می گیرد، به همین خاطر فرزندان ذکور را به قتل می رساند اما در چنین شرایطی بود که کودکی از سبط لاویان تولد یافت و مقدر بود که همین کودک به طور معجزه آسایی زنده ماند و هدایت قوم را به دست گیرد .
از آن جا که موسی (ع) از نشانه های حق و حقیقت برخوردار بود ، قوم بنی اسرائیل به جای این که از او پیروی کنند از اوامر سفیهانه و احمقانه ی فرعون پیروی می کردند .
آن ها بدون هر فکر و اندیشه ای کورکورانه از قوانین و فرامینی پیروی و اطاعت می کردند که فرعون وضع کرده بود . این اطاعت محض از انسانی سفیه و نابخردی چون فرعون آن هم بدون تامل و تدبر جز اهانت به خود نبود ، فرعون نیز با حکومت جبارانه ی خود هم دنیای قوم خود را مانند پسر نوح غرق و نابود ساخت و هم آخرت آن ها را .
قوم فرعون مانند چهار پایانی که فقط از چوپانان کورکورانه اطاعت می کنند چه در دنیا و چه در آخرت تسلیم محض فرعون هستند که فرجام و عاقبت این اطاعت کورکورانه هم غرق شدن در دنیا و هم گرفتار شدن در آتش دوزخ است و بس .
مَثل این قوم فرعون مانند : آبراهی که عطش را فرو نمی نشاند ، بلکه امعاد و احشای آنان را بریان می سازد و همه این آسیب ها عقوبت رهبری نابخردانه فرعون بوده که خداوند با لحن استهزاء و تحقیر ، فرجام تلخ آن ها را به عطایی بسیار بد تعبیر می کند و آن عطا عبارت است از : « لعنت و طرد از رحمت الهی در دنیا و آخرت است . »
قوم فرعون چون با او هم راه و هم گاه شدند ، مانند قوم نوح به غرقاب در دنیا و آتش دوزخ در آخرت دچار آمدند ، حال آن که اگر از موسی پیروی می کردند در دنیا آسیب نمی دیدند و در قیامت نیز از پی او به بهشت در می آمدند . ( بی آزار شیرازی ، باقر حجتی ، 1379 هـ ، 7/322)
صبری در قصیده « موسی » این چنین شرح حال حضرت را بازگو می کند :
أینَ موسی مَن جاءَ فِرعَونَ طِفلاً تَرقُبُ النَّجمَ عَینُهُ النَّجلاءُ
اُودِعَ اَلیَّــم خَــوفَ بَطشٍ عَدُوٍّ وَ تَــولَّی مَهدَ الکلیمِ الماء
أکــرمَـــوهُ إذ قِیلَ قُــرَّهُ عَینٍ تَمَّ حَقّـاً ما قَدَّرتهُ السمـاء
( صبری ، بی تا ، ص 93)
کجاست موسی ؟ کسی که هنگامی که کودک بود نزد فرعون آمد و چشم درشت او ستاره را دنبال می کرد .
از ترس هجوم دشمن به دریا سپرده شد و آب عهده دار گهواره موسی شد .
او را اکرم کردند آن گاه که گفتند عزیز است و حقیقتاً آن چه خداوند مقرر کرده بود صورت گرفت.
عطار نیشابوری سروده است که :
گهی تابوتم اندازی به دریا گهی بر تخت فرعونم نشانی
( عطار نیشابوری ، 1345 هـ ، ص 661)
شاعر در مورد فرعون این چنین سخن می گوید :
إن فرعـونَ قد طَغیَ و تَعَالَی بِئسَ عهدٌ اُبِیحَ فیه الدمـاء
آلُ فرعونَ عَذَّبُوا قَومَ موسی فاستجارت رِجالُهم و النِّسا
و دَعَــوا رَبَّهُم فأرسل سَیفاً کان حِصناً عَزَّت به الابرِیاء
( صبری ، بی تا ، ص 93)
فرعون طغیان کرد و عصیان ورزید و چه بد دوره و زمانه ای آن هنگامی که خون ها در آن مباح شمرده شد .
قوم فرعون قوم موسی را عذاب دادند و زن و مرد آن ها را به بردگی گرفتند .
و خدای خود را خواندند و خداوند نیز شمشیری را فرستاد که قلعه ای بود بی گناهان با آن قدرتمند شدند .
شاعر در این اشعار راز دل خودش را با خداوند بیان می کند :
ربِّ هَب لی هُدیً و أَطلِق لسانی وَ أنــر خاطری و ثبِّت جنـانی [114]
کُن مُعِینِی إِن أعجَـزَتنِی القوافی و نصیری فی سامیاتِ المعانی
أنتَ قَصدِی و غایتـی و رجــائی مالِــکَ المُلکِ مُبدِعَ الأکـوانِ
( صبری ، بی تا ، ص 27)
خداوندا مرا هدایت فرما و زبانم را بگشا و افکارم را روشن کن و قلبم را محکم گردان .
که این بیت اشاره ای است به آیه قرآن کریم : [ وَ احللُ عُقَدهً من لسانی[115]]( قرآن کریم ، طه 20/27)
خداوندا اگر قافیه ها نمی توانند گویای ضمیر باطنی من باشند تو یاورم باش و در رسیدن به معانی بلند مرا یاری کن .
تو هدف و مقصد و امید من هستی ، مالک و الملک و آفریننده ی جهان هستی .
و شاعر چه زیبا در این بیت از آیه قرآن کریم استعانت جسته : [ وَ یَسّرِ لی اَمری [116] ] ( قرآن کریم ، طه 20/26)
و در این جا شاعر حرف دل خودش را بیان می کند و از خداوند استمداد می جوید و در ابیات خود از همان عبارت هایی استفاده می کند که در داستان موسی ذکر شده و موسی به وسیله آن ها از خداوند طلب کمک می کند و این نوع تضمین قرآنی است .
5-10-4- حضرت نوح (ع)
ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کند چون ترا نوحست کشتی بان ز طوفان غم مخور
( حافظ ، 1378 هـ ، ص 17)
قوم نوح (ع) بت پرستی می کردند و بت ها را خدایان خود قرار داده بودند و از آن ها امید خیر و برکت را داشتند و می خواستند این که این بت ها ناراحتی های آن ها را برطرف سازد و هر چه که در زندگی پدید می آمد به بت ها نسبت می دادند خداوند نوح (ع) را برگزید تا مردم را به یکتاپرستی دعوت نماید . نوح مردی خوش بیان و شیرین زبان بود و برای هدایت قوم خود بسیار تلاش و کوشش کرد . در مراحل اولیه رسالتش از موعظه و نصیحت شروع کرد اما آن مردم نابخرد و خود سر هیچ اعتنایی به سخنان نوع (ع) نکردند تا این که کاسه صبرش لبریز شد و در حق آن ها نفرین کرد . گفت پروردگارا من این قوم را شب و روز دعوت و هدایت نمودم دل اینان سیاه است و لیاقت دیدن جمال معبود محبوب حقیقی را ندارند من تمام محبت های خود و آیات تو را

جهت دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.
بر آن ها خواندم اما هیچ اثری در دل سنگ
آن ها نکرد پس عذاب خود را بر آن نازل کن واحدی از آن ها را در روی زمین زنده مگذار .
حضرت امیر المومنین (ع) می فرماید :« قوم نوح (ع) فرستادگان ما را تکذیب کردند و همه را در آب غرق کردیم مایه عبرت و پند برای مردم قرار دادیم ، برای ستمگران عذابی دردناک آماده کرده ایم .» ( سبحانی ، 1361 هـ ، ص 129 )
صبری در قصیده « نوح شیخ الانبیاء » داستان را این گونه بازگو می کند :
أین شیخُ الطُّوفَانِ مِن بَعدِ یأسٍ صَنَعَ الفُلکَ حِینَ حلَّ البَلاءَ
أنقــذته و اهلَهُ و هـــی تَجرِی بین مـــوجٍ جبالُهُ الَّه الدَّأمَاء
( صبری ، بی تا ، ص 89)
کجاست شیخ طوفان که بعد از نو امیدی زمانی که مصیبت نازل شد کشتی را ساخت.
و چه زیبا شاعر در این بیت از آیه قرآن استعانت جسته است . [ و یَصنَعُ الفُلکَ وَ کُلَّما مَرَّ عَلَیهِ مَلَاٌ مِن قَومِه سَخِروا مِنهُ [117] ] ( قرآن کریم ، هود ، 11/37)
و خانواده اش را در حالی که بین امواج دریا حرکت می کرد نجات داد .
حضرت نوح (ع) علی رغم هشدارها و نصایح که برای قومش در پیش گرفته بود اما آن قوم دست از فساد بر نمی داشتند حتی زمانی که فرمان خداوند به نوح می رسد که کشتی ای ساخته و آن گاه خود و خانواده و تنی چند از پیروانش را با حیواناتی از گونه های مختلف نجات داده ، و از عذاب خداوند رهایی بخشد ، دست از کفر و انکار برنداشته ، و به استهزاء این پیغمبر پرداختند اما چیزی نگذشت که وعده خداوند نزدیک شد و طوفان بزرگی در گرفت و در پی آن نابودی و فنا و حتی از بین رفتن پسر نوح هم گردید .
شاعر در ادامه می گوید :
بَرَکَاتُ الإله یـا نـــوح حَلَّت قُضِـآیَ الامر أقلِعِی یا سَمَاء
هَدَأ[118] الرَّوعُ بَعدَ أن قیلَ بُعداً نجا الرَّکبُ حین غِیضَ ألماء
(صبری ، بی تا ، ص 89)
ای نوح ، برکت های خداوند نازل شد و کار انجام گرفت و ای آسمان از باریدن باران خودداری کن.
این بیت اشاره ای است به آیه قرآن کریم [ وَ قیلَ یا اَرضُ ابلَعی ماءَکِ و یا سَماءُ اَقلِعی وَ غیضَ الماءُ[119]] ( قرآن کریم ، هود 11/44)
و بعد از این که گفت دور شو وحشت را از بین برد و زمانی که آب فرو کاست مسافران را نجات داد.
شاعر در مورد سرپیچی کردن قوم ها و عذاب الهی در حق آن ها این گونه سخن می گوید :
أینَ هُودٌ وَقَد دَعَا قَومَ عَادٍ فَعَصَـــوهُ[120] فَحَلَّ فیهم و بـــاء
و ثمودُ الذینَ قَد أخَذتُهُم صَیحَهُ اَلقَهرِ وِفقَ ماقد أسَاءوا
ناقهُ اللهَ أنکـروها و ظُلماً عَقَــرُوهَا فَـــحَقَّت[121] النَّکبــاء
( صبری ، بی تا ، ص 89)
هود کجاست او که قوم عاد را فراخواند اما از او سر پیچی کردند و بیماری وبا بین آن ها نازل شد.
قوم ثمود را به خاطر گناهانی که انجام داده بودند خداوند آن ها را نابود کرد .
و قوم صالح شتر را ظالمانه ذبح کردند و دچار مصیبت شدند .
و در این بیت به این آیه قرآن کریم اشاره شده است . [ فَعَقَرُوا النّاقَهَ وَ عَتَوا عَن اَمرِ رَبِّهِم [122] ] ( قرآن کریم ، اعراف 7/77)

 

تدریس غنی شده[۱۱]: تدریس غنی شده یعنی این که معلمان بتوانندفعالت های تدریس خود را با بهره گیری از فعالیت های مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات پربار کنند. در کلاس های غنی شده، ممکن است از هر نوع امکانات مانند ارتباط پست الکترنیکی برای، ایجاد بحث بین دانش آموزان و معلمان و نیز همایش گروهی استفاده شود.
نتیجه تصویری درباره فناوری اطلاعات

 

یادگیری مجازی: یادگیری مجازی به فرایند یادگیری و تدریس از طریق شبکه جهانی اینترنت و بدون هر گونه تماس چهره به چهره بین افراد شرکت کننده گفته می شود. در این حالت، به جای سخن رانی فرصت های نوینی از طریق اینترنت برای یادگیری انعطاف پذیر و خودگردان فراهم می شود.

آموزش پیشرفته: آموزش پیشرفته به فرایند کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات گفته می شود که برای تدریس و یادگیری پیشرفته فناوری بر اساس تفکر یادگیری مداوم و همیشگی است که بیان گر فرایند دست رسی به آموزش در زمان مورد نیاز برای یادگیری است (رضوی،۱۳۸۶).

۲-۱۰٫ تاریخچه فاوا در آموزش پرورش ایران
مجموعه اقدامات انجام شده در خصوص ورود فاوا به آموزش و پرورش ایران شامل ۴ مرحله می باشد:

 

 

اولین گام برای ورود فناوری های جدید به آموزش و پرورش طرح جامع انفورماتیک در سال ۱۳۶۷ بود، که هدف از آن مکانیزه کردن سیستم اداری آموزش و پرورش از قبیل نقل و انتقال معلمان بود، در این مرحله فاوا بصورت یک ابزار مدیریت در ساختار اداری و مدیریتی آموزش و پرورش بود.

در این مرحله فاوا به مثابه یک درس در آموزش و پرورش مطرح شد. پس ضرورت آشنایی با دانش آموزان مورد توجه قرار گرفت و درس آشنایی با رایانه وارد نظام درسی شد. در ابتدا بیشتر مفاهیم علوم رایانه ای ارائه می شد. در سال ۱۳۷۹ در بازنگری این درس، گرایش به فاوا ایجاد گردید. در نتیجه گرایش کار با رایانه در میان معلمان متوسطه تقویت شد. و باعث حضور فارغ التحصیلان رشته ی رایانه در آموزش و پرورش شد و همین کار توسعه ی فرهنگ فاوا در آموزش و پرورش شد.

به تدریج با درک تحولات عمیق جهانی و نقش فاوا در توسعه، توجه مضاعف مسئولان آموزش و پرورش به گسترش بیش از پیش فناوری ها در سیستم آموزشی شد. این امر باعث شد توسعه فاوا به صورت یک جهت گیری کلی مورد توجه مدیران آموزش و پرورش قرار گیرد.

این مرحله، توسعه فاوا در چارچوب طرح تکفا بود. با شکل گیری طرح تکفا در کشور، آموزش و پرورش که قبلا گام های مفیدی در زمینه فاوا برداشته بود، توانست بیش از سازمان ها و وزارتخانه های دیگر، از وضعیت جدید بهره گیرد. و بیشترین اعتبارات را به آن اختصاص دهد؛ با حمایت دولت در قالب این طرح، گام های موثری درزمینه ی توسعه ی فاوا برداشت.

در کل مهمترین اقدامات انجام شده طی سال های ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴ شامل موارد زیر است:
تجهیز و توسعه زیرساخت ها، راه اندازی شبکه رشد، آموزش سواد اطلاعاتی، تولید محتوا، همکاری های بین المللی(آیتی و عطاران،۱۳۸۵).
در آموزش و پرورش ایران، ورود فاوا حرکتی پر شتاب داشته و در اشکال گوناگون متظاهر شده است. و در این زمینه کارهایی در آموزش و پرورش به شرح زیر انجام شده است. تجهیز ۶۵۰۰ دبیرستان به آزمایشگاه های رایانه، شکل گیری شبکه ملی مدارس ایران، ایجاد رشته های مرتبط با فاوا در هنرستان های فنی – حرفه ای، برگزاری جشنواره چندرسانه ای رشد و جشنواره های تولید محتوایی الکترونیکی، برگزاری دوره های «آی سی دی ال» برای معلمان و کارمندان، اجرای آزمایش مدارس هوشمند، انجام طرح های پژوهشی، تلاش برای تدوین سند ملی توسعه ی فاوا در آموزش و پرورش (عطاران و آیتی، ۱۳۸۸).
۲-۱۱٫ فناوری در آموزش
فناوری در آموزش، کاربرد فناوری برای هر فرایندی است که موسسات آموزشی در عملکرد خود با آن سرو کار دارند. فناوری در آموزش، در واقع کاربرد فناوری برای فعلیت های چون تغذیه، بهداشت، امور مالی، برنامه ریزی، گزارش رتبه یا نمره و دیگر فرایندهای است که آموزش را در موسسات پشتیبانی می کند؛ برای مثال چنانچه در یک دانشگاه برای صدور کارنامه ی تحصیلی یا انجام ثبت نام دانشجویان از فناوری خاصی استفاده شود، مفهوم فناوری در آموزش آشکار است. در حال حاضر بسیاری از مدارس به نظام های رایانه ای مجهز هستندو از طریق آنها فعالیت هایی چون انتخاب درس، تهیه گزارش برای مقام های بالاتر و بررسی وضعیت تحصیلی دانش آموزان را انجام می دهد. از سوی دیگر، برخی بر این باورند که فناوری در آموزش مفاهیم دیگری چون فناوری آموزشی را نیز در بر می گیرد؛ به عنوان مثال بورگین (۱۹۹۹) فناوری آموزشی را بخشی از فناوری در آموزش می داند. به نظر وی، سه بخش عمده فناوری در آموزش را تشکیل می دهد. که عبارت اند از:

 

 

سازمان دهی و مدیریت برخی از نظام های آموزشی (از مدرسه تا کل نظام آموزش یک کشور).

برآوردن برخی از نیازهای تکمیلی نظام آموزشی و معلمان با مربیان (تدارک اطلاعات، تجهیزات ارتباطی، پردازش واژه ها و غیره).

تحقیق فرایند یادگیری و تدریس (این بخش معادل فناوری آموزشی است).

بسیاری از افراد هنگامی که با اصطلاح فناوری آموزشی روبه رو می شوند، مفهومی از آن در ذهن خود دارند که بیشتر به مفهوم «فناوری در آموزش» نزدیک است. به همین سبب است که بعضی اوقات، در محافل علمی و آموزشی برخی از مباحث مربوط به فناوری آموزشی به نتیجه نمی رسد. نبود توافق بر مفهوم فناوری آموزشی و به بیانی بهتر، نداشتن شناخت کافی از آن می تواند به بروز چنین مسائلی بینجامد(رضوی،۱۳۸۶).
۲-۱۲٫ فاوا در آموزش و پرورش برخی از کشورهای دنیا
از علل موفقیت کشور هند در توسعه فاوا می توان مسائل زیر را عنوان نمود: تمرکز و تاکید مدیریت عالی کشور هند بر رویی توسعه فاوا و تبدیل شدن آن به یک قدرت برتر در این زمینه و تبدیل شدن به یکی از صادر کننده های بزرگ نرم افزار تا سال ۲۰۰۸، تغییر رویکرد از خود کفایی به همبستگی در اقتصاد که باعث ایجاد زمینه های لازم برای سرمایه گذاری و همکاریی شرکت های خارجی با این کشور عامل مهمی در توسعه صنعت فاوا در این کشور بوده است.وجود طرح و بر نامه مشخص و مصوب برای توسعه فاوا که نشان از وقوف مسئولین دولت هند نسبت به انجام مطالعات از سوی نهاد های مجرب و ذیصلاح دارد. و همه برنامه های مهم هند در این زمینه در سطوح ملی وایالتی دارای طرح و برنامه مشخص است. ایجاد یک وزارت مستقل، به نام وزارت فاوا واگذاری کلیه مسئولیت ها و امتیازات در زمینه برنامه ریزی و سیاست گذاری در زمینه فاوا ره وزارت مزبور از دیگر اقدامات دولت هند است و اینجاد زیرساختهای مناسب برای توسعه فاوا (حاجی، ۱۳۸۴).
عکس مرتبط با اقتصاد
در کشور انگلستان اهداف آموزش و پرورش در ارتباط با فاوا آشنا کردن دانش آموزان با مفاهیم پایه فاوا از قبیل اینترنت، به عنوان ابزارهای زندگی در هزاره سوم، و آشنایی با وسایل ارتباط جمعی از جمله رایانه و اینترنت می باشد. ایجاد امکانات مورد نیاز برای آموزش ابزارهای فاوا و گسترش آن در آموزش و پرورش از طریق صرف هزینه و سرمایه گذاری انجام می شود. بکارگیری نرم افزارهای آموزشی در برنامه درسی کلیه سطوح آموزشی، که در این زمینه توجه زیاد بر آموزش معلمان برای آشنایی با فاوا و توانایی استفاده از ابزارهای آن مبذول می گردد. زیرا معتقد هستند نقش معلم در مدارس بسیار مهم و کلیدی می باشد (جلالی و عباسی، ۱۳۸۳).
در کشور استرالیا توسعه شاخص های اجرایی برای فاوا در آموزش که شامل این موارد است: اطمینان از اینکه بخش آموزش و تربیت قادر است فرصت های را برای همه دانش آموزان فراهم کند تا آنها بتوانند توانایی خود را در استفاده از فاوا گسترش دهند. انتشار محتوای آموزشی دیجیتالی با کیفیت بالا و خدمات و در خواست هایی که یادگیرندگان را قادر می سازد تا بیشترین سود را از تغییرات و انقلاب online ببرند. در این کشور تاکنون ۴ برنامه راهبردی، توسعه ملی پیدا کرده است:

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

گرده افشانی توسط حشره در گیاهانی انجام می شود که دارای گل هایی با رنگ درخشان، بوی خوب، یا گل های مشخص می باشند و می توانند حشرات را به سوی خود جلب کنند. زنبور عسل، یکی از مهمترین حشرات گرده افشان می باشد. زنبورهای وحشی، پروانه ها، شب پره ها و مگس ها نیز گرده و شهد را از گل ها می‌گیرند. به طور کلی در این مورد، گرده سنگین و چسبناک است و به حشرات می چسبند. برخی از محصول های بذری در این گروه به این قرار هستند (آسسوک، ۱۹۷۱؛ خوشخوی و همکاران، ۱۳۸۹). یونجه، سه برگه پنجه کلاغی، شبدر قرمز، شبدر سفید، ارزن، پیاز و هندوانه، افزون بر این، گل ها و سبزی های بسیاری به وسیله حشرات گرده افشانی می شوند. ریحان به عنوان گیاهی که باعث جلب حشرات خاص می شود، به عنوان گیاه دگر افشان توانسته زیر گونه ها و واریته ها و جمعیت های متعددی را پدید آورد که می تواند مورد توجه محققین در زمینه های مختلف علمی و دارویی قرار گیرد (بخشی خانیکی، ۱۳۸۹). پلی مورفیسم و سهولت دگرگرده افشانی در جنس ریحان باعث بوجود آمدن زیر گونه ها، واریته ها و فرم های متعددی گردیده است که در عادت رشدی، رنگ و ترکیبات معطر فرق می کنند و این اختلافات باعث شده تا طبقه بندی صحیح آنها به لحاظ گیاه شناسی مشکل باشد (ماروتی و همکاران، ۱۹۹۶؛ وایرا و سیمون، ۲۰۰۰؛ اصغری و همکاران، ۱۳۹۱). اگر چه این گیاه به طور معمول از طریق بذر تکثیر می شود اما دانهال های حاصله تنوع زیادی را در اثر دگرگرده افشانی طبیعی گیاه نشان می دهند.
۱-۱۰- تولید و مصرف فرآورده های ریحان
استفاده دارویی از گیاه ریحان از دیر باز در طب سنتی ایران، هند و چین مرسوم بوده است و از آن به عنوان از بین برنده بوی بد دهان، ضد تب، ضد باکتری، ضد سرطان و ضد دیابت استفاده می شده است (طالبی و همکاران، ۱۳۹۱). ریحان (Ocimum basilicum L .) گیاه دارویی و از سبزیجات مفید و عامه پسند می باشد که در تمام دنیا کشت می گردد. از این گیاه در طب و صنعت استفاده فراوان می شود.
با توجه به اهمیت گیاه دارویی ریحان در درمان بیماری های ریه، سینه، اثر اشتها آور، ضد انگل، تب بر، افزایش دهنده خلط، ضد نفخ، مؤثر در درمان گوش درد، درمان بیماری های پوستی، محرک تمایلات جنسی، ریحان در درمان آسم مؤثر و ضد تشنج، ضد سردرد، سرگیجه، دل پیچه، ضد سرفه، سیاه زخم، آنژین مؤثر بوده و کاهش دهنده قند خون، ضد سرماخوردگی، یبوست، اسهال خونی است و در درمان سرطان، سوزاک و ضعف اعصاب مفید می باشد (امید بیگی، ۱۳۷۹). مواد مؤثره پیکر رویشی این گیاه محتوای اشتها آوری آن است و برای درمان نفخ، تقویت دستگاه گوارش و تسکین حس خستگی استفاده می شود. از برگ ها و اسانس آن برای معالجه برخی بیماری ها مانند نارسایی کلیه استفاده می شود. ریحان به عنوان گیاه دارویی، ادویه ای و هم چنین به صورت سبزی تازه مورد استفاده قرار می گیرد (امید بیگی، ۱۳۷۹). ریحان در اغلب فارموکوپه ها به عنوان یک گیاه دارویی معرفی شده است از این گیاه برای معالجه برخی ناراحتی های قلبی و هم چنین برای مداوای بزرگی طحال می توان استفاده کرد در طب سنتی از این گیاه به عنوان خلط آور، مدر، ضد نفخ، جهت تسکین درد معده و محرک استفاده می شود. هم چنین ریحان خاصیت حشره کشی، دور کننده پشه، ساس، مار و عقرب دارد (ماریوتی و همکاران ۱۹۹۶؛ امید بیگی، ۱۹۹۷). ریحان دارای خاصیت ضد قارچی و باکتریایی بوده و کنترل کننده حشرات است و در صنایع غذایی، عطر سازی و آرایشی کاربرد دارد (امید بیگی، ۱۹۹۷؛ خلید و همکاران، ۲۰۰۶). برگ ریحان و سرشاخه های جوان آن به مصرف تغذیه اسانس می رسد. این گیاه اشتها آور بوده و برای معالجه برخی ناراحتی های قلبی و درمان آفت دهان بکار می رود (آگنی هوتر و کوشیک، ۱۹۹۹؛ بنتام، ۱۸۴۸). بذر ریحان به تخم شربتی معروف است (وزوایی، ۱۳۷۸). بذر ریحان نیز دارای خواص دارویی بوده و به عنوان مسکن درد و درمان کننده بیماری های گوارشی استفاده می شود (امید بیگی، ۱۹۹۷؛ تلسی و همکاران، ۲۰۰۶؛ خلید و همکاران، ۲۰۰۶). لعاب دانه ریحان نرم کننده، مدر، ملین و معرق است (امین، ۱۳۸۴). بذر این گیاه آرام بخش، مقوی محرک تمایلات جنسی و مدر است. از قدیم الایام گیاه ریحان به عنوان افزایش دهنده شیر مادران مورد استفاده قرار می گرفته است. لعاب بذر این گیاه در درمان سرفه، آنژین، ورم و التهاب کلیه و مجاری ادرار به کار می رود. پیکر رویشی ریحان حاوی اسانس است که به عنوان ماده معطر و طعم دهنده در فرآورده های غذایی، صنعتی و دارویی مورد استفاده قرار می گیرد. از صمغ حاصل از دانه ریحان جهت حذف و به دام اندازی برخی فلزات سنگین استفاده شده است (جکرابورتی و ماجی، ۲۰۰۷؛ میلو و سوزا، ۲۰۰۴).
۱-۱۱- بذر
از نظر گیاه شناسی، در نهاندانگان، بذر عبارت است از تخمک رسیده ای که در درون تخمدان یا میوه قرار دارد (خوشخوی، ۱۳۸۹). بذر محل اسپورفیت جدید یعنی جنین است و از اینرو، نقش اصلی را در تداوم نسل های گیاهان بذری بازی می کند. بذر نهاندانگان از تخمک و به دنبال لقاح مضاعف نمو می یابد. در بذر رسیده، جنین با پوشش بذر محافظت می شود و از مواد ذخیره شده بذر تغذیه می کند. بذر ها شانس بیشتری از هاگ ها برای زندگی و تولید مثل دارند (سوهانی، ۱۳۸۹). در طبیعت، بیشتر گیاهان عالی به وسیله بذر تولید مثل می کنند. یکی از ویژگی های افزایش به وسیله بذر، تفاوت هایی است که می تواند بین دانهال ها وجود داشته باشد. این تفاوت ها در طبیعت اهمیت دارد زیرا سازش مداوم یک دانهال بخصوص را با تغییرات احتمالی محیط ممکن می سازد، بدین ترتیب که در هر نسل، گیاهانی که بهترین سازش را با محیط دارند، باقی می مانند و نسل بعدی را ایجاد کرده و گونه را می سازند (خوشخوی، ۱۳۸۹). بذر ها منبع مهم غذایی برای انسان و حیوانات هستند (سوهانی، ۱۳۸۹). بذر گونه های مختلف از نظر اندازه، شکل، محل قرار گرفتن و ساختار رویان و وجود بافت های ذخیره ای بسیار متفاوت است. این نکات نه تنها برای شناسایی بذر ها مفید می باشد بلکه اثری کلی روی نیاز های تنژیدگی دارد (گان، ۱۹۷۳؛ مارتین، ۱۹۴۶؛ خوشخوی و همکاران، ۱۳۸۹). از نقطه نظر کار با بذر، همیشه امکان مجزا نگه داشتن میوه و بذر از یکدیگر وجود ندارد، زیرا گاهی این دو با هم یکی می شوند، در این هنگام با خود میوه به صورت « بذر » رفتار می شود، مانند گندم و ذرت (خوشخوی و همکاران، ۱۳۸۹).
۱-۱۲- مشخصات فیزیکی و شیمیایی بذر ریحان
دانه ریحان با نام علمیOcimum basilicum از تیره نعناعیان از لحاظ ظاهری دانه های ریز و سیاه و دارای یک برجستگی سفید رنگ در قسمت باریک و کمی خمیده است. پوسته رویی دانه ها را لایه ای موسیلاژی پوشانیده است و هنگامی که داخل آب قرار می گیرند سریعاً متورم می شوند (امین، ۱۳۸۴). درلعاب تخم ریحان هگزورونیک اسید، پیتوز و خاکستر مشخص شده و پس از هیدرولیز معلوم شده که دارای گسیلوز می باشد (میر حیدر، ۱۳۷۲). هیدرو کلوئید ها یا صمغ ها بیو پلیمر های هایدروفیل با وزن مولکولی بالا هستند که در صنایع غذایی برای کنترل و بهبود خصوصیات عملکردی فرآورده های غذایی به کار می روند. مهم ترین خصوصیات محلول هیدرو کلوئید ها قوام دهندگی (ایجاد ویسکوزیته) و تشکیل ژل می باشد. علاوه بر این خصوصیات، هیدروکلوئید ها به منظور تثبیت امولسیون ها، جلوگیری از تشکیل مجدد کریستال های یخ و ایجاد ویژگی های حسی مطلوب در محصولات غذایی به کار می روند. هیدروکلوئید ها از منابع مختلفی استخراج می شوند که یکی از این منابع دانه ها هستند (دیکینسون، ۲۰۰۳).
لایه خارجی (پریکارپ) دانه ریحان، وقتی در تماس با آب قرار می گیرد به سرعت متورم شده وماده ای ژلاتینی ایجاد می نماید ( آزوما و ساکاموتو، ۲۰۰۳). برطبق تحقیقات صورت گرفته مشخص شده است که هیدروکلوئید استخراج شده از دانه ریحان دارای ۲ جزء اصلی می باشند: اسکلت اصلی یا هسته اصلی گلوکومانان که در مقابل اسید پایدار است (۴۳%) و دارای نسبت گلوکز به مانوز ۱۰ به ۲ می باشد و قسمت محلول در اسید که دارای زایلان با اتصالات ۱ به ۴ (۲۹/۲۴%) و دارای زنجیره جانبی اسیدی بر روی کربن شماره ۲ و ۳ از زایلوزیل می باشد (آنجانیالو کن، ۱۹۷۱؛ تاراناتان و گودا، ۱۹۷۹).
دانه ریحان حاوی مقادیر زیادی هیدروکلوئید با خواص رئولوژیکی قابل توجه است که آن را با سایر هیدرو کلوئید های تجاری قابل مانند صمغ زانتان قابل مقایسه نموده است (حسینی پرور و همکاران، ۲۰۰۹). دانه این گیاه حاوی یک ساختار هتروپلی ساکاریدی شامل گلوکومانان، زایلان و گلوکان می باشد (تاراناتان و آنجانیالو، ۱۹۷۴).
۱-۱۳- ورمی کمپوست(Vermicompost)
کود های آلی کمپوست و ورمی کمپوست در دنیا به طور موفقیت آمیزی در محصولات کشاورزی متعددی مورد استفاده قرار گرفته اند. با عرضه این کودها، علاوه بر بهبود جنبه های غذایی، شرایط فیزیکی و میکروبی خاک نیز ارتقاء می یابد (رابینت و همکاران، ۲۰۰۱). برخی از مطالعات نشان داده اند که ورمی کمپوست ازطریق افزایش ظرفیت نگهداری آب، تامین عناصر غذایی و تولید هورمون های گیاهی که اثرات مفید بر جوانه زنی بذر دارند، می تواند رشد و نمو گیاهان و به ویژه گیاهان زینتی را بهبود بخشد (توماتی و همکاران، ۱۹۸۸).
گونه ای از کرم های خاکی که به کرم زباله نیز معروف هستند، پس از هضم ضایعات آلی از قبیل لجن فاضلاب و کود دامی آن ها را به مواد مفیدی برای رشد گیاهان تبدیل می کنند که به فراورده نهایی حاصل از فعالیت آنها ورمی کمپوست می گویند (گونادی و همکاران، ۲۰۰۲؛ آپپل هوف، ۱۹۹۷؛ فیت زپاتریچ، ۱۹۹۸). ورمی کمپوست دارای قدرت بالای جذب و نگهداری آب و عناصر غذایی و در نتیجه تخلخل زیاد، تهویه و زهکشی مناسب می باشد و استفاده از آن در کشاورزی پایدار، علاوه بر افزایش جمعیت و فعالیت میکروارگانیسم ها مفید خاک (نظیر قارچ های میکوریزا و باکتری های موجود در ریزوسفر نظیر میکروارگانیسم های حل کننده فسفات) در جهت فراهمی عناصر غذایی مورد نیاز گیاه مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم محلول عمل نموده و سبب بهبود رشد و عملکرد گیاهان زراعی می شود (آرانکون و همکاران، ۲۰۰۴).
ورمی کمپوست(Vermicompost) یکی از غنی ترین کود های آلی بوده که توسط گونه های خاصی از کرم خاکی مانندEisenia foetida) Savigny ) تولید می شود و کاربرد های فراوانی در پرورش گیاهان زینتی دارد. از جمله کاربرد های آن می توان به افزایش گل دهی گیاهان زینتی، کاهش زمان جوانه زنی دانه، افزایش محصولات از لحاظ کمی و کیفی و غیره اشاره نمود (قاسم زاده و همکاران، ۱۳۹۰).
ورمی کمپوست حاوی آنزیم هایی از قبیل پروتئاز، لیپاز، آمیلاز، سلولاز، لیگناز و کیتیناز می باشد. این آنزیمها به عملکرد خود در تجزیه زیستی مولکولهای بزرگ در خاک ادامه می دهند تا حملات میکروبی بعدی تسریع شود. ورمی کمپوست از نظر دارا بودن ویتامینها، آنتی بیوتیکها، هورمونهای رشد نیز ماده ای غنی می باشد (گوپتا، ۲۰۰۴؛ پیمنلل، ۱۹۸۰). مطالعات انجام یافته بر روی ورمی کمپوست غنی از مواد مغذی، برتری آن را بر کمپوست های معمولی و کودهای شیمیایی سنتز شونده به اثبات رسانده است (گوپتا، ۲۰۰۴). در حالی که استفاده مداوم از کود شیمیایی میزان کربن آلی را کاهش داده و در نتیجه منجر به آبشویی بیشتر می گردد با گذشت زمان انباشت نمک ها موجب تغییر pH خاک و در نتیجه کاهش باروری آن می گردد و به دلیل کمبود خاک های سطحی مطلوب، میزان باروری و حاصلخیزی خاک کاهش می یابد (گاجالکشمی و همکاران، ۲۰۰۲). هم چنین تولید ورمی کمپوست در مقایسه با تولید کمپوست معمولی می تواند کاهش بیشتری از فلزات سنگین قابل جذب توسط موجودات زنده را به همراه داشته باشد و شواهدی وجود دارد که نشان می دهد محصول این عمل ممکن است شامل ترکیبات هورمون مانندی باشد که باعث تسریع در رشد گیاه می شود.
استفاده از کمپوست یکی از راه های تأمین حاصل خیزی خاک می باشد. کمپوست ها موادی هستند که طی فرایند تجزیه مواد آلی توسط میکروارگانیسم ها در حضور اکسیژن ساخته می شوند (رانتال و همکاران، ۱۹۹۹). ورمی کمپوست مزایای گزارش شده برای کمپوست، از قبیل منبع ماده آلی، بهبود ظرفیت نگهداری رطوبت خاک، افزایش جذب مواد مغذی، افزایش فعالیت شبه هورمونی گیاهان را دارا می باشد (بتمن و متزجر، ۲۰۰۸ ؛ کامپیتلی و سپی، ۲۰۰۸). با این حال ورمی کمپوست ها دارای ویژگی هایی متمایز از کمپوست معمولی هستند. عیب فرایند کمپوست این است که برای کامل شدن، ۶ تا ۸ ماه زمان لازم دارد درحالی که آماده شدن ورمی کمپوست تنها ۱ تا ۲ ماه طول می کشد. ورمی کمپوست ها ساختاری بسیار ظریف تر و مطلوب تر از کمپوست دارند و حاوی مواد مغذی در فرم هایی با دسترسی آسان برای جذب گیاه هستند (روی و همکاران، ۲۰۱۰).
وجود مواد و عناصر غذایی کافی در خاک، نقش عمده ای در ریحان دارد. به منظور افزایش تولید محصولات کشاورزی در واحد سطح، بیشتر تولید کنندگان به کود های شیمیایی روی آورده اند و تصور آنها بر این است که هر چه کود بیشتری مصرف کنند، عملکرد بیشتری خواهند داشت. این کود ها در دراز مدت خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک ها را تخریب کرده و با کاهش نفوذ پذیری در خاک، نفوذ ریشه گیاهان را مشکل ساخته و در نهایت کاهش عملکرد را به دنبال خواهند داشت، از طرف دیگر باعث کاهش کیفیت تولیدات کشاورزی و مشکلات زیست محیطی و آلودگی آب های زیر زمینی نیز می شوند حضور تنظیم کننده های رشد گیاهی در ورمی کمپوست و امکان بهبود رشد گیاهان توسط آن وجود دارد (آتیه و همکاران، ۲۰۰۰). مامو و همکاران (۱۹۹۹) مزیت استفاده از ورمی کمپوست را در مقابل سایر کمپوست های آلی به دلیل فراهمی بیشتر عناصر غذایی در ورمی کمپوست دانستند، درحالی که کمپوست های آلی دیگر را حتماً باید با کودهای شیمیایی به کار برد.
خاک های دارای ورمی کمپوست معمولاً نیتروژن، فسفر و پتاسیم بیشتری نسبت به خاک های اطراف خود دارند. افزودن ورمی کمپوست به خاک و بسترهای کشت، به افزایش رشد گیاه کمک می کند (آتیه و همکاران، ۲۰۰۰).
مصرف کود های آلی به خصوص ورمی کمپوست یکی از راه های تأمین بخشی از نیاز های گیاهان محسوب می شود. ورمی کمپوست به دلیل داشتن ماهیت آلی علاوه بر تأمین بخشی از نیاز گیاه، باعث آلودگی خاک هم نمی شود (سماوات و همکاران، ۱۳۸۰).
۱-۱۴- پرلیت
این ماده سیلیکاتی سفید خاکستری، منشأ آتشفشانی دارد و از گدازه های آتشفشانی سرد شده استخراج می‌شود. سنگ معدن را خرد و الک کرده، سپس در کوره هایی که حدود ۷۶۰ درجه سانتیگراد دما دارد گرما می دهند. در این دما، رطوب کم ذرات پرلایت تبدیل به بخار شده و ذرات آن از هم باز و به دانه های کوچک اسفنج مانندی که خیلی سبک وزن بوده و فقط ۸۵ تا ۱۲۵ گرم در دسی متر مکعب سنگینی دارد، تبدیل می شود. دمای بالایی که به کار می رود موجب می شود که فرآورده به دست آمده سترون باشد. در مصارف باغبانی، به طور معمول ذراتی که ۶/۱ تا ۳ میلیمتر قطر دارد به کار می رود. پرلیت ۳ تا ۴ برابر وزن خود قابلیت جذب آب دارد. این ماده به طور اساسی خنثی است و دارای pH بین ۶ تا ۸ می باشد، ولی به طور کلی خاصیت پایداری در برابر تغییر pH را ندارد و حتی بر خلاف ورمی کولایت خاصیت تبادل کاتیونی و مواد غذایی کانی را نیز ندارد. پرلیت مشکلاتی را با گیاهانی که به فلورید حساس هستند ایجاد می کند، بهترین مورد استفاده اش در زیاد کردن میزان هوا در آمیخته های خاکی است. پرلیت، همراه با پیت خزه، یکی از متداول ترین محیط های ریشه زائی برای قلمه هاست (کوک و همکاران، ۱۹۷۸؛ موری، ۱۹۸۸).
بستر پرلیت دارای قابلیت زهکشی خوب باشد ولی قابلیت نگهداری آب در آن مشابه بستر های کشت پشم سنگ و ورمی کولایت زیاد نیست تولید کنند گان باید در حمل و نقل پرلیت خشک، به ویژه اندازه های ریز و یا کیسه پرلیت های خرد شده دقت کنند زیرا پودر سفید پرلیت نباید در هنگام حمل و نقل تنفس شود. بهترین توصیه استفاده از ماسک برای جلوگیری از تنفس ذرات ریز پرلیت و یا مرطوب نمودن بستر کشت قبل از بسته بندی، حمل و یا پر کردن ظروف کشت می باشد (مهرآوران، ۱۳۸۲).
۱-۱۵- کوکوپیت
کوکوپیت از نظر فیزیکی ماده ای اسفنجی و شبیه پیت ماس است که از انجام عملیاتی که بر روی پوسته های میوه نارگیل صورت می گیرد، به دست می آید. کوکوپیـت از نسبت های مساوی لیگنین و سلولز تشکیل شده است و غنـی از پتاسیم و عناصر کم مصرف به ویژه آهـن، منگنـز، روی و مس می باشد. به علت غلظت زیاد پتاسیم در کوکوپیت مورد اسـتفاده به عنوان بستر کشت، مصرف کودهای پتاسیمی در این سیستمها کاهش یافته است (ساویتری و خان، ۱۹۹۳). کوکوپیت در عرصه تجارت با هدف کاهش هزینه های حمل به صورت قطعات فشرده (بلوک) عرضه می شود. قبل از به کار گیری این ماده، مقداری آب به منظور باز و حجیم شدن به آن اضافه می گردد تا به صورت کاملاً یکنواخت در آید. امروزه از این ماده در کشور های اروپایی از جمله هلند و انگلستان به عنوان جایگزین پیت ماس در حال گسترش است (نوگویرا و همکاران، ۲۰۰۰).
اگر چه الیاف نارگیل به تنهایی خیلی خوب عمل می کنند ولی بسیاری از تولید کنندگان جهت بهبود خصوصیات بستر کشت، تمایل به ترکیب الیاف نارگیل با سایر بستر های کشت دارند. مخلوط پرلیت با نسبت ۵۰ به ۵۰ باعث ایجاد بستری مناسب برای حمایت ریشه، ساقه و تأمین رطوبت بیشتر برای گیاه نسبت به بستر پرلیت می شود (مهرآوران، ۱۳۸۲).
۱-۱۶- شلتوک برنج
شلتوک برنج (پوسته برنج) یک فرآوردۀ فرعی تولید برنج در بسیاری از مناطق گرم جهان است. سبوس برنج دارای زهکشی خوب، ظرفیت کم تا متوسط نگهداری آب، سرعت تجزیه کم و معمولاً مقدار کم مواد غذایی می باشد (مهرآوران، ۱۳۸۲).
۱-۱۷- اهداف تحقیق
الف- بررسی و مقایسه صفات رویشی، عملکرد و اجزای عملکرد بذر گیاه ریحان در قابلیت استفاده از عناصر غذایی بستر های متفاوت و در نهایت تعیین بهترین بستر کاشت.
ب- بررسی و مقایسه صفات رویشی، عملکرد و اجزای عملکرد بذر گیاه ریحان در استفاده از مدت تابش نور جهت تعیین بهترین تاریخ کاشت از تاریخ کاشت های بکار گرفته شده.
۱- ۱۸- فرضیه های تحقیق
الف- انواع بستر بر روی خصوصیات رشدی گیاه ریحان احتمالاً تأثیر دارد.
ب- انواع بستر بر روی عملکرد و اجزای عملکرد بذر ریحان احتمالاً تأثیر دارد.
ج- تاریخ کاشت بر روی خصوصیات رشدی گیاه ریحان تأثیر چندانی ندارد.
د- تاریخ کاشت بر روی عملکرد و اجزای عملکرد بذر ریحان تأثیر چندانی ندارد.
فصل دوم
منابع
بررسی منابع تحقیق
عزیزی و همکاران (۱۳۸۳) در آزمایشی که بر روی گیاه دارویی ریحان انجام دادند گزارش کردند که بستر های حاوی ورمی کمپوست به طور چشمگیری باعث افزایش عملکرد دانه می گردد. بویه و همکاران (۱۳۹۱) در آزمایشی ارزیابی اثر کود های آلی و شیمیایی بر روی عملکرد برگی گیاه زولنگ (Eryngium Caucasicum Trautv.) با توجه در مقایسه میانگین داده ها گزارش کردند که بالاترین عملکرد وزن تر و وزن خشک به ترتیب در تیمار ورمی کمپوست (۳۲۲۱ کیلوگرم درهکتار) و تیمار تلفیقی کمپوست و ورمی کمپوست (۶/۵۱۹ کیلوگرم درهکتار) و بالاترین شاخص سطح برگ نیز در تیمار ورمی کمپوست (۶/۷۷۸ سانتی متر) حاصل شد. جناتی و همکاران (۱۳۹۱) در آزمایشی تأثیر ورمی کمپوست و هیومیک اسید بر برخی خصوصیات جوانه زنی گیاه دارویی مرزه (Satureia hortensis) نشان دادند که کود ورمی کمپوست به تنهایی و به همراه کود هیومیک اسید تأثیر مثبتی بر ویژگی سرعت جوانه زنی دارد. رضوی نیا و همکاران (۱۳۸۹) گزارش کردند که کاربرد سطوح مختلف ورمی کمپوست برروی گیاه دارویی سرخارگل (Echinacea purpureal) باعث بیشترین وزن خشک گل (۱kg/ha/1374)، وزن خشک ساقه (۱/۲۸۲۳کیلو گرم درهکتار)، عملکرد بیولو‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژیک (۹/۱۳۷۲۲کیلو گرم در هکتار) و تعداد گل دربوته (۳۰/۲۷) به دست آمد و اثر متقابل فاکتورها بر صفاتی همچون وزن خشک ریشه و ارتفاع معنی دار شد.
حمید پور و همکاران (۱۳۹۱) در بررسی اثر زئولیت و ورمی کمپوست بر گل اطلسی نشان دادند که کاربرد زئولیت و ورمی کمپوست باعث افزایش وزن خشک اندام هوایی گیاه، وزن خشک ریشه، تعداد گل، تعداد برگ، قطر گل و ارتفاع نهایی گیاه شد. عزیزی و همکاران (۱۳۸۶) گزارش کردند که سطوح مختلف ورمی کمپوست بر ارتفاع بوته گیاه ریحان که فقط برای رشد رویشی کشت شده بود اثر معنی داری داشت. تحقیقات متعددی در مورد تاثیر ورمی کمپوست بر رشد و نمو محصولات باغی مانند خیار، گوجه فرنگی، فلفل و گل جعفری صورت گرفته است در حالی که کمتر به کاربرد ورمی کمپوست در تولید گیاهان دارویی توجه شده است (رحیمیان مشهدی، ۱۳۷۰؛ هیدالگو و همکاران، ۲۰۰۲؛ نارندر و همکاران، ۲۰۰۲). تمام این تحقیقات بر اثرات سودمند ورمی کمپوست بر خواص فیزیکی خاک و هم چنین بر رشد و نمو گیاهان تیمار شده تأکید داشته اند.
تحقیقات نشان داده که استفاده از ورمی کمپوست در سبزیجات نشایی موجب افزایش رشد این گیاهان می شود. افزایش ۴۰ درصدی سطح برگ و وزن خشک گوجه فرنگی و بهبود خصوصیات رشد گیاهان زینتی چوبی تحت تأثیر افزودن ۲۰% حجمی ورمی کمپوست به بستر کشت آن ها گزارش شده است (محبوب خمامی، ۱۳۸۷). هاشمی مجد و همکاران (۲۰۰۴) نشان دادند که کاربرد ورمی کمپوست باعث افزایش رشد گوجه فرنگی می شود. عزیزی و همکاران (۱۳۸۷) سطوح مختلف کود آلی ورمی کمپوست و آبیاری بر خصوصیات مورفولوژیکی و میزان اسانس رقم گورال بابونه آلمانی را مورد بررسی قرار دادند، نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد در تیمار ۱۰ درصد ورمی کمپوست و با آبیاری هر دو هفته ۴ میلیمتر مشاهده شد. مطابق نتایج به دست آمده به نظر می رسد کاربرد تیمار ۱۵ درصد ورمی کمپوست و با آبیاری هر دو هفته ۲ میلیمتر، بهترین تیمار در تولید گل خشک در این رقم بود. به طور کلی با تهیه ورمی کمپوست می توان منبع خوبی برای افزایش ماده آلی به خاک و حفظ باروری خاک معرفی نمود. علاوه بر بستر مناسب بذر و حاصلخیزی خاک تاریخ کاشت نیز از عوامل مهم تعیین کننده تولید محسوب می شود و بذر های سبزیجات تحت تأثیر حرارت در زمان کاشت قرار می گیرند (احتشامی، ۱۳۸۹). درزی و همکاران (۲۰۰۳) و رضائی مودب و همکاران (۱۳۹۱) مشاهده نمودند که کاربرد ورمی کمپوست سبب افزایش بارز ارتفاع بوته تعداد چتر، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در گیاه دارویی رازیانه (foeniculum vulgar) شد. آنها اظهار داشتند که افزودن ورمی کمپوست به خاک نه تنها عناصر غذایی مورد نیاز گیاه را افزایش داده است، بلکه به بهبود شرایط فیزیکی و فرایند های خاک، ضمن ایجاد یک بستر مناسب برای رشد ریشه، موجبات افزایش رشد اندام های هوایی و تولید ماده خشک و در نهایت بهبود عملکرد دانه را نیز فراهم آورده است. در تحقیق دیگری نیز که بر روی گیاه بابونه (Matricaria chamomilla) انجام گردید، ملاحظه شد که مصرف ورمی کمپوست، توانست ارتفاع بوته و عملکرد این گیاه را به طرز بارزی افزایش دهد (عزیزی و همکاران، ۱۳۸۷). به منظور بررسی تاثیر ورمی کمپوست بر روی شاخص های رشد گیاه گوجه فرنگی در شرایط گلخانه ای سماوات و همکاران (۱۳۸۰) آزمایشی به صورت فاکتوریل و پنج سطح مختلف کود آلی ورمی کمپوست در شرایط گلخانه ای انجام دادند، نتایج نشان داد که تاثیر تیمار کود شیمیایی و ورمی کمپوست بر تعداد و وزن میوه در بوته و وزن ریشه و اندام هایی معنی دار بود. اثر ورمی کمپوست بر روی وزن ریشه به مراتب بیشتر از وزن اندام های هوایی بود. سعید نژاد و رضوانی مقدم (۱۳۸۸) در تحقیقی بر روی زیره سبز مشاهده کردند که تیمار ورمی کمپوست دارای بیشترین عملکرد بیولوژیک، بیشترین عملکرد دانه و در اکثر صفات دارای بیشترین مقادیر به دست آمده بود. امین غفوری و همکاران (۱۳۸۸) در تحقیقی که بر روی گیاه کرچک انجام دادند نشان دادند که حداکثر شاخص سطح برگ، بیشترین میزان تجمع ماده خشک و هم چنین بیشترین سرعت رشد گیاه و سرعت آسیمیلاسیون خالص در تیمار ورمی کمپوست حاصل شد.
استفاده از ورمی کمپوست ها رشد گیاهی مطلوبی را ایجاد می کند البته این امر مستقیما تحت تأثیر ویژگی فیزیکی و شیمیایی بسترها نیست بلکه فعالیت فیتو هورمونی در ورمی کمپوست و متابولیت های ثانویه در آن دخیل است، بنابراین این فرآورده می تواند به عنوان بستر کشت برای بذر و یا در سیستم کشت بدون خاک بدون هیچ گونه ریسکی برای آلودگی های شیمیایی و بیولوژیکی استفاده شود (ملگار رامیزر و پاسکوئال الکس، ۲۰۱۰). گارداز و همکاران (۲۰۰۰) و حامیدا و همکاران (۲۰۰۶)، در پژوهشی که بر روی گونه ای گیاه فضای سبز شهری و ارزن مروارید انجام دادند ملاحظه نمودند که مصرف ورمی کمپوست سبب افزایش قابل توجه رشد رویشی آنها گردید. آنوار و همکاران (۲۰۰۵) نیز مطالعه خود به ترتیب روی سورگم و گیاه دارویی نعناع مشاهده نمودند که کاربرد سطوح مختلف ورمی کمپوست در مقایسه با کنترل، به طور قابل توجهی عملکرد بیولوژیکی را بهبود بخشید. آرانکن و همکاران (۲۰۰۴) گزارشی کردند که کاربرد ۵ تن ورمی کمپوست در هکتار سبب افزایش معنی دار گلهای توت فرنگی شد.
افزایش ۴۰ درصدی سطح برگ و وزن خشک گوجه فرنگی و بهبود خصوصیات رشدگیاهان زینتی، تحت تأثیر افزودن ۲۰ درصد حجمی ورمی کمپوست به بستر کشت آنها گزارش شده است (اسکات، ۱۹۸۸). در تحقیقی که روی گیاه نخود انجام شد، آشکار گردید که مصرف ۳ تن ورمی کمپوست در واحد سطح، باعث افزایش چشمگیر تعداد غلاف در بوته، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در مقایسه با شاهد گردید (جت و آهلات ۲۰۰۴). در مطالعه ای دیگر مشخص شد که کاربرد ورمی کمپوست در گیاه سورگوم دانه ای نسبت به شاهد، باعث بهبود عملکرد بیولوژیک شده است (کاوندر و همکاران ۲۰۰۳). پژوهش های متعددی در خصوص تأثیر کود های آلی مانند کمپوست زباله شهری و ورمی کمپوست بر مؤلفه های جوانه زنی و رشد رویشی گیاهان زراعی و زینتی صورت گرفته است، برای مثال آستارایی و فتاحی (۲۰۰۶) در گیاه فلفل، صحنی و همکاران (۲۰۰۸) در نخود فرنگی، پرز- موریک (۲۰۰۶) در کلم بروکلی و مادان واسودوان (۱۹۸۹) در برنج. در مطالعه ای بتمن و متزجر (۲۰۰۸) اظهار داشتند که ترکیب ۱۰ و ۲۰ درصد وزنی ورمی کمپوست در شرایط گلدانی موجب بهبود روند رشدی گیاهچه های سیب زمینی و گل همیشه بهار گردیدند. هم چنین در یک مطالعه محققین تأثیر مثبت کود های آلی از جمله ورمی کمپوست را به صورت جداگانه و تلفیق با کود شیمیایی در بهبود مؤلفه های جوانه زنی، رشد و عملکرد گیاه سویا گزارش کردند (پیردشتی و همکاران، ۲۰۱۰). سرعت جوانه زنی گوجه فرنگی، کلم و تربچه در بستر های ورمی کمپوست بهتر از سایر بستر های تجاری و رشد گیاهان زینتی از قبیل کوکب، گل سرخ، مریم گلی، گل داوودی و گل اطلسی در بستر های حاوی ورمی کمپوست به طور چشمگیری از بستر های دیگر بیشتر بوده است (ادوارد و باروز ۱۹۹۷). آلباهو و همکاران (۲۰۰۹) در سیستم کشت بدون خاک از درصد های مختلف ورمی کمپوست در دو بستر کشت استفاده کردند. نتایج آزمایشات آنها نشان داد ارقام فلفل شیرین در بستر کشتی که شامل پیت ماس، پرلیت، ورمی کمپوست و کوکوپیت می باشد دارای بیشترین ارتفاع گیاه و نیز رقم پیمنت درکس در این بستر دارای بیشترین تعداد برگ بود. هم چنین آنوار و همکاران(۲۰۰۵) در پژوهشی بر روی گیاه ریحان مشاهده نمودند که مصرف ۵ تن ورمی کمپوست همراه با کود شیمیایی (NPk) برتری محسوسی از نظر عملکرد بیولوژیک نسبت به تیمار داشت. در رابطه با کاربرد ورمی کمپوست بر روی رشد و نمو گیاهان دارویی، وادیرج و همکاران (۱۹۹۸) در مطالعه ای بر روی گیاه دارویی زردچوبه نشان دادند که مصرف۱۰ تن ورمی کمپوست سبب بهبود ارتفاع بوته و عملکرد آن گردید.
در مطالعه ای دیگر نیز مشاهده شد که کاربرد ورمی کمپوست موجب افزایش عملکرد دو گونه از گیاه دارویی بارهنگ شد (سانچز و همکاران، ۲۰۰۸). آتیه و همکاران (۲۰۰۱) و سرا و همکاران (۱۹۹۰) نشان دادند که با افزایش ورمی کمپوست به خاک تهویه خاک، تخلخل، قابلیت نگهداری آب در خاک، فعالیت میکروبی و میزان غلظت نیتروژن در خاک افزایش می یابد. آنها هم چنین نشان دادند که رشد گیاهچه در تیمار ورمی کمپوست به طور معنی داری افزایش می یابد. آنها این پدیده را به تهویه بهتر خاک، افزایش ازت خاک و همچنین فعالیت میکروبی خاک نسبت دادند. پیوست و همکاران (۲۰۰۷) گزارش کردند که کاربرد ورمی کمپوست، ارتفاع و تعداد برگ اسفناج را در مقایسه با سطح بدون کاربرد ورمی کمپوست به طور معنی داری افزایش داد. اولیوا و همکاران (۲۰۰۸) در یک آزمایش گلخانه ای مشاهده نمودند که کاربرد ورمی کمپوست نقش بالقوه ای در محدود کردن اثر منفی شوری بر گیاه تمبر هندی داشت. در بررسی اثر بر هم کنش ورمی کمپوست و شوری بر رشد آفتابگردان مشاهده کردند که ورمی کمپوست اثر منفی شوری را کاهش داد (احمد و جابن، ۲۰۰۹).
هیدالگو و همکاران (۲۰۰۲) تأثیر ورمی کمپوست را بر میزان جوانه زنی خیار بررسی نمودند، نتایج به دست آمده از این آزمایش نشان داد که درصد جوانه زنی و رشد نشاء خیار در اثر مصرف ورمی کمپوست افزایش یافت. استفاده از ورمی کمپوست در سبزیجات نشایی، موجب افزایش رشد این گیاهان شد (بچمن، ۱۹۹۸؛ متزجر، ۱۹۹۸). طبق گزارشات ادریس و همکاران (۲۰۰۳) در بررسی مقایسه ای کودهای آلی با کودهای شیمیایی بر برخی صفات گیاه دارویی ماجورام، وزن تر، وزن خشک، ارتفاع گیاهان، قطر ساقه، تعداد شاخساره و درصد اسانس در تیمار کود آلی به طور معنی داری بالاتر از کود شیمیایی بود. افزایش فعالیت میکروارگانیزم ها نه تنها باعث بهبود فرایند معدنی شدن مواد آلی می گردند بلکه این میکروارگانیزم ها یک سری از مواد موسوم به مواد تنظیم کننده رشد را نیز تولید می نمایند که در رشد گیاهچه تأثیر به سزایی دارد (آتیه و همکاران، ۲۰۰۱).
به منظور بررسی تأثیر کودهای آلی کوکوپیت و ورمی کمپوست در نسبت های مختلف به عنوان بستر کشت بر سبز شدن و برخی ویژگی های کمی و کیفی نشاء فلفل شیرین رقم کالیفرنیا واندر آزمایشی انجام شد که نتایج به دست آمده نشان داد که صفات مورد مطالعه تحت تأثیر قرار گرفته اند. به طوری که بیشترین وزن تر و وزن خشک ریشه، وزن تر و وزن خشک شاخساره ، قطر نشاء، تعداد میان گره، میزان سطح برگ و ارتفاع نشاء در بستر ورمی کمپوست: کوکوپیت (۱:۳) حاصل شد.
رحمتی و همکاران (۱۳۸۷) در آزمایشی به منظور بررسی اثرات نسبت های مختلف کوکوپیت و پرلیت به همراه خاک زراعی بر روی رشد، عملکرد و میزان اسانس گیاه دارویی ریحان انجام دادند که نتایج نشان دهنده اثر معنی دار تمامی تیمارها بر صفات مورد بررسی بودند نتایج آنالیز واریانس نشان داد که بیشترین ارتفاع بوته، طول ریشه، وزن خشک ریشه و وزن خشک اندام هوایی (۴۱/۱۲) گرم در تیمار ۱۵ درصد کوکوپیت مشاهده گردید. نتایج تحقیقات اونگ و همکاران (۲۰۱۰) بر روی بستر کشت تاج خروس نشان داد که استفاده از کوکوپیت در نسبت حجمی ۱۰۰ درصد و ۷۰ درصد به همراه دو ماده آلی دیگر، باعث افزایش ارتفاع، قطر کانوپی و تعداد برگ نسبت به ۴۰ درصد کوکوپیت می شود. تریدر (۲۰۰۸)، تأثیر کوکوپیت و کود دهی را بر روی رشد و گلدهی لیلیوم رقم Star gazer بررسی کرد و نشان داد لیلیوم هایی که در بستر کوکوپیت رشد کرده بودند زود تر گل دادند و کیفیت آن بهتر بود. هم چنین وزن تر و خشک گل ها و برگ ها بیشتر بود و جوانه گل بزرگ تر و سیستم ریشه بهتر بود و پیاز گل کمتری در مقایسه با آنهایی که در بستر شاهد رشد کرده بودند داشت.
غلامی و حاتمی (۱۳۸۸) در تحقیقی بر روی گیاه دارویی رازیانه نشان دادند که اثر تاریخ کاشت بر صفاتی مانند ارتفاع گیاه، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه بذر، عملکرد بذر در بوته و واحد سطح، وزن خشک، شاخص برداشت و عملکرد اسانس در هکتار در سطح ۱% بر صفاتی از قبیل تعداد برگ تا مرحله ساقه دهی،‌ تعداد دانه چترک در سطح ۵% معنی دار است و اعلام نمودند که تأخیر در تاریخ کشت موجب کاهش اجزاء عملکرد در عملکرد کمی و کیفی گردید. وحدتی و همکاران (۱۳۸۸) در تحقیقی که بر روی گیاه دارویی بومادران هزار برگ (Achillea millefolium) انجام دادند اعلام نمودند که تاریخ کشت بر ارتفاع بوته، وزن خشک یک بوته و عملکرد گل خشک معنی دار داشت ولی در صد اسانس معنی دار نشد.
سبط احمدی و جم‌نژاد (۱۳۹۱) در آزمایشی اثر تاریخ کاشت بر رشد، عملکرد پیکر رویشی و مقدار اسانس گیاه دارویی ریحان را مورد مطالعه قرار دادند که نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد، تاریخ کاشت بر وزن خشک بوته و درصد اسانس گیاه دارویی ریحان در سطح احتمال یک درصد معنی دار است به طوری که بیشترین وزن خشک بوته (۷۴/۶گرم) و درصد اسانس گیاه دارویی ریحان (۰۰۴/۱%) از تیمار تاریخ کاشت ۱۰ اردیبهشت به دست آمد. براتی و همکاران (۱۳۹۱) در تحقیقی برروی گیاه کلزا نشان دادند که تاریخ کاشت تاثیر معنی دار بر وزن هزار دانه نداشت ولی در سایر صفات اختلاف معنی دار نشان دادند. رضوانی مقدم و احمد زاده مطلق (۱۳۸۵) گزارش کردند که اثر تاریخ کاشت تاثیر معنی داری برصفات عملکرد دانه، عملکرد ماده خشک، ارتفاع بوته، وزن هزار دانه، شاخص برداشت، تعداد کپسول در بوته و تعداد دانه کپسول گیاه سیاه دانه داشت. اصغری پور و رضوانی مقدم (۱۳۸۳) در بررسی اثرات تاریخ کاشت بر گیاه دارویی اسفرزه اعلام نمودند که تاریخ کاشت اثر معنی داری بر خصوصیات مورفولوژیکی گیاه شامل؛ ارتفاع گیاه، طول سنبله، تعداد برگ و تعداد پنجه در گیاه داشت به طوری که با تأخیر در کاشت این خصوصیات با روند کاهشی برخوردار بودند.
در بررسی تأثیر تاریخ کاشت تأخیری بر گیاه کانولا نشان داده شد که تأخیر در کاشت اثر معنی داری بر عملکرد و اجزای عملکرد آن داشت به طوری که سبب کاهش معنی دار عملکرد دانه، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین و وزن هزار دانه گردید (آبادیان و همکاران، ۱۳۸۷). برخی محققان عملکرد گیاه رازیانه را در کشت پاییزه بیش از کشت بهاره گزارش کرده اند و بیان نموده اند که کشت در پاییز به علت استقرار بهتر، مقاومت به سرما، شروع زودتر رشد بهاره و در نتیجه شاخ و برگ و وزن هزار دانه بیشتر، عملکرد دانه بالاتری دارند (امید بیگی، ۱۳۷۹). رحیمیان مشهدی (۱۳۶۹) و احترامیان (۱۳۷۹)، در بررسی یکساله اثر تاریخ کاشت و رژیم آبیاری دریافت که کشت زیره سبز در تاریخ های مختلف، تأثیر معنی داری بر ارتفاع بوته، تعداد چتر، تعداد دانه، در چتر و وزن هزار دانه داشت. کن و همکاران (۱۹۹۷) اظهار داشتند که تجمع ماده خشک در چهار رقم سویای مورد آزمایش با تأخیر در کاشت از اوایل اردیبهشت تا اوایل تیر تقریبا دو برابر شد. اندرسون و واسیلاس (۱۹۸۵) در سویا نشان دادند که تولید بیش تر ماده خشک در تاریخ کاشت های زود هنگام به خاطر طولانی تر بودن دوره رشد رویشی و زایشی می باشد. آندراد (۱۹۹۵) گزارش کرد که تأخیر در کاشت به واسطه کاهش تعداد دانه در متر مربع و وزن دانه باعث کاهش معنی دار عملکرد دانه آفتاب گردان شد. گوپتا (۱۹۹۸) معتقد است که به تأخیر افتادن زمان کشت، عملکرد موسیر به شدت افت می کند، وی دلیل کاهش عملکرد را به خاطر کاهش طول دوره رشد و عدم انطباق عوامل اقلیمی موثر در تولید نظیر تطابق زمان گلدهی با درجه حرارت می داند.
زهتاب و الماسی (۲۰۰۳) گزارش کردند که تأخیر در کشت آنسیون سبب کاهش عملکرد این گیاه شد، طبق نتایج این محققین تعداد چتر در گیاه، تعداد چترک در چتر، تعداد دانه در چترک و وزن هزار دانه آنسیون بر اثر تأخیر در کشت کاهش یافت و تاریخ کشت ۱۰ اردیبهشت نسبت به ۱۶ فروردین و ۲۸ فروردین از طریق تأخیر در سبز شدن و کاهش سرعت رشد گیاهان به طور معنی داری سبب کاهش عملکرد گردید. دوازده امامی و همکاران (۱۳۸۷) گزارش کردند که کشت بهاره بادرنجبویه یا بادرشبویه (Dracocephalum molgdavica L.) با عملکرد بیولوژیکی بیشتر بر کشت تابستانه آن برتری است. بررسی نتایج حاصل از تحقیقات مختلف بر روی زیره سبز مشخص نمود که با توجه به حساسیت زیره سبز به عوامل اقلیمی بویژه فتوپریود و دما ضروری است که فرصت کافی به منظور رشد رویشی آن وجود داشته باشد (رحیمیان مشهدی، ۱۳۷۰).

فصل سوم
مواد و روش ها
۳- ۱- محل و زمان اجرای پروژه
این پژوهش در بهار و تابستان سال ۱۳۹۲ با هدف بررسی تأثیر انواع بستر و تاریخ کاشت بر رشد و عملکرد و اجزای عملکرد بذر گیاه ریحان جهت تعیین بهترین بستر و تاریخ کاشت در شهرستان کلاله به اجرا در آمد.

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حق انحصاری © 2021 مطالب علمی گلچین شده. کلیه حقوق مح

 

برعکس در نظام‌های دادرسی اتهامی، تفتیشی و مختلط، در حال حاضر اصل بر چند مرحله‌ای بودن دادرسی است به این ترتیب که حکم صادره از دادگاه بدوی قابل تجدیدنظر در دادگاه بالاتر است که در اصطلاح دادرسی کیفری پژوهش‌خواهی، استیناف یا تجدیدنظرخواهی نامیده می‌شود.در جرایم سنگین مانند جرایم جنایی، یک مرحله دیگر نیز برای تجدیدنظر از طریق شعب دیوان عالی کشور وجود دارد (که در اصطلاح دادرسی کیفری فرجام‌خواهی نامیده می‌شود). لازم به ذکر است احکامی که در دادگاه بدوی صادر می‌شود و در مواردی تا سقف مشخصی قطعی است ولی خارج از این سقف قابل تجدیدنظر از طریق دادگاه بالاتر است.[۳۲]

پایان نامه

بند سوم: اصل وحدت قاضی
در دادرسی اسلامی، در قضاوت و صدور رأی، اصل تعدد قاضی پذیرفته نشده است و اگر قاضی صالح به رسیدگی باشد، جلسات دادرسی با حضور وی رسمیت پیدا می‌کند. اجرای این اصل نیز مقید به وجود شرایط در قاضی از قبیل شرایط اجتهاد و شرط عدالت به مفهوم فقهی و شرعی آن می‌باشد.
در نظام دادرسی کیفری بعد از انقلاب در مرحله دادرسی بدوی تا سال ۱۳۷۳ همین اصل وحدت قاضی حاکم بود. حتی در قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب مصوب ۱۳۷۳، در مرحله بدوی همین اصل رعایت شده است. اما در مرحله بعدی یعنی مرحله اعتراض به احکام کیفری در مرجع جدید بنام «دادگاه‌های تجدیدنظر استان» قانون‌گذار از اصل اولیه وحدت قاضی در قضاوت عدول کرده و تعدد قاضی را پذیرفته است. بدین توضیح که هر شعبه دادگاه تجدیدنظر از سه قاضی تشکیل می‌شود.[۳۳]
آنچه که در حال حاضر ملاک عمل می‌باشد، این است که اصل وحدت قاضی در دادگاه‌های عمومی، انقلاب و نظامی که در مرحله بدوی پذیرفته شده و در مرحله تجدیدنظرخواهی از این اصل فقهی عدول شده و در دادگاه تجدیدنظر استان و شعبه دیوان عالی کشور از اصل تعدد قاضی پیروی شده است. همچنین در مرحله بدوی در رسیدگی به جرایم سنگینی که مجازات قصاص، اعدام رجم و… دارد، دادگاه کیفری یک و دادگاه انقلاب از ۳ قاضی تشکیل می‌شود
در حالی که در نظام‌های دادرسی عرفی (اتهامی، تفتیشی، مختلط) در اغلب موارد حتی در دادگاه‌ بدوی تعدد قضات (سه تا پنج قاضی) و در برخی کشورها، حتی تا هفت قاضی پذیرفته شده است. شایان ذکر است که در ق.ا.د.ک جدید در بخش سوم این قانون با عنوان دادگاه‌های کیفری، رسیدگی و صدور رأی اصل تعدد قضات در دادگاه های کیفری یک، نظامی، انقلاب، اطفال و نوجوانان طبق ماده ۲۹۴ و دیگر مواد این بخش پذیرفته شده است.
گفتار پنجم: اصول حاکم بر دادرسی کیفری
در این قسمت از پژوهش به برخی از اصول اساسی دادرسی عادلانه مطابق قانون آیین دارسی کیفری اشاره خواهیم کرد این اصول عبارنتد از:

 

جهت دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

 

اصل برائت:

ماده­۴– «اصل، برائت است. هرگونه اقدام محدودکننده، سالب آزادی و ورود به حریم خصوصی اشخاص جز به حکم قانون و با رعایت مقررات و تحت نظارت مقام قضایی مجاز نیست و در هر صورت این اقدامات نباید به گونه‌ای اعمال شود که به کرامت و حقیقت اشخاص آسیب‌ وارد کند.»
ماده فوق ناظر بر جنبه قضایی اصل برائت است. اصل برائت که یکی از اصول اساسی حقوق کیفری است هم در بعد تقنینی و هم در بعد قضایی، آثار و مقتضیاتی دارد. در بعد تقنینی اصل برائت مقتضی آن است که هیچ عمل جرم محسوب نشود، مگر اینکه قانون‌گذار آن را جرم شناخته و برای آن مجازات تعیین نموده باشد. در بعد قضایی، اصل برائت مقتضی آن است که شخصی که به عنوان متهم در یک دعوای عمومی تحت تعقیب قرار گرفته است، تا زمان صدور حکم محکومیت قطعی، بی‌گناه فرض شود و اوضاع و احوالی مانند متواری بودن یا سابقه محکومیت کیفری، سبب شکل‌گیری اعتقاد به مجرمیت او نگردد، بلکه او به عنوان «یک فرد ناکرده بزه» تلقی، و اقدامات لازم برای جمع‌ آوری دلایل له یا علیه او توسط مرجع قضایی صالح و بر طبق مقررات صورت گیرد که توسط قانون‌گذار تعیین شده است.

 

 

اصل دادرسی توسط مقامی‌ بی‌طرف:

ماده ۳– «مراجع قضایی باید با بی‌طرفی و استقلال کامل به اتهام انتسابی به اشخاص در کوتاه‌ترین مهلت ممکن، رسیدگی و تصمیم مقتضی اتخاذ نمایند و از هر اقدامی که باعث ایجاد اختلال یا طولانی شدن فرایند دادرسی کیفری می‌شود، جلوگیری کنند.»
۱-سه ویژگی فوق، یعنی بی‌طرفی، استقلال و رسیدگی در کوتاه‌ترین مهلت ممکن، از شاخص‌ها یا مؤلفه‌های دادرسی منصفانه به شمار می‌روند. بی‌طرفی وصفی ذهنی و به معنای عدم تمایل مرجع قضایی به یک طرف دعوی است جانبداری در رفتار یا حتی گفتار، ناقص بی‌طرفی بوده و منجر به اتخاذ تصمیمی ناعادلانه می‌گردد.
۲- استقلال وصفی عینی و به معنای نفوذناپذیری مرجع قضایی در برابر فشارهای بیرونی است. قبول توصیه و تمکین در برابر فشارهای ناروا برای تحت تأثیر قرار دادن تصمیم مرجع قضایی، ناقض استقلال مرجع قضایی است. عوامل بیرونی ناقض استقلال مرجع قضایی، اعم از عوامل خارج از قوه قضائیه یا از درون همین قوه است. تأمین استقلال قضایی در عمل، تا حد زیادی در گرو رعایت استقلال ساختاری است. به این معنا که اگر چیدمان نهادهای قوه‌ی قضاییه و یا عملکرد آنها به گونه‌ای باشد که مرجع رسیدگی به دعوی در همه حال مؤظف به اجرای دستورات مر اجع بالاتر باشد، استقلال قضایی همواره در معرض تهدید خواهد بود.
۳- رسیدگی به اتهام در کوتاه‌ترین مهلت ممکن، که بهتر بود به جای آن از عبارت رسیدگی به اتهام در مدت معقول، استفاده می‌شد نیز از دیگر شاخص های دادرسی منصفانه است. دادرسی منصفانه تنها در پی تأمین یکجانبه‌ی حقوق متهم نیست، بلکه جامعه نیز از رعایت آن منتفع می‌شود. به دیگر سخن، نه تنها متهم حق دارد که به سرعت به اتهام منتسب به او رسیدگی شود تا با اثبات بی‌گناهی خود از محدودیت‌های ناشی از فرایند کیفری رهایی یابد، بلکه جامعه نیز حق دارد که در صورت وقوع جرم به سرعت نسبت به اعمال تدابیر کیفری یا اقدامات تأمینی نسبت به مرتکب اقدام نماید. تمامی این تدابیر و اقدامات در صورتی مفید و مؤثر خواهند بود که با کوتاه‌ترین فاصله زمانی نسبت به ارتکاب جرم اعمال گردند تا نظام پرهیبت و پرهزینه دادگستری بتواند به بخشی از اهداف خود نائل گردد.و اطاله دادرسی علل و عوامل متعددی دارد که رفع یا کاهش آنها می‌تواند به رسیدگی در مدت معقول و نهایتاً تأمین دادرسی منصفانه کمک کند.

 

 

اصل علنی بودن دادرسی:

ماده ۳۵۲- « محاکمات دادگاه علنی است، مگر در جرایم قابل گذشت که طرفین یا شاکی، غیر علنی بودن محاکمات را درخواست کنند. همچنین دادگاه پس از اظهار عقیده ی دادستان، قرار غیر علنی بودن محاکمه را در موارد زیر صادر می کند:
الف- امور خانوادگی و جرایمی که منافی عفت یا خلاف اخلاق حسنه است.
ب- علنی بودن، مخل امنیت عمومی یا احساسات مذهبی یا قومی باشد.
تبصره- منظور از علنی بودن محاکمه ، عدم ایجاد مانع برای حضور افراد در جلسات رسیدگی است.»

 

 

اصل بهره‌مندی از وکیل:

ماده ۴۸- «با شروع تحت نظر گرفتن، متهم می تواند تقاضای حضور وکیل نماید. وکیل باید با رعایت و توجه به محرمانه بودن تحقیقات و مذاکرات، با شخص تحت نظر ملاقات نماید و وکیل می تواند در پایان ملاقات با متهم که نباید بیش از یک ساعت باشد ملاحظات کتبی خود را برای درج در پرونده ارائه دهد.
تبصره- اگر شخص به علت اتهام ارتکاب یکی از جرایم سازمان یافته و یا جرایم علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور، سرقت، مواد مخدر و روان گردان و یا جرایم موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ) ماده ۳۰۲ این قانون، تحت نظر قرار گیرد تا یک هفته پس از شروع تحت نظر قرار گرفتن امکان ملاقات با وکیل ندارد.»

 

 

اصل تفهیم اتهام به متهم:

ماده ۱۹۵- «بازپرس پیش از شروع به تحقیق با توجه به حقوق متهم به وی اعلام می کند مراقب اظهارات خود باشد. سپس موضوع اتهام و ادله آن را به شکل صریح به او تفهیم می کندو به او اعلام می کند که اقرار یا همکاری موثر وی می تواند موجبات تخفیف مجازات وی را در دادگاه فراهم سازد و آنگاه شروع به پرسش می کند.
پرسشها باید مفید، روشن، مرتبط با اتهام و در محدوده آن باشد. پرسش تلقینی یا همراه با اغفال، اکراه و اجبار متهم ممنوع است.
تبصره- وکیل متهم می تواند در صورت طرح سوالات تلقینی با سایر موارد خلاف قانون به بازپرس تذکر دهد.»
ماده ۵– «متهم باید در اسرع وقت، از موضوع و ادله اتهام انتسابی آگاه و از حق دسترسی به وکیل و سایر حقوق دفاعی مذکور در این قانون بهره‌مند شود.
حق اطلاع متهم از اتهام خود و ادله آن و نیز حق وی به دسترسی به وکیل و سایر حقوق دفاعی خود محدود به مکان و نزد مقام خاص نبوده و در سریع‌ترین زمان ممکن، چه نزد ضابطین باشد و چه نزد مقام قضایی، باید رعایت گردد برای دیدن جلوه‌های برخورداری از این حقوق، نک: مواد ۴۶، ۴۸، ۱۹۰، ۱۹۵و ۳۹۵٫»

 

 

اصل محق بودن متهم به سکوت:

ماده ۱۹۷- «متهم می تواند سکوت اختیار کند. در این صورت مراتب امتناع وی از دادن پاسخ یا امضاء اظهارات در صورت مجلس قید می شود.»

 

 

اصل احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی:

ماده۷ – «در تمام مراحل دادرسی کیفری، رعایت حقوق شهروندی مقرر در «قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب ۱۵/۲/۱۳۸۳» از سوی تمام مقامات قضایی، ضابطان دادگستری و سایر اشخاصی که در فرایند دادرسی مداخله دارند، الزامی است. متخلفان علاوه‌بر جبران خسارات وارده، به مجازات مقرر در ماده (۵۷۰) قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده)[۳۴] مصوب ۰۴/۰۴/[۳۵]۱۳۷۵ محکوم می‌شوند، مگر آنکه در سایر قوانین مجازات شدیدتری مقرر شده باشد.»
قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی تکلیف به رعایت حقوق مندرج در آن قانون را به روشنی متوجه «کلیه محاکم عمومی، انقلاب و نظامی، دادسراها و ضابطان قوه قضائیه» نموده است، در حالیکه ماده فوق تکلیف مذکور را به سایر اشخاصی که در فرایند دادرسی مداخله دارند» نیز تسری داده است. بنابراین، ماده ۷ و ضمانت اجرای کیفری آن شامل کسانی نظیر وکیل و کارشناس نیز که به واسطه سمت خود در فرایند دادرسی مداخله دارند» و مثلاً مرتکب نقض بند ۱۴ قانون مذکور شوند (استفاده شخص از اموال و اشیاء ضبط شده از متهمان) می‌گردد. بدیهی است که در چنین فرضی، شمول ماده ۵۷۰ براین اشخاص، امری استثنایی و مستند به حکم خاص ماده ۷ خواهد بود.

 

 

اصل قانونی بودن دادرسی:

ماده۲- «دادرسی کیفری باید مستند به قانون باشد، حقوق طرفین دعوا را تضمین کند و قواعد آن نسبت به اشخاصی که در شرایط مساوی به سبب ارتکاب جرائم مشابه تحت تعقیب قرار می‌گیرند، به صورت یکسان اعمال شود.»
۱-«اصل قانونی بودن حقوق جزاء یکی از اصول بنیادین حقوق کیفری است که خود دارای دو جنبه ماهوی و شکلی است. جنبه ماهوی این اصل، تحت عنوان «اصل قانونی بودن جرائم و مجازات‌ها» در حقوق کیفری ماهوی مورد بحث قرار می‌گیرد و جنبه شکلی آن، اصل «قانونی بودن دادرسی کیفری» نامیده می‌شود که صدر ماده فوق، به آن اشاره دارد.
۲-در لایحه تقدیمی به مجلس، صدر ماده فوق اعلام می‌کرد که «دادرسی کیفری باید منصفانه و عادلانه باشد» این عبارت که با الهام از میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی[۳۶] در ابتدای ماده آمده بوده، بعداً در کمیسیون قضایی مجلس به شکل فوق تغییر یافت. با وجود این تغییر، مواد ۳ تا ۶ که بعد از ماده حاضر آمده‌اند به شاخص‌های دادرسی منصفانه و رعایت آنها در دادرسی کیفری اشاره می‌کنند که حاکی از پذیرش اصل منصفانه بودن دادرسی در نظام کیفری ماست.
۳-هر چند که قسمت اخیر ماده، فوق تصریح به اعمال یکسان قواعد دادرسی کیفری نسبت به اشخاص مختلفی که در شرایط مساوی به سبب ارتکاب جرائم مشابه تحت تعقیب قرار می‌گیرند، نموده است، اما این امر مانع از آن نخواهد بود که گاه مراجع قضایی به دستور قانون‌گذار خصوصیات فردی متهم را برای اعمال قوانین دادرسی کیفری در نظر بگیرند، اقدامی که می‌تواند عدم اعمال یکسان این قواعد را نسبت به اشخاص مختلف، به دنبال داشته باشد. (نک: ماده ۲۵۰)

فصل دوم: مفهوم شناسی حقوق متهم
مبحث اول:واژه‌شناسی حقوق متهم
قبل از تحلیل و بررسی اصطلاح حقوق متهم، شایسته است در معنای لغوی و اصطلاحی عناصر آن تأمل شود؛ بدین منظور، نخست به تحلیل مفهوم هر یک از عناصر آن و سپس به تعریف مفهوم حقوق متهم در نظام دادرسی اسلامی می‌پردازیم.
گفتار اول: تحلیل مفهوم حقوق
مراد از حقوق در پژوهش‌ حاضر عبارت است از مجموع امتیازها و قدرت‌های مشخص که به منظور برپایی امنیت قضایی و عدالت در جهت تضمین حقوق و آزادی‌های متهم از ناحیه‌ی قانونگذار أخذ شده و اجرای آن نیز با وضع مقررات و احکام تضمین شده است، حقوق در لغت به معنایی زیر تعبیر شده است:
راستی‌ها، درست‌های، حصه‌ها، بهره‌ها، وظایف و تکالیف، اموال و املاک، قوانین، (حق) سلطنت و تسلط استقلالی یا قرادادی و غیر قرادادی اشخاص بر اشخاص یا اشیاء است، بعبارت دیگر در نتیجه قواعد حقوقی یا قانون برای افراد قدرتی دست می‌دهد که میتوانند پاره‌ای از امور را از شخص دیگر بخواهند یا اعمال افعالی در چیز کند.[۳۷]
گفتار دوم: تحلیل مفهوم متهم
متهم در لغت عرب بر وزن محترم از ماده‌ی «وهم» است. طریحی در تعریف وهم می‌گوید: «وهم عبارت است از سهو و آن‌چه که در خاطر و خیال واقع می‌شود»[۳۸] در تعریف دیگر از ماده‌ی وهم آمده است: «تصور و تخیل چیزی در ذهن؛ خواه آن‌چیز که در عالم خارج وجود داشته و خواه نداشته باشد. در مورد معنای لغوی متهم آمده: «متهم مأخوذ از لفظ «تهمه» کسی که مورد اتهام واقع شده می‌باشد».
متهم در زبان فارسی به معنای «به بدی شناخته شده و مورد تهمت قرار گرفته شده» معنا شده است.[۳۹]
در نظام دادرسی اسلامی و عرف فقها از متهم با عنوان مدعی علیه در برابر مدعی تعبیر می‌شود؛ البته با این تفاوت که در حقوق عرفی، عنوان متهم تنها مشمول دعاوی کیفری شده و در دعاوی مدنی، علیه متهم با عنوان خوانده اقامه دعوا می‌شود؛ ولی عنوان مدعی علیه در حقوق اسلامی عام بوده و شامل هر دو- دعاوی مدنی و کیفری، می‌شود تشخیص و تعریف مدعی‌علیه، ضمن تعریفی که فقها از مدعی ارائه کرده‌اند به دست می‌آید.
مشهور فقها در تشخیص مدعی از مدعی‌علیه سه معیار را بیان کرده‌اند که عبارتنداز: «المدعی هم الذی یترک لو ترک الخصومه أو هو الذی یخالف قوله الاصل أو هو الذی یدعی خلاف الظاهر» [۴۰]
بر پایه‌ی تعاریف یاد شده از مدعی، مدعی‌علیه کسی است که در برابر این مفاهیم قرار دارد یعنی کسی که سخن او موافق با اصل و ظاهر بوده و اگر دعوا و منازعه را ترک کند، دعوا پایان نمی‌یابد.
به نظر برخی از فقهای معاصر، شارع مقدس برای این دو لفظ، اصطلاح خاصی به صورت حقیقت شرعیه یا مجاز شرعی ندارد.[۴۱] براساس این دیدگاه، تعریف‌ها با تعابیر نزدیکی که از سوی فقهای سلف برای مدعی و مدعی علیه بیان شده، تمام آن‌ ها مربوط به تشخیص مورد مدعی از مدعی‌علیه است و باید برای تشخیص مدعی از مدعی‌علیه به عرف رجوع کرد.
گفتار سوم: متهم‌، منظنون و مجرم
از منظر ادبیات کلمه متهم هم خانواده تهمت است بنابرین متهم از منظر حقوقی به کسی گفته می‌شود که به عنوان فاعل کاری است که آن کار، جرم محسوب می شود.وبه عبارت بهتر به کسی که تهمت عملی که جرم است، را نسبت می دهند متهم می گویند و به منظور تحقیق صحت وسقم این تهمت، او مورد پیگرد قرار می گیرد، متهم می گویند.[۴۲]
متهم در لغت کسی است که مورد تهمت قرار گرفته،همچنین به معنای تهمت زدن و به بدی شناخته شده نیز بکار رفته است.[۴۳] در ق.آ.د.ک سال ۱۳۹۲ تعریف از مظنون نیامده است اما در لغت معنای گمان کرده شده، کسی که مورد بدگمانی قرار گرفته، نامعلوم، نامحقق بکار می‌رود،[۴۴] شاید بتوان گفت مظنون متهمی است که هنوز مورد تفهیم اتهام قرار نگرفته است و در این پژوهش و نص قانون متهم و مظنون قرابت معنایی دارند. اما مجرم کسی است که اتهام وی در دادگاه ثابت شده باشد وبرای عمل او مجازاتی در قانون پیش بینی شده باشد. و مرسوم است که میگویند هر متهمی لزوماٌ مجرم نیست، مگر این که جرم وی توسط دادگاه صالح ثابت شود و از زمانی که جرم در دادگاه علیه متهم ثابت می شود، می توان او را مجرم نامید. و متهم از وقتی که حکم دادگاه علیه او صادر شده و سپس قطعی می شود نام محکوم به خود می گیرد.و نظر لغوی مجرم کسی است که مرتکب جرمی شده و راجب به او حکم قطعی صادر شده است.[۴۵]
مبحث دوم: حقوق متهم
حقوق از جمله مفاهیم اعتباری است لذا تعریف آن دشوار به نظر می‌رسد و علت به تفاوت جهان‌بینی‌ها و نظام‌های سیاسی، حکومتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جست‌وجو کرد.[۴۶] برخی حقوقدانان حق را نفع یا امتیازی می‌دانند که قوانین یک نظام حقوقی خاص به فرد اعطا می‌کند.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
هم‌چنین حقوق را مجموعه‌ای از قواعد الزام‌آور کلی تعریف کرده‌اند که به منظور ایجاد نظم و استقرار عدالت بر زندگی اجتماعی انسان حکومت می‌کند و اجرای آن از طرف دولت‌ تضمین می‌شود[۴۷] واژه «متهم» ریشه عربی «وهم» به معنای خیال، اندیشه،تصور، گمان، ترس و تردید است و تصور چیزی در ذهن است اعم از این که موجود باشد یا نباشد.[۴۸]

 

 

کشورهای توسعه یافته امروزه قادر به تولید تجهیزات ورزشی، پوشاک و البسه و کفش های ورزشی با کیفیت است این تولیدات با افزایش تعداد مشتاقان به ورزش افزایش می یابد. به طور مثال در بازیهای آسیایی ۱۹۹۰ در چین حدود ۷۰ درصد تجهیزات این بازیها تولید کشور چین بود و ۳۰ درصد باقیمانده از کشورهای آمریکا، فرانسه، انگلیس، آلمان، سوئد، ژاپن و کره جنوبی تامین شد.
۲-۳-۵ بخت آزمایی ورزشی:
بخت آزمایی در ورزش در بازیهای آسیایی ۱۹۹۰ چین رواج گرفت. بیلط ها در این بازیها به ارزش ۴۰۰ میلیون(RMB) فروخته شد که ۲/۱ میلیون (RMB) سود در بر داشته است. در سال ۱۹۹۲ انجمن بخت آزمایی چین تاسیس شد. از بازیهای آسیای۱۹۹۰ پکن تا پایان ۱۹۹۲ در چین ۱۸۰۰ میلیون بیلط های بخت آزمایی ورزشی فروخته شد که این موضوع نیز خود به تجارت و صنعت ورزش کمک شایانی نموده است.
۲-۳-۶ سیستم باشگاهی:
با علمی شدن ورزش و صنعتی شدن ورزش در کشور های توسعه یافته سیستم باشگاه داری به طور کامل ورزش را اداره و کنترل نمود.. سازماندهی باشگاه ها در این کشور ها از شهرهای کوچک تا ایالت ها سطح اول ادامه دارد و رعایت اصول علمی باشگاه داری اقتصاد ورزش این کشور ها را توسعه داده است.
عکس مرتبط با اقتصاد
۲-۳-۷ بازار تجارت ورزشی:
شامل آژانس های مسافرتی ورزش، فروشگاه ها، رستوران، تبلیغات، تلویزیون و … در زمینه همکاری با ورزش گسترش داده شده است. ودرآمدهای را در این زمینه برای ورزش خود مخصوصا در زمان های میزبانی مسابقات بزرگ بدست آورده اند.
۲-۴ منابع مالی برخی کشور ها
۲-۴-۱ منابع مالی ورزش استرالیا
در استرالیا صنعت ورزش و تفریحات نقش مهمی در فعالیت های اقتصادی کشور ایفا می کنند ۱۱۰۵۷ واحد کسب کار در صنعت ورزش فعالیت دارند. سهم بخش ورزش ۶/۰ درصد است این رقم بسیار نزدیک به صنایع بزرگی همچون صنعت فولاد، صنعت چاپ، صنعت خودرو و معادن آهن است تا اخر سال ۱۹۹۵ تعداد ۱۶۳۱۵۰ نفر در صنعت ورزش کشور استخدام شده اند. خانوارهای استرالیایی بیش از ۹/۵ میلیارد دلار در محصولات و خدمات ورزش، تفریحات و شرط بندی هزینه کرده اند(معماری، ۱۳۸۶)
منابع مالی عمده ورزش و تفریحات استرالیا عبارتند از:

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

حمایت شرکت ها

حق عضویت و پرداخت هزینه های خدمات باشگاه ها

حق بخش تلویزیونی

فروش بلیط

حق میزبانی بازی ها(بین المللی و منطقه ای)

معافیت های مالیاتی(ورزشکاران و حامیان ورزشکاران و تیم های ورزشی)

شرط بندی

بازی اینترنتی

کمک های مردمی

جایزه دهی و انعام بخشی به ورزشکاران و تیم های ورزشی موفق

یارانه های دولت(طرح جامع ورزش کشور، ۱۳۸۲).

۲-۴-۲ منابع مالی ورزش ایرلند شمالی
در ایرلند شمالی مشتریان روزانه ۵۰۰ هزار پوند در ورزش هزینه می کنند ۸۰۰۰ نفر در زمینه های مرتبط با ورزش مشغول به کارند این تعداد تقریبا با تعداد شاغلین در امور مالی و بانکی کشور برابر است. ورزش برای کشور سالانه ۱۰۰ میلیون پوند منفعت ایجاد می کند هزینه های مصرفی مردم در ورزش بیشتر از هزینه های مصرفی در الکل، سیگار، هتل ها یا تعطیلات است.
عکس مرتبط با سیگار
منابع مالی عمده ورزش و تفریحات ایرلند شمالی عبارتند از:

 

 

حق پخش تلویزیونی

فروش بلیط

فروش سایر محصولات در مسابقات

حق عضویت باشگاه های ورزشی

شرط بندی ورزشی

کمک های موسسات(صندوق اروپایی، بنیاد ورزش و هنرها)

کمک های بخش خصوصی

کمک های دولت

۲-۴-۳ منابع مالی ورزش کانادا
در کانادا نیروی کار حدود ۷/۰ کل کشور را فرا می گیرد. و حدود ۶/۰ درصد تولید ناخالص داخلی کشور می باشد
منابع مالی عمده ورزش و تفریحات کشور کانادا عبارتند از:

 

 

حمایت شرکت ها[۲]

حق بخش تلویزیونی

فروش محصولات و خدمات ورزش

حق عضویت باشگاه های ورزشی

شرط بندی

کمک های دولتی

۲-۴-۴ منابع مالی عمده ورزش در ایران عبارتند از:

 

 

حمایت های دولت

کمک های مردمی(مثل وقف و…)

معافیت های مالیاتی

حمایت شرکت ها و سازمان ها

حق عضویت باشگاه ها

فروش بلیط

حق پخش تلویزیونی(بازی های ملی)

از میان منابع مالی ذکر شده در کشور ایران حمایت شرکت ها، مردم و بخش خصوصی و همچنین حق پخش تلویزیونی کمتر بها داده شده است و تاکنون به شرط بندی رسمی پرداخته نشده است. لازم است اشاره شود که اخیرا حق پخش تلویزیونی برای بازی های ملی تصویب شده است این اقدام گامی عمده در تامین منابع مالی ورزش به شمار می آید(طرح جامع ورزش کشور، ۱۳۸۲)، (معماری، ۱۳۸۶).
با مطالعه وضعیت فعلی منابع مالی ورزش کشور می توان دریافت که در حال حاضر منابع مالی عمده بخش تربیت بدنی و ورزش محدود به بودجه دولت می باشد در حقیقت بخش غیر دولتی به علل مختلف نتوانسته و یا راغب نبوده به امر ورزش بپردازد و در آن سرمایه گزاری کند. عدم موفقیت در جذب بخش خصوصی و تعاونی به سرمایه گزاری در ورزش، ناکافی بودن معافیت مالیاتی در ورزش برای بخش خصوصی و تعاونی، ناکافی بودن اتبارات تعمیر و نگهداری اماکن ورزشی(ودر نتیجه کاهش ظرفیت اماکن) قانونمند نبودن فعالیت های حرفه ای در ورزش کشور، از جمله کاستی های عیان وضع موجود است.
عمده ترین نقطه قوت ورزش کشور در مبحث تامین منابع مالی، خدمات داوطلبانه مردم در فدراسیون ها، هیات ها و انجمن های ورزشی است(احسانی، ۱۳۸۷).
۲-۵ مطالعات تطبیقی منابع مالی
مطالعات تطبیقی وضعیت منابع مالی ورزش کشور در مقایسه با کشور های استرالیا، ایرلند شمالی و کانادا می پردازد. منابع مالی مورد استفاده در کشورهای مذکور عبارتنداز حمایت های دولت، حمایت های شرکت ها و سازمان ها، حق عضویت باشگاه ها، حق پخش رسانه ای و تبلیغات، فروش بلیط، حق میزبانی بازی های بین المللی و منطقه ای، معافیت های مالیاتی، جایزه دهی و انعام بخشی به ورزشکاران و تیم های ورزشی موفق، شرط بندی ورزشی، بازی اینترنتی، کمک ها و حمایت های مردمی و بخش خصوصی، واگذری سهام باشگاه هاف سرمایه گذاری داخلی و خارجی، از میان منابع مالی ذکر شده در ورزش ایران، حمایت شرکت ها، سرمایه گزاری داخلی و حمایت های مردمی و بخش خصوصی نیمه فعال است. همچنین منابع مالی، حق پخش تلویزیونی، سرمایه گذاری خارجی و شرط بندی غیر فعال است البته اخیرا به حق پخش تلویزیونی توجه شده است(طرح جامع ورزش کشور، ۱۳۸۲)، (معماری، ۱۳۸۶).
تصویر درباره بازار سهام (بورس اوراق بهادار)
ورزش کشور به لحاظ نگرش مساعد و مثبت مسئولین کشور به امر تربیت بدنی و ورزش، خدمات داوطلبانه شهروندان در تربیت بدنی و ورزش، وجود فرهنگ وقف و کمک مردم از فرصت های خوبی برخوردار است. در عین حال ورزش کشور بر اثر عدم تمایل بخش خصوصی به سرمایه گزاری در ورزش های پایه و گرایش بیشتر به سرمایه گزاری در رشته های تفریحی و درآمدزا، فقدان قوانین حمایتی سرمایه گزاری خارجی، عدم شفافیت نحوه جذب کمک های مالی مردمی، عدم حمایت از توسعه صنعت ورزش کشور، ناکافی بودن منابع مالی و سرمایه ای، به ویژه تسهیلات بانکی برای سرمایه گزاری در ورزش ناچیز بودن هزینه های ورزشی سبد مصرف خانوار، اتلاف منابع مالی بر اثر فقدان مدیریت یکپارچه ورزش در کشور با تهدید های بزرگی روبروست(رضوی، ۱۳۸۵)
در کشور آلمان و ایتالیا سهم ورزش در نیروی کار در حدود ۲ درصد می باشد.
در کل صنعت ورزش به مجموعه فعالیت‌های مرتبط با تولید و بازاریابی کالاها و خدمات ورزشی گفته می‌شود که در ارتقای ارزش افزوده نقش داشته باشند. پارکز و همکاران (‌۲۰۰۶)،‌ اجزای صنعت ورزش را براساس نوع فرآورده مرتبط با آنها به سه دسته تقسیم کرده‌اند. که شامل سه بخش عملکرد ورزشی، تولیدات ورزشی و توسعه ورزشی در صنعت ورزش می‌باشد. دایر ملور، میستیلیس و مولز (‌۲۰۰۵) مهمترین نقش رویدادهای ورزشی را جذب گردشگر و پوشش رسانه‌ای معرفی می‌کنند. ولی علاوه بر آن، به نقل و انتقالات بازیکنان، صدور مربی، فروش بلیط، تبلیغات میادین ورزشی، ایجاد امکانات و تاسیسات ورزشی، شرط بندی‌ها و جذب حامیان مالی که از جمله دیگر دستاوردهای رویدادهای ورزشی به عنوان اصلی‌ترین محصول این صنعت است،‌ نیز می‌توان اشاره کرد. هانی (‌۲۰۰۶) در تحقیقی که درمورد ارزیابی اندازه‌ای مربوط به صنعت ورزش در اقتصاد ملی استرالیا انجام داده بیان کرد که اگر هدف ورزش مقایسه صنعت ورزش با کل اقتصاد باشد قضیه متفاوت است و مقایسه تولید ناخالص ملی بخش ورزش [۳]GDSP با تولید ناخالص داخلی [۴](GDP) ممکن است تا حدی به هم مربوط باشند با این وجود GDP ارزیابی می‌کند که باید کل هزینه روی ورزش باشد.
بنا به تحقیقات انجام شده، اجزای اصلی صنعت ورزش در کره‌جنوبی شامل کالاها، خدمات و تسهیلات ورزشی است. بخش خدمات به سه قسمت جداگانه بازاریابی، مرحله‌بندی و اطلاعات ورزشی تقسیم می‌شود.
هم‌چنین در استرالیا صنعت ورزش را براساس محصولات ورزشی به چهار قسمت عمده تقسیم کرده‌اند.
۱- خدمات حرفه‌ای: مربیان، ورزشکاران، پزشکان ورزشی و مراکز آمادگی جسمانی
۲- کالاها و تجهیزات: پوشاک، کفش، تجهیزات
۳- رویدادها: مدیران و برنامه‌ریزان
‌۴- رسانه‌ها: رادیو، تلویزیون، روزنامه، مجله(معماری، ۱۳۸۵).
پارکز و همکاران (‌۲۰۰۷)، اجزای صنعت ورزش را براساس نوع فرآورده مرتبط با آنها به سه دسته تقسیم کرده‌اند که شامل سه بخش عملکرد ورزشی، تولیدات ورزشی و توسعه ورزشی در صنعت ورزش است. ارزش تولیدات نظام‌های اقتصادی نشان دهنده توان اقتصادی یک کشور می‌باشد. یکی ازشاخص‌های مهم اقتصادی که تا حد بسیار زیادی توانایی اقتصاد یک کشور را در تامین نیازهای مصرفی جامعه مشخص می‌کند، تولید ناخالص داخلی (GDP) است که عبارتند از: مجموع تولید کالاها و خدمات بخش‌های مختلف اقتصادی که در محدوده جغرافیایی یک کشور طی یک دوره زمانی خاص، مثلا یک سال به دست می‌آید و از سه روش تولید، درآمد و هزینه قابل محاسبه است.
صنعتی شدن ورزش و تفریحات سالم یکی از رویدادهای مهم قرن گذشته به شمار می‌رود. مولین (‌۱۹۸۳) برای اولین بار از ورزش به عنوان یک صنعت یاد کرد. او اشاره داشت هرگونه فعالیت ورزشی آماتور و حرفه‌ای که موجبات افزایش ارزش افزوده کالا و خدمات ورزشی را فراهم کند، صنعت ورزش محسوب می‌شود. پیتز، فیلدینگ و مایلر در تایید تعریف مولین همه محصولات، کالاها، خدمات، اماکن و افراد مرتبط با ورزش را اجزای صنعت ورزش معرفی می‌کنند. در جای دیگر پیتزواستاتلر (‌۱۹۹۶) در رابطه با تعریف صنعت ورزش بر بازارهای مرتبط با ورزش، آمادگی و تفریحات سالم تاکید دارند
از دهه ‌۱۹۶۰ اقتصاد و ورزش به مدد گسترش رسانه‌ها با یکدیگر به تعامل پرداختند و روند موسوم به تجاری شدن ورزش شکل نوینی به خود گرفت. این تعامل دارای سودمندی‌های متقابلی برای هر نهاد ورزش و اقتصاد بود. از یک سو اقتصاد به کمک مخاطب پرشمار در عرصه ورزش توانست بازار مناسبی برای تبلیغ و ترویج فرآورده های خود دست و پا نماید؛ و از سوی دیگر ورزش نیز توانست با بهره‌گیری از سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی، ضمن افزایش توانمندی در عرصه زیرساخت‌ها و رشد و گسترش کمی و کیفی، وضعیت اقتصادی ورزشکاران را متحول کند و فضای جدیدی موسوم به حرفه‌ای شدن را به وجود آورد. صنعت ورزش در آمریکا نوعی ماشین اقتصادی است که سالانه میلیون‌ها دلار درآمد به همراه دارد. هر چند صنعت ورزش دارای بخش‌های متعددی است؛ اما، همگی در یک نقطه یعنی تولید یعنی “محصول یکتای ورزش” اشتراک دارند. »این محقق آورده است:« محصولات ورزشی به کالها و خدمات، رویدادها، آموزش و اطلاعات ورزشی تقسیم می‌شود. هر کدام از محصولات ورزشی می‌تواند به نوبه خود بر روی تولید ناخالص داخلی [۵](GDP) و ارزش افزوده تاثیر بگذارد. سهم GDP حاصل از صنعت ورزش برخی از کشورهای پیشرفته بیش از چهار درصد گزارش شده است و جایگاه این صنعت را بین دیگر صنایع ارتقا بخشیده است پیتزواستاتلر (‌۱۹۹۶).

 

۲-۶ مروری بر پیشینه تحقیقات صورت گرفته

در این بخش ابتدا تحقیقات انجام شده در داخل کشور که خود شامل دو بخش تحقیقات در زمینه بازاریابی عمومی و تحقیقات در زمینه بازاریابی ورزشی مورد بررسی قرار می گیرد و در مرحله بعد تحقیقات بین‌المللی که در زمینه بازاریابی ورزشی انجام شده است با تقسیم‌بندی‌های جزئی‌تر و به تفکیک در مورد هر یک از عناصر آمیخته بازاریابی ورزشی مورد بررسی و تجزیه‌ و تحلیل قرار خواهند گرفت.