d= خطای پذیرفته شده توسط محقق یا بازه قابل تحمل از برآورد پارامتر مورد نظر (معمولاً در علوم اجتماعی برابر ۰۵/۰ در نظر گرفته می‏شود.) ( رفیع پور، ۱۳۷۸، صص۳۸۳-۳۷۱ ).
نکته‏ای که لازم است در خصوص این فرمول، گفته شود آن است که چنان‏چه مقدار p در دسترس نباشد، می‏توان مقدار ۵/۰ را برای آن در نظر گرفت (آذر و مومنی، ۱۳۸۷، ص ۲۱۹ )، که در این حالت، این فرمول بزرگترین و محافظه ‏کارانه‏ترین عدد ممکن را به دست خواهد داد، که در این تحقیق نیز عدد ۵/۰ برای آن در نظر گرفته شد.

نمونه برداری فرایند انتخاب کردن تعداد کافی از میان اعضای جامعه آماری است، به طوری که با مطالعه گروه نمونه و فهمیدن خصوصیات یا ویژگی های آزمودنی های گروه نمونه قادر خواهیم بود این خصوصیات یا ویژگی ها را به اعضای جامعه آماری تعمیم دهیم (سکاران، ۱۳۸۴). نمونه آماری تحقیق حاضر بر اساس فرمول کوکران ۱۳۲ نفر از کارکنان شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی ایران می‌باشند که برای نمونه‌گیری در این تحقیق از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده می باشد.
۳-۴-روش و ابزار گرد‌آوری داده‌ها‌
الف) روش گرد آوری اطلاعات:
برای جمع آوری اطلاعات از روش های زیر استفاده گردید:
مطالعات کتابخانه‌ای: جهت گردآوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری و ادبیات تحقیق موضوع، از منابع کتابخانه‌ای، مقالات، کتابهای مورد نیاز و نیز از شبکه جهانی اطلاعات استفاده شده است.
تحقیقات میدانی: به منظور جمع‌ آوری داده‌ها و اطلاعات برای تجزیه و تحلیل از پرسشنامه استفاده شد.
ب) ابزار گرد آوری اطلاعات:
در این تحقیق از دو ابزار برای جمع آوری اطلاعات استفاده گردیده است:
بررسی اسناد و مدارک:
جهت اخذ اطلاعات کلی در مورد سازمان شامل تاریخچه، تعداد پرسنل، وضعیت تحصیلی، آیین نامه ها و …از روش بررسی اسناد و مدارک استفاده گردیده است. همچنین سایر اطلاعات در زمینه ادبیات موضوع، تعیین چارچوب نظری و شاخص ها از منابع موجود در کتابخانه که حاوی کتب، مجلات وپایان نامه ها و گزارشات علمی است، استفاده شده است.
پرسشنامه:
این ابزار یکی از ابزار های رایج تحقیق و روش مستقیم برای کسب داده های تحقیق است. پرسشنامه مجموعه ای از سوالهاست که پاسخ دهنده با ملاحظه آنها پاسخ لازم را ارائه می دهد که این پاسخ ها داده های مورد نیاز پژوهشگر را تشکیل می دهد. از طریق سوالات پرسشنامه می توان دانش، علاقه، نگرش فکری فرد را مورد بررسی قرار داد. ( بازرگان، ۱۳۸۶).
سوال های پرسشنامه از نوع سوالات بسته پاسخ بوده و مقیاس اندازه گیری سوالات، از نوع مقیاس لیکرت می باشد.
بخش عمومی پرسشنامه این تحقیق شامل سوالات مربوط به جنسیت، سن، میزان تحصیلات و سابقه خدمت می باشد.
برای سنجش مدیریت جانشین پروری از از مدل استاندارد برنامه ریزی و مدیریت موثر جانشینی راس ول (۲۰۰۵) که برگرفته از کتاب William J.Rothwell, “Effective Succession Planning”, ۲۰۰۵. می باشد، استفاده شده است. همچنین برای سنجش رهبری همنوا از پرسشنامه افخمی روحانی و همکاران (۱۳۹۱)، استفاده شده است. این پرسشنامه از پرسش نامه ۱۴ گویه ای توسعه داده شده از پژوهش واگنر^[۱۶] (۲۰۱۰) می باشد.
روایی این پرسش نیز از سه جهت مورد بررسی قرار گرفت. اعتبار محتوا که از آرای کارشناسان و صاحب نظران استفاده شد، استفاده پرسش نامه پژوهش در پژوهش های پیشین و تحلیل عاملی که به کمک نرم افزار spss انجام و تأیید شد (افخمی روحانی و همکاران ، ۱۳۹۱). در کلیه متغیرها از تحلیل عاملی اکتشافی به روش تحلیل مؤلفه های اصلی و چرخش متعامد واریماکس استفاده شد و دو شاخص کفایت نمونه برداری (^[۱۷]KMO) و مجذور کای برای آزمون کرویت بارتلت^[۱۸] محاسبه شد. مقدار شاخص kmo در کلیه متغیرها بالاتر از ۷/۰ به دست آمد که نشان دهنده مناسب بودن داده ها برای تحلیل عاملی است و مقدار معناداری آزمون کرویت بارتلت نیز کمتر از ۰۵/۰ به دست آمد که بیانگر معنادار بودن داده ها در تحلیل عاملی است (افخمی روحانی و همکاران ، ۱۳۹۱).
روایی (روایی) و پایایی پرسشنامه:
روایی و پایایی ویژگی هایی هستند که ابزار سنجش از جمله پرسشنامه باید دارا باشد.
الف. روایی:
منظور از روایی این است که مقیاس و محتوای ابزار یا سوالات مندرج در ابزار دقیقاً متغیرها و موضوع مورد مطالعه را بسنجد برای روشنی گفتار میتوان آزمونهای روایی را در سه گروه گسترده دسته بندی کرد:
روایی محتوا: روایی محتوا اطمینان میدهد که ابزار مورد نظر به تعداد کافی پرسشهای مناسب برای اندازه گیری مفهوم مورد سنجش را دربر دارد هر قدر عناصر مقیاس گستردهتر و قلمرو مفهوم مورد سنجش را بیشتر در بر گیرند، روایی محتوا بیشتر خواهد بود.
روایی ملاک: به معنای این است که یک ابزار در پیش بینی رفتار یک آزمودنی در یک موقعیت خاص تا چه میزان اثر بخش خواهد بود.
روایی سازه: روایی ساخت یا سازه بیان میکند نتایج به دست آمده از کاربرد یک ابزار اندازه گیری تا چه حد با نظریههایی که آزمون بر محور آنها تدوین شده است تناسب دارد (سکاران، ۱۳۸۴).
به منظور تعیین ویژگی روایی پرسشنامه در این تحقیق، پرسشنامه های مدیریت جانشین پروری و رهبری همنوا که خود به صورت استاندارد می باشند، به تأیید اساتید محترم راهنما و مشاور رسید که این موضوع بیانگر روایی پرسشنامه میباشد.
ب. پایایی :
پایایی عبارت است از اینکه اگر یک وسیله اندازه گیری که برای سنجش متغیر و صفتی ساخته شد در شرایط مشابه در زمان یا مکان دیگر مورد استفاده قرار گیرد، نتایج مشابهی از آن حاصل شود (سرمد و همکاران، ۱۳۸۷). برای محاسبه پایایی شیوه های مختلفی به کار میرود از آن جمله میتوان به اجرای دوباره (روش باز آزمایی)، روش موازی (همتا)، روش تصنیف (دو نیمه کردن)، روش کورد ریچاردسون و ضریب آلفای کرونباخ اشاره کرد. میزان پایایی پرسشنامه های این تحقیق به وسیله نرم افزار SPSS نسخه ۱۶ و از روش آلفای کرونباخ محاسبه شد.
جدول ۳-۱: جدول آلفای کرونباخ پرسشنامه های تحقیق

۳- ۵-روش های تجزیه و تحلیل آماری
تجزیه و تحلیل داده‌های بدست آمده از تحقیق حاضر شامل دو بخش به شرح زیر می باشد:
۳-۵-۱-آمار توصیفی
به منظور توصیف یافته‏ها، از جداول فراوانی و همچنین نمودارها دایره‏ای استفاده گردید.

۲-۸-۳آزمون همبستگی
تحلیل همبستگی ابزاری آماری برای تعیین نوع و درجه رابطه یک متغیر کمی‌با متغیر کمی‌دیگر است. ضریب همبستگی شدت رابطه و همچنین نوع رابطه (مستقیم یا معکوس) را نشان می‌دهد.این ضریب بین ۱+ تا ۱- است و در صورت عدم وجود رابطه بین دو متغیر برابر صفر می‌باشد. برای تعیین ضریب همبستگی بین داده های کمی‌از ضریب همبستگی پیرسون^[۲۱]® و اسپیرمن^[۲۲](r_s) استفاده می‌شود. ضریب همبستگی پیرسون روش پارامتری است و برای داده هایی با توزیع نرمال یا تعداد داده‌های زیاد استفاده می‌شود. در صورتی که تعداد داده ها کم و فرض نرمال بودن داده‌ها معقول نباشد از ضریب همبستگی دیگری استفاده می‌شود که مبتنی بر مقادیر اصلی نبوده و بر اساس رتبه داده ها محاسبه می‌شود. ضریب همبستگی که بر اساس رتبه داده ها محاسبه می‌شود، ضریب همبستگی اسپیرمن نامیده می‌شود.

در این تحقیق به علت غیر نرمال بودن توزیع داده‌های تحقیق ازضریب همبستگی اسپیرمن که روش نا پارامتری است، استفاده شده است.
۹-۳خلاصه فصل
فصل حاضر در حالت کلی به موضوعات روش تحقیق و شیوه تجزیه و تحلیل اطلاعات آماری پرداخته است. بدین ترتیب که ابتدا نوع تحقیق از لحاظ هدف و شیوه انجام آن تعیین گردیده و فرضیه ها ارائه شد . سپس جامعه و نمونه آماری تحقیق مورد بحث قرار گرفت. .در انتها نحوه جمع آوری اطلاعات و تجزیه تحلیل و آزمون فرضیه ها ارائه گردید.
فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل داده‌ها
۱-۴مقدمه
دراین فصل به ارائه یافته‌های حاصل از تحلیل داده‌های تحقیق پرداخته می‌شود. پس از بیان مبانی نظری تحقیق و ارائه روش تحقیق در فصول قبلی با بهرهگیری از تکنیک‌های آماری مناسبی که با روش تحقیق و نوع متغیرها و… سازگاری دارد، داده های جمع‌ آوری شده را دسته‌بندی و تجزیه و تحلیل می‌نماییم و در نهایت، فرضیههایی تحقیق را مورد آزمایش (آزمون) قرار می‌دهد .به عبارت دیگر در این بخش با ، تجزیه و تحلیل داده ها کل فرایند پژوهش، از انتخاب مسأله تا دسترسی به یک نتیجه را هدایت میکنیم.
۲-۴یافته های حاصل از آمار توصیفی
۱-۲-۴توزیع فراوانی
توزیع فراوانی مشاهدات را طبقه بندی نموده فراوانی مشاهدات را بر حسب هر طبقه توصیف می‌کند. ارائه توزیع فراوانی باعث درک بهتر مطالعه کنندگان از نتایج تحقیق خواهد شد.
۲-۲-۴توزیع فراوانی جنسیت
برای متغیر جنسیت، فراوانی و درصد محاسبه شده و نمودار ستونی آن رسم شده است. از کل نمونه مورد بررسی، ۳۳/۳۳ درصد زن و ۶۶/۶۷ درصد مرد هستند.
جدول ‏۰-۱ توزیع فراوانی جنسیت

نمودار ‏۰-۱ توزیع فراوانی تفکیک بر حسب جنسیت
۳-۲-۴توزیع فراوانی سن
برای متغیر سن، فراوانی و درصد محاسبه شده و نمودار ستونی آن رسم شده است. از کل نمونه مورد بررسی، ۱۰درصد در گروه سنی کمتر از ۳۰ سال، ۲۳/۳۳ درصد در گروه سنی ۳۰-۴۰ سال و ۶۰درصد در گروه سنی ۴۰- ۵۰سال و ۶/۶۷درصد در گروه سنی بالای ۵۰ سال قرار دارند.
جدول ‏۰-۲ توزیع فراوانی سن

دیگری است که در دیدگاه های رفتاری به درستی تصریح و تبیین شده است و در نتیجه منجر به شیوه های مفید در عمل شده است. جامعه، آموزش و پرورش، فرزندپروری و تغییر رفتار از جمله حوزه هایی است که اصول مطرح شده در نظریه های یادگیری سود جسته اند.
تاریخچه استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش
اولین شکل کلاس درس گسترده به صورت آموزش از راه دور و به شکل مکاتبه ای بود. ایساک پیتمن در سال ۱۸۴۰ «کوتاه نویسی » را در انگلستان از طریق مکاتبه ای تدریس می کرد. در همین راستا یکی از نویسندگان، نسل اول آموزش از راه دور را که به آموزش مکاتبه ای شهرت دارد به عنوان آموزش (تک واسطه ای) نامید. فناوری مورد استفاده در این دوره ارتباطات پستی، چاپ کتاب های استاندارد و جزوات یکنواخت بود.
رادیو، تلویزیون ، ویدئو، ماهواره، نوارهای دیداری و شنیداری مهمترین واسطه های آموزشی نسل دوم هستند. در نسل سوم آموزش از راه دور تأکید اصلی بر آموزش غیر متمرکز، مشارکتی و مردمی است. امروزه کمتر کشوری پیدا می شود که از آموزش از راه دور برای تأمین اهداف آموزشی و پرورشی خود استفاده نکند، البته متناسب با سطح پیشرفت هرکشور فناوری مورد استفاده متفاوت خواهد بود. یکی از لوازمی که امروزه با فناوری ارتباطات همراه بوده، رایانه است. اولین کوشش معلمان برای استفاده از رایانه در کلاس درس سنتی معمولاً به صورت سخنرانی بود، تجربیات یادگیری مرتبط با موضوع تدریس معلم که در مکان های آموزشی دیگر انجام گرفته بود به نمایش گذاشته می شد و یا به عنوان تکلیف برای مطالعه بیشتر مورد استفاده قرار می گرفت. همگام باپیشرفت های سایر بخش ها، نظام های آموزشی نیز دچار تحول شده و گرایش از یادگیری های معلم محور به فراگیر محور رو به افزایش است. به عنوان نمونه در انگستان کتاب های درسی در هر موضوع شامل سه کتاب دانش آموز، راهنمای معلم و راهنمای دانش آموز است. در هر سه کتاب فعالیت هایی درباره فناوری اطلاعات و ارتباطات قرارداده اند. برای این که دانش آموزان فناوری اطلاعات و ارتباطات را تجربه کنند دو رویکرد در کتاب های درسی در نظر گرفته شده است:

الف: پروژه هایی در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات نظیر استفاده از رایانه برای پژوهش و انجام پروژه های گروهی.
ب: فعالیت های خاص در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات نظیر استفاده از  (واژه نگار) برای نوشتن یک گزارش، نرم افزارهای گرافیکی و استفاده از سی دی های آموزشی.
مهمترین استفاده از رایانه در انجام دادن پروژه ها و امور پژوهشی است. و نیز از رایانه ها به منزله ابزاری برای واردکردن داده ها، رسم جدول وکشیدن نمودار استفاده می شود. گنجاندن فناوری های جدید در کتاب های درسی ضمن آشنا کردن دانش آموزان با توانایی ها و قابلیت های رایانه، ترس از آن را نیز در آن ها از بین می برد و سبب می شود که فضای علم از مرز کتاب ها فراتر رود. (بهنام، ۱۳۹۱، همان)
۲-۱- فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)
۲-۱-۱- تعریف فناوری اطلاعات
فناوری اطلاعات از دو واژه اطلاعات و فناوری ترکیب یافته است. اطلاعات عبارت است از هر چیزی که با آن سر و کار داریم و ما را نسبت به حوادث، مسائل،  موضوعات و امور مختلف یا افراد آگاه  می کند. بین اطلاعات و داده یک تفاوت اساسی وجود دارد. در واقع حقایق و ارقام خام پردازش نشده را داده می گویند. مانند تعداد کارگران و تعداد ساعات کارکرد آنها. اما وقتی داده ها مورد پردازش قرار می گیرند تبدیل به اطلاعات می‏گردندکه برای افراد مختلف معنادار می شوند.
دبیرخانه شورای انفورماتیک ایران تعریف زیر را برای فناوری اطلاعات ارائه کرده است: «فناوری اطلاعات به مجموعه ای به هم پیوسته از روش ها، سخت افزارها، نرم افزارها و تجهیزات ارتباطی که اطلاعات را در اشکال گوناگون جمع آوری، ذخیره سازی،  بازیابی،  انتقال و یا عرضه می کند،  اطلاق می‏شود. »
اعضای خانواده فناوری اطلاعات عبارتنداز: رایانه های بزرگ، ریزرایانه ها، لوح های فشرده، تلفن، مودم، چاپگرهای لیزری و رنگی، تلفن های همراه، تصاویر متحرک و رایانه ای  (انیمیشن)،  شبیه سازی رایانه ای، منابع کمک آموزشی رایانه ای، نشر الکترونیکی، دوربین دیجیتالی، آموزش از راه دور، دی. وی. دی، نمابر، فیبر نوری، رادیو ضبط و تلویزیون دیجیتالی، دیسکت، نظام اطلاعات جغرافیایی، بزرگراه های اطلاعاتی،  شبکه های رایانه ای (محلی و جهانی)، فرا رسانه ای ها،  فرا متن ها، اینترنت، جاوا، لوح فشرده لیزری، چند رسانه ای ها، نرم افزارها، شبکه، ابر رایانه ها، تلفن ویدیویی، واقعیت های مجازی، شبکه های گسترده جهانی، وب و مانند آن ها. همانگونه که از تعاریف فوق مشهود است، منظور از فناوری هر گونه فرایند و روش و ابزاری است که به تولید، انتشار و انتقال بهتر و مطلوب تر اطلاعات یاری رساند. (قدسی رائی،۱۳۸۲)
۲-۱-۲- تعریف فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)
برای فناوری اطلاعات و ارتباطات تعاریف مختلف و گوناگونی ارائه شده است. بررسی مقالات و متون منتشر شده در زمینه کاربرد و استفادههای مختلف فناوری اطلاعاتی و ارتباطی نشان می دهد که در هیچ یک از آنها تعریفی جامع و مانع از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی ارائه نشده و تفاوت این اصطلاح با مفاهیم مرتبط دیگر نظیر «فناوریهای اطلاعاتی» مشخص نشده است. این پیش فرض در این تحقیق مورد قبول واقع شده است که اصطلاح فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی می تواند به عنوان جایگزینی برای اصطلاح فناوریهای اطلاعاتی به کار رود.
در ذیل چند مورد از تعاریفی که در متون مختلف برای فناوری اطلاعات و ارتباطات آمده، بیان می شود:
فناوری اطلاعات و ارتباطات عبارت است از فناوریهایی که ما را در ضبط، ذخیره سازی، پردازش، بازیابی، انتقال، و دریافت اطلاعات یاری میدهند. فناوری اطلاعات درشیوه انجام کارهای ما تحول ایجاد کرده است. فناوری اطلاعات و ارتباطات به هم وابستهاند؛ به طوری که اطلاعات، ماشین کار تلقی می شود و ارتباطات، محصول آن است(اصنافی، ۱۳۸۴؛ صص ۱۳۳-۱۴۸).
فناوری اطلاعات، همچنان که به وسیله «انجمن فناوری اطلاعات آمریکا»^[۴] تعریف شده است، «به مطالعه، طراحی، توسعه، پیاده سازی، پشتیبانی یا مدیریت سیستم های اطلاعاتی مبتنی بر رایانه، خصوصاً برنامه های نرم افزاری و سخت افزار رایانه می پردازد.» به طور کوتاه، فناوری اطلاعات با مسائلی مانند استفاده از رایانههای الکترونیکی و نرمافزار سروکار دارد تا تبدیل، ذخیره، حفاظت، پردازش، انتقال و بازیابی اطلاعات به شکلی مطمئن و امن انجام پذیرد. اخیراً تغییر اندکی در این عبارت داده می شود تا این اصطلاح به طور روشن دایره ارتباطات الکترونیک را نیز شامل گردد. بنابراین عدهای بیشتر مایلند تا عبارت «فناوری اطلاعات و ارتباطات را به کار ببرند(Wikipedia 2008).
تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات مجموعه ابزارها، ماشین ها، دانش فنی، روش ها و مهارت های استفاده از آن ها در تولید، داد و ستد، پردازش، انباشت، بازیافت، جابجایی، انتقال و مصرف اطلاعات است که از ساده ترین تا پیچیده ترین و ابتدایی ترین تا پیشرفته ترین مراحل اطلاعاتی را در برمی گیرد.(لاودن. ۱۳۸۰؛ص ۱) در واقع تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات را می توان نقطه همگرایی الکترونیک، پردازش داده ها و ارتباطات دوربرد دانست. این همگرایی دو جنبه دارد: نخست از میان رفتن فاصله ها در نتیجه قرارگرفتن رایانه های سابقاً منزوی از هم در یک شبکه گسترده جهانی و دوم رایان مند شدن سیستم های ارتباطات دوربرد که موجب ایجاد ظرفیت های جدیدی برای انتقال صدا و تصویر می شود. (طیب، ۱۳۷۹؛ ص ۱۳)
البته تفاوت این دو واژه از نحوه برقراری ارتباط نشأت گرفته است. واژه اول، یعنی فناوری اطلاعات به جریان یک سویه ارتباط اشاره دارد که در این فرایند، گیرنده یا دریافتکننده نسبت به اطلاعات دریافتی منفعل است. واژه دوم یعنی فناوری اطلاعات و ارتباطات به تعامل میان کاربر و دنیای اطلاعات یعنی به جریان دوسویه ارتباط اشاره دارد که در این فرایند، کاربر نقش بسیار فعالی در رد و بدل کردن اطلاعات بر عهده دارد.(زمانی، ۱۳۸۴،صص ۱۷۳-۱۸۴).فناوری اطلاعات را می توان نقطه همگرایی الکترونیک، پردازش داده ها و ارتباطات دور برد دانست.(مهدوی، ۱۳۷۹؛ص ۳۲)
فناوری اطلاعات، به مجموعهای از رشته های علمی، فناورانه، مهندسی، و فنون مدیریت اطلاق میشود که در مهار و پردازش اطلاعات به کار می روند و مباحث آن، کاربردهای فناوری اطلاعات، رایانهها، تعامل فناوری، انسان و ماشین، و مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مربوط است.
تعریف ساده دیگر این اصطلاح در ادلیس حکایت از آن دارد که فناوری اطلاعات اصطلاحی بسیار عام شامل همه جنبه های مدیریت و پردازش اطلاعات با بهره گیری از رایانه و سختافزار و نرمافزار مورد نیاز برای دستیابی به اطلاعات است.(رهادوست،۱۳۸۶؛۱۳۷ - ۱۳۸)
به عبارت دیگر، فناوری اطلاعات و ارتباطات شامل مجموعه گوناگونی از ابزارهای تکنولوژی و منابع برای ایجاد، نشر، ذخیره و مدیریت داده ها و اطلاعات می باشد. ابزارهای سنتی ICT مثل تلویزیون، رادیو و تلفن سودمندیشان را در توسعه مناطق حاشیه ای اثبات نموده اند. ظهور کامپیوتر، اینترنت، تکنولوژی ارتباطات بی سیم در کنار نرم افزارهای نیرومند برای پردازش و یکپارچه کردم متن، صدا و تصویر در رسانه الکترونیکی، ICT مدرن را تشکیل می دهد. گسترش شبکه الکترونیکی جهانی کامپیوتری که اصطلاحاً اینترنت نامیده می شود و تلفن بی سیم، جریان بی سابقه جهانی اطلاعات، کالا، مردم، سرمایه و فکر را ایجاد می کند. (United Nations,2000 , p173)
۲-۱-۳- کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات
اغلب هر تکنولوژی جدید، در ابتدا همراه با تردید و نوعی نگرانی از کارآئی آن مورد پذیرش افراد قرار می گیرد. ورود رایانه در عرصه آموزش و استقبال بی نظیر آن در محیط های آموزشی نیز، ناگزیر دست اندرکاران تعلیم و تربیت را دچار این نگرانی نموده واز این رو تحقیقات گسترده، در جهت کارآئی و اثر بخشی این تکنولوژی جذاب، در محیط آموزشی، آغاز شده است.
انجمن تکنولوژی آموزشی و ارتباطات (۱۹۷۷)، آموزش به کمک رایانه را این طور تعریف کرده است: یک روش آموزش که در آن رایانه برای آموزش دانش آموزان مورد استفاده قرار می گیرد در حالی که رایانه، شامل آموزشی است که برای تدریس، راهنمایی و آزمون دانش آموزان طراحی شده است تا دانش آموزان را به سطح مهارت مطلوب برسند .
آموزش از طریق رایانه یک مفهوم کلی است و شامل هر نوع استفاده از رایانه در محیط های آموزشی می شود مانند: قابلیت های تمرین (تکرار )، خود آموزها، شبیه ساز ها ی رایانه ای، مدیریت آموزشی، تمرینات تکمیلی و جبرانی و دیگر کار برد های آن در تعلیم وتربیت .
رایانه به عنوان پدیده ای که خود مبین سواد و تفکر ذهن بشر است با ویژگی های منحصر به فرد خود، نه تنها به عنوان یک رسانه آموزشی، بلکه به عنوان یک محیط آموزشی منعطف و سازگار با تفاوت های فردی، افق جدیدی در مسیر آموزش و پرورش گشوده است .
“از جمله ویژگی های آموزش با بهره گرفتن از رایانه که آن را اثر بخش می سازد ، عبارت است از شرکت فعال یادگیرنده، وجود باز خورد فوری و هماهنگی سرعت و مسیر ارائه مواد درسی با تفاوت های فردی”.
یکی از مهمترین ویژگی محیط های مبتنی بر رایانه، تعامل بالای دانش آموزان با مواد آموزشی و در واقع محیط یادگیری است، در نظام های یادگیری تعاملی، ارتباط به گونه ای است که یادگیرنده را در انتخاب کردن، پاسخ گویی به سوالات و حل مسائل درگیر کنند. بدین طریق یادگیرنده در جریان یادگیری در گیر شده منجر به یادگیری عمیق تر و موثر، همراه با تفکر وگسترس حساسیت به محیط خارج از یادگیری شده، موجب رشد ویژگی های شخصیتی و اعتماد به نفس می گردد .
رایانه به عنوان محیط آموزشی چند رسانه ای، چنانچه خوب طراحی شده باشد از طریق ارائه اطلاعات در اشکال مختلف تصویری، صوتی، نوشتاری، محیطی را فراهم می کند که دانش آموز فعالانه با موضوع یادگیری در گیر می شود، درگیری ذهنی یادگیرنده با مفاهیم یادگیری، ضمن ایجاد یادگیری بصورت عمقی و پایدار باعث ایجاد انگیزه در فرد، برای یادگیری بیشتر می گردد، زمینه حساسیت فرد را نسبت به توسعه دانش خود، درک روابط موجود در مفاهیم و موضوعات و گسترش این حساسیت به ورای محیط آموزشی را مهیا می سازد. هماهنگی آن با تفاوت های فردی که دانش آموزان مجازند مطالب درسی را هر قدر که می خواهند ببینند و بشنوند و یاد بگیرند تا تسلط پیدا کنند، موجب ایجاد انگیزه، برای یادگیری بیشتر و موفق تر فرد در روابط موجود در محیط و خارج از محیط یادگیری را می گردد که اساس و بنیاد بروز و رشد یادگیری است.
ویژگی فرا متنی رایانه، به دانش آموز اجازه می دهد تا هر لحظه از یک سطح به سطح دیگر و از یک موضوع به موضوع دیگر جهش کند و اطلاعات نوشتاری یا ترسیمی موجود در محیط آموزشی را بدون محدودیت و آغاز و پایان معین و از پیش تعیین شده در اختیار بگیرد یا مرور کند و نوع و سطح اطلاعات مورد نظر و موجود در این محیط را به طور غیر خطی و به دلخواه بر گزیند و مسیر مورد نظر خود را دنبال کند. این ویژگی، علاوه بر ایجاد انگیزه در دانش آموز و یادگیری با لذت، موجب رشد اعتماد به نفس، در دانش آموز شده، امکان رشد خلاقیت را در آنها افزایش می دهد. رایانه می تواند معلمان را در توسعه یک موقعیت یادگیری که تفاوت های فردی را در نظر می گیرد، کمک کند.  قابلیت چند رسانه ای رایانه که همزمان کلیه حواس دانش آموز را در گیر می کند، موجب دقت و توجه یادگیرنده به روابط موجود بین مفاهیم و موضوعات یادگیری شده، اشتیاق یادگیری در دانش آموز را افزایش داده، محیط آموزشی غنی با تجارب آموزشی گوناگون برای دانش آموز فراهم می کند. در نهایت استفاده مناسب از این تکنولوژی می تواند موجب ایجاد انگیزه، هم برای یادگیری و هم برانگیختن حس کنجکاوی برای کسب اطلاعات است. .(به نقل از: بهنام، ۱۳۹۱)
۲-۱-۴- اهمیت فناوری اطلاعات و ارتباطات
فناوری اطلاعات به شکل نوین از سال ۱۹۸۰ میلادی موردتوجه جدی قرار گرفته است. در این برهه از زمان بسیاری از کشورها به این اعتقاد رسیدند که توسعه ی فناوری اطلاعات عاملی بسیار مهم در توسعه و رشد اقتصادی آنان محسوب می شود. در دهه ی ۸۰ میلادی کشورهایی نظیر انگلستان، فرانسه، سوئیس، کانادا، آمریکا و ژاپن در زمینه ی معرفی و به کارگیری کامپیوتر در فناوری اطلاعات و اطلاع رسانی اقداماتی اساسی انجام دادند. تا جابی که دولت انگلستان سال ۱۹۸۲ میلادی را سال فناوری اطلاعات و سازمان ملل نیز در سال ۱۹۸۳ میلادی را سال ارتباطات جهانی نامید. در حال حاضر نیز اهمیت فناوری اطلاعات را نمی توان کمرنگ دانست. بسیاری از کشورهای آسیایی اهمیتی کلیدی برای توسعه ی این فناوری قائل شده اند. به عنوان مثال سنگاپور محور توسعه ی اقتصادی خود را توسعه ی فناوری اطلاعات قرار داده و سعی دارد تا سال ۲۰۰۴ میلادی با تحقق کامل دولت الکترونیکی به یک جریزه ی هوشمند تبدیل شود. کشور هند که توسعه ی صنعت اطلاعاتی آن از سال ها پیش با صادرات نرم افزار شروع شده است، اکنون بیش از ۲۲ میلیون فرصت شغلی در این صنعت ایجاد نموده است. اعتقاد عموم دست اندرکاران بر این سه دلیل عمده ی این پیشرفت ها ریشه در تعیین نیازها و اولویت ها دارد. در سال های بین ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۶ میلادی بسیاری از کشورهای توسعه یافته ی صنعتی و روبه رو رشد آسیایی به تدوین استراتژی ها و تهیه ی طرح های جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات اقدام نموده اند که محور اصلی کلیه ی این طرح ها را می توان در موارد زیر خلاصه نمود:
الف: ایجاد اشتغال و رشد اقتصادی
ب- ارتقاء کیفیت خدمات بهداشتی
ج- تقویت هویت و اقتدار ملی
د- ارتقاء سطح زندگی و افزایش توانایی های افراد (قدسی رائی، همان)
۲-۱-۵-طرح تکفا^[۵]: استراتژی ایی برای توسعه کشور
استراتژی ایران برای توسعه IT در کشور (تکفا): طرح توسعه کاربردی فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران است و برگرفته از سه عنوان کلمات توسعه، کاربردی فناوری اطلاعات و ارتباطات می باشد. طرح تکفا می تواند زمینه ساز توسعه بخش های مختلف جامعه و نیز رشد مولفه های مختلف اجتماعی و اقتصادی باشد.
براساس طرح تکفا که یک طرح فراگیر است بخش خصوصی دارای تخصص در زمینه تکنولوژی اطلاعاتی، شامل: شرکت های کامپیوتری و اینترنتی اقدام به اجرای پروژه های توسعه در سازمان ها و وزارتخانه ها و بخش های مختلف دولتی خواهد کرد.
اهداف برنامه تکفا:
توسعه منابع انسانی، فرهنگی و اجتماعی
ارتقای فرهنگی و هم افزایی
توسعه اقتصاد دانایی
توسعه اقتدار ملی
تعمیر زیر ساخت ICT
اشتغال ارزش افزا
گسترش فعالیت خصوصی (شمس، ۱۳۷۹،ص ۶۹)

مشارکت و توسعه کارکنان: ظرفیت های کارکنان یک سازمان تنها از طریق ارزش های مشترک، فرهنگ اعتماد و اختیار که مشوق مشارکت همگانی است، به بهترین نحو شکوفا و عرضه خواهد شد.
بهبود، نوآوری و یادگیری مستمر: عملکرد سازمان زمانی به حداکثر خواهد رسید که بر پایه مدیریت و استفاده مشترک از دانش همراه با فرهنگ بهبود، نوآوری و یادگیری باشد.
توسعه شراکت ها: زمانی فعالیت های یک سازمان از کارآیی بیشتر برخوردار می شود که ارتباطات سودمند دو طرفه براساس استفاده مشترک از دانش و یکپارچگی با شرکاء مبنای عمل قرار گیرد.
مسئولیت های عمومی: منافع دراز مدت سازمان و کارکنان آن تنها در صورتی به خوبی تأمین خواهد شد که سازمان به مسئولیت های عمومی خود در برابر جامعه واقف و متعهد بوده، فعالیت های خود را با رویکردهای اخلاقی و توقعات و مقررات جامعه سازگار نماید.

• • • • • • 1. 1. چارچوب مدل

             

             

         

         

     

     

چارچوب مدل برتری EFQM بر پایه نه حوزه ایجاد شده است. پنج حوزه از آنها گروه توانمندسازها^[۱۱۵] را تشکیل می دهند و بیان کننده نوع فعالیت های سازمان و چگونگی انجام آنها هستند و چهار حوزه باقیمانده گروه نتایج^[۱۱۶] را تشکیل می دهند و خواسته هایی را مشخص می کنند که سازمان باید با اجرای توانمندسازها به آنها دست یابد.
این مدل که نشان دهنده وجود رویکردهای بسیار برای دستیابی به برتری پایدار در تمامی جنبه های عملکرد است بر پایه این فرضیه استوار شده که نتایج برتری در رابطه با عملکرد، مشتری، کارکنان و جامعه، از طریق تحقق رهبری، خط مشی و راهبرد، کارکنان، شراکت ها و منابع و فرآیندها قابل دستیابی است. طرح شماتیک این مدل در شکل (۱۳-۲) آورده شده است.

نتایج
توانمند سازی
نتایج برای کارکنان
نتایج برای مشتری
نتایج برای جامعه
کارکنان
خط مشی و راهبرد
شراکتها و منابع
نتایج عملکردهای کلیدی
فرایند ها
رهبری
یادگیری و نوآوری
۱۲شکل ۲-۱۳٫ طرح شماتیک مدل EFQM
بردارهای نشان داده شده در شکل دلالت بر پویا بودن ماهیت مدل دارند و نشان دهنده این واقعیت هستند که خلاقیت و یادگیری ضمن کمک به بهبود توانمندسازها، منتج به بهبود نتایج نیز می گردد.

۱

شناور آبی خاکی
al-Tahaddy LCU

دو فروند

۴۳ متر

–

۲

شناور آبی خاکی
Saffar (Loadmaster) LCU

یک فروند

۳۳ متر

–

۳

شناور آبی خاکی
LCU (ST Marine)

یک فروند

۴۹ متر

–

مجموع شناورهای آبی خاکی نیروی دریایی کویت در سال ۲۰۱۳ : ۴ فروند

فصل چهارم

ساختار و سازمان نیروهای مسلح عمان

مقدمه

کشور عمان که در گذشته‌های دور تا قبل از به قدرت رسیدن «سلطان قابوس ابن سعید» به آن «مسقط وعمان» هم می‌گفتند ، با ۵۰۰/۳۰۹ کیلومتر مربع مساحت در جنوب غربی دریای عمان و شرق کشور عربستان سعودی واقع شده و پایتخت آن شهر مسقط می باشد . بر اساس آمار ارائه شده در سال ۲۰۱۴ ، کشور عمان دارای ۷۷۵/۲۱۹/۳ نفر جمعیت بوده که حدود سی درصد آنها را افراد غیربومی مهاجر به این کشور تشکیل می دهند . زبان رسمی این کشور عربی است و زبان های انگلیسی ، بلوچی و اردو نیز در این کشور رایج می باشند . عمانی‌ها جزء اولین گروه هایی بودند که اسلام را در حدود سال های ۶۳۰ میلادی و در زمانی که حضرت محمد (ص) فرستاده خود «عمروبن العاص» را برای دیدار با جیفر و عبد پسران الجندی بن المستکبر حاکمان وقت این سرزمین اعزام کرد، پذیرفتند و در حال حاضر حدود ۷۵ درصد شهروندان عمانی مسلمان و از فرقه اباضی هستند . به لحاظ ترکیب قومیتی ، ۳/۷۶ درصد جمعیت عمان را اعراب و ۷/۲۳ درصد را سایر اقوام از جمله بلوچ، هندی، پاکستانی، سریلانکائی و بنگلادشی تشکیل می‌دهند.

ماهیت حکومت عمان سلطنت مطلقه است و تصمیم گیری در خصوص همه امور مملکتی در شخص سلطان خلاصه می‌شود..در این کشور احزاب سیاسی وجود ندارد و کلیه امور و تصمیمات از بالا به پایین دیکته می‌شود و سلطان قدرت مطلقه است. «سلطان قابوس بن سعید قابوس» که متولد ۱۸ نوامبر ۱۹۴۰ در شهر صلاله می‌باشد، هشتمین سلطان عمان از خاندان آل سعید از نوادگان «احمد بن سعید البوسعید» بنیانگذار سلسله ابوسعید(۱۷۴۴م) است که با کودتا علیه پدر خویش در سال ۱۹۷۰ در این کشور بر تخت قدرت تکیه زده است. سلطان قابوس خود نقش نخست وزیر ، وزیر دفاع ، وزیر امور خارجه ، فرمانده کل نیروهای مسلح و نیز رئیس کل بانک مرکزی عمان را یفاء می نماید . این کشور تا نوامبر سال ۱۹۹۶ میلادی فاقد هرگونه قانون اساسی بود و از این سال به بعد با صدور فرمان سلطان ، قانون اساسی این کشور تهیه ، تدوین و به تصویب و توشیح سلطان رسید.
تشکیلات اداری و سیاسی حکومتی عمان که تحت نظر سلطان قابوس اداره می‌شود شامل سه قوه مجریه ، مقننه و قضائیه می باشد. قوه مجریه متشکل از ۲۷ وزیر در قالب شورای وزیران است ، قوه مقننه دارای دو مجلس شورا (نمایندگان) و مجلس الدوله (سنا) است که از جایگاه و هویت حقوقی مستقل برخوردار است. قوه قضائیه در سلطنت عمان بر اساس شریعت (قوانین کتاب آسمانی قرآن و تعلیمات اسلامی) بنا نهاده شده است.
اقتصاد عمان نیز مانند سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس به صادرات نفت خام وابسته است و متوسط درآمد سرانه مردم این کشور نیز بر اساس نوسان قیمت جهانی نفت افزایش و کاهش می‌یابد. نفت ، گاز طبیعی، آهن و مس جز منابع زیر زمینی و معدنی این کشور هستند ( گزارش توجیهی عمان ، ۱۳۹۰ )
بر اساس گزارش وزارت خزانه داری عمان ، در سال ۲۰۱۲ حدود ۸۶ درصد از درآمدهای دولت عمان از محل فروش منابع هیدروکربنی حاصل شده و درآمد ناشی از فروش نفت و گاز طبیعی حدود ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می دهد .
مهمترین شاخصه های اقتصادی عمان بشرح ذیل می باشند :
تولید ناخالص داخلی ( GDP ) در سال ۲۰۱۳ میلادی : ۸۶/۹۴ میلیارد دلار
میزان رشد تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۱۳ : ۱/۵ %
درآمد سرانه در سال ۲۰۱۳ : ۸۰۰/۲۹ دلار
نرخ تورم در سال ۲۰۱۳ : ۱/۳ %
میزان بیکاری در سال ۲۰۱۳ : ۶/۱% ( ۲۰۱۴،cia fact book )
به لحاظ نظامی عمان از جمله قدرت های مهم منطقه خلیج فارس محسوب می گردد و با کنترل منطقه استراتژیک شبه جزیره مسندام که محل ورود و خروج کلیه شناورها به منطقه خلیج فارس از طریق تنگه هرمز می باشد ، از جایگاه ویژه ای در منطقه برخوردار گردیده است . عمان با اتخاذ سیاست درهای باز پس از به قدرت رسیدن سلطان قابوس ، نسبت به برقراری روابط با کشورهای غربی بویژه آمریکا و انگلستان اقدام نموده و در حال حاضر بسیاری از تجهیزات نظامی این کشور توسط آمریکا و سایر کشورهای غربی تامین می گردد . در این فصل بطور ویژه نسبت به بررسی ساختار و سازمان نیروهای مسلح کشور پادشاهی عمان اقدام می گردد.

۴-۱ ساختار فرماندهی نیروهای مسلح عمان

تا اواخر قرن ۱۸ میلادی سرزمین عمان بواسطه حمایت های مستقیم انگلستان فاقد هرگونه مشکل نظامی در دفاع از خود بوده ولیکن در سال ۱۹۶۳ گروهی تحت عنوان جبهه آزادی خواه ظفار به شورش علیه سلطان پرداخته و مشکل بزرگی را برای سلطنت عمان و نیروهای مسلح این کشور پدید آوردند که با درخواست سلطان قابوس کمک های خارجی بویژه از سوی ایران به عمان انجام شده و بحران ظفار خاتمه یافت و پس از خروج نیروهای انگلیسی از خلیج فارس نیروهای مسلح عمان بتدریج شکل گرفته و گسترش یافتند . در عمان فرماندهی نیروهای مسلح در کشور عمان بر عهده سلطان قابوس پادشاه این کشور می باشد و نیروهای مسلح این کشور شامل نیروی زمینی ، نیروی هوایی و نیروی دریایی می باشد که تحت نظر سلطان قابوس اداره می گردند . همچنین عمان دارای یک یگان گارد پادشاهی نیز می باشد که مجموعه نیروهای مذکور با اخذ آموزش های مناسب و تجهیز به تسلیحات پیشرفته نظامی بویژه در سال های اخیر ، وظیفه دفاع از این کشور و حفظ سلطنت را برعهده
دارند (۲۰۱۴،global security)
ساختار سازماندهی فرماندهی نیروهای مسلح عمان بشرح ذیل می باشد .
چارت سازمانی ۸ ساختار سازمانی نیروهای مسلح عمان
همانطور که ذکر گردید در عمان پادشاه نقش وزیر دفاع و رئیس ستاد نیروهای مسلح را نیز ایفاء می نماید ولیکن این کشور دارای وزیر مشاور در امور دفاعی و نیز رئیس ستاد مشترک می باشد . در حال حاضر وزیر امور دفاعی عمان شخصی به نام « بدر بن سعود بن حریب البوصیدی » می باشد و رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح عمان نیز « سپهبد احمد بن هریس بن ناصر النبهانی » می باشد. فرمانده گارد پادشاهی عمان نیز «سرلشکر خلیفه بن عبدا… الجنیبی» است ( ۲۰۱۴ ، INSS)

۴-۲ استعداد نیروهای مسلح عمان

نیروهای مسلح عمان از جمله نیروهای آموزش دیده ، مجهز و منضبط در منطقه خلیج فارس محسوب
می گردند . بخشی از بدنه نیروهای مسلح عمان را ابتاع سایر کشورها از جمله پاکستان ، هند و حتی
بلوچ های ایرانی تشکیل می دهند (۲۰۱۲، csis)
آمار کل نیروهای مسلح عمان در سال ۲۰۱۳ برابر با ۴۰۶۰۰ نفر می باشد که از این تعداد ۲۵۰۰۰ نفر در نیروی زمینی ، ۵۰۰۰ نفر در نیروی هوایی و ۴۲۰۰ نفر در نیروی دریایی و ۶۴۰۰ نفر در گارد پادشاهی خدمت می نمایند . در جدول ذیل ، روند تغییر استعداد پرسنلی نیروهای مسلح عمان از سال ۲۰۰۳ الی ۲۰۱۳ مورد بررسی قرار گرفته است (۲۰۱۲،gulf mil bal)
جدول ۴۳ استعداد پرسنلی نیروهای مسلح عمان از سال ۲۰۰۳ الی ۲۰۱۳