آقا ملایی و زارع(۱۳۸۶) در تحقیق تحت عنوان الگوی استعمال سیگار و قلیان در جمعیت بالای ۱۵ سال بندر عباس،که یک مطالعه جمعیتی بود بررسی کردند. روش مورد استفاده برای انجام این کار پیمایش است. نمونه مورد بررس در این مقاله شامل ۱۸۱۰ نفر از افراد بالای ۱۵ سال ساکن شهر بندرعباس بودند که با بهره گرفتن از روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. به طور کلی نتایج حاصل از تحقیق حاکی از آن بود که استعمال سیگار و قلیان ارتباط معنی داری با سن وتحصیلات داشت. به گونه ای که شیوع استعمال دخانیات در افراد دارای تحصیلات دانشگاهی در مقایسه با سایر گروه ها کمتر بود. یکی از دلایل احتمالی این موضوع آگاهی بیشتر این گروه در مورد خطرات استعمال دخانیات بوده که در عملکرد آنها نسبت به استعمال دخانیات تاثیر گذاشته است. نویسنده معتقد است که مطالعات بیشتری در این زمینه انجام شود تا علل گرایش مردم به استعمال قلیان مشخص شود.
عکس مرتبط با سیگار
ترقی جاه، حمدیه و یعقوبی(۱۳۸۹) در تحقیقی دیگر با مفهوم عوامل پیش بینی کننده مصرف سیگار و قلیان در دانشجویان دانشگاه های دولتی را بررسی کردند. روش مورد استفاده برای انجام کار روش کمی شامل پیمایش است.جامعه آماری مورد بررسی در این مقاله شامل ۸۳۷۵ نفر از دانشجویان دانشگاه های کشور است که به شکل نمونه گیری خوشه ای تک مرحله ای۴۴۸۳ نفر انتخاب شدند. به طور کلی نتایج حاصل از تحقیق حاکی از آن بود که متغیرهای استان محل سکونت، وضعیت تاهل، نگرش نسبت به مصرف سیگار، جنسیت، داشتن دوست سیگاری، مذهبی بودن، معدل تحصیلی ترم گذشته و حمایت عاطفی خانواده پیش بینی ای سودمندی برای سیگاری شدن و مصرف تنباکو بودند. نویسنده معتقد است که سوء مصرف سیگار و قلیان در جمعیت مورد بررسی به طور قابل توجهی بالا است. با توجه به اینکه دانشجویان و مدیران اداره کنندگان آینده کشور هستند، لزوم درنظر گرفتن خدمات پیشگیرانه و آموزش مهارت های زندگی مشهود است.
صباحی، دیوسالار و نخعی(۱۳۸۹)، در تحقیق دیگری با عنوان نگرش دانشجویان نسبت به مصرف قلیان به بررسی قلیان پرداختند. هدف از این مطالعه، ارزیابی نگرش دانشجویان نسبت به مصرف قلیان بود. روش مورد استفاده در این مقاله یک روش کمی که شامل پیمایش می باشد. نمونه مورد بررسی در این مقاله شامل ۱۱۳۰ دانشجو از میان دانشجویان دانشگاه های شهر کرمان به صورت تصادفی انتخاب شدند. به طور کلی نتایج حاصل از تحقیق حاکی از آن بود که مثبت تر بودن معنی دار نگرش دانشجویانی که مصرف کننده متداول یا گاه گاه قلیان بودند نسبت به دانشجویانی که هیچ وقت استعمال قلیان نداشتند، در برخی حیطه ها بود؛ این حیطه ها شامل اعتیادآوری، پذیرش یا عدم پذیرش اجتماعی و مضر بودن است. نویسنده معتقد است که مصرف قلیان با وجود مضرات شناخته شده آن همراه با باورهای غلط اجتماعی در میان دانشجویان است بنابراین ضرورت آموزش و تغییر نگرش در این مورد تا حدی می تواند مصرف قلیان را کاهش دهد.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
دهداری، جعفری و جوینی(۱۳۹۰)، در تحقیقی به بررسی دیدگاه های دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد عوامل موثر بر مصرف قلیان پرداختند. هدف از مطالعه حاضر تعیین عوامل موثر بر مصرف قلیان از دیدگاه دانشجویان پسر ساکن در خوابگاه های دانشگاه علوم پزشکی تهران بوده است. مطالعه حاضر از نوع توصیفی تحلیلی بوده و روش مورد استفاده برای انجام کار روش پیمایشی است. نمونه مورد بررسی در این مقاله شامل ۱۶۲ دانشجوی پسر ساکن در خوابگاه های دانشگاه علوم پزشکی تهران هستند که به شکل نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شده بودند. به طور کلی نتایج حاصل از تحقیقی حاکی از آن بود که مهمترین عوامل موثر بر مصرف قلیان از دیدگاه این دانشجویان به ترتیب شامل پر کردن اوقات فراغت، مقرون به صرفه بودن، کاهش اضطراب، رفع خستگی، دسترسی به قلیان و داشتن دوستان قلیانی بود. نویسنده معتقد است که با طراحی فعالیت های چند جانبه جهت پرکردن اوقات فراغت دانشجویان خوابگاهی مانند ترویج ورزش، آموزش روش حل مساله برای کاهش اضطراب و خستگی و یادگیری مهارت های نه گفتن در برابر تقاضای دوستان برای کشیدن قلیان، می تواند به کاهش میزان کشیدن قلیان در این گروه منجر شود.
علایی خرایم، کدیور، محمد خانی، صرامی و علایی خرایم(۱۳۹۰) میزان شیوع مصرف سیگار، قلیان، مشروبات الکلی و مواد مخدر و محرک را در میان دانش آموزان دبیرستانی بررسی کردند. روش این نوع پژوهش ازنوع مطالعات توصیفی ـ مقطعی بوده و شرکت گنندگان پژوهش شامل ۴۴۷ دختر وپسر در شهر کرج بودکه به شیوه نمونه گیری تصادفی خوشه ایی انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده های این پژوهش پرسشنامه بوده و نتیجه تحقیق نشان داد که این افراد سابقه مصرف انواع مواد سبک به ترتیب شامل قلیان، سیگار، مشروبات الکلی ومواد سنگین شامل قرص اکستازی وتریاک، حشیش، شیشه،کراک و هروئین را داشتند وشایع ترین مواد مصرفی دربین دانش آموزان دبیرستانی شامل قلیان، سیگار و مشروبات الکلی بوده است و همچنین نویسنده معتقد است که شاید بیشترین توجیه میزان افزایش سیگار و قلیان در این مطالعه نسبت به سایر مواد، زمینه های متفاوت فرهنگی و اعتقادی و منع صریح و بی چون و چرای مصرف مواد دیگر در ایران و آموزش دقیق این منکر از خرد سالی باشد؛ در حالی که احکام اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی قاطعی در خصوص قلیان و سیگار در ایران وجود ندارد
جدول ۲-۲ چکیده تحقیقات انجام شده در داخل کشور

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت fotka.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نام محقق زمان پایان نامه موضوع اصلی مورد بررسی مهمترین یافته ها و علل مصرف تنباکو
مجد زاده، زمانی و کاظمی ۱۳۸۱ بررسی کیفی عوامل گرایش مردم هرمزگان به استعمال قلیان و راه های مناسب مبارزه با آن ارزانی نسبی، دسترسی آسان و عدم وجود برنامه های آموزشی بر علیه آن
مومنان، سربندی زابلی، اعتمادی و عزیزی ۱۳۸۶ الگوی مصرف قلیان بین نوجوانان دانش آموز مطالعه مقطعی در منطقه ۱۳ شهر تهران پیشگیری و اطلاع رسانی بیشتر در مورد پیامدهای مصرف قلیان
آقا ملایی و زارع ۱۳۸۶ الگوی استعمال سیگار و قلیان در جمعیت بالای ۱۵ سال بندر عباس عدم اگاهی و اطلاع رسانی بیشتر به مردم
ترقی جاه، حمدیه و یعقوبی ۱۳۸۹ عوامل پیش بینی کننده مصرف سیگار و قلیان در دانشجویان دانشگاه های دولتی استان محل سکونت، وضعیت تاهل، نگرش نسبت به مصرف سیگار، جنسیت، داشتن دوست سیگاری، مذهبی بودن، معدل تحصیلی ترم گذشته و حمایت عاطفی خانواده
صباحی، دیوسالار و نخعی ۱۳۸۹ نگرش دانشجویان نسبت به مصرف قلیان نگرش مثبت نسبت به مصرف قلیان و عوارض آن
دهداری، جعفری و جوینی ۱۳۹۰ بررسی دیدگاه های دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد عوامل موثر بر مصرف قلیان پر کردن اوقات فراغت، مقرون به صرفه بودن، کاهش اضطراب، رفع خستگی، دسترسی به قلیان و داشتن دوستان قلیانی
علایی خرایم، کدیور، محمد خانی، صرامی و علایی خرایم ۱۳۹۰ میزان شیوع مصرف سیگار، قلیان، مشروبات الکلی و مواد مخدر و محرک را در میان دانش آموزان دبیرستانی عدم احکام اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی قاطعی در خصوص قلیان و سیگار در ایران

۲-۱۰-۲- تحقیقات خارج کشور
ریما نکاش، جوانا خلیل و ریما عفیفی (۲۰۰۷) افزایش مصرف تنباکو( قلیان )در لبنان را در یک مطالعه کیفی در بین کسانی که قلیان می کشند و کسانی که قلیان نمی کشند را بررسی کردند. در این تحقیق مشارکت کنندگان شامل چهار گروه سنی است که به ترتیب گروه های سنی ۲۵ـ۱۸، ۳۵ـ۲۶، ۶۵ـ۳۶و ۶۵ سال به بالا رادر بر داشت در دو منطقه شهر و روستا بررسی کردند. در این تحقیق از روش های کیفی مانند مصاحبه عمیق و بحث و گفت و گو با ۲۲۰ نفر از افراد بزرگسال که شامل هر دو جنس بود در لبنان به عمل آمد. در این تحقیق ثابت شد که شیوع مصرف قلیان در نیمه شرقی و سرتاسر جهان در حال افزایش است. نتیجه حاصل از این تحقیق این بود که دلیل افزایش مصرف تنباکو منافعی است که برای این کشور ها به عمل می آید و این که نبود قوانین خاص جهت مبارزه با این معضل از دلایل عمده ی دیگری است که در این تحقیق بدست آمده است.
جاوید، ظفر، رحمان، نظیر، غفور، افضل و خان(۲۰۰۷) در تحقیقی تحت عنوان آگاهی و نگرش دانشجویان نسبت به قلیان در پاکستان پرداختند. روش مورد استفاده برای انجام کار روش کمی شامل پیمایش است. نمونه مورد بررسی شامل ۴۵۰ دانشجو که به شکل نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شده بودند. در این تحقیق تقریبا نیمی از مشارکت کنندگان تجربه استفاده از قلیان را داشتند. به طورکلی نتایج حاصل از تحقیق حاکی از آن بود دلایل مرتبط با مصرف قلیان به ترتیب شامل پر کردن اوقات فراغت، فشار گروه همسالان، رفع خستگی و استرس است. اکثریت مشارکت کنندگان قلیان را نسبت به سیگار کم خطرتر در نظر گرفتند. به طور کلی، رفع خستگی، پر کردن اوقات فراغت و فشار گروه همسالان به عنوان رایج ترین دلایل برای افزایش محبوبیت استفاده از قلیان در بین دانشجویان پاکستان شناخته شد. نویسنده ضمن تاکید محبوبیت بسیار زیاد قلیان در پاکستان ، معتقد است با افزایش آگاهی در مورد مضررات قلیان می توان مصرف قلیان را تا حد زیادی کاهش داد.
برین پریمارک، جیم سیدینی، آرون اگروال، ویلیام شادل، اریک دونی، توماس اسینبرگ (۲۰۰۸) شیوع قلیان در بین دانشجویان دانشگاه آمریکا را بررسی کردند. این تحقیق با هدف تعیین شیوع قلیان و مواد مرتبط با قلیان در یک نمونه تصادفی ۶۴۷ نفری از بین دانشجویان فارغ التحصیل و دانشجویانی در مقطع کارشناسی انجام گرفت. در این تحقیق از مدل رگرسیون چند متغیره استفاده شد. نتیجه حاصل از این تحقیق این بود که مدت زمان استفاده از قلیان به اندازه مدت زمان استفاده از سیگار است. آگاهی از ضرر، آگاهی از اعتیادآور بودن، مقبولیت اجتماعی و محبوبیت آن به شدت با کشیدن قلیان مرتبط بود.
خالدالجارا، زائد ابابنه و وائل دلایمی (۲۰۰۹) در تحقیقی با درک مضررات کشیدن قلیان را بررسی کردند. پژوهش حاضر در باره تنباکو یعنی مهمترین علت سرطان و دیگر بیماری ها بوده است. قلیان نیز که از خانواده تنباکو به حساب می آید و به سرعت در اروپا و آمریکا گسترش یافته مورد توجه پژوهش حاضر واقع شده است. روش مورد استفاده، روش کمی شامل پیمایش است. در این تحقیق تمام استفاده کنندگان از قلیان در تمامی کافه هایی که قلیان برای مشتریانش آماده می کردند در شهر های مرکزی مانند سن دیاگو، کالیفرنیا و دیگر نواحی نزدیک را بررسی کردند. نمونه حاضر شامل ۲۳۵ مشارکت کننده بود که به صورت تصادفی انتخاب شدند و با بهره گرفتن از پرسشنامه اطلاعات را جمع آوری کردند. در مورد جنسیت هیچ گونه تفاوتی بین زنان و مردان در مورد باورهای غلط در مورد اینکه قلیان نسبت به سیگار کمتر ضرر دارد وجود نداشت. به طور کلی نتیجه حاصل از تحقیق حاکی از آن بود که در مقایسه با سیگاری ها نبود دانش و اطلاعات در باره مضررات قلیان وکمبود آموزش در باره مضرات آن باعث گسترش این معضل شده است. و در ادامه بایستی آموزش ها و سیاست هایی برای محدود سازی این پدیده صورت گیرد.
کایمبرل استرلینگ و رابین مرمل استاین(۲۰۱۱) در تحقیقی با مفهوم بررسی استفاده کنندگان از قلیان در میان نوجوانان در آمریکا پرداختند. شواهد نشان می دهد که مصرف قلیان در میان نوجوانان بویژه آنهایی که سابقه مصرف سیگار را داشته اند در حال افزایش است و این امر یک نگرانی عمومی به حساب می آید. در این تحقیق به بررسی تفاوت بین کسانی که قلیان مصرف می کنند با کسانی که قلیان مصرف نکرده اند در یک نمونه ۹۵۱ نفری پرداختند. به طور کلی نتایج حاصل از تحقیق حاکی آن بود که در این نمونه ۵۸ درصد از مشارکت کنندگان حداقل در یک یا سی روز گذشته سابقه استفاده از قلیان را داشته اند. بین مصرف کنندگان ۳۰ روز گذشته قلیان و جنسیت، نژاد و سابقه مصرف سیگار رابطه معنی داری وجود دارد به این معنی که مردان، سفید پوستان و افرادی که سابقه مصرف سیگار یا دیگر مواد را داشته اند بیشتر قلیان مصرف می کنند. همچنین بین قهوه خانه ها و رستوران هایی که قلیان عرضه می کنند و استفاده کنندگان از قلیان رابطه معنی داری وجود دارد. نویسنده معتقد است که بایستی تحقیقات بیشتری در مورد خطرات استفاده از قلیان صورت بگیرد.
رابرت براون، تاویس گلاسمن، جنیفر ولوند، اوبری ویول، دیانا ریندل (۲۰۱۲) استفاده کنندگان از قلیان را در بین دانشجویان دانشکده دانشگاه میدوست بررسی کردند. داده های ملی نشان می دهد که نزدیک به یک چهارم از دانشجویان بدون توجه به جنسیت در برخی از مراحل زندگی شان قلیان مصرف کرده اند. برای پرداختن به این موضوع، محققان برداشت ها، دانش و باورهای استفاده کنندگان از قلیان را در دانشگاه بزرگ میدوست را ارزیابی کردند و همچنین چه مواد مخدر دیگری با رفتارهای پر خطر مربوط است را بررسی کردند. روش مورد استفاده برای انجام کار روش کمی شامل پیمایش بوده است. در این تحقیق از ۲۰۰۰نفر از دانشجویان در مقطع کارشناسی۴۳۸ نفر به صورت تصادفی انتخاب شدند. محققان در یک بررسی مقطعی با هدف تعیین شیوع و انگیزه فاکتورهای مرتبط با بهره گرفتن از قلیان را بررسی کردند. عوامل مرتبط با قلیان در این تحقیق شامل مهمانی ۲۹%تاثیر همسالان ۲۷% و برای استراحت ۲۵% بود. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که استفاده از قلیان به درصد کمی از دانشجویان محدود شده است. دانشجویان به دلایل اجتماعی و نادیده گرفتن خواص اعتیادآور در ارتباط با قلیان بیشتر قلیان می کشیدند. محققان و پژوهشگران نیاز به توسعه و آموزش دانشجویان در مورد خطرات مرتبط با بهره گرفتن از قلیان را پیشنهاد کردند.
جیمی سیدنی، آریال شنسا و بریان پریماک (۲۰۱۲) در تحقیقی تحت عنوان استفاده از مواد مخدر و قلیان در ارتباط با ترتیبات زندگی در بین دانشجویان در دانشکده ها و دانشگاه های آمریکا را بررسی کردند. استعمال توتون وتنباکو ( قلیان)که با مواد سمی قابل توجهی همراه است در میان دانشجویان در دانشگاه های امریکا در حال افزایش است. دانشجویان بویژه کسانی که در خانه ها سکونت دارند بیشتر در معرض خطر استفاده از الکل قرار دارند. اینکه تا چه حد برای مواد دیگر صادق است برای مثال کشیدن قلیان به خوبی شناخته شده نیست. هدف از این مطالعه بررسی ارتباط بین مشارکت کنندگان و ترتیبات زندگی و میزان کشیدن قلیان، در رابطه با مواد دیگر، در میان دانشجویان دانشگاه امریکا بوده است. نمونه مورد استفاده در این تحقیق شامل ۸۲۲۵۱ دانشجوی از سال ۲۰۰۸تا ۲۰۰۹ استفاده کردند. در میان نمونه ما ۵۲٫۴%ماری جوانا، ۴۸٫۵% قلیان ۴۶٫۶% سیگار بود. در این تحقیق دانشجویان قلیان را نسبت به سیگار کم ضررتر کم تر اعتیادآور می دانستند. در این تحقیق انتظار می رودکه سازمان مبارزه با مواد مخدر نظارت بیشتری بر اوضاع داشته باشد.
جدول ۲-۳ چکیده تحقیقات انجام شده در خارج از کشور

 

 

 

 

 

حق انحصاری © 2021 مطالب علمی گلچین شده. کلیه حقوق محف

 

درونی کردن
شکل ۱-۱: مدل حلزونی دانش نوناکو و تاکوچی [۱۰]،۱۹۹۵
ضرورت انجام تحقیق: مدیریت دانش تکنولوژی است که با تمرکز و تأکید بر دانش در موقعیت‌های مشکل، در یک سیستم به حل مشکل می‌پردازد (اسپکتور و ادموندز[۱۱]، ۲۰۰۲). مدیریت دانش رویکردی ساختاریافته و برنامه ریزی شده برای مدیریت ایجاد، تسهیم، بهره‌برداری و نفوذ دانش به عنوان دارایی سازمانی است که توانایی، سرعت و اثربخشی شرکت را در تحویل محصولات و خدمات برای رضایت مشتریان همراستا با استراتژی کسب و کار تقویت می‌کند (پلسیز و بون[۱۲]، ۲۰۰۴). از مزایای مدیریت دانش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
جلوگیری از افت دانش و بهبود تصمیم گیری: سازمان‌ها را قادر می‌سازد تا تخصص فنی حیاتی خود را حفظ کرده، افت دانش حیاتی که از بازنشستگی، کوچک سازی، اخراج کارکنان و تغییرات ساخت حافظه انسانی ناشی می‌شود، جلوگیری کند.
انعطاف پذیری و انطباق پذیری: به کارکنان اجازه می‌دهد درک بهتری از کار خود به عمل آورده، راه ‌حل ‌های نوآور مطرح کنند، با سرپرستی مستقیم کمتر کار کنند و کمتر نیاز به مداخلات داشته باشند. در نتیجه، کارکنان می‌توانند در موقعیت‌های چند وظیفه‌ای فعال باشند و سازمان می‌تواند روحیه کارکنان را بالا ببرد) رادینگ، (۱۳۸۳٫
مزیت رقابتی و مدیریت مشتری: سازمان‌ها را قادر می‌سازد تا کاملاً مشتریان، دیدگاه‌ها و بازار و رقابت را درک کرده، بتوانند شکاف‌ها و فرصت‌های رقابتی را شناسایی کنند. دانش مشتری باعث سرعت پاسخ به سؤالات، توصیه‌ها و شکایت‌های مشتری می‌شود.
به کارگیری سرمایه گذاری‌ها در بخش سرمایه انسانی: از طریق توانایی بخشیدن به سهیم شدن در درس‌های یاد گرفته شده، فرایندهای اسناد و بررسی و حل استثنائات و در اختیار گرفتن و انتقال دانش ضمنی، سازمان‌ها می‌توانند به بهترین وجه در استخدام و کارآموزی کارکنان سرمایه گذاری کنند.) ابزری و کرمانی القریشی، (۱۳۸۴
برای حصول اطمینان از اجرای موفقیت آمیز مدیریت دانش، موضوع مهم چگونگی انتخاب یک استراتژی مدیریت دانش مطلوب در شرکت می‌باشد تا بتوان نیاز به انتخاب اثربخش‌ترین نوع استراتژی مدیریت دانش را برآورده نمود. ضرورت شناخت عوامل مؤثر بر انتخاب نوع استراتژی مناسب مدیریت دانش بیش از پیش آشکار شده است. بهره‌گیری درست از دانش می‌توان هم افزایی مناسبی در سازمان ایجاد نماید که منجر به چابکی سازمان می‌گردد. قبل از پیاده‌سازی مدیریت دانش باید نسبت به عوامل مؤثر بر آن آگاهی کافی داشت. لذا شناخت و درک روشنی از این عوامل و میزان تأثیر آن‌ ها، مدیران دانش را در اجرای هر چه بهتر برنامه‌های مدیریت دانش یاری می‌کند. از این رو با توجه به اهمیت و نقش انتخاب استراتژی مناسب مدیریت دانش سازمان‌ها، در این پژوهش می‌کوشیم تا عوامل مؤثر بر انتخاب استراتژی مناسب مدیریت دانش را مورد مطالعه قرار دهیم.
۱-۳٫ سابقه تحقیقات و مطالعات انجام گرفته:
در پاسخ به سؤال اساسی این تحقیق، تحقیقات زیادی به انجام نرسیده است. بخش عمده‌ای از تحقیقات انجام شده تلاش نموده است تا پیاده سازی مدیریت دانش را به موضوع طراحی یک سیستم اطلاعاتی مدیریت دانش و تزریق دانش در آن و یا یک سیستم ثبت و نگهداری حافظه سازمانی محدود نماید. این رویکرد معمولاً با قدم‌هایی نظیر نحوه شناسایی و بدست آوردن دانش و کدگذاری آن و سپس ذخیره سازی در سیستم اطلاعاتی و در نهایت بهره‌برداری و به اشتراک‌گذاری دانش همراه است (شانکا، سینگ وگاپتا و همکاران[۱۳]، ۲۰۰۳) و (ونگ و آسپینوال[۱۴]،۲۰۰۴). بخش دیگری از تحقیقات انجام شده، با رویکرد متدولوژی -محور تلاش نموده است تا مراحل این دسته از تحقیقات پیاده سازی مدیریت دانش را به تصویر درآورد (بارس[۱۵]،۲۰۰۵) و (شانکار و گوپتا[۱۶]،۲۰۰۵). معمولاً مراحل پیاده‌سازی را به چهار قدم تفکیک می‌کنند: ۱- مرحله طراحی سیستم مدیریت دانش، ۲- مرحله استقرار، ۳- مرحله بهره‌برداری و ۴- مرحله بازنگری.
مزیت رویکرد حاضر نسبت به دو دسته ی ذکر شده در این است که این پژوهش از سطحی بالاتر به پیاده‌سازی مدیریت دانش می‌نگرد و با ارائه الگویی از عوامل مؤثر بر انتخاب مدیریت دانش، سازمان‌ها را قادر می‌سازد تا قبل از پیاده‌سازی مدیریت دانش از نوع استراتژی مدیریت دانش مناسب خود مطلع گردند.
بررسی عوامل حیاتی موفقیت در پیاده‌سازی مدیریت دانش (حیدری و همکاران، ۱۳۹۲): این تحقیق میزان تأثیرگذاری عوامل حیاتی را در پیاده‌سازی مدیریت دانش سازمان جهاد کشاورزی بر طبق مدل مفهومی هونگ و همکارانش که مبتنی بر ده عامل اساسی یعنی فرهنگ سازمانی، تعهد مدیران ارشد، مشارکت، آموزش، کار تیمی، توانمند سازی، سیستم‌های اطلاعاتی، سنجش عملکرد، الگو سازی و ساختار دانش می‌باشد بررسی شده است. علت بکارگیری تنها یک مدل (هونگ و همکاران) در این پژوهش به روشنی بیان نشده است. در قسمت پایانی با بهره گرفتن از آزمون رتبه بندی شاخص‌ها (فرید من)، شاخص‌هایی که بیش‌ترین تأثیر را در مدیریت دانش پذیرفته‌اند و از نظر امتیازبندی بیش‌ترین وزن و سهم را در تأثیرپذیری داشته‌اند، مشخص گردید.
انتخاب یک استراتژی مدیریت دانش با بهره گرفتن از ترکیب رویکرد ANP و TOPSIS: مطالعه موردی در شرکت لاستیک پارس (فتحی و همکاران،۲۰۱۱): این تحقیق بر اساس یک چارچوب ۵ مرحله‌ای برای تصمیم‌گیری استراتژی مدیریت دانش، اقدام نموده است. معیار ارزیابی استراتژی مدیریت دانش را محدود به حمایت مدیر ارشد، ارتباطات، خلاقیت، فرهنگ و مردم، اشتراک دانش، انگیزه دانسته است. گزینه‌های استراتژی مدیریت دانش شامل دو نوع از استراتژی‌های مدیریت دانش می‌باشد: استراتژی، استراتژی شخصی و استراتژی ترکیبی. برای بدست آوردن نتایج نهایی اولین گام تعریف هدف تصمیم‌گیری است که در اینجا تنها انتخاب یک استراتژی مدیریت دانش مناسب در نظر گرفته شده است. دومین گام شناسایی معیارها و روابط میان آن‌ هاست. گام سوم نشان دادن روابط وابستگی میان معیارها و بدست آوردن وزن معیارهاست (از طریق رویکرد ANP). سپس بر اساس وزن‌های بدست آمده از معیارها، مرحله چهارم که ساختن یک ماتریس تصمیم‌گیری می‌باشد، شکل گرفته است و گام آخر به‌کارگیری روش TOPSIS برای رسیدن به نتایج رتبه‌بندی نهایی می‌باشد.
بخش بندی عوامل مهم برای موفقیت در پیاده‌سازی مدیریت دانش با بهره گرفتن از روش DEMATEL فازی (وو،۲۰۱۲): در این مقاله عوامل مهم برای پیاده‌سازی موفقیت مدیریت دانش با بهره گرفتن از روش DEMATEL فازی و با گسترش برنامه‌های کاربردی عملی از نظریه مجموعه فازی و EDEMATEL در زمینه مدیریت دانش استخراج شده است. اما این معیارهای استخراج شده جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش (حمایت مدیریت ارشد، ارتباطات، فرهنگ و مردم، انگیزه، زمان و هزینه)، صرفاً برای یک سازمان (مطالعه موردی) کاربرد دارد.
استفاده از فرایند تحلیل شبکه در انتخاب استراتژی‌های مدیریت دانش (پرسین،۲۰۱۰): این تحقیق بر توسعه یک مدل ANP جامع برای انتخاب و ارزیابی یک استراتژی مدیریت دانش برای شرکت‌های تولیدی ترکیه قرار گرفته است. در این مدل برای وزن کاندیدهای مدیریت دانش ٬فرایند استراتژی٬ فناوری٬ فرهنگی و مالی در نظر گرفته شده است.
از نقاط ضعف این مدل می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود: در این مدل تمام خوشه‌ها ٬عناصر و تعاملات بین آن‌ ها را در نظر گرفته نشده است و با توجه به محیط تصمیم گیری معیارهای دیگری می‌تواند اضافه شود. به عنوان مثال چندین معیار مانند یادگیری سازمان ٬قابلیت‌های نوآورانه و اهداف استراتژیکی سازمان به صراحت در این مدل گنجانده نشده است. همچنین این مدل بسیار وابسته به وزن‌های تولید شده توسط تصمیم‌گیرندگان می‌باشد و اثربخشی آن بستگی به صحت و مقدار ارائه شده توسط تصمیم‌گیرندگان دارد.
عوامل مهم در اتخاذ یک سیستم مدیریت دانش برای صنعت داروسازی (هونگ و همکاران،۲۰۰۵): این پژوهش بر اساس مطالعات میدانی و بررسی ادبیات پیشین، ۳۲ متغیر در انتخاب سیستم مدیریت دانش مؤثر دانسته است. پس از تجزیه و تحلیل آماری پرسشنامه‌های ارسالی به اعضای انجمن دارویی تایوان، هفت عامل به عنوان مؤثرترین عوامل انتخاب شد (ساختار دانش؛ فرهنگ سازمانی؛ فن‌آوری اطلاعات؛ مشارکت کارکنان و آموزش، رهبری و تعهد مدیریت ارشد). از محدودیت‌های پژوهش می‌توان به صنعت خاصی که انتخاب نموده است اشاره نمود که جز صنعت داروسازی در سایر صنایع کاربرد ندارد.
عوامل حیاتی موفقیت مدیریت دانش در سازمان‌های عمومی (قربانی زاده و همکاران،۱۳۹۰): نتایج تحقیق نشان می‌دهد که پنج عامل مهم به عنوان عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش عبارت‌اند از: فرهنگ سازمانی، نقش‌ها و رفتارهای مدیران، ساختار سازمانی، منابع انسانی و فناوری در سازمان مورد مطالعه مؤثر بوده است. جامعه آماری این تحقیق، کلیه کارکنان دانشی یکی از سازمان‌های بخش عمومی کشور به تعداد ۹۶ نفر می‌باشند که به صورت سرشماری مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. از محدودیت‌های تحقیق می‌توان به این نکته اشاره کرد که در این تحقیق فقط به مطالعه عوامل درون سازمانی مؤثر بر مدیریت دانش پرداخته شده است و عوامل برون سازمانی مؤثر بر موفقیت مدیریت دانش مورد مطالعه قرار نگرفته است. در جدول ۱-۱ به بررسی خلاصه مطالب ذکر شده می‌پردازیم.
جدول ۱-۱: پیشینه تحقیق

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عنوان تحقیق سال انجام تحقیق نام محقق/محققین
بررسی عوامل حیاتی موفقیت در پیاده‌سازی مدیریت دانش ۱۳۹۲ حیدری و همکاران
انتخاب یک استراتژی مدیریت دانش با بهره گرفتن از ترکیب رویکرد ANP و TOPSIS
مطالعه موردی در شرکت لاستیک پارس ۲۰۱۱ Fathi
بخش‌بندی عوامل مهم برای موفقیت در پیاده‌سازی مدیریت دانش با بهره گرفتن از روش DEMATEL فازی ۲۰۱۲ Wu,Wei-Wen
استفاده از فرایند تحلیل شبکه در انتخاب استراتژی‌های مدیریت دانش ۲۰۱۰ Perçin,Selçuk
عوامل مهم در اتخاذ یک سیستم مدیریت دانش برای صنعت داروسازی ۲۰۰۵ Hung
عوامل حیاتی موفقیت مدیریت دانش در سازمان‌های عمومی ۱۳۹۰ قربانی زاده و همکاران

۱-۴٫ اهداف (کلی و جزئی) تحقیق:
هدف اصلی: دستیابی به مدل مناسبی جهت انتخاب استراتژی مدیریت دانش
اهداف جزئی:

 

 

شناسایی مدل‌های تدوین استراتژی دانش در سازمان‌ها.

شناسایی عوامل مؤثر بر انتخاب استراتژی مدیریت دانش.

۱-۵٫ سؤالات یا فرضیه‌های تحقیق:

 

 

مدل مناسب برای انتخاب استراتژی مدیریت دانش چگونه است؟

عوامل مؤثر در انتخاب استراتژی مدیریت دانش چه مواردی هستند؟

ارتباط عوامل تأثیرگذار در انتخاب استراتژی مدیریت دانش چگونه است؟

۱-۶٫ در صورت کاربردی بودن طرح چه سازمان‌هایی می‌توانند از نتایج به دست آمده استفاده کنند:
کلیه سازمان‌ها می‌توانند از نتایج این پژوهش جهت انتخاب استراتژی مناسب مدیریت دانش استفاده نماید.
۱-۷٫ روش شناسی تحقیق:‌

 

۳-۱۸- آزمون مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها
در این پژوهش برای بررسی و ضعیت توزیع داده ها از آزمون جارک-براو استفاده می شود
نحوه داوری: اگر مقدار احتمال مربوط به این آزمون بزرگ‌تر از ۰۵/۰ باشد، با اطمینان ۹۵% می‌توان نرمال بودن توزیع متغیرها و باقیمانده‌ها را مورد تأیید قرار داد.
۳-۱۹- آزمون‌های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی
برای اینکه در مدل رگرسیون خطی، تخمین‌زن‌های حداقل مربعات معمولی ضرایب رگرسیون، بهترین تخمین‌زن‌های بدون تورش خطی(BLUE) باشند لازم است تا مفروضات این مدل به صورت زیر بررسی و آزمون شوند.
۳-۲۰- فرض مستقل بودن خطاها
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مد‌نظر قرار می‌گیرد، استقلال خطاها(تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش‌بینی شده توسط مدل رگرسیون) از یکدیگر است. در صورتی که فرضیه استقلال خطاها رد شود و خطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد. برای بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین – واتسون استفاده می‌شود. آماره این آزمون دردامنه ۰ و ۴+ قرار می‌گیرد. چنان‌چه این آماره در بازه ۵/۱ تا ۵/۲ قرار گیرد، فرض(‌عدم همبستگی بین خطاها) پذیرفته شده و می­توان از رگرسیون استفاده نمود. درصورت رد فرض فوق همبستگی بین خطاها وجود داشته و نمی‌توان از مدل استفاده نمود. این آزمون نیز توسط نرم افزار اس­پی­اس­اس قابل اجرا می‌باشد(مومنی و فعال قیومی، ۱۳۸۶).
نحوه داوری: اگر مقدار آماره دوربین واتسن مابین عدد ۵/۱ و ۵/۲ باشد، می‌توان استقلال باقیمانده‌ها را بپذیریم.
۳-۲۱- فرض عدم وجود ناهمسانی واریانس­ها[۱۳۱] میان باقیمانده‌ها
با توجه به استفاده از روش داده‌های پانل برای آزمون ناهمسانی واریانس بین گروهی از آماره ضریب لاگرانژ[۱۳۲] (LM) استفاده شده است. این آماره پس از انجام OLS کلی روی مدل مورد‌نظر، با بهره گرفتن از داده‌های تلفیقی به‌صورت زیر قابل محاسبه خواهد بود:

که در آن T تعداد سال‌های سری زمانی، واریانس حاصل از برآورد کلی مدل، و واریانس تک تک واحدهای مقطعی می‌باشد. آماره LM به‌طور مجانبی، دارای توزیع «کای- دو» با درجه آزادی N-1 خواهد بود(N برابر با تعداد واحدهای مقطعی می‌باشد).
نحوه داوری: درآزمون فرضیه، اگر مقدار آماره محاسباتی از مقدار بحرانی جدول در سطح اطمینان بزرگ‌تر باشد، فرضیه رد شده و ناهمسانی واریانس بین واحدهای مقطعی تأیید می‌شود که باید برای رفع آن بر اساس روش‌های موجود اقدام نمود. در صورتی که مقدار آماره محاسبه شده از مقدار بحرانی جدول در سطح اطمینان ۹۵% کوچک‌تر باشد فرضیه پذیرفته می‌شود و می‌توان با اطمینان ۹۵% وجود ناهمسانی واریانس بین واحدهای مقطعی را رد کرد.
۳-۲۲- فرض عدم وجود خطای تصریح مدل و خطی بودن مدل
عدم وارد کردن متغیرهایی که باید در معادله لحاظ شوند(به علت عدم آگاهی از وجود آن‌ ها، در دسترس نبودن اطلاعات مربوط به آنها و…)، اضافه کردن متغیری که لازم نیست در معادله جای بگیرد، انتخاب فرم تبعی غلط(مثلا انتخاب فرم خطی به‌جای لگاریتمی و…) و غیره باعث بوجود آمدن خطای تصریح در مدل می‌گردند که هر یک از انواع این خطاها می‌تواند مشکلات مختلفی را برای مدل به ‌وجود بیاورد؛ بنابراین لازم است تا پس از برآورد مدل نسبت به آزمون عدم وجود خطای تصریح در آن اقدام نمود. یکی از آزمون‏هایی که در زمینه بررسی خطای تصریح در مدل بکار گرفته می‌شود آزمون رمزی[۱۳۳] است که یک آزمون عمومی برای کشف انواع خطای تصریح موجود در مدل بوده و در این پژوهش نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. فرضیه آماری این آزمون به‌صورت زیر بیان می‌شود:

مراحل انجام این آزمون به شرح ذیل است:

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

 

به‌دست آوردن Y های تخمینی( ها)

برآورد مجدد مدل به‌صورت

محاسبه آماره آزمون به صورت:

که درآن F آماره آزمون رمزی می‌باشد. ضریب تعیین معادله جدید و ضریب تعیین معادله اولیه است. به تعداد متغیرهای توضیحی اضافه شده در مدل جدید و بر تعداد پارامترها در مدل جدید اشاره دارد.
۴) حال اگر F محاسباتی از F جدول بزرگ‌تر باشد، آن‌گاه در مدل، خطای تصریح وجود دارد. در این پژوهش برای بررسی خطای تصریح در مدل از آزمون رمزی استفاده می‌شود.
.

 

فصل چهارم

 

تجزیه و تحلیل داده ­ها

 

۴-۱- مقدمه

تجزیه وتحلیل داده ­ها فرایندی چند مرحله­ ای است که طی آن داده ­هایی که به طرق مختلف جمع­آوری، خلاصه، دسته­بندی و در نهایت پردازش می­شوند تا زمینه برقراری انواع تحلیل و ارتباط بین داده ­ها به منظور آزمون فرضیه ­ها فراهم آید. در این فرایند داده ­ها هم از لحاظ مفهومی و هم از جنبه تجربی پالایش می­شوند و تکنیک­های گوناگون آماری نقش به­سزایی در استنتاج و تعمیم به عهده دارند.
زمانی که انبوهی از اطلاعات کمی به منظور تحلیل و تفسیر گردآوری می­شوند، باید آن­ها را به­صورت روشن و قابل فهم سازمان­دهی و خلاصه نمود. اولین قدم در سازمان­دهی داده‌ها، مرتب کردن آن­ها براساس یک ملاک منطقی است. مثلا در مرتب کردن داده­ها از بزرگ به کوچک، پژوهش­گر علاقه­مند است تا ویژگی­های یک دسته از داده‌ها را به­صورت دقیق بیان کند. پژوهش­گر برای این کار از یک سری شاخص‌های عددی استفاده می­ کند که از این شاخص ­های عددی تحت عنوان شاخص‌های مرکزی و پراکندگی (میانگین، میانه، مد، فراوانی، درصد فراوانی، درصد معتبر، درصد فراوانی تجمعی، چولگی، کشیدگی، ماکزیمم، مینیمم، واریانس، انحراف معیار و …) یاد می­ شود. آمار توصیفی مکانیزمی است که از طریق آن می­توان به اهداف فوق نائل گشت. در واقع از این نوع آمار برای بیان و تعیین ویژگی­های داده‌های جمع­آوری شده استفاده می­ شود. در پژوهش حاضر از کلیه شاخص ­های یاد شده استفاده خواهیم کرد. در فصل سوم روش جمع آوری داده ­ها و همچنین نحوه­ آزمون فرضیه ­ها مورد بررسی قرار گرفت. در نتیجه­، در فصل سوم مجموعه ­ای فراهم گردید تا با بهره گرفتن از آن بتوان فرضیه ­های پژوهش را آزمون کرد.
همان طور که قبلا اشاره شد هدف این پژوهش بررسی رابطه بین بازده سرمایه ­گذاری، محافظه ­کاری حسابداری و مالکیت نهادی در میان شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است، در این فصل قبل از آزمون فرضیه‌ها و تخمین مدل‌های رگرسیونی به بررسی آمار توصیفی متغیرها و همبستگی بین آنها و همچنین به بررسی پایایی متغیرها در طول زمانی پژوهش پرداخته شده است.
حسابداری

 

۴-۲- آزمون بررسی نرمال بودن متغیرها

در این پژوهش برای نرمالی سنجی متغیرها از آزمون جارک-براو استفاده شده است. در این آزمون اگر سطح معنی­داری آزمون جارک-براو بیشتر از ۱ درصد باشد به این معنی است که آن متغیر دارای توزیع نرمال است در غیر این صورت چنین نتیجه ­گیری می­ شود که متغیر مربوطه دارای توزیع غیرنرمال می­باشد.
براساس آزمونی که برای متغیرهای این پژوهش انجام شد، این نتیجه به­دست آمد که سطح معنی­داری آزمون جارک-­بروا برای کلیه متغیرها کمتر از ۱ درصد است، یعنی این متغیرها دارای توزیع غیرنرمالی هستند. بنابراین، با بهره گرفتن از تابع ریاضی اقدام به نرمال کردن داده ­ها شده است. لذا، داده ­هایی که در این پژوهش مورد تجزیه ­و تحلیل قرار می­گیرند داری توزیع نرمالی هستند. خلاصه آزمون جارک-براو برای متغیرهای این پژوهش به صورت خلاصه در جدول (۴-۱) آورده شده است.
جدول (۴-۱): آزمون جارک و براو جهت نرمالی سنجی متغیرها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انحراف استاندارد مقدار جارک بروا شرح
۰۰۱/۰ ۱۴۲۴ محافظه کاری
۰۰۱/۰ ۴۹/۶۲۳ مالکیت نهادی
۰۰۴/۰ ۹۳/۱۲۴۷ بازده سرمایه
۰۰۱/۰ ۰۱/۴۱۴۶ عدم تقارن اطلاعاتی

۴-۳- آمار توصیفی

به طور کلی، روش‌هایی را که به وسیله آن‌ ها می‌توان اطلاعات جمع‌‌آوری شده را پردازش کرده و خلاصه نمود، آمار توصیفی می‌نامند. این نوع آمار صرفاً به توصیف جامعه یا نمونه می‌پردازد و هدف از آن محاسبه پارامترهای جامعه یا نمونه پژوهش است (آذر و مؤمنی، ۱۳۸۹). در بخش آمار توصیفی قبل از این که داده ­های خام مورد تجزیه و تحلیل قرار بگیرند، ابتدا شاخص ­های مرکزی و پراکندگی آن­ها به خوبی مشخص می­ شود. در بخش آمار توصیفی، تجزیه و تحلیل داده‌ها با بهره گرفتن از شاخص‌های مرکزی هم‌چون میانگین و میانه و شاخص‌های پراکندگی انحراف معیار، چولگی و کشیدگی انجام پذیرفته است. در این ارتباط میانگین، اصلی‌ترین شاخص مرکزی بوده و متوسط داده‌ها را نشان می‌دهد، به‌طوری که اگر داده‌ها بر روی یک محور به صورت منظم ردیف شوند، مقدار میانگین دقیقاً نقطه تعادل یا مرکز ثقل توزیع قرار می‌گیرد. انحراف معیار از پارامترهای پراکندگی بوده و میزان پراکندگی داده‌ها را نشان می‌دهد. چولگی نیز از پارامترهای تعیین انحراف از قرینگی بوده و شاخص تقارن داده‌هاست. در صورتی که جامعه از توزیع متقارن برخوردار باشد، ضریب چولگی مساوی صفر، در صورتی که جامعه چوله به چپ باشد، ضریب چولگی منفی و در صورتی که دارای چوله به راست باشد، ضریب چولگی مثبت خواهد بود. کشیدگی نیز شاخص سنجش پراکندگی جامعه نسبت به توزیع نرمال می‌باشد (مومنی و قیومی، ۱۳۹۰). در جدول (۴-۲) با بهره گرفتن از آمار توصیفی میانگین و میانه (شاخص ­های مرکزی) و انحراف معیار، چولگی، کشیدگی، ماکزیمم و مینیمم (شاخص ­های پراکندگی) متغیرهای پژوهش بررسی می شود.
جدول (۴-۲): آمار توصیفی متغیرهای پژوهش قبل از نرمال کردن

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حق انحصاری © 2021 مطالب علمی گلچین شده. کلیه حقوق محف

 

یک ماده حد واسط خوب باید از ویژگی‌های زیر برخوردار باشد:
– با آنزیم به سرعت واکنش دهد.
– دارای سینتیک برگشت­پذیر انتقال الکترون باشد.
– مستقل از pH عمل کند.
– در هر دو شکل اکسید یا احیا پایدار باشد.
– با اکسیژن واکنش ندهد.
– سمی نباشد.
فرو سن با تمام معیارهای فوق مطابقت دارد.
مواد حدواسط دیگری نیز در دسترس­اند، که می‌توان آنها را به واسط‌های انتقال الکترون طبیعی یا مصنوعی دسته بندی نمود. مواد طبیعی شامل مولکول‌هایی مانند سایتوکرومها[۹]، یوبی کینون[۱۰]، فلاوپروتئین­ها[۱۱] و فردوکسین­ها[۱۲] و مواد مصنوعی شامل بسیاری از رنگ‌های صنعتی مثل متیلن­بلو[۱۳]، فتالوسیانین[۱۴] و ویولوژن ها[۱۵] هستند [۲۲].

 

۱-۲-۳٫ نسل سوم

اساس نسل سوم زیست حسگرها بر انتقال الکترون مستقیم پروتئین‌ها با سطح الکترود است. در این رابطه توجه خاصی به ولتامتری فیلم‌های پروتئین شده است، که یک روش قدرتمند برای مطالعه انتقال مستقیم الکترون پروتئین‌ها است. در این قبیل از حسگرها، از الکترود به عنوان شریک ردوکس پروتئین استفاده می‌شود. به این ترتیب، علاوه بر کاربردهای تشخیصی می‌توان اطلاعاتی بنیادی درباره ساختار، عملکرد و خواص شیمی-فیزیکی آنزیم به دست آورد. استفاده از زیست حسگرهای نسل سوم برتری­هایی نسبت به نسل اول و دوم زیست حسگرها دارد، از جمله اینکه نیاز به استفاده از مواد حدواسط وجود ندارد.
برای مطالعه انتقال الکترون مستقیم پروتئین‌ها از روش­های الکتروشیمیایی مانند ولتامتری و آمپرومتری استفاده می‌شود [۲۳]، که در ادامه به شرح مختصری از این روش‌ها پرداخته می‌شود.

 

جهت دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

۱-۳٫ تکنیک‌های الکتروشیمیایی

 

۱-۳-۱٫ ولتامتری یا آمپرومتری

این واژه به روش­هائی اطلاق می‌شود، که در آن‌ ها پتانسیل بین الکترود کار و الکترود مرجع به طور خطی تغییر داده می‌شود. الکترودها درون یک پیل الکتروشیمیایی قرار می‌گیرند، که حاوی یک الکترولیت غلیظ و یکنواخت به نام الکترولیت حامل و گونه‌های اکسید یا احیا شونده به نام گونه‌های فعال الکتروشیمیایی است. الکترولیت مزبور نقش رسانش در پیل را نیز عهده دار است. جریان الکتریکی پیل به طور مداوم اندازه گیری می‌شود. یک نمودار از تغییرات جریان نسبت به پتانسیل به نام ولتاموگرام ترسیم می‌شود. این روش، که در آن ولتاژ به طور خطی رو به افزایش است، به نام ولتامتری با روبش خطی معروف است[۲۴].

 

۱-۳-۲٫ ولتامتری چرخه‌ای

از این روش به طور کلی برای مطالعات سینتیکی استفاده می‌کنند و برای سیستم‌های برگشت­پذیر کاربرد دارد. در این روش، پتانسیل یک‌ بار یا چند بار با یک سرعت ثابت از نقطه اعمال پتانسیل تا پتانسیل نهایی اعمال و دوباره با همان سرعت به پتانسیل آغازی بر می‌گردد [۲۵].
همزمان با کاهش میزان اکسایش در سطح الکترود در اثر فرایند احیا، گونه احیا شده جایگزین آن شده و درون محلول نفوذ می‌کند. بنابراین، اگر روبش پتانسیل را از سمت قله معکوس نماییم، اثر معکوس آن را ملاحظه خواهیم نمود. وقتی که روبش پتانسیل به سمت پتانسیل اکسایش–کاهش باز می‌گردد، گونه‌های احیا مجدداً به گونه اکسیده، اکسید می‌شوند. در این لحظه، جریان در جهت منفی (اکسایش) افزایش می‌یابد تا زمانی که به قله اکسایش برسیم. اکسایش مجدد وقتی اتفاق می‌افتد که محصول مجدداً به سوبسترای اولیه تبدیل شود. متوسط پتانسیل‌های دو قله، صرف نظر از غلظت سوبسترا، ضریب نفوذ آن یا سرعت انتقال الکترون، برابر پتانسیل استاندارد اکسایش–کاهش یا پتانسیل فرمال (E˚) است.
از روی شکل، جریان و پتانسیل ولتاموگرام ها می‌توان اطلاعاتی درباره برگشت پذیری واکنش ردوکس کسب نمود. به این ترتیب که اگر ارتفاع جریان هر دو قله تقریباً یکسان باشد و پتانسیل‌های مربوط به هر قله، دارای جابجائی n /056/0 ولت نسبت به دیگری باشد (n تعداد الکترون است)، می‌توان گفت که فرایند ردوکس برگشت پذیر است [۲۵]؛ در صورتی که اگر فرایند الکترود برگشت پذیر نباشد، قله‌ها از هم دور می‌شوند به طوری که /n 056/0Epc- Epa> می‌گردد. گاهی اوقات قله معکوس اصلاً وجود ندارد یا دارای شکل متفاوت یا ناموزون است. این امر نشانه برگشت ناپذیری کامل واکنش است [۲۵].

شکل ۱-۴٫ شمای کلی از ولتامتری چرخه‌ای [۲۶].

 

۱-۳-۳٫کرونو آمپرومتری

کرونو آمپرومتری از روش‌های دیگر ولتامتری است، که موضوع کنترل نفوذ را به وضوح نشان می‌دهد. در حالت اصلاح شده، این روش اختصاصاً برای زیست حسگرها کارایی دارد. به جای روبش پتانسیل، از ولتامتری موج مربعی استفاده شده و پتانسیل درست در نقطه‌ای قرار داده می‌شود ،که در روش ولتامتری با روبش خطی محل قله بوده است. در این روش، جریان به عنوان تابعی از زمان اندازه گیری می‌شود [۲۷].
روش آمپرومتری مورد استفاده در این تحقیق از نوع الکترود چرخان می‌باشد، و بدین صورت است که الکترود کار روی یک پایه چرخان قرار می‌گیرد و در حین کار الکترود با یک سرعت ثابت در حال چرخش است تا سوبسترا را به طور مرتب در معرض آنزیم قرار گیرد.الکترود چرخان با سرعت ثابت ۵۰۰ دور در دقیقه در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفت.
به منظور مطالعه انتقال الکترون مستقیم آنزیم‌ها با بهره گرفتن از روش‌های الکتروشیمیایی و ساخت زیست حسگرهای نسل سوم بایستی ابتدا آنزیم را روی سطح الکترود تثبیت نمود. مسئله این است که پروتئین‌ها اغلب در سطح الکترود غیر طبیعی می‌شوند. همچنین، انتقال الکترون ممکن است کند و برگشت ناپذیر باشد و بنابراین ناگزیر از استفاده از یک فوق پتانسیل اضافی خواهیم بود [۲۸]. به همین دلیل، به موازات ساخت زیست حسگرها، الکترودهای به اصطلاح اصلاح شده نیز توسعه یافت. در سال‌های اخیر، با اصلاح سطح الکترودها، نوع جدیدی از گزینش پذیری ارائه شده است. این اصلاح، که اثر زیادی در افزایش گزینش پذیری دارد، از طریق تغییر ساختار مواد سطح الکترود یا به واسطه پوشاندن آن با مواد جدید حاصل می‌گردد. اگر مواد اصلاح کننده سطح، خود دارای طبیعت زیستی باشند، محصول یک زیست حسگر خواهد بود. لیکن اگر قبل از افزودن مواد بیولوژیک سطح اصلاح شود، این اصلاح سطح را برای تثبیت ماده بیولوژیک در مرحله بعد آماده می کند [۲۵].
از میان مواد گوناگونی که برای اصلاح سطح الکترود مورد استفاده قرار می‌گیرند، مواد زیست سازگار، که می‌توانند پروتئین‌ها را به طور مؤثر بر سطح الکترود تثبیت کنند و میکرو محیط مناسبی برای حفظ فعالیت پروتئین فراهم کنند، مورد توجه بیشتری قرار دارند. بنابراین مواد زیست سازگار، از جمله بیوپلیمرها، و نانو مواد به منظور اصلاح الکترود برای بررسی الکتروشیمی مستقیم آنزیم‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند [۲۹]. یکی از موادی که می‌تواند برای مرتفع کردن محدودیت‌های استفاده از زیست حسگرهای نسل سوم استفاده شوند و به عنوان بستر مناسبی برای تثبیت آنزیم و مطالعه انتقال الکترون مستقیم آن به کار روند، نانولوله‌های کربنی هستند که در سال‌های اخیر به طور گسترده برای کاربردهای الکتروشیمیایی و انتقال الکترون استفاده می‌شوند. این کاربرد گسترده مدیون خصوصیات فوق‌العاده نانولوله‌های کربنی است که در ادامه به شرح آنها پرداخته می‌شود.

 

۱-۴٫ نانولوله‌های کربنی

 

۱-۴-۱٫ معرفی

نانولوله‌های کربنی در سال ۱۹۹۱ توسط ایجیما[۱۶] کشف شدند [۳۰]. از آن زمان تاکنون این مواد هم از دیدگاه بنیادی و هم از نظر کاربردی، بسیار مورد توجه قرار گرفته‌اند. چشمگیرترین خواص این ساختارها، خواص الکترونیکی، مکانیکی، نوری و شیمیائی آنها است، که راهی به سوی کاربردهای آینده خواهند بود. چنین ویژگی هایی را حتی می‌توان در نانولوله‌های منفرد نیز بررسی کرد. به نظر پژوهشگرانی که در زمینه نانولوله‌ها، چه به صورت نظری و چه عملی، تحقیق می‌کنند کاربردهای احتمالی آنها در زمینه‌های ذخیره انرژی، الکترونیک مولکولی، ابزارهای نانو مکانیکی و مواد کامپوزیتی می‌باشند [۳۰].

 

۱-۴-۲٫ ساختار

نانولوله­های کربنی به طور کلی به دو دسته تک جداره و چند جداره تقسیم بندی می شوند: نانولوله­های تک جداره را می توان صفحات دراز لوله شده­ای از گرافن دانست. نانولوله­ها عموما نسبت طول به قطری حدود ۱۰۰۰ دارند و بنابراین می توان آنها را به عنوان ساختارهای تقریبا تک بعدی در نظر گرفت. به بیان دقیق­تر یک نانولوله تک جداره از دو بخش مجزا با ویزگی­های فیزیکی و شیمیایی متفاوت تشکیل شده است: یکی دیواره جانبی و دیگری کلاهک انتهائی لوله. نانولوله­های تک جداره ساختارهای استوانه­ای هستند که با پیچش یک صفحه گرافنی، با اندازه و جهت مشخص، تشکیل می­شوند. نانولوله­های چند جداره را می­توان به صورت مجموعه ­ای از نانولوله­های تک جداره متحدالمرکز با قطرهای متفاوت در نظر گرفت؛ طول و قطر این ساختارها با نانولوله­های تک جداره تفاوت بسیاری دارد. لازم به ذکر است که نانولوله­ی بمبو مانند هم یکی از انواع چند جداره است. دانشمندان نشان دادند که هرگاه در نانولوله رابطه‌ n=m یا ۳i n-m = برقرار باشد، که در آن i یک عدد صحیح و n,m بردار تعریف کننده نانولوله است، آنگاه نانولوله دارای خواص فلزی خواهد شد [۳۱]. شکل ۱-۵ شمای یک صفحه گرافیتی و بردار چرخـش، زاویه چرخـش و بردارهای شبکه را نشان می­دهد.

شکل ۱-۵ شمای یک صفحه گرافیتی و بردار چرخش، زاویه چرخش و بردارهای شبکه

 

۱-۴-۳٫ خواص ویژه نانولوله‌های کربنی

خواص الکتریکی، مولکولی و ساختاری نانولوله‌های کربنی تا حد زیادی توسط ساختار تقریباً یک بعدی آنها تعیین می‌شوند. مهم‌ترین ویژگی این نانولوله‌ها و سابقه مولکولی آنها در زیر آمده است:
واکنش پذیری شیمیائی: واکنش پذیری یک نانولوله کربنی در مقایسه با صفحه گرافن، نتیجه مستقیم انحنای سطح نانولوله کربـنی است. واکنش پذیری نانـولوله کربنی، ارتباط مسـتقیمی با ناهمپوشانی اوربیتال­های p آن دارد که از افزایش انحنای سطح آن ناشی می‌شود. بنابراین، دیواره­ های نانولوله باید از این نظر با کلاهک‌های انتهایی آن تفاوت داشته باشند. به دلیل مشابه، نانولوله‌های با قطر کوچک‌تر، واکنش پذیری بیشتری نشان می‌دهند. نشان داده شده است که اصلاح شیمیائی کووالان دیواره‌ها و کلاهک نانولوله امکان پذیر است. به عنوان مثال، حلالیت نانولوله‌ها در حلال‌های متفاوت را می‌توان با این روش کنترل نمود. با این وجود، بررسی مستقیم اصلاح رفتار شیمیائی نانولوله‌ها کاری دشوار است، چرا که نمونه نانولوله‌های خام هنوز به اندازه کافی خالص نیستند [۳۲].
رسانائی الکتریکی: نانولوله‌های با شعاع کمتر، بسته به بردار چرخششان، نیمه­هادی یا فلزی هستند. وجود این تفاوت‌ها در خواص رسانائی، به علت ساختار مولکولی متفاوت است که به ساختار باندی متفاوت و در نتیجه، شکاف انرژی متفاوت منجر می‌گردد. تفاوت در میزان هدایت الکتریکی، به راحتی از خواص صفحه گرافنی به دست می‌آید. دانشمندان نشان دادند که هرگاه در نانولوله رابطه‌ n=m یا ۳i= n-m، که در آن i یک عدد صحیح و (n,m) بردار تعریف کننده نانولوله است، آنگاه نانولوله دارای خواص فلزی خواهد شد. [۳۱].
فعالیت نوری[۱۷]: مطالعات نظری حاکی از آن است که میزان فعالیت نوری نانولوله‌های جهت دار با بزرگ‌تر شدن نانولوله‌ها از بین می‌رود [۳۳]. بنابراین انتظار می‌رود دیگر خواص فیزیکی آنها نیز تحت تأثیر این پارامترها قرار گیرند. فعالیت نوری مناسب نانولوله‌ها به ابزارهای نوری منجر می‌شود، که در آن نانولوله‌ها نقش مهمی دارند.
استحکام مکانیکی: نانولوله‌ها در کل بسیار انعطاف پذیر بوده و لذا این ترکیبات به طور بالقوه برای مواد کامپوزیتی که به خواص غیر همگن نیاز دارند مناسب می‌باشند [۳۲].

 

۱-۴-۴٫ انواع نانولوله‌های کربنی

نانولوله‌های کربنی بر اساس ساختار به دو دسته اصلی تک جداره و چند جداره تقسیم می‌شوند، که نوع چند جداره خود انواع گوناگونی دارد. نانولوله‌های تک دیواره را می‌توان صفحات دراز لوله شده‌ای از گرافن دانست. همان‌طور که می‌دانیم نانولوله‌ها عموماً نسبت طول به قطری حدود ۱۰۰۰ دارند و بنابراین می‌توان آنها را به عنوان ساختارهای تقریباً تک بعدی در نظر گرفت [۳۴].
نانولوله‌های چند جداره را می‌توان به صورت مجموعه‌ای از نانولوله‌های تک دیواره متحدالمرکز با قطرهای متفاوت در نظر گرفت، طول و قطر و البته خواص این ساختارها با نانولوله‌های تک جداره تفاوت بسیاری دارد [۳۵]. یکی از انواع نانولوله کربنی چند جداره که در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته است نوع بمبو مانند است، که به دلیل خواص و ساختار ویژه‌ای که دارد، به نظر می‌رسد نتایج متفاوتی با دیگر انواع نانولوله داشته باشد. نانولوله کربنی بمبو مانند لوله‌های شبیه گیاه بمبو هستند، که قسمت‌های جدا شده‌ای در دیواره دارند، ساختارهای بمبو مانند به روش رسوب شیمیائی بخار در ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ درجه سانتی‌گراد سنتز می‌شوند. در این روش اتانول به عنوان منبع کربن و یک صفحه از مس جایگزین بستر و کلرید آهن به عنوان کاتالیست استفاده می‌شود، رشد این محصول به وسیله میکروسکوپ الکترونی نگاره و گذاره و طیف سنجی رامان بررسی می‌شود، نانولوله کربنی بمبو مانند در مقایسه با نانولوله تک جداره خصوصیات الکتروشیمیائی بهتری از خود نشان می دهد که این موضوع به دو دلیل است: اولا جدائی قله های اکسایش و کاهش کمتر و سرعت انتقال الکترون بیشتری دارد و دوما تعداد زیادی سایت های فعال در طول دیواره نانولوله بمبو مانند باعث ایجاد جریان بیشتر و رنج گسترده تری از خصوصیات دینامیکی را نشان می دهد [۳۶]. در شکل ۱-۵ تصاویر انواع نانولوله­ها نشان داده شده است.

شکل ۱-۶٫ نانولوله‌های کربنی الف) بمبو مانند ب) چند جداره و ج) تک جداره [۳۶]

 

 

 

۱-۴-۵٫ سنتز نانولوله‌های کربنی

به طور کلی سه روش عمده در تولید نانولوله‌های کربنی وجود دارد که عبارتند از: قوس تخلیه الکتریکی (Arc discharge)، سایش لیزری (Laser ablation) و لایه نشانی با بخار شیمیائی(Chemical Vapour deposition) [1]. در روش قوس الکتریکی، بین دو الکترود کربنی چه با کاتالیزور چه بدون آن، بخاری ایجاد می‌شود که نانولوله‌های کربنی خود سامان را شکل می‌دهد. در روش سایش لیزری، یک پرتو لیزری قوی به حجمی از کربن شامل گاز تغذیه کننده (متان یا مونوکسید کربن) می‌تابد. به طور کلی، روش لایه نشانی با بخار شیمیایی (CVD) به تولید نانولوله­های چند دیواره و تک دیواره با کیفیت پایین منجر می‌شود. دامنه قطر نانولوله­های تک دیواره های تولید شده به روش CVD بزرگ بوده و کنترل چندانی نمی‌توان بر آنها داشت، اما از طرف دیگر تولید انبوه به این روش بسیار راحت است و این هم از نکات مورد توجه در تولید تجاری است [۳۷]. در ادامه جزئیات بیشتر این روش­ها توضیح داده شده است.

 

۱-۴-۵-۱٫ قوس الکتریکی

روش قوس الکتریکی که ابتدا برای تولید فولرین­ها بکار می‌رفت، به دلیل سهولت، یکی از متداول­ترین و شاید آسان‌ترین راه‌های تولید نانولوله‌های کربنی است؛ در عین حال، در این روش ترکیبی از اجزای مختلف به دست می‌آیند و طی آن لازم است تا نانولوله‌ها از دوده و کاتالیزورهای فلزی موجود در محصول جدا شوند.
در این روش با بهره گرفتن از قوس الکتریکی دو میله کربنی، که دو انتهای آنـها به فاصله تقـریبی یک میلی­متر از هم قرار داده شده‌اند، آن هم در محفظه در بسته‌ای پر از گازهای خنثی (هلیم و آرگون) و در فشار پایین ( بین ۵۰ تا ۷۰۰ بار)، اقدام به تولید نانولوله‌های کربنی می‌شود. تحقیقات اخیر نشان داده است که با این روش تولید نانولوله‌ها در نیتروژن مایع نیز امکان پذیر است [۳۸]. جریان مستقیمی بین ۵۰ تا ۱۰۰ آمپر که از منبع ولتاژ تقریباً ۲۰ ولتی بدست می‌آید، موجب تخلیه الکتریکی بین دو الکترود می‌شود. این تخلیه الکتریکی باعث تبخیر یکی از این میله‌های کربنی شده و به این ترتیب لایه‌ای میله‌ای شکل روی میله کربنی دیگر رسوب می‌کند. راندمان بالای تولید نانولوله‌های کربنی بستگی به یکنواختی قوس پلاسما و دمای لایه‌ای دارد که روی الکترود کربنی می‌نشیند [۳۹]. شناخت و درک این مکانیسم رشد در حال تکامل است و اندازه گیری‌ها نیز نشان داده‌اند که بسته به نوع مخلوط هلیم و آرگون، توزیع قطرهای متفاوتی را در ذرات به دست آمده شاهد خواهیم بود. این مخلوط ضریب نفوذ[۱۸] و رسانش گرمایی متفاوتی خواهند داشت، به طوری که مولکول‌های کربن، بر سرعت پخش و خنک شدن مولکول‌های کاتالیزور تأثیر می‌گذارند و درنتیجه، بر توزیع قطر نانولوله‌هایی که به روش قوس الکتریکی ایجاد می‌شود تأثیر خواهند گذاشت. این تأثیرات به معنای آن است که تک لایه‌های استوانه‌ای شکل با اندازه‌های گوناگون روی ذرات فلزی جمع شده و رشد می‌کنند که آن هم به شدت سرد شدن پلاسما بستگی دارد. در مجموع، از تمام این مطالب چنین نتیجه می‌شود که دما و چگالی کربن و کاتالیزورهای فلزی همگی بر توزیع قطر نانولوله‌ها تأثیر می‌گذارند [۳۹]. به هر حال، بسته به روش دقیق مورد استفاده، می‌توان به طور انتخابی یکی از نانولوله‌های تک جداره یا چند جداره را رشد داد. در شکل ۱-۶ شمای روش قوس الکتریکی نشان داده شده است.

شکل۱-۷٫ نمای شماتیک از قوس الکتریکی [۱]

 

۱-۴-۵-۲٫ سایش لیزری[۱۹]

در سال ۱۹۹۵ گروه تحقیقاتی اسمالی[۲۰]، در دانشگاه رایس خبر از ساخت نانولوله‌های کربنی به شیوه تبخیر لیزری[۲۱] دادند [۴۰]. در این روش از لیزر پالسی [۴۱] و یا پیوسته [۴۲] برای تبخیر هدف گرافیتی در کوره‌ای با دمای ۱۲۰۰ درجه سانتی‌گراد استفاده شده است. تفاوت اصلی این دو لیزر آن است که لیزر پالسی به شدت نور بیشتری نیاز دارد. در این روش، به منظور ثابت نگه ‌داشتن فشار در مقدار ۵۰۰ تور، کوره را از گاز هلیم یا آرگون پر می‌کنند؛ به این ترتیب، ستون بخار بسیار داغی تشکیل می‌شود که پس از مدتی منبسط شده و به سرعت خنک می‌شود. با خنک شدن مواد تبخیر شده، مولکول‌ها و اتم‌های کوچک کربن به سرعت به هم چسبیده و خوشه‌های بزرگ‌تری، که احتمالاً شامل فولرین هم باشند، را تشکیل می‌دهند. حتی کاتالیزورها هم شروع به هم چسبیدن می‌کنند که البته در مورد آنها این روند ابتدا بسیار کند بوده و قبل از آنکه به ساختارهای قفس مانند تبدیل شوند به خوشه‌های کربنی می‌چسبند [۴۳]. علاوه بر این، این کاتالیزورها ممکن است با چسبیدن به ساختارهای قفسی آنها را باز کنند و از همین ساختارهای خوشه‌ای اولیه است که مولکول‌های استوانه‌ای شکل رشد کرده و به صورت نانولوله‌های کربنی تک جداره در می‌آیند. این عمل تا وقتی که ذرات کاتالیزور بسیار بزرگ شوند و یا تا هنگامی که شرایط محیط آنقدر سرد شود که دیگر ذرات کربن نتوانند بیش از آن روی سطح ذرات کاتالیزور پخش شوند، ادامه می‌یابد. هم­چنین ممکن است این ذرات آنقدر توسط لایه‌های کربنی پوشیده شوند که دیگر قادر به جذب بیشتر نبوده و درنتیجه، رشد نانولوله‌ها متوقف شود. لازم به ذکر است که نانولوله‌های تک جداره که به این ترتیب شکل می‌گیرند توسط نیروهای واندروالس به هم متصل می‌شوند [۴۳]. شکل ۱-۷ شمایی از این روش را نشان می­دهد.

شکل ۱-۸٫ نمای شماتیک از سایش لیزری [۱]

 

۱-۴-۵-۳٫ رسوب دهی با بخار شیمیائی

این روش ساخت نانولوله‌ها، با قرار دادن یک چشمه کربنی در فاز گازی و استفاده از یک منبع انرژی پلاسمایی و یا سیم­پیچ مقاومت حرارتی برای انتقال انرژی به مولکول‌های گاز کربن انجام می‌شود. چشمه‌های کربنی گازی که معمولاً بکار می‌روند عبارتند از: متان، مونوکسید کربن و استیلن. از منبع انرژی هم برای شکافتن[۲۲] مولکول و تبدیل آن به کربن اتمی واکنش­گر استفاده می‌شود. پس از آن، کربن به سمت ماده پایه پخش شده، موجب گرم شدن آن می­گردد، در محل اتصال خود با کاتالیزور پوشانده می‌شوند و در صورت به دست آمدن پارامترهای مناسب، نانولوله‌های کربنی شکل خواهند گرفت. در روش رسوب دهی با بخار شیمیائی علاوه بر ترتیب عالی نانولوله‌ها، امکان کنترل موقعیت آنها هم در مقیاس نانو وجود دارد [۴۴]. با بهره گرفتن از کاتالیزور مناسب، می‌توان به طور انتخابی و ترجیحی نانولوله‌های تک جداره را به جای نانولوله‌های چند جداره رشد داد [۳۲]. ساخت نانولوله‌های کربنی به روش رسوب دهی با بخار شیمیائی الزاماً یک فرایند دو مرحله‌ای شامل مرحله آماده سازی کاتالیزور و به دنبال آن ساخت واقعی نانولوله می‌باشد. آماده ­سازی کاتالیزور معمولاً با ریز کردن[۲۳] یک فلز واسطه و پخش آن روی ماده پایه و سپس استفاده از حکاکی شیمیائی[۲۴] و یا سرد کردن تدریجی به منظور ایجاد هسته سازی[۲۵] ذرات کاتالیزور انجام می‌شود. سرد شدن تدریجی منجر به تشکیل خوشه روی ماده پایه می‌شود و از این خوشه‌ها رشد نانولوله‌ها شکل می‌گیرد. ممکن است از آمونیاک به عنوان ماده شیمیائی حکاک استفاده شود [۴۴-۴۵].
در حالتی که الکترودها از جنس گرافیت خالص باشد، تنها نانولوله‌های چند جداره ساخته می‌شوند؛ اما در صورتی که مخلوطی از گرافیت همراه با کاتالیزورهای Fe, Niیا Y و نیز Co بجای گرافیت خالص بکار رود، احتمال تولید نانولوله‌های تک جداره یکنواخت هم وجود دارد. نکته دیگر اینکه بازده تبخیر لیزری در ساخت نانولوله‌های تک جداره بیشتر بوده و نانولوله­هائی که به این روش ساخته شوند، خواص بهتری داشته و توزیع اندازه آنها باریک‌تر از نانولوله‌های تک جداره تولید شده به روش قوس الکتـریکی است. از سوی دیگر نانولوله­هایی که به روش سایش لیزری تولید می‌شوند، نسبت به نانولوله‌های تولید شده به روش قوس الکتریکی خالص‌تر هستند. همچنین مشخص شده است که استفاده از مخلوط کاتالیزوری Ni/Y بازده بهتری خواهد داشت [۴۲]. شکل ۱-۸ شمای ساده­ای از این روش را نشان می­دهد.

شکل ۱-۹٫ تصویر شماتیک فرایند رسوب شیمیایی بخار [۱]

 

۱-۴-۶٫ خالص سازی نانولوله‌های کربنی

یکی از مشکلات عمده کاربرد نانولوله‌ها در روش­های ساخت در مقیاس انبوه، خالص سازی آنها است. دوده نانولوله‌های تک جداره، بلافاصله پس از تولید دارای ناخالصی‌های زیادی می‌باشد، که اکثر آنها صفحات گرافیتی، کربن بی شکل، کاتالیزور فلزی و فولرین های کوچک‌تر هستند. این ناخالصی‌ها بر اکثر خواص مطلوب نانولوله‌های تک جداره تأثیر می‌گذارند. به علاوه در انجام تحقیقات بنیادی، دانشمندان ترجیح می‌دهند نانولوله‌ها را بدون آنکه تغییری در آنها به وجود آید، تا حـد ممکن خالص به دسـت آورند. در روش­های صنعتی معمول از اکسیداسیون قوی و روش­های رفلاکس اسیدی، که بر ساختار این لوله‌ها تأثیر می‌گذارد، استفاده می‌شود [۱].
پس از بررسی ساختارهای ایده آل بدون نقص، بحث در مورد نقایص خواسته و ناخواسته ایجاد شده ادامه می‌یابد. تغییر شکل هایی چون خمیدگی و اتصالات نانولوله‌ها، با جایگزینی ساختارهای پنج و هفت ضلعی به جای یک شش ضلعی به وجود می‌آیند. تغییر شکل‌ها می‌تواند به سمت داخل یا بیرون نانولوله صورت گیرند که در این میان، خواص الکتریکی نانولوله به شدت تغییر می‌کند. دسته دیگری از نقایص، با ناخالصی‌هایی که در حین فرایند رشد یا پس از آن وارد می‌شوند، ایجاد می‌شوند. ذرات کاتالیزوری نمونه‌ای از این ترکیبات هستند که به این ساختارها وارد می‌شوند [۳۷]. چندین روش برای خالص سازی[۲۶] نانولوله‌ها وجود دارد که عبارتند از: اکسید کردن، اسید کاری، سرد کردن تدریجی، استفاده از امواج صوتی، فیلتر کردن و عامل سازی[۲۷] [۱] . در ادامه، برخی از این روش­ها توضیح داده می­شوند.

 

۱-۴-۶-۱٫ اکسیداسیون

این روش راهی مناسب جهت بهبود کیفیت نانولوله‌ها، زدودن ناخالصی‌های کربنی از آنها و یا تمیز کردن سطح فلز می‌باشد [۴۶-۴۷]. البته از معایب این روش این است که طی آن، نه تنها ناخالصی‌ها بلکه نانو هم اکسید می‌شوند؛ اما خوشبختانه میزان اکسیداسیون نانولوله­ها بسیار کمتر از اکسیداسیون ناخالصی‌ها می‌باشد. این ناخالصی‌ها دارای نواقص و یا ساختارهای باز بیشتری هستند. یکی دیگر از دلایل ترجیح این روش آن است که غالباً این قبیل ناخالصی‌ها به کاتالیزورهای فلزی چسبیده‌اند، که خود همین کاتالیزورها می‌توانند به عنوان کاتالیزور اکسیداسیون عمل کنند. با این همه بازده و نتیجه این فرایند به عوامل متعددی چون فلز بکار رفته، زمان اکسیداسیون، محیط واکنش، عامل اکسیداسیون و دما بستگی دارد. این واقعیت که کاتالیزورهای فلزی خود به عنوان کاتالیزور اکسیداسیون عمل می‌کنند، مبین ضرورت توجه به فلز بکار رفته در زمان اکسیداسیون می‌باشد. به عنوان مثال، وقتی دمای واکنش را به ۶۰۰ درجه سانتی‌گراد افزایش ‌دهیم، نانولوله‌ها هم اکسید می‌شوند، حتی اگر کاتالیزوری هم وجود نداشته باشد [۴۸].

 

۱-۴-۶-۲٫ اسید کاری

به طور کلی این روش باعث زدودن کاتالیزورهای فلزی می‌شود. ابتدا باید سطح فلز را در معرض اکسیداسیون و یا امواج صوتی قرار داد. سپس، کاتالیزور فلزی در معرض اسید قرار گرفته، در آن حل می‌شود و نانولوله‌های تک جداره در محلول اسیدی معلق می‌مانند. اگر این روش در محیط HNO3 به کار گرفته شود، اسید تنها بر کاتالیزور فلزی اثر می‌کند و اثری بر نانولوله‌های تک جداره و دیگر ذرات کربنی نخواهد داشت [۴۹-۵۰].

 

۱-۴-۶-۳٫آنیل کردن

در این روش، به دلیل دمای بالا (K 837-1873)، نانولوله‌ها دوباره مرتب شده و نواقص آنها از بین می‌روند. همچنین این دمای بالا باعث پیرولیز شدن کربن گرافیتی و فولرین های کوتاه می‌شود. در هنگام استفاده از عملیات دمای بالا تحت خلأ فلز ذوب خواهد شد و می‌تواند حذف شود [۴۹].

 

۱-۴-۶-۴٫ استفاده از ارتعاشات مافوق صوت

در این روش، ذرات بر حسب ارتعاشات صوتی از هم تفکیک می‌شوند. به این شکل که خوشه‌هایی از نانو ذرات مختلف را وادار به ارتعاش کرده و به این ترتیب آنها بیشتر پراکنده می‌شوند. جداسازی این ذرات بستگی زیادی به فعال کننده سطحی، ماده حلال و عامل به کار رفته دارد. ماده حلال بر پایداری لوله‌های پراکنده شده در این سیستم تأثیر می‌گذارد. در حلال‌های ضعیف نانولوله‌های تک جداره اگر هم­چنان به فلز کاتالیزور متصل باشند، پایداری بیشتری خواهند داشت اما در برخی حلال‌ها چون الکل ذرات تک پراکنشی نسبتاً پایدارند [۵۱]. اگر از اسید به عنوان حلال استفاده شود، خواص نانولوله‌های تک جداره بستگی به مدت زمانی دارد که در معرض اسید قرار می‌گیرند. اگر لوله‌ها برای مدت کوتاهی در معرض اسید قرار گیرند تنها فلز کاتالیزور در آن حل می‌شود، اما اگر این مدت طولانی تر شود، لوله ها از لحاظ شیمیایی تحت تأثیر اسید قرار گرفته و بریده می‌شوند [۴۷].

 

۱-۴-۶-۵٫ تصفیه مغناطیسی

در این روش که ذرات کاتالیزور فرو مغناطیسی به شیوه مکانیکی از پوسته گرافیتی خود جدا می‌شوند و نانولوله‌های معلق هم با نانو ذرات غیر آلی (عمدتاً CaCo2) در یک محفظه مافوق صوتی مخلوط شده تا به این ترتیب ذرات فرو مغناطیسی آن جدا شوند. پس از این مرحله، این ذرات در یک قطب مغناطیسی دائمی نگه داشته می‌شوند و بعد از انجام مراحل شیمیایی بهبود دهنده بعدی مواد نانولوله‌ با خلوص بالا بدست می‌آیند [۵۲].

 

۱-۴-۶-۶٫ میکروفیلتراسیون

مشاهده اقدامات و عملیات در حال اجرا توسط کارکنان مسئول انجام آن.

برآورد اولیه از خطر کنترل:
پس از کسب شناخت اولیه از سیستم کنترل داخلی، حسابرس باید برآورد اولیه ای از خطر کنترل به عمل آورد. خطر کنترل میزان انتظار حسابرس از عدم کشف یا پیشگیری اشتباهات و یا تحریفات توسط سیستم کنترل داخلی است و در بهترین شرایط دست کم معادل ۳۰% پیشنهاد می شود. برآورد اولیه حسابرس از خطر کنترل متکی به ارزیابی اطلاعات مقدماتی کسب شده درباره سیستم کنترل داخلی و قضاوت وی در این باره است.
۲-۵-۳-۶)برآورد اهمیت : ( M )
طبق استانداردهای حسابرسی، اطلاعاتی بااهمیت تلقی می شوند که عدم ارائه یا ارائه نادرست آن بتواند قضاوت و تصمیم گیری یک استفاده کننده منطقی از صورتهای مالی را درباره امور واحد مورد رسیدگی تغییر دهد. درجه اهمیت اقلام، به کمیت، ماهیت و شرایط ایجاد آن و نوع و اندازه واحد مورد رسیدگی بستگی دارد. (دستورالعمل حسابرسی، ۱۳۸۵)
برآورد حسابرس از اهمیت، حداکثر اشتباهات و تحریفاتی است که می تواند در صورتهای مالی وجود داشته باشد و حسابرس کماکان بر این باور باشد که اشتباهات و تحریفات مزبور بر قضاوت و تصمیم گیری یک استفاده کننده منطقی تأثیری ندارد. برآورد حسابرس از اهمیت اشتباه قابل تحمل نیز نامیده می شود.
۲-۵-۳-۶-۱)مراحل تعیین و بکارگیری اهمیت :
تعیین و بکارگیری اهمیت در جریان حسابرسی در ۵ مرحله مرتبط با یکدیگر و به شرح زیر صورت می گیرد: (دستورالعمل حسابرسی، ۱۳۸۵)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برآورد اهمیت
تخصیص اهمیت برآوردی به اجزای صورتهای مالی
برآورد جمع اشتباهات و یا تحریفات
در هر یک از اجزای صورتهای مالی
برآورد مجموع اشتباهات
و یا تحریفات
مقایسه مجموع اشتباهات و
تحریفات بااهمیت برآوردی

مرحله یک
تعیین حدود آزمونها
مرحله دو (مرحله برنامه ریزی)
مرحله سه
مرحله چهار ارزیابی نتایج رسیدگی
مرحله پنج
برآورد اهمیت یکی از مهمترین تصمیماتی است که حسابرس بر مبنای قضاوت حرفه ای خود اتخاذ می کند. اهمیت رابطه معکوس با خطر حسابرسی و حدود آزمونها (حجم شواهد حسابرسی ) دارد و بنابراین عاملی تعیین کننده در تهیه بودجه حسابرسی است. مبلغ اهمیت بر اساس متوسط جمع داراییها و فروش/ درآمد و بر اساس سطح اهمیت محاسبه می شود.
در صورت وجود اقلام پایاپای شده در ترازنامه یا درآمدهای عمده دیگری در صورت سود و زیان، آن اقلام باید به جمع داراییها و فروش (یا درآمد اصلی واحد مورد رسیدگی) افزوده و بر این پایه اهمیت برآورد می شود.
تخصیص اهمیت به مانده حسابهای مندرج در ترازنامه و حسابهای اصلی سود و زیان با هدف تعیین اشتباه قابل تحمل در هر یک از حسابهای مزبور انجام می شود. اشتباه قابل قبول یکی از اجزای تشکیل دهنده فرمول مربوط به تعیین تعداد نمونه برای اجرای آزمونهای محتواست. تخصیص اهمیت به مانده حسابها به شرح زیر انجام می شود: (دستورالعمل حسابرسی، ۱۳۸۵)

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

مجموع اهمیت تخصیص یافته به حسابها (اقلام مندرج در ترازنامه و سود و زیان ) معادل سه برابر مبلغ اهمیت محاسبه شده است. برای مثال، در صورتی که مبلغ اهمیت برآورد شده معادل ۲۰ میلیون ریال باشد، مجموع اهمیت تخصیص یافته به حسابها معادل ۶۰ میلیون ریال خواهد بود.

تخصیص اهمیت به میزان سه برابر مبلغ اهمیت، در شرایط عادی صورت می پذیرد. در موارد خاصی که حسابهای اصلی و عمده( از قبیل بدهکاران تجاری، موجودی مواد و کالا، بستانکاران تجاری، فروش و خرید که معمولاً مشمول نمونه گیری قرار می گیرد ) مبلغ قابل ملاحظه ای را تشکیل ندهد یا به دلایلی حسابرس تصمیم بگیرد آنها را صد در صد رسیدگی کند، به تشخیص حسابرس، اهمیت تخصیص یافته به میزانی کمتر از سه برابر اهمیت کاهش خواهد یافت.

 

 

تخصیص مبلغ اهمیت در دو مرحله و با توجه به عوامل زیر انجام می شود:

در مرحله اول، اهمیت قابل تخصیص به مانده حسابها تنها بر اساس اندازه نسبی مانده هر حساب، تسهیم و اختصاص داده می شود.

در مرحله دوم، مبلغ تخصیص یافته اولیه به هر مانده با در نظر گرفتن مجموعه عوامل زیر تعدیل می شود:

به حسابهایی که حسابرسی آن مستلزم صرف زمان و هزینه بیشتر است، اهمیت( اشتباه قابل تحمل) بیشتری اختصاص داده می شود و در نتیجه، تعداد نمونه ها کاهش می یابد. مثلاً در شرایطی که حسابرسی حسابهای دریافتنی نسبت به حساب موجودی کالا دشوارتر و در نتیجه پرهزینه تر باشد، مبلغ اهمیت ( اشتباه قابل تحمل) بزرگتری به مانده حسابهای دریافتنی تخصیص داده می شود.

در حسابهایی که انتظار وجود تحریف در آن بیشتر است، اهمیت کمتری تخصیص داده می شود.این امر موجب می شود که تعداد نمونه های انتخاب شده برای آزمونهای محتوا افزایش یابد. انتظار تحریف از عواملی چون کنترلهای داخلی، ماهیت حساب و تحریفهای کشف شده در سال قبل تأثیر می پذیرد.

تمامی مبلغ اهمیت به یک حساب تخصیص داده نمی شود و حداکثر مبلغ اهمیت تخصیص یافته به هر حساب معادل ۶۰% اهمیت برآوردی در سطح صورتهای مالی در نظر گرفته میشود.

۲-۵-۳-۷)تعیین خطر قابل پذیرش حسابرسی ? AAR )
خطر حسابرسی یعنی احتمال خطر اینکه حسابرس نسبت به صورتهای مالی حاوی اشتباه و یا تحریف بااهمیت، نظر حرفه ای نامناسب اظهارکند. خطر قابل پذیرش حسابرسی میزانی از خطر مزبور است که حسابرس حاضر به پذیرش آن است.
خطر قابل پذیرش حسابرسی رابطه ای معکوس با سطح اطمینان دارد؛ یعنی، هنگامی که حسابرس خطر قابل پذیرش حسابرسی را کاهش می دهد، این امر به معنای تمایل حسابرس به تأمین سطح اطمینان بیشتر نسبت به نبود اشتباه و یا تحریف در صورتهای مالی است. به بیان دیگر، خطر قابل پذیرش حسابرسی و سطح اطمینان مکمل یکدیگرند؛ یعنی، خطر قابل پذیرش حسابرسی به میزان ۵ درصد به منزله سطح اطمینان حسابرسی ۹۵ درصد است.
تعیین خطر قابل پذیرش حسابرسی در مرحله برنامه ریزی، با هدف تدوین رویکرد موثر حسابرسی و تعیین حجم عملیات حسابرسی ( موثر بر بودجه انجام کار ) صورت می پذیرد. در تعیین خطر قابل پذیرش حسابرسی، علاوه بر خطرگریزی حسابرس، عواملی چون موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: (دستورالعمل حسابرسی، ۱۳۸۵)

 

 

گستردگی استفاده کنندگان صورتهای مالی و میزای اتکای آنان بر این صورتها.

احتمال بروز مشکلات حاد مالی و نقدینگی در واحد مورد رسیدگی در دوره پس از صدور گزارش حسابرس.

ترکیب مشتریان هر حسابرس یا موسسه حسابرسی.

خطر قابل پذیرش حسابرسی (AAR ) برای شرکتهای مختلف، در سازمان حسابرسی به شرح زیر تعیین می شود. بدیهی است هر موسسه حسابرسی با توجه به خطرگریزی، نوع و ترکیبات مشتریان و … می تواند خطرقابل پذیرش را به گونه ای مناسب، برای موسسه خود تعیین کند.
خطر قابل پذیرش حسابرسی
ـــــــــــــــــــــــــــــ
بانکها ۵ تا ۸