمستان ۱۳۸۴.
در این پایان نامه در فصل چهارم با عنوان« ادله ی تشکیک در وجود»، در ذیل عنوان ادله نقضی به بررسی قول به تباین وجودات و بیان و نقد دلایل موافق و مخالف آن نظریه پرداخته شده است. در حالیکه در پژوهش حاضر به صورت مستقل و مشروح به بررسی ابعاد نظریه، قائلین اصلی آن، ناسازگاری آن با حکمت مشاء و موضع گیری سایر فلاسفه در مورد آن خواهیم پرداخت.
۲- پایان نامه دوره کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس ، با عنوان« بررسی آراء خاص فلسفی فخر رازی، متعلق به مریم فاضلی، استاد راهنما، دکتر احمد احمدی، استاد مشاور: دکتر محسن کدیور، تابستان ۱۳۷۷.
فصل چهارم این پایان نامه با عنوان رابطه وجود و ماهیت خداوند تا حدی مرتبط با بحث فصل سوم اثر حاضر یعنی نظریه تباین ذاتی موجودات در دیدگاه متکلمین اشعری می باشد.
۳-پایان نامه ی دوره ی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس با عنوان «بررسی تطبیقی مسأله ی وجود و ماهیت در فلسفه ی ابن سینا و سهروردی» مربوط به «مهدی حریری» ،استاد راهنما: دکتر محسن کدیور استاد مشاور: دکتر رضا اکبریان خرداد ۱۳۸۷
در این پایان نامه فصل چهارم با عنوان «وجود در فلسفه ی ابن سینا و سهروردی» و نیز فصل پنجم با عنوان «زیادت وجود بر ماهیت در فلسفه ی ابن سینا و سهروردی»، مرتبط با فصل دوم اثر حاضر یعنی «نظریهِ تباین ذاتی موجودات نزد ابن سینا و برخی حکمای مشاء» می باشد.
مقالات :
۱- مقاله ی «وجود در فلسفه ی ابن سینا»، مولف: دکتر محمد ذبیحی، مجله ی علمی پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان ، دوره ی دوم شماره ی سی و نهم. زمستان ۱۳۸۳، ص ۸۷ تا ص۱۱۶.
۲- مقاله «وحدت و کثرت وجود در فلسفه ی ابن سینا» دکتر بیژن نوبخت، فصلنامه اندیشه ی دینی دانشگاه شیراز پیاپی، ۱۴. ص ۹۹ تا ص ۱۱۲، بهار ۱۳۸۴.
۱-۱-۶ تعریف مفاهیم تخصصی
۱- وجود
هستى در مقابل نیستى و از مفاهیم بدیهى است. هستى نیاز به تعریف ندارد مگر از این جهت که مدلول لفظ عینى است نه مدلول هر لفظى. بنا بر این تعریف آن فقط تعریف لفظى است و این لفظ فقط مفهوم لفظى وجود را بیان مى‏کند نه مفهوم خود هستى را. مثل اینکه بگوئیم هستى عبارت است از وجود یا ثبوت یا +تحقق، یا حصول، یا شیئیت، و یا آن را تعریف کنیم به چیزى که توسط آن، به فاعل و منفعل و به حادث و قدیم تقسیم مى‏شود، و یا بگوییم: هستى چیزى است که توسط آن، شى‏ء شناخته مى‏شود و از آن خبر داده مى‏شود.
اینها همه تعریفات لفظى است که اخفى از معرّف است و تعریفى که در آن، معرف اخفى از معرّف باشد، بى‏معنى است، شاید وقتى بخواهیم معنى هستى را توضیح دهیم، بتوانیم به طرق زیر، آن را از امور دیگر متمایز کنیم:
اول: هستى عبارت است از اینکه شى‏ء، حصول ذاتى و مستقل از ادراک داشته باشد بدون اینکه معلوم کسى واقع شود. در چنین حالتى وجود شى‏ء از ادراک شدن آن مستقل است.
دوم: هستى عبارت است از حصول تجربى شى‏ء. این حصول یا بالفعل است که در این صورت، موضوع ادراک یک امر حسى یا وجدانى است، و یا تصورى است که در این صورت، موضوع یک استدلال عقلى است.
سوم: وجود حقیقتى است که همیشه تحقق دارد یا حقیقتى است که ما در آن زندگى مى‏کنیم. هستى به این معنى در مقابل حقیقت مجرد یا انتزاعى و حقیقت نظرى قرار دارد.
چهارم: گاهى مقصود از وجود، مصدر وجد یا کان است که در این صورت معنى آن، وجود حقیقى یا واقعى است، و گاهى معنایى اعم از آن است که در این صورت به وجود ذاتى شى‏ء یا به وجود شى‏ء براى شى‏ء یا شیئى که معلول شى‏ء دیگر است، اطلاق مى‏شود. (صلیبا و دره بیدی، ۱۳۶۶ ش، ص ۶۵۹)
۲- موجود
موجود عبارت است از آنچه در ذهن یا در خارج ثابت باشد. موجود از معانى اولى یا بدیهى است که تعریف آن مشکل است . لفظ موجود به معانى مختلف به کار مى‏رود:
اول: موجود یعنى صادق و آن چیزى است که در ذهن به همان صورت باشد که در خارج است.

فصل اول
کلیات پژوهش

مقدمه
توسعه روز افزون تکنولوژی در عصر حاضر، اثرات انکار ناپذیری بر روند پیشرفت علوم و فنون در حیطه تربیت بدنی و علوم ورزشی به ویژه علم تمرین از طریق بهره­ گیری شیوه ­های تمرینی، حرکات پیچیده و زیبا و در نهایت نائل شدن به کسب رکوردهای ورزشی بوجود آورده است. در این میان، متخصصان و کارشناسان ورزشی نیز در پی بهره­ گیری از یافته­های علمی برای آماده ساختن هرچه بهتر ورزشکاران خود می­باشند. همچنین یکی از مهمترین اصول در ورزش قهرمانی و حرفه­ای اتخاذ بهترین روش­های تمرینی همراه با حفظ شادابی و سلامت ورزشکاران و پیشگیری از آسیب در رده­های مختلف سنی می­باشد. در میان شیوه ­های مختلف تمرینی، یکی از مؤثرترین آن­ها، به خصوص برای پرورش قدرت^[۱]، سرعت^[۲] و در نهایت توان ورزشکاران، تمریناتی به نام پلایومتریک می­باشد. از مهمترین ویژگی این تمرینات می­توان به بهبودی سیستم عصبی- عضلانی و کمک به بافت قابل انقباض اشاره کرد. بیشتر مربیان در دوره آماده سازی ویژه در بسیاری از رشته­ های ورزشی که به نحوی با سرعت، پرش و قدرت ارتباط دارد همانند والیبال، بسکتبال، هندبال، بر تمرین­های پلایومتریک^[۳] تأکید می­ کنند و موفقیت ورزشکاران خود را مرهون شرکت آن­ها در این تمرین­ها می­دانند (۳۹).

امروزه کشورهای زیاذی عضو فدراسیون جهانی والیبال می­باشند و بازی والیبال بعنوان دومین بازی بزرگ جهان مطرح است. یک والیبالیست خوب باید دارای توانایی­هایی مانند، چالاکی و قدرت برای پرتاب توپ با سرعت بسیار بالا در حالت معلق میان زمین و هوا، گرفتن حالت انفجاری از کف زمین و رسیدن به حداکثر ارتفاع در پرش، تغییر جهت در کسری از ثانیه با حفظ تعادل خود، پرتاب ناگهانی بازوها، بلوکه کردن آبشاری با سرعت ۵/۱ کیلومتر در ساعت، باشد (۴۳). بنابراین برای رسیدن به فرم خاص والیبال، یک ورزشکار خوب و تعلیم دیده باید صفاتی مانند توان انفجاری^[۴]، چابکی، سرعت، قدرت، تناسب بدنی، انعطاف پذیری^[۵]، استقامت^[۶] را بوسیله تمرین در خود پرورش دهد(۲۷).
اخیراً تمرین در آب بدلیل ویژگی گرانروی^[۷]، شناوری^[۸] و مقاومت آن و تأثیرات مثبت بر فاکتورهای آمادگی جسمانی در میان ملت­ها طرفداران بسیاری یافته است. شاخص­ترین فایده­ی فعالیت در آب جلوگیری از کوفتگی و آسیب عضلانی^[۹]، درد ماهیچه حساس و یا حتی آسیب استخوانی می­باشد که این ویژگی برای نوجوانان بدلیل مرحله بلوغ و رشد طولی استخوان­ها اهمیت دارد. از دیگر فواید ورزش در آب که می­توان به آن اشاره کرد، وجود فشار هیدرواستاتیک^[۱۰] می­باشد، که فشار وارده بر دستگاه قلبی عروقی را کاهش و در نتیجه ضربان قلب در حالت استراحت ۵ تا ۸ ضربه در دقیقه فقط از طریق غوطه­ور شدن قسمتی از بدن در آب را کاهش می­دهد، از همه مهمتر اینکه در فعالیت­هایی که با درصد مشخصی Vo₂ max در درون آب ایجاد می­ شود، ضربان قلب ۱۰ تا ۱۲ ضربه در دقیقه کمتر از همان فعالیت در خشکی می­باشد. علاوه بر این همین نیرو مانع از تجمع خون در اندام تحتانی و کاهش تورم نیز می­ شود (۴۴). ورزش در آب از طریق کاهش رنین پلاسما، کاهش فعالیت عصب سمپاتیک کلیه و اصلاح فوری سطوح کاتکولامین و پروستاگلاندین منجر به کاهش فشار عروق کلیه می­ شود و دفع سدیم را کاهش می­دهد (۳۰). همچنین از طریق افزایش گردش خون موضعی باعث افزایش خون کلیه­ها و در نهایت سم­زدایی بدن نیز می­ شود. هنگام انجام یک حرکت در آب، بدلیل فشار آب، تمامی عضلات کوچک بکار گرفته می­شوند و در نتیجه تعداد عضلات درگیر در مقایسه با همین حرکت در خشکی، بیشتر می­باشد (۴۸). به علت نیروی شناوری در آب و فشار هیدرواستاتیک، فشار وارده بر مفصل کاهش می­یابد و موجب درگیری و تقویت عضلات اطراف مفصل آسیب­دیده و کاهش درد آن می­ شود (۳۳ و ۴۶)، که این موارد به بهبودی انعطاف­پذیری نیز کمک می­ کند.
بر­همین اساس در تحقیق حاضر، تأثیر یک دوره تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر توان انفجاری دست و پا، چابکی، سرعت، شاخص توده بدن^[۱۱]، درصد چربی بدن^[۱۲] و توده بدون چربی^[۱۳] در دختران نوجوان والیبالیست مبتدی مورد بررسی قرار گرفت.
۱-۲- شرح و بیان مسئله پژوهشی
رشته ورزشی والیبال علیرغم سابقه و عمر کم خود در مقایسه با سایر ورزش­ها از طرفداران وعلاقه­مندان زیادی برخوردار است. بازی والیبال آن­طور که امروزه در تیم­های برجسته دنیا شاهد انجام آن هستیم
شامل: پرش، دویدن­های سریع، شیرجه، غلتزدن، ضربهزدن­های مختلف و فاکتورهای خاص بدنسازی می­باشد به صورتی که یک بازیکن باید قادر باشد فعالانه در پنج ست یک بازی خوب را ارائه دهد (۲۷). بطور کلی والیبال رشته ورزشی با ویژگی­های حرکتی
مانند قدرت، استقامت، سرعت و سرعت عکس­العمل، چابکی، هماهنگی، مهارت و انعطاف­پذیری است (۲۷) و ورزشکاران این رشته باید برای افزایش عملکرد خود هماهنگی عصبی- عضلانی ویژه والیبال را توسعه دهند (۲۹).
امروزه با وجود اینکه تمرین­های پلایومتریک خیلی سریع جای خود را به عنوان جزء اصلی برنامه ­های تمرینی بسیاری از رشته­ های ورزشی نظیر والیبال، فوتبال، وزنه­برداری، هندبال، رزمی­ها، دوهای سرعت، پرش­ها و… باز کرده است (۱۳) اما عدم اطلاعات علمی درباره روش استفاده از این تمرین­ها می ­تواند به کارایی و بازدهی فیزیولوژیکی پایین منجر شود و حتی آسیبدیدگی را نیز بهراه داشته باشد (۴۲). اصطلاح پلایومتریک اولین بار در سال ۱۹۷۵ توسط” فرد ویلت”^[۱۴] یکی از مربیان دو و میدانی توصیف شد (۱۷). پلایومتریک از واژه یونانی (پلی­تین)^[۱۵] به معنی بیش از اندازه^[۱۶] اقتباس شده است این لغت از دو قسمت پیلو یا مور به معنی بیشتر و متریک یا میژور به معنی اندازه ساخته شده است و در مجموع به معنی افزایش قابل اندازه ­گیری (اینکریز میژور)^[۱۷] می­باشد (۴).
تمرینات پلایومتریک به عنوان روشی برای افزایش سرعت، چابکی، قدرت عضلانی و توان انفجاری شناخته می­شوند، اجرای صحیح این تمرینات از بروز خطر آسیب در دراز مدت می­کاهد و در نتیجه مورد استقبال ورزشکاران بویژه والیبالیست­ها قرار گرفته است (۷۶). اگرچه مکانیزم تأثیر تمرینات پلایومتریک هنوز در پرده ابهام باقی مانده ولی اثر بخشی این شیوه نوین تمرینی یک حقیقت غیر­قابل انکار می­باشد. شواهدی نیز وجود دارد که تمرینات پلایومتریک و سرعتی منجر به کاهش معنادار در شاخص توده بدن، وزن بدن، درصد چربی بدن و وزن خالص بدن می­گردد (۶۸). روش پلایومتریک از تمرینات ویژه­ای که شامل کشش عضلانی به صورت عمل برون­گردان (اکسنتریک)^[۱۸] و بلافاصله درون­گردان (کانسنتریک)^[۱۹] سریع، تشکیل شده است. حرکات پلایومتریک بر سرعت مرحله برون­گردان تأکید دارند. در نتیجه سرعت کشش مهمتر از مقدار کشش است، یکی از امتیازهای استفاده از حرکات پلایومتریک، پیشرفت کنترل بخش برون­گردان در حرکات پویا می­باشد (۱۸). انقباضات و حرکات برون­گرا بر پایه فراخوانی واحدهای حرکتی تند­تنش است این تارها دارای تواتر شلیک بالاتر و قطورتری هستند و در هر واحد حرکتی در مقایسه با سایر دیگر تارهای عضلانی نیروی بیشتری تولید می­ کنند، بنابراین در هنگام انجام انقباض برون­گرا، نیروی بیشتری نسبت به انقباضات درون­گرا تولید و فشار بیشتری بر تاندون در نقطه اتصال با عضله وارد می­ کنند (۳۵). رمز تمرینات پلایومتریک، به زمان مورد نیاز برای تبدیل وضعیت انعطاف­پذیری(کشش) به وضعیت انقباض (بازگشت به حالت عادی) برمی­گردد. همچنین طبیعت الاستیک عضله و رفلکس مایوتاتیک (رفلکس کششی)^[۲۰] نقش بسزایی در این نوع تمرینات دارد.
رفلکس چرخه کشش و کوتاه شدن (SSC)^[21] به سه عامل بستگی دارد: ۱٫ فعالیت به موقع عضلات دقیقاً قبل از انقباض برون­گرا ۲٫ زمان کوتاه انقباض برون­گرا ۳٫ تبدیل سریع بین فاز کشش و انقباض
در بین گونه­ های مختلف تمرینات پلایومتریک، تمرین پلایومتریک در آب^[۲۲] نیز به تازگی در جوامع
بین المللی مورد توجه قرار گرفته است چرا که علیرغم فواید گوناگون تمرینات پلایومتریک محققان خاطر نشان کرده ­اند که حرکات پلایومتریک در خشکی هنگام اجرای حرکات ناآشنا یا فشار تمرینی بالا امکان کوفتگی وآسیبعضلانی^[۲۳]، درد ماهیچه حساس و یا حتی آسیب استخوان­ها را بهمراه دارد و به همین دلیل جزء کوچکی از برنامه ­های تمرینی را به خود اختصاص می­دهد (۸۰)، از طرفی رشد طولی استخوان­های پا و دست در سنین نوجوانی صورت می­گیرد، لذا در حد امکان باید از اعمال فشار به ساختمان بدن که به ایجاد شوک و ضربات شدید^[۲۴] به بعضی از قسمت­ های بدن و در پی آن منجر به آسیب­دیدگی تراکمی^[۲۵] و فشاریمی­شود اجتناب کرد (۲ و ۲۷).
لذا پیشنهاد شده است جهت پیشگیری از خطرات احتمالی و بهبود عملکرد ورزشی، بویژه در نوجوانان بهتر است حرکات پلایومتریک در آب جایگزین حرکات پلایومتریک در خشکی شود (۵۴). زیرا شناوری در آب به طور بالقوه فشار وارده بر ورزشکاران، مقاومت در مقابل انقباض­های برون­گرا و رفلکس کششی ناشی از تمرینات پلایومتریک بر روی خشکی را کاهش می­دهد (۶۹).
ورزش والیبال از نظر شیوع آسیب، چهارمین ورزش در مقایسه با سایر رشته­ها می­باشد و بازیکنان والیبال در رده سنی ۸ تا ۱۷ ساله بالاترین میزان آسیب را به خود اختصاص می­ دهند(۲۲). بنابراین با توجه به اهمیت پیشگیری از آسیب در نوجوانان و افزایش آمادگی جسمانی این افراد جهت ارتقاء سطح سلامت و مهارت و با در نظر گرفتن این نکته که مطالعات اندکی در حیطه تأثیر تمرینات پلایومتریک بویژه در آب و در نوجوانان دختر والیبالیست و
حساسیت این مقطع سنی به لحاظ رشد عضلانی و اسکلتی صورت گرفته است. هدف از پژوهش حاضر مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر روی فاکتورهایی همچون توان انفجاری دست، توان انفجاری پا، سرعت، چابکی، شاخص توده بدن، درصد چربی بدن و توده بدون چربی دختران نوجوان والیبالیست شهرستان شاهین شهر خواهد بود تا گامی جدید در بالا بردن سطح آمادگی جسمانی والیبالیست­های دختر نوجوان کشور عزیزمان برداشته شود و در این رهگذر آنان بتوانند در رقابت­های دشوار ملی، جهانی و المپیک از طریق بکارگیری شیوه نوین تمرین پلایومتریک موفق و سر بلند ظاهر شوند.
۱-۳- اهمیت و ضرورت تحقیق
با گذشت زمان و پیشرفت سطوح مهارت­ های ورزشی و رکورد ورزشکاران، مرز بین پیروزی و شکست کوچکتر شده است. بنابراین مربیان و ورزشکاران به دنبال هر عاملی هر چند جزئی برای افزایش پیروزی هستند. بهبود نتایج، به طور معمول به عواملی همچون افزایش سطح آمادگی جسمانی، روانی و تکنیک ورزشکاران وابسته است (۵۰). در رشته­هایی همانند والیبال، هندبال، بسکتبال و … مهارت­ هایی مانند بالا بودن سرعت، توان ، تغییر جهت و جهش عمودی هنگام پرتاب و دفاع در جریان بازی است که نقش تعیین کننده ­ای در برتری فرد دارد. لذا یک برنامه تمرین آمادگی جسمانی مطلوب باید منجر به افزایش سرعت و توانایی بکار بردن نیروی حداکثر در حین حرکات سریع (توان عضلانی)، بهبود هدایت پیام عصبی، آگاهی فضایی بدنی، تقویت مهارت­ های حرکتی و زمان عکس العمل بشود (۱۸).
تمرینات پلایومتریک (نوعی حرکت واکنشی ـ انفجاری) یکی از شیوه ­های نوین تمرینی است که قدرت و دامنه حرکتی را با هم پیوند می­دهد و با افزایش سرعت دویدن (۸۴)، توان عضلانی و اندازه تار عضلانی همراه می­باشد (۷۵). همچنین این تمرینات، استحکام زانو را افزایش می­دهد و از شیوع آسیب جدی زانو می­کاهد (۵۸).
امروزه تمرینات پلایومتریک در آب نیز به دلیل کاهش احتمال خطر کوفتگی عضلانی و آسیب مورد توجه بسیاری از ورزشکاران قرار گرفته است (۶۵). تمرین پلایومتریک در آب بدلیل خاصیت شناوری و چگالی، بطور بالقوه از فشار وارده بر ورزشکار در مقایسه با تمرین پلایومتریک در خشکی می­کاهد (۸۷) و روشی مناسب برای ورزشکاران قبل از شروع تمریناتدر خشکی و همچنین استفاده آن در فصل مسابقات
می­باشد (۸۰). از آنجایی که مطالعات کمی به بررسی تأثیر تمرینات پلایومتریک در آب (۶۹ و ۸۰) بر روی ورزشکاران نوجوان صورت گرفته است و به لحاظ اهمیت تمرینات پلایومتریک در بهبود عملکرد ورزشی، در این تحقیق به مقایسه ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر توان انفجاری پا، توان انفجاری دست، سرعت، چابکی، شاخص توده بدن، درصد چربی بدن و توده بدون چربی دختران نوجوان والیبالیست شهرستان شاهین شهر پرداخته خواهد شد.
۱-۴- اهداف تحقیق
۱-۴-۱- هدف کلّی:
مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب وخشکی بر برخی فاکتورهای آمادگی جسمانی در دختران نوجوان والیبالیست مبتدی
۱-۴-۲-اهداف فرعی:
۱- مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر توان انفجاری پای دختران والیبالیست نوجوان مبتدی
۲- مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر توان انفجاری دست دختران والیبالیست نوجوان مبتدی
۳- مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر چابکی دختران والیبالیست نوجوان مبتدی
۴- مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر سرعت دختران والیبالیست نوجوان مبتدی
۵- مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر شاخص توده بدن دختران والیبالیست نوجوان مبتدی
۶- مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر درصد چربی بدن دختران والیبالیست نوجوان مبتدی
۷- مقایسه اثر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر توده بدون چربی دختران والیبالیست نوجوان مبتدی
۱-۵- فرضیه ­های تحقیق
۱-۵-۱- فرضیه کلی:
تفاوت معناداری در تاثیر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر برخی فاکتورهای آمادگی جسمانی دختران نوجوان والیبالیست مبتدی وجود دارد.
۱-۵-۲- فرضیه ­های فرعی:
۱- تفاوت معناداری در تأثیر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر توان انفجاری پای دختران نوجوان والیبالیست مبتدی وجود دارد.
۲- تفاوت معناداری در تأثیر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر توان انفجاری دست دختران نوجوان والیبالیست مبتدی وجود دارد.
۳- تفاوت معناداری در تأثیر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر چابکی دختران نوجوان والیبالیست مبتدی وجود دارد.
۴- تفاوت معناداری در تأثیر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی سرعت دختران نوجوان والیبالیست مبتدی وجود دارد.
۵- تفاوت معناداری در تأثیر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر شاخص توده بدن دختران نوجوان والیبالیست مبتدی وجود دارد.
۶- تفاوت معناداری در تأثیر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر درصد چربی دختران نوجوان والیبالیست مبتدی وجود دارد.
۷- تفاوت معناداری در تأثیر ۸ هفته تمرینات پلایومتریک در آب و خشکی بر توده بدون چربی دختران نوجوان والیبالیست مبتدی وجود دارد.
۱-۶- پیش فرض­های پژوهش
۱- همه آزمودنی­ها به سؤالات موجود در برگه جمع کننده اطلاعات با دقّت و صحت پاسخ دادند.

مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره ۲۴۵۴ برای اندازه گیری اسیدیته سس مایونز ۱۵ گرم از نمونه را در ۲۰۰ میلی لیتر آب مقطری که در مقابل فنالئین خنثی شده است خوب مخلوط کرده تا یکنواخت شود و سپس با سود ۱/۰ مولار در حضور معرف فنل فنالئین تیتر شد. سپس از طریق فرمول زیر اسیدیته بر حسب درصد گرم اسید استیک بدست آمد:

S / (100× a × ۰۰۶/۰)=اسیدیته بر حسب درصد گرم اسید استیک
که در آن،
a: حجم سود مصرفی
S: وزن نمونه به گرم
۳-۲-۲-۳- اندیس پراکسید (pv)
مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره ۳۷، به مقداری از نمونه که چربی استخراجی آن حدود ۱۳ گرم باشد، مقداری حلال هگزان به آن افزوده شود به طوری که کاملا روی آن را بپوشاند. سپس آن را مخلوط کرده و مدتی می گذاریم تا بماند تا طبقه حلال شفاف شود. طبقه حلال شفاف را توسط کاغذ صافی صاف کرده و سپس حلال را توسط دستگاه روتاری با بن ماری ۷۰ درجه سلسیوس جدا کرده و یا محلول را در شرایط فاقد نور قرار می دهیم تا حلال کاملا تبخیر شود. روغن باقی مانده برای آزمون پراکسید مورد استفاده قرار می گیرد. ۴-۵ گرم چربی استخراج شده به این طریق را در یک ارلن مایر در سمباده ای ۲۵۰ میلی لیتری وزن و ۳۰ میلی لیتر مخلوط اسید استیک و کلرفرم (اسید استیک گلاسیال ۳ قسمت حجمی و کلروفرم ۲ قسمت حجمی) به آن اضافه می کنیم. سپس ۵/۰ میلی لیتر محلول تازه تهیه شده اشباع یدور پتاسیم (یدور پتاسیم در آب به گونه ای که مقداری بلور ته ظرف بماند) را به آن می افزاییم و به مدت ۱ دقیقه در شرایط بدون نور می گذاریم بماند. سپس ۳۰ میلی لیتر آب مقطر به آن افزوده و چند قطره محلول نشاسته (برای درست کردن این محلول ۱ گرم پودر نشاسته در مقدار کمی آب مقطر سرد حل شده و سپس ۱۰۰ میلی لیتر آب مقر به آن افزوده می شود و تا برطرف شدن نسبی کدورت خرارت داده شده و در یخچال نگهداری می شود) اضافه و محلول را با هیپوسولفیت سدیم و یا تیوسولفات سدیم ۰۱/۰ نرمال تا از بین رفتن رنگ آبی تیتر می کنیم. سپس عدد پراکسید بر حسب میلی اکی ولان اکسیژن در کیلوگرم روغن استخراجی بر اساس فرمول زیر محاسبه می شود:
P= (1000 ×N×V)/W
که در آن،
V: مقدار هیپوسولفیت سدیم و یا تیوسولفات سدیم مصرفی بر حسب ml
N: نرمالیته محلول هیپوسولفیت سدیم و یا تیوسولفات سدیم
W: وزن چربی بر حسب g
P: عدد پراکسید بر حسب میلی اکی ولان اکسیژن در کیلوگرم روغن استخراجی
۳-۲-۲-۴- تجزیه و تحلیل آماری داده‌های حاصل از آزمون‌های فیزیکوشیمیایی
یک دسته‌بندی فاکتوریل به صورت طرح کاملا تصادفی برای این مطالعه انتخاب شد. داده‌ها با نرم‌‌افزار آماری (SPSS statistics .19) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. آزمون آماری آنالیز واریانس (ANOVA) صورت گرفت. مقایسه بین میانگین تیمارها با بهره گرفتن از (LSD)^[7] انجام شد. بررسی‌ها در سطح اطمینان ۹۵ درصد (۰۵/۰p<) صورت گرفت.
۳-۲-۳- آزمون‌های میکروبی
۳-۲-۳-۱- روش انجام آزمون‌های میکروبی
تمامی آزمون‌های شمارش کلی، شمارش کپک و مخمر، سالمونلا، استفافیلوکوکوس اورئوس و اشریشیا کلی مطابق با استاندارد ملی سس مایونز صورت گرفت. اساس روش تلقیح مقدار معینی از نمونه مورد نظر به محیط‌های کشت مایع و/یا جامد و گرمخانه گذاری در زمان و دمای مناسب است. به این ترتیب وجود و یا عدم وجود میکرواگانیسم‌های زنده و نیز تعداد آن‌ ها در این نمونه‌ها مشخص می‌شود. فرض بر این است که هر میکروارگانیسم زنده در شرایط محیطی معین تکثیر یافته و ایجاد کلنی قابل مشاهده در محیط کشت جامد و یا کدورت در محیط کشت مایع می‌کند (استاندارد ملی ایران شماره ۲۹۶۵، میکروبیولوژی سس مایونز و سس سالاد-ویژگی‌ها و روش‌های آزمون).
۳-۲-۲-۲- محیط کشت‌های مورد استفاده آزمون‌های میکروبی
برای شمارش کلی میکروارگانیسم‌ها از محیط کشت نوترینت آگار، برای شمارش کلی کپک‌ها و مخمرها از محیط کشت رزبنگال مورد استفاده قرار گرفت. برای تشخیص استف محیط برین هارت اینفیوژن براث و پلاسمای سیتراته خرگوش استفاده شد. برای تشخیص کوآگولاز مثبت بودن استف از محیط بردپارکر آگار استفاده شد. از محیط‌های کشت لوریل سولفات مضاعف و ای سی براث برای باکتری اشریشیا کلی استفاده شد. برای آزمون شمارش سالمونلا در فرمولاسیون سس مایونز از آب پپتونه بافری و محیط‌های بلاد آگار و سیمون سیترات آگار، اوره آگار و آگار سبز درخشان، لاکتوز براث، تتراتیونات براث، سالمونلا شیگلا آگار و محیط تی اس آی استفاده شد.
جهت رقیق سازی کلیه نمونه‌ها از قرص رینگر استفاده گردید. از دستگاه کلنی کانت هم برای شمارش کلنی‌ها استفاده شد.
۳-۲-۳-۳- تجزیه و تحلیل آماری داده‌های حاصل از آزمون‌های میکروبی
یک دسته‌بندی فاکتوریل به صورت طرح کاملا تصادفی برای این مطالعه انتخاب شد. داده‌ها با نرم‌‌افزار آماری (SPSS statistics .19) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. آزمون آماری آنالیز واریانس (ANOVA) صورت گرفت. در صورت معنی دار بودن تفاوت، مقایسه بین تک تک میانگین تیمارها با بهره گرفتن از (LSD) انجام شد. بررسی‌ها در سطح اطمینان ۹۵ درصد (۰۵/۰p<) صورت گرفت. همه آزمون‌ها سه بار تکرار شد.
۳-۲-۴- آزمون حسی
۳-۲-۴-۱- روش آزمون حسی
در ارزیابی حسی ویژگی‌های بافت ظاهری، عطر و طعم ، رنگ، پس مزه و پذیرش کلی نمونه‌ها مورد آزمایش قرار گرفت. در سیستم ارزیابی حسی نمونه‌های سس مایونز با یک معیار ۵ نمره ای با بهره گرفتن از آزمون هدونیک مورد ارزیابی قرار گرفتند، که در این میان گزینه خیلی خوب دارای امتیاز ۵ و گزینه بد دارای امتیاز ۱ بود. برای این منظور، ۷ ارزیاب از بین مصرف کنندگان از جمله دانشجویان علوم و صنایع غذایی علاقه مند به عنوان داور انتخاب شدند. آموزش‌های لازم در ارتباط با چگونگی انجام آزمون و فاصله زمانی بین آزمون‌ها به افراد داده شد. سپس از آن‌ ها خواسته شد تا قبل از شروع بررسی اصلی، یک عدد بیسکویت و بعد از آن یک استکان آب با دمای محیط که در اختیار آنان گذاشته شده بود بخورند تا شرایط دهانی همگی مشابه شود. بررسی به این صورت انجام گرفت که تمام ارزیاب‌ها ابتدا نمونه شاهد را بررسی کردند. ارزیاب‌ها برای بررسی هر نمونه، یک دقیقه وقت داشتند. سپس اقدام به پر کردن فرم ارزیابی نمودند. ۵ دقیقه بعد از پر کردن فرم اول، دوباره مانند قبل یک عدد بیسکویت و یک استکان آب با دمای محیط مصرف کرده و مانند قبل مراحل تکرار شد. نکته قابل توجه اینکه ارزیاب‌ها از اینکه نمونه اول نمونه شاهد است بی اطلاع بودند. ترتیب استفاده از نمونه‌ها برای همه داوران یکسان بود. نمونه‌ای از پرسشنامه ارزیابی در پیوست الف آمده‌است. در این پرسشنامه، پنج ویژگی پذیرش عطر و بو، ماندگاری عطر و بو، طعم و مزه، وجود پس مزه و بافت نمونه‌های آدامس مورد بررسی قرار گرفت و از ارزیابان خواسته‌شد تا نظرات خود را در مورد نمونه‌های آدامس در محل مورد نظر از عالی تا بد علامت بزنند. به منظور تجزیه و تحلیل آماری مطالعه، به هریک از نظرات نمره‌ای بدین شرح تعلق گرفت: خیلی خوب=۵، خوب=۴، متوسط=۳، کم=۲، بد=۱٫ در مورد ویژگی پس مزه، به این دلیل که یک خصوصیت منفی به شمار می‌رفت، نمره دهی معکوس بود به این صورت که به واژه خیلی‌ کم=۵، کم=۴، متوسط= ۳، زیاد=۲، خیلی‌زیاد=۱ تعلق گرفت. لازم به ذکر است که به دلیل زیاد بودن تیمارها، آزمون حسی تنها در ماه اول نگهداری مورد بررسی قرار گرفت.
۳-۲-۴-۲- تجزیه و تحلیل آماری داده‌های حاصل از آزمون‌ حسی
داده‌ها با نرم‌‌افزار آماری (SPSS statistics .19) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. آزمون آماری کروسکال والیس که یک آزمون غیرپارامتری است برای این بررسی آماری انتخاب شد. این آزمون زمانی که داده‌ها نرمال نیستند، جایگزین خوبی برای آزمون آنالیز واریانس یک طرفه به شمار می‌رود. بررسی‌ها در سطح اطمینان(۰۵/۰p<) صورت گرفت. برای بررسی وجود اختلاف معنی‌دار بین تک‌تک گروه‌ها، از آزمون (Wilcoxon test) استفاده شد.
فصل چهارم
نتایج و بحث
فصل چهارم
۴- نتایج و بحث
۴-۱- نتایج
۴-۱-۱- اندازه گیری میزان روغن
نتایج اندازه گیری میزان روغن استخراجی، وجود حدود ۹ درصد روغن در هسته سنجد را اثبات کرد. میانگین سه بار تکرار اندازه گیری ۰۳/۰±۰۰۶/۹ درصد بود.
به طور کلی میزان روغن موجود در هسته و بذور گیاهی از هر گیاه به گیاه دیگر و حتی از گونه‌ای به گونه‌ی دیگر و حتی با توجه به محیط کشت گیاه متفاوت است. حتی میزان روغن و ترکیب اسیدهای چرب یک گونه گیاهی وقتی در شرایط آب و هوایی متفاوت کشت شود، متفاوت باشد. به طوری که در پژوهش خانیکی میزان روغن دانه ریحان (Ocimum basilicum L.) در اردبیل ۹۸/۲۸ درصد وزنی و در آذربایجان غربی ۲۵/۱۷ درصد وزنی اندازه گیری شد.
اسدی و همکاران (۱۳۹۱) میانگین مقدار روغن در بذر گیاه ساحلی شوره زیست aegyptica Sueada را ۰۱۴/۰±۸۷/۰ گزارش کردند.
در پژوهش احمدزاده و گلی (۱۳۹۰) مشخص شد که میزان روغن دانه جوالدوز (Catalpa bignonioides) 74/12% است.
میزان روغن هسته نسترن وحشی (Rosa canina) نیز در بررسی عیوض زاده و همکاران (۱۳۸۹) حدود ۹% اندازه گیری شد.
۴-۱-۲- نتایج آزمون کروماتوگرافی گازی
با توجه به ارزش اسیدهای چرب در صنایع داروسازی، غذایی و بهداشتی، روش‌های تهیه و تامین آن از منابع طبیعی و سنتزی دارای اهمیت است. از جمله این روش‌ها دستیابی به منابع گیاهی است که به علت فقدان اطلاعات لازم و کافی در مورد ساختار شیمیایی و ترکیبات آن‌ ها کمتر مورد توجه قرار گرفته اند (Ezeagu et al., 1998). اسیدهای چرب به طور گسترده ای در طبیعت و مواد محتوی چربی پراکنده اند. مهم‌ ترین شاخص یک روغن خوراکی محتوی اسید چرب و تنوع این اسیدها در روغن است (Good et al. 1995).
بررسی روغن حاصل از هسته گیاه سنجد توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی، وجود ۷ اسید چرب مایریستیک اسید^[۸] (C14) به میزان ۳۳/۰ درصد، پالمیتیک اسید^[۹] (C16) به میزان ۷۱/۵ درصد، استئاریک اسید^[۱۰] (C18) به میزان ۰۸/۳ درصد، اولئیک اسید^[۱۱] (C18:1) به مقدار ۸۳/۳۵ درصد، لینولئیک اسید^[۱۲] (C18:2) به مقدار ۹۴/۴۴ درصد، لینولنیک اسید^[۱۳] (C18:3) به مقدار ۳۳/۸ درصد و آراشیدیک اسید^[۱۴] (C20) به میزان ۳۲/۰ درصد را نشان می‌دهد. در جدول (۴-۱) ترکیب اسیدهای چرب عصاره سنجد به همراه فرمول شیمیایی آن‌ ها مشخص شده است.
بنابراین اسید چرب غالب عصاره هسته سنجد اسید لینولئیک است. پس از لینولئیک اسید، اولئیک اسید و لینولنیک اسید به ترتیب در ترکیب روغن هسته سنجد غالب هستند. در تحقیقی که توسط wang و همکاران (۲۰۱۱) بر روی دانه گیاه S. aralocaspica صورت گرفت، نیز مشخص گردید که ۹۳ درصد آن روغن‌های غیر اشباع است که بیش از ۶۸% آن را اسید لینولئیک و بیش از ۲۰% آن را اسید اولئیک تشکیل داده است. اسید چرب غالب آن نیز پالمیتیک اسید بود.
جدول ۴-۱- ترکیب اسیدهای چرب مختلف در عصاره هسته سنجد

در این رابطه RD و RU به ترتیب حداکثر توان قابل افزایش و کاهش توسط ژنراتور در هر ساعت است. بخش اول رابطه مربوط به محدودیت نرخ افزایش تولید و بخش دوم مربوط به محدودیت نرخ کاهش تولید می‌باشد.
در نهایت مساله بهینه سازی مورد نظر در یک بازه زمانی ۲۴ ساعته با بهره گرفتن از الگوریتم pso مبتنی بر gso حل می‌شود.

فصل چهارم:

معرفی الگوریتم pso مبتنی بر GSO

۴-۱- روش بهینه سازی اجتماع ذرات

روش بهینه سازی اجتماع ذرات (PSO) یک روش بهینه سازی مبتنی بر جمعیت است که اساس آن شبیهسازی رفتار اجتماعی پرندگان در یک دسته می باشد. بسیاری از حیوانات در طبیعت همانند یک دسته رفتار می کنند. یکی از جریان های مهم در بررسی رفتار اجتماعی عبارت است از شناخت مدلهای اجتماع و تبدیل آنها به الگوریتم و استفاده از آنها در الگوریتم هایی است که بتوان از آنها در کامپیوتر استفاده کرد. ابرهارت^[۴۸] و کندی^[۴۹] روش بهینه سازی اجتماع ذرات را بر اساس مقایسه اجتماع پرندگان و حرکت ماهی ها طراحی کرده اند [۱]. هر کدام از افراد تجارب قبلی خود را در روش PSO معاوضه می کنند. دیگر روش های تکاملی همانند روش الگوریتم ژنتیک همانند روش PSO از نقاط مختلفی در فضای جواب شروع به جستجو می کنند. بر خلاف روش الگوریتم ژنتیک که یک روش بهینه سازی ترکیبی است روش بهینه سازی PSO در ابتدا برای حل مسائل پیوسته غیر خطی طراحی شد. با این وجود در گذر زمان PSO برای حل مسائل بهینه سازی ترکیبی گسترش یافت به نحوی که در حال حاضر می توان در آن متغیرهای گسسته و باینری را لحاظ کرد. حل مناسب مسائل بهینه سازی با عدد صحیح از سخت ترین مسائل در مسائل بهینه سازی کاربردی به شمار می رود. علاوه بر این بر خلاف دیگر روش های بهینه سازی هوش محاسباتی PSO می تواند به سادگی برای حل این گونه مسائل به کار گرفته شود؛ که این یکی از مزیت های روش PSO در مقایسه با سایر روش های بهینه سازی هوش محاسباتی می باشد.

۴-۲- روش PSO پایه

۴-۲-۱ پیش زمینه

رفتار هر فرد می تواند با تعداد کمی قاعده مدل سازی شود. هر چند که قواعد رفتاری هر فرد ساده است ولی رفتار گروه می تواند پیچیده باشد. بوید^[۵۰] و ریچرسون^[۵۱] فرایند تصمیم گیری انسانها را بررسی کرده و ایدهی “یادگیری فردی و داد و ستد فرهنگی” را ایجاد کرده اند [۳۱]. بر اساس مطالعات آنها انسان ها دو نوع اطلاعات مهم را در فرایند تصمیم گیری خود به کار می برند. اولین اطلاعات تجربه شخصی آنها می باشد که بر اساس آن آنها تلاش می کنند بفهمند کدام حالت بهترین حالت بوده است و اینکه این حالت چه قدر خوب بوده است. دومی استفاده از اطلاعات دیگر مردم است که بر اساس شناخت آنها از افرادی که در اطراف آنها بوده اند شکل می گیرد. هر فرد بر اساس تجربه شخصی خود و تجربیات دیگران این تصمیم گیری را انجام می دهد که از ایده های اصلی در پیش زمینه PSO می باشد.

۴-۳- PSO پایه

بر اساس پیش زمینه بالا کندی و ابرهارت روش PSO پایه را برای شبیه سازی حرکت پرندگان در فضای دو بعدی ارائه داده اند [۳۰]. در این روش وضعیت هر ذره به وسیله مکان و سرعت آن در فضای دو بعدی بیان میشود. در این شبیه سازی هدف بهینه کردن یک تابع هدف می باشد. هر فرد بهترین ارزش خود را تا به حال و هم چنین مکان آن را می داند که این اطلاعات همانا تجربه شخصی هر فرد می باشد. علاوه بر این هر فرد بهترین ارزشی که تا به حال گروه به آن دست پیدا کرده است را می داند که این اطلاعات همانا اطلاع افراد از نحوه عملکرد افراد پیرامون خود است.
هر فرد تلاش می کند تا مکان خود را بر اساس اطلاعات زیر تغییر دهد:
مکان فعلی،
سرعت فعلی،
فاصله مکان فعلی از بهترین مکان خودش تا به حال،
فاصله مکان فعلی از بهترین مکان گروه تا به حال.
این تغییر را می توان با ایده سرعت (مقدرا تغییر در مکان ذره) و با معادلات زیر مدل کرد:

که در آن  سرعت ذره i ام در تکرار k ام،  تابع وزن دار،  ضرایب وزن دار،  یک عدد تصادفی در فاصله ۰ تا ۱،  مکان فعلی فرد i ام و در تکرار k ام،  بهیترین مکان فرد i ام و  بهترین مکان به دست آمده توسط گروه تا به حال می باشد.
سرعت معمولاً به یک حد محدود می شود که بسته به مسائل مختلف متفاوت بوده و باید با دید فرد نسبت به حل مسأله تعیین شود. PSO که از رابطه (۴-۱) استفاده می کند مدل  نامیده می شود.
تابع وزن زیر به صورت معمول در رابطه (۴-۱) استفاده می کند:

که در آن  وزن اولیه،  وزن نهایی،  بیشینه تکرار و  شماره تکرار جاری می باشد. به صورت معمول  و  به ترتیب ۹/۰ و ۴/۰ تعریف می شوند. PSO که از معادلات (۴-۱) و (۴-۲) استفاده می کند به روش وزن های اینرسی مشهور است.
پس از تعیین سرعت جدید هر فرد مکان فعلی ذره به وسیله معادله زیر به روز رسانی می شود: