ب) «اعتراض ثالث یکی از طرق فوق ‌العاده شکایت از آراء محسوب می‌شود و از این نظر که این شکایت اثر تعلیقی بر اجرای رأی ندارد».[61]
2- تاریخچه اعتراض ثالث
در خصوص تاریخچه اعتراض ثالث در ایران آقای دکتر شمس این‌گونه بیان می‌دارند: «اعتراض ثالث، تحت عنوان «در اعتراض ثالث شخص ثالث بعد از صدور حکم» در موارد 523 – 514 قانون اصول محاکمات حقوقی مصوب 1329 قمری، پیش‌بینی شده بود که عمدتاً از قانون آیین دادرسی فرانسه الهام گرفته بود اما با توجه به اینکه در آن زمان بیش از یکصد سال از اجرای قانون اخیرالذکر در فرانسه می‌گذشت و دکترین و رویه قضایی فرانسه زوایای تاریک «اعتراض شخص ثالث» را روشن نموده بود، قانون اصول محاکمات حقوقی با بهره گرفتن از آن‌ ها، به نحوی تدوین گردید که از نقص، سکوت، اجمال و ابهام کمی برخوردار بود».[62]
3- فلسفه اخذ تأمین
به موجب ماده 424 ق.آ.د.م مقرر می‌دارد: «اعتراض ثالث موجب تأخیر اجرای حکم قطعی نمی‌باشد در مواردی که جبران ضرر و زیان ناشی از اجرای حکم ممکن نباشد دادگاه رسیدگی ‌کننده به اعتراض ثالث به درخواست معترض ثالث پس از اخذ تأمین مناسب قرار تأخیر اجرای حکم را برای مدت معین صادر می‌کند». با دقت در این ماده می‌توان گفت اجرای حکم معترض‌عنه به صرف طرح دعوای اعتراض ثالث، به تأخیر نمی‌افتد مگر اینکه دادگاه تشخیص دهد که اجرای حکم موجب ضرر و زیان جبران ناپذیر به شخص ثالث است. در این حالت، شخص ثالث باید درخواست تأخیر اجرای حکم را به دادگاه صادر کننده حکم قطعی (دادگاه بدوی، تجدید نظر) تقدیم داشته و اینکه نوع تأمینی که دادگاه تشخیص می‌دهد باید تودیع نموده و در آن صورت دادگاه مبادرت به صدور قرار خواهد نمود. حال، باید نگریست علت اخذ تأمین چیست؟ همانطور که قبلاً گفتیم، امکان دارد اعتراض ثالث با قرار رد دادگاه مواجه شود و این موضوع (تأخیر در اجرای حکم) موجب خسارت به شخص محکوم ‌له گردد. پس با سپردن تأمین از سوی شخص ثالث، حقوق محکوم ‌له حفظ خواهد شد و آن ضمانت در جهت جبران خسارت ناشی از صدور قرار خواهد بود. بنابراین، صرف اثبات اینکه از اجرای حکم معترض‌ علیه، خطر یا ضرری واقع خواهد شد که جبران آن در آینده ممکن نخواهد بود، برای صدور دستور تأخیر اجرای حکم کافی نخواهد بود بلکه پس از اثبات این امر است که دادگاه صالح مانند مقرّرات راجع به تأمین خواسته، از معترض ثالث تأمین اخذ می‌گردد و در صورتی که مشارالیه از سپردن تأمین مورد نظر دادگاه امتناع نماید، حکم مورد اعتراض به تعویق نخواهد افتاد.
4- نوع، میزان و مهلت تودیع تأمین
این قسمت به نوع، میزان و مهلت تودیع تأمین به تفکیک و جداگانه بشرح ذیل اختصاص یافت:
الف) نوع تأمین
با دقت در قسمت اخیر ماده 424 ق.آ.د.م که بیان می‌دارد: «… درخواست معترض ثالث پس از اخذ تأمین مناسب قرار تأخیر اجرای حکم را برای مدت معین صادر می‌کند». می‌توان دریافت که، مقنّن نوع تأمین را مشخص نکرده پس در این صورت دادگاهی که به درخواست اعتراض ثالث رسیدگی می‌کند، می‌تواند نوع تأمین را مشخص کرده و این نوع تأمین می‌تواند، وجه نقد، بازداشت ملک غیر منقول، بازداشت ملک منقول و … باشد.[63]
ب) میزان و مهلت تودیع تأمین
در خصوص میزان تأمین مأخوذه نیز باید گفت، با توجه به سکوت مقنّن در این زمینه، دادگاه رسیدگی‌کننده موظف است میزان آن را با توجه به محکوم ‌به و میزان خسارت احتمالی ناشی از تأخیر اجرای حکم تعیین نماید. در رابطه با مهلت تودیع تأمین در اعتراض شخص ثالث نیز باید اذعان نمود که، با توجه به اینکه مقنّن در این خصوص هیچ‌گونه اظهارنظری ننموده باید آن را مقیّد به زمان خاصی ندانیم لذا، می‌توان این‌طور استدلال نمود که، معترض ثالث هر وقت اراده نمود می‌تواند به تودیع آن اقدام نموده و قرار تأخیر اجرای حکم را خواستار شود.
5- تعیین تکلیف تأمین مأخوذه
برای تعیین تکلیف تأمین مأخوذه از معترض ثالث ابتدا به جبران خسارت و سپس به اعاده تأمین به صورت جداگانه می‌پردازیم:
الف) جبران خسارت
پس از سپردن تأمین توسط معترض ثالث و صدور قرار تأخیر اجرای حکم، در صورتی که دعوای اعتراض شخص ثالث منجر به قبولی اعتراض شخص ثالث و لغو حکم مورد اعتراض شود، وجه سپرده شده به معترض مسترد می گردد. اما، اگر نتیجه دادرسی منتهی به رد دعوی اعتراض شخص ثالث شود، تکلیف تأمین سپرده شده چه خواهد بود؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت مطابق اصول و مقرّرات چنانچه محکوم ‌له از حکم مورد اعتراض متحمل خسارتی از تأخیر اجرای حکم شده باشد و از دادگاه جبران خسارت وارده را خواستار شود، دادگاه باید خسارت وارده را از محل سپرده اخذ شده از معترض ثالث، بپردازد.
ب) اعاده تأمین
همانطور که گفته شد، در صورتی که دعوی شخص ثالث منجر به رد دعوی گردد، محکوم‌ له می‌تواند خسارت خویش را از تأمین مأخوذه دریافت کند. حال، اگر محکوم‌ له دادخواست مطالبه خسارت را تقدیم دادگاه صالح ننماید تأمین معترض ثالث به وی اعاده خواهد شد.[64]
بند پنجم: نحوه اخذ تأمین در داوری
هر چند به موجب اصل 159 قانون اساسی مرجع رسمی تظلّمات و شکایات دادگستری است ولی بهر حال قانون آیین دادرسی اجازه داده است که افراد در دعاوی خود از مداخله دستگاه قضایی صرفنظر کرده و در واقع، توافق حاصله طرفین را حاکم بر آن دانسته، این توافق می‌تواند طبق یک قرارداد خصوصی صورت گرفته باشد. لذا می‌توان گفت تصمیمات داوری یا به حکم قانون یا بر اساس قرارداد و یا به موجب تراضی اصحاب دعوی باشد. بر این اساس قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 مواد 454 تا 501 را به این امر اختصاص داده است. لذا در این بند ابتدا به تعاریف و تاریخچه داوری، سپس به نحوه اخذ تأمین و در نهایت به نوع، میزان و مهلت تودیع تأمین خواهیم پرداخت.
1- تعاریف لغوی و اصطلاحی داور
داور در لغت به معنی: «آنکه میان مردم حکم و فصل دعوی کند، انصاف دهنده» آمده است.[65] و در اصطلاح به معنی:
الف) «داور یا حکمیت عبارت است از رفع اختلاف از طریق رسیدگی و صدور حکم اشخاصی که اطراف دعوی معمولاً آن ها را به تراضی انتخاب می‌کند یا مراجع قضائی با قرعه بر می‌گزیند».[66]
ب) «کسی است که برای داوری انتخاب شده است و داوری عبارت است از فصل خصومت توسط یک یا چند نفر نه بطریق فصل خصومت قضات دادگاه‌های رسمی».[67]
2- تاریخچه داوری
در خصوص داوری دکتر شمس بیان می‌دارند: «در ایران، در قانون اصول محاکمات حقوقی مصوب 1329 قمری، مواد 757 تا 779 به داوری اختصاص یافت در اسفند ماه 1306 شمسی با عنوان «قانون حکمیت» در هفده ماده به تصویب رسید و برای نخستین بار داوری اجباری پیش بینی شده‌ی این قانون جایگزین مواد مذکور که داوری را به اختیار طرفین قرار داده بود گردید».[68] بهرحال در سال 1318، قانون قدیم آیین دادرسی مدنی به تصویب رسید و مواد 632 تا 680 آن به داوری اختصاص یافت قانون مزبور، به موجب ماده 529 قانون جدید آیین دادرسی مدنی، مصوب فروردین ماه 1379 صریحاً نسخ گردید و مواد 454 تا 501 این قانون به داوری اختصاص یافته است.
3- نحوه سپردن تأمین در داوری
ماده 490 ق.آ.د.م بیان می‌دارد: «… هر یک از طرفین می‌تواند ظرف بیست روز بعد از ابلاغ رأی داور از دادگاهی که دعوا را ارجاع به داوری کرده یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد حکم به بطلان رأی داوری را بخواهد …» صرفنظر از اینکه درخواست دهنده باید شرایط شکلی کار مانند ارائه درخواست در موعد مقرّر را رعایت کند باید درخواست خویش را به دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوی را دارد، تقدیم نماید. در این صورت دادگاه صالح، دلایل خواهان را بررسی کرده و در صورت محکمه پسند بودن آن، قرار منع رأی داور یا توقف اجرای آن را تا پایان رسیدگی صدور حکم قطعی صادر می‌کند و در صورت ضرورت، تأمین مناسب از شخص معترض دریافت خواهد داشت. بر این اساس رأی داور از طریق دادگاه صالح قابلیت اجرا دارد و این موضوع ممکن است موجب خسارتی به شخص مقابل گردد، در این حالت، مقنن اجازه داده تا در صورتی که دلایل کافی باشد مطابق ماده 493 ق.آ.د.م دستور توقف اجرا یا منع اجرا را صادر نماید بنابراین، قاضی رسیدگی‌ کننده به پرونده می‌تواند با توجه به محتویات پرونده در جهت جبران خسارت ناشی از آن تأمین مناسب از متقاضی در راستای حمایت از حقوق محکوم ‌له دریافت دارد.
4- نوع، میزان و مهلت تودیع تأمین
«قانونگذار در مورد اخذ تأمین برای جلوگیری از اجرای رأی داور، از ضوابط رأی فرجامی تبعیت نکرده است.»[69] بنابراین دادگاه اختیار دارد بدون اخذ تأمین از محکوم ‌له رأی داور را اجرا نماید و در صورتی که اخذ تأمین را ضروری دانست رأساً برای جلوگیری از اجرا از معترض تأمین اخذ نماید. بهر حال اخذ تأمین از معترض در صورتی انجام می‌پذیرد که دلایل اعتراض قوی نباشد.
در ماده 493 ق.آ.د.م نوع و میزان تأمین تعیین نشده و تنها به عبارت «تأمین مناسب» اکتفا نموده است پس دادگاه با توجه به محکوم ‌به و احتمال ورود خسارت می‌تواند هر نوع تأمینی مانند وجه نقد، مال منقول، مال غیر منقول ثبت شده حتی ضمانت معتبر و … را می‌تواند تعیین نماید در خصوص میزان نیز به تشخیص دادگاه می‌باشد بدین صورت که با توجه به اعتراض و دلایل ارائه شده می‌تواند میزان آن را تعیین نماید و در صورتی که معترض در مهلت معین شده از طرف دادگاه تأمین مشخص شده را به صندوق دادگستری تودیع ننماید بنا به تصمیم دادگاه قرار رد درخواست معترض صادر خواهد شد.
فصل دوم: تأمین‌های پشتیبان دعوا
(تأمین خواسته، دستور موقت)
مبحث اول: تأمین خواسته
یکی از موارد تأمین‌های پشتیبان دعوا تأمین خواسته است که در سه گفتار مورد بحث و بررسی قرار خواهیم داد ابتدا در گفتار اول به شرایط صدور قرار تأمین خواسته، در گفتار دوم به موارد صدور قرار تأمین خواسته بدون تودیع خسارت احتمالی و سپس در گفتار آخر (سوم) به مواردی که با دریافت خسارت احتمالی قرار تأمین خواسته صادر می‌شود می‌پردازیم.
گفتار اول: شرایط صدور قرار تأمین خواسته
اصولاً، برای صدور قرار تأمین خواسته، نیاز به شرایطی می‌باشد، در صورت تحقق آن شرایط، قرار تأمین خواسته صادر می‌شود و در صورت عدم تحقق آن صدور قرار تأمین خواسته ملغی خواهد شد. بنابراین در این گفتار، به این موضوع پرداخته می‌شود که برای صدور یک قرار تأمین چه شرایطی لازم است؟ لذا ضروری است در این گفتار قبل از پرداختن به شرایط صدور قرار تأمین خواسته به تعاریف، پیشینه و دیدگاه فقه از تأمین خواسته بپردازیم.
بند اول: تعریف، تاریخچه و دیدگاه فقه از تأمین خواسته
این بند را به دو قسمت تقسیم نمودیم در قسمت اول به تعریف لغوی و اصطلاحی تأمین خواسته و سپس در قسمت دوم به تاریخچه و دیدگاه فقه از تأمین خواسته خواهیم پرداخت.
1- تعریف لغوی و اصطلاحی تأمین خواسته
همانگونه كه در فصل گذشته نیز بیان شد تأمین در لغت به معنی «امین كردن، امین دانستن، امن كردن، امنیت دادن، اطمینان دادن» است».[70] و خواسته در لغت به معنای «زر، مال، ملک و آنچه دلخواه باشد» آمده است.[71] ترکیب این دو کلمه تأسیسی را در آیین دادرسی مدنی تشکیل می‌دهد که به وسیله آن خواهان می‌تواند خواسته خویش را به امنیت در آورد.
از تأمین خواسته تعاریف مختلفی بعمل آمده ضروری است در اینجا به برخی از آنها اشاره شود:
«تأمین خواسته اقدام احتیاطی است که بر طبق تقاضای خواهان با صدور قرار دادگاه علیه خوانده انجام می‌گیرد و در نتیجه خواسته دعوی محفوظ می‌ماند».[72]
«منظور از تأمین خواسته توقیف اموال است اعم از منقول و غیر منقول و فلسفه‌ آن جلوگیری از تضییع یا تفریط خواسته می‌باشد.»[73]
«تأمین خواسته تأسیسی است که برای سهولت و تضمین دسترسی خواهان به خواسته دعوا وضع شده است تأمین خواسته به دعاوی مالی اختصاص دارد تأمین خواسته به دعاوی از تعریف قانونی تأمین نیز بدست می آید».[74]
تأمین خواسته (به معنای با بازداشت خواسته‌ی دعوا، آن را در امنیت قرار دادن خواسته است، بدین معنا که خواهان می‌تواند، از همان ابتدا با بازداشت خواسته‌ی دعوا، آن را در امنیت قرار دهد به گونه های که نه تنها خوانده نتواند آن را نقل و انتقال داده، جابجا یا مخفی کرده و در مورد وجوه نقد و اموال منقول) بلکه از دسترس سایر بستانکاران خوانده نیز خارج شود.[75]
«تأمین عبارت است از توقیف (بازداشت) اموال بدهکار اعم از منقول یا غیر منقول و طلب از اشخاص ثالث توقیف ممکن است تبدیل به دادن ودیعه یا ضامن بشود».[76]
تأمین خواسته «وثیقه و تضمینی است که مدعی از اموال مدعی‌علیه قبل از صدور حکم بنفع خویش از طریق دادگاه می‌خواهد».[77]
تأمین خواسته «یکی از تدابیر احتیاطی است که بوسیله آن خواهان عین خواسته یا معادل آن را، از اموال خوانده تا پایان دادرسی، به حیطه توقیف در آورده، از نقل و انتقال آن جلوگیری می‌کند تا طلب خود را وصول و ایصال نماید». [78]
«در قانون آیین دادرسی مدنی فرانسه اقدامات تأمینی و توقیفی[79] که هدف از آن تأمین کردن اموال غیرمنقول مدیون از طریق توقیف و بازداشت است نیز مشمول قانون 31 ژوئیه 1991 و مواد 220 به بعد مصوب قانونی 31 ژوئیه 1992 می‌باشد.[80] در حال حاضر به موجب قانون ژوئیه 1991 خواهان می‌تواند علاوه بر اموال منقول بدهکار، مطالبات او را از اشخاص ثالث نیز با دستور دادگاه بازداشت کند. بازداشت اموال غیرمنقول بدهکار نیز تحت شرایطی امکان پذیر است».[81]
در حقوق ایران با اجرای تأمین خواسته مال خوانده در اختیار خواهان قرار نمی‌گیرد. اما در حقوق فرانسه نهادی دیگری نیز وجود دارد که به موجب آن طلبکار اجازه می‌یابد تحت عنوان دستور پرداخت[82] دادرسی سریع و ارزانتری را درخواست کند. در این صورت در قالب آیین غیر ‌تناظری با بررسی مدارک مثبته طلب او دستور پرداخت صادر و با اعتراض مدیون مرحله دومی از دادرسی که تناظری است، صورت می‌گیرد.[83]
از تعاریف ارائه شده، توسط برخی از علمای حقوق بنظر می‌رسد، هدف اصلی و مهم مقنّن در اخذ تأمین از خواهان آن است که، اگر دعوی مطروحه، شکست خورده و یا به عبارتی، محکوم‌ به بی‌حقی شد و یا دعوی وی رد گردید، خوانده بتواند از تأمین تودیع شده توسط خواهان جبران خسارت نماید.
2- پیشینه تاریخی و دیدگاه فقه از تأمین
در این قسمت به پیشینه تاریخی (تاریخچه) تأمین و سپس به دیدگاه فقه از تأمین خواسته در دو قسمت جداگانه می‌پردازیم.
الف) پیشینه تاریخی تأمین
در این رابطه می‌توان گفت، «این تدبیر احتیاطی از قدیم در طول تاریخ معمول بوده است در زمان بازارهای مکاره کسانی که معاملات نسیه می‌کردند، تأمین می‌دادند در قوانین دادرسی نیز منعکس شد که پیش از صدور حکم از خوانده معادل مبلغ خواسته به وسیله دادگاه اخذ می‌شد و ترتیب آن بر حسب نقاط مختلف فرق می‌کرد».[84] با این حال در تاریخ 28 اسفند ماه 1308 این قانون تحت عنوان قانون تأمین مدعی‌به، به تصویب رسید و این روند، به مقرّرات تأمین خواسته در قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1318 منجر شد و بعد از آن نیز این عنوان یعنی «تأمین خواسته» مورد بررسی واقع شد. در حال حاضر نیز با اندكی تغییرات در قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، مورد استفاده عملی و اظهار نظر، علمای حقوق واقع شده است.
ب) دیدگاه فقه از تأمین
مقررات تأمین خواسته در فقه سابقه‌ای ندارد و تأسیسی كاملاً بیگانه است. قضات دادگاه‌های تهران در نظریه اتفاقی كه در سال 1363 ابراز داشته‌اند مخالفت تأمین خواسته را با شرع مسلم ندانسته و به دلیل عدم نقض مقررات مربوط به این تأسیس موجبی برای عدم پذیرش آن ندیده و در نتیجه دادگاه را مكلف به پذیرش درخواست دانسته‌اند.[85] برخی دیگر معتقد به مخالفت صریح این تأسیس با شرع انور می‌باشند. به وی‍ژه در موردی كه قرار تأمین قبل از رسیدگی به ماهیت دعوی و اثبات حقانیت خواهان صادر می‌شود. توقیف اموال خوانده در این مرحله را شرعاً جایز ندانسته و معتقدند كه سلب مالكیت مالك خود نوعی اثم و عدوان است و آیه شریفه «لا تعاونوا علی الاثم و العدوان» دادرس را ممنوع از صدور قرار تأمین می کند و از آن جا كه این موضوع باعث سلب مالكیت مالك منجر به ضررهای مادی و معنوی را به دنبال خواهد داشت. از امام صادق (ع) روایت معتبر نقل شده است كه آن حضرت فرموده‌اند: «اگر مال مؤمنی را كسی توقیف كند كه محتاج الیه مؤمن است به خدا قسم بوی طعام بهشت را نخواهد چشید». با دقت نظر در این روایت متوجه خواهیم شد كه، دادرس دادگاه نمی‌تواند با ظن به حقانیت مدعی، توقیف اموال كسی را شرعاً صادر كند، زیرا مدعی (خواهان) محتمل الصدق و الكذب است و گرفتن خسارت احتمالی از مدعی را باعث عدم ضمان قاضی نمی‌دانند و معتقدند اگر قاضی بخواهد ضمان پیدا نكند باید از صدور تأمین خودداری كند.[86] با توجه به آنچه بیان شد قطعیّتی كه قضات دادگاه‌های تهران در مقام عدم تعارض مقررات تأمین خواسته با شرع بیان داشته‌اند از بین می‌رود. اما دلیل دوم ایشان یعنی عدم نقض این مقررات كه مبنای عملكرد قانونی است همچنان به اعتبار خود باقی است. پس تا زمانی كه این مقررات منسوخ نشده‌اند باید به آن ها عمل نمود و نیازی به دلیل دیگر یعنی مغایرشان با شرع نیست.[87]
بند دوم: شرایط عمومی صدور قرار تأمین خواسته
برای طرح هر دادخواست و درخواستی باید شرایط عمومی آن احراز گردد و این شرایط، برای تمامی درخواست‌ها، با اندکی تغییر یکسان خواهد بود و این موضوع در تأمین خواسته استثناء نمی‌باشد. بنابراین، قاضی پرونده قبل از اتخاذ تصمیم در خصوص صدور قرار باید تقاضای خواهان و منضمات آن را بررسی نماید و در صورت جمع بودن شرایط، مبادرت به صدور قرار نماید. حال، در این بند به مسائل مطروحه در خصوص درخواست خواهان، مسائل مربوط به نحوه میزان تودیع درخواست و اشخاصی که اهلیت اقامه دعوی را داشته و دارای نفع و سمت در دعوی باشند و علاوه بر آن در آخر، به بررسی نحوه اعمال صلاحیت قاضی دادگاه در خصوص صدور قرار تأمین، خواهیم پرداخت.
1- درخواست
مطابق ماده 115 ق.آ.د.م: «در صورتی که درخواست تأمین شده باشد مدیر دفتر مکلف است پرونده را فوری به نظر دادگاه برساند. دادگاه بدون اخطار به طرف، به دلایل درخواست کننده رسیدگی نموده، قرار تأمین صادر یا آن را رد می کند».
در واقع، این ماده بیانگر این موضوع می‌باشد که، به محض وصول درخواست از طرف خواهان، مدیر دفتر دادگاه مکلف است، پرونده را به نظر قاضی رسیدگی ‌کننده تحویل داده و دادگاه نیز موظف به رسیدگی می‌باشد. البته، در این زمینه باید گفت، تکلیف دادگاه به معنی پذیرش درخواست نیست بلکه رسیدگی به دلایل استنادی خواهان می‌باشد.
در این رابطه دو نوع تکلیف برای دادگاه بوجود می‌آید، نخست رد درخواست، آن هم در صورتی که شرایط صدور قرار فراهم نباشد. دوم، قبول درخواست و آن در صورتی می‌باشد که، شرایط صدور قرار فراهم باشد یعنی، مورد استنادی خواهان منطبق با خواسته وی باشد در این قسمت بر آن می‌باشیم که وضعیت درخواست خواهان را در جوانب مختلف بررسی نمائیم.
1-1- منجّز بودن درخواست
خواهان حقی را می‌تواند درخواست کند که آن منجّز و قطعی باشد حقی که در حین اقامه دعوی بوجود نیامده است، نمی‌توان مطالبه کرد. به این ترتیب، نمی‌توان نسبت به حق معلق یا مشروط و یا حق مؤجل اقامه دعوی نمود. بعبارت دیگر، حق مؤجل یعنی حقی که مطالبه آن موکول به گذشتن مدت معینی باشد و پیش از حلول قابل مطالبه نیست. استثنای این قاعده وقتی است که مال یا طلب مورد مطالبه مستند به سند رسمی بوده و یا در معرض خطر باشد که بتوان پیش از حلول موعد آن را تأمین کرد.[88] یا در معرض تضییع و تفریط باشد، بنابراین اگر در طلب مؤجل یکی از این دو شرط وجود نداشته باشد، قرار تأمین خواسته قابل صدور نیست.
1-2- زمان طرح درخواست

برای

(فاضلی، ۱۳۸۲: ۴۰)
عوامل مؤثردرسرمایه
از دیدگاه بوردیو سه عامل در سرمایه تأثیر می‏‌گذارد:

 

 

حجم (volume))

ترکیب (composition)

مسیر (trajectory)

حجم مربوط به میزان سرمایه می‏‌گردد. ترکیب به میزان فراوانی نسبی سرمایه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مربوط می‏‌شود. همان‌طور که قبلأ هم ذکر گردید سرمایه اقتصادی به میزان سرمایه مادی در نظام تولیدی، سرمایه اجتماعی به شبکه آشنایان و سرمایه فرهنگی به دانش، سلیقه و شیوه زندگی مربوط می‏‌شود که به فرد اجازه می‏‌دهد از طریق آن به منزلت دست یابد.
عکس مرتبط با اقتصاد
بر مبنای نظریه بوردیو بعضی از افراد حجم کمی‏ از سرمایه را _چه اقتصادی و چه فرهنگی_ دارند که ترکیب آن دو به جایی نمی‏‌انجامد؛ ولیکن از طرف دیگر، میزان زیاد سرمایه فرهنگی در کنار میزان زیاد سرمایه اقتصادی قرار می‏‌گیرد به‌ویژه اگر در طول چند نسل دوام داشته باشد. در واقع، در بازار فروش آثار هنری امروز، مرز میان سرمایه فرهنگی و سرمایه اقتصادی از میان می‏‌رود. به طور مثال یک اثر نقاش هلندی به نام وان گوگ به وسیله یک سرمایه‌دار ژاپنی به قیمت ۵/۸۲ میلیون دلار در سال ۱۹۹۰ خریداری می‏‌شود. یعنی قیمت‌های کلان برای آثار هنری پرداخته می‏‌شود که ترکیب سرمایه فرهنگی و سرمایه اقتصادی را غیر قابل تفکیک می‏‌سازد . در مقایسه با قسمت پایینی و بالایی سلسله مراتب طبقاتی بخش میانی ترکیب سرمایه فرهنگی و اقتصادی متغیرتری دارد. یعنی در این قسمت گروه‌های متفاوت ممکن است میزان بیش تر یا کم تری از این دو نوع سرمایه را در ترکیب با هم داشته باشند که این امر در ارتباط با متغیر شغل نیز قرار می‏‌گیرد. به طور مثال اعضای کم‌ثروت‌تر اما روشنفکران با فرهنگ فرانسوی ممکن است به فعالیت‌های کم خرج‌تر تفریحی مثل پختن غذاهای عجیب بپردازند، در حالی‌که قشر ثروتمند در همان سطح فرهنگی ممکن است به رستوران‌های گران قیمت‌تر بروند.
و بالاخره مسیر در نظریه بوردیو با اهمیت است. همه ما امکان تحرک طبقاتی داریم که این امر از منشأ طبقاتی آغاز شده تا موقعیت کنونی ما حرکت می‏‌کند. به‏ طور مثال، فرزند یک مغازه‌دار کوچک ممکن است با کسب سرمایه فرهنگی به موقعیت اقتصادی و سیاسی و قدرت قابل توجهی دست یابد. هر فردی مسیری را در زندگی اجتماعی خود طی می‏‌کند که آن مسیر می‏‌تواند او را از یک نقطه به نقطه دیگر حرکت دهد . در مواردی این حرکت می‏‌تواند بر عکس هم باشد یعنی فردی با موقعیت طبقاتی بالا و سرمایه اقتصادی خوب به دلایلی ثروت خود را از دست بدهد و یا فرزندانش نتوانند همان موقعیت را حفظ کنند یا سرمایه اقتصادی را تبدیل به سرمایه فرهنگی سازند. اما در اکثر موارد حرکت از طبقه بالا به پایین کم تر واقع می‏‌شود. اما همان‌طور که بوردیو هم مرتباً تأکید می‏‌کند کسب سرمایه فرهنگی یعنی تحصیلات یکی از راه‌های مهم در تحرک طبقاتی در جامعه مدرن است.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
اولویت بندی سرمایه ازمنظر بوردیو:
درمیان انواع سرمایه ها، سرمایه فرهنگی نقش بسیارمهمی دراندیشه بوردیو ایفا می کند. جامعه شناسی مصرف و تحلیل وی درخصوص سبک زندگی نیز برهمین نوع سرمایه استوار است و سرمایه فرهنگی نیز شامل: سلیقه های خوب، شیوه و راه و رسم پسندیده، پیچیدگی شناختی، شناختن و توانایی پذیرش محصولات فرهنگی مشروع ازقبیل هنر، موسیقی کلاسیک، تئاتر و ادبیات… و تسلط یافتن برهرنوع ازنظام های نمادین می باشد.
سرمایه فرهنگی دارای کارکردهای مختلفی می باشدکه می توان به برخی ازآن اشاره کرد که عبارتنداز: اولاً: کسب مشروعیت ازطریق بقیه سرمایه ها، که به تبدیل شدن آن ها به سرمایه فرهنگی وابسته است؛ به گونه ای که مثلاً کسی که به واسطه سرمایه فرهنگی منزلت یافته، می تواند روایت خود را ازدنیای اجتماعی بردیگران تحمیل نماید؛ ثانیاً: داشتن سرمایه فرهنگی بدان معناست که فرد می تواند خود راازالزامات زندگی روزمره جداکند و نوعی گزینش دلخواه درعرصه فرهنگ انجام دهد که به بیان خود بوردیو «زیباشناسی محض، ازاخلاق یا همان خلق و خوی فاصله گرفتن گزینشی ازالزامات دنیای طبیعی و اجتماعی منشاء می گیرد (فاضلی، ۱۳۸۲: ۳۸).
منابع سرمایه فرهنگی:
سه منبع سرمایه فرهنگی عبارتنداز: پرورش خانوادگی، آموزش رسمی و فرهنگ شغلی؛ انباشت سرمایه فرهنگی درافراد ازطریق این سه منبع باعث بروز تفاوت هایی دردارندگان سرمایه فرهنگی و کسانی که فاقد آن هستند، می شود.

پرورش خانوادگی
سرمایه فرهنگی
آموزش رسمی

فرهنگ شغلی

انواع سرمایه فرهنگی
از نظر او سرمایه فرهنگی یکی از مهم ترین شاخص های احترام و قدرت و ثروت طبقات ممتاز در جوامع امروزی است. اقتدار طبقه جدید متکی به سرمایه جدید یعنی سرمایه فرهنگی است.
در کارهای او مفهوم سرمایه فرهنگی ابزاری برای فهم تفاوت های اجتماعی است. تحلیل فرهنگی بوردیو با تاکید بر سرمایه فرهنگی به عنوان ابزار فهم تفاوت های اجتماعی انجام می‏ گیرد. او با بهره گرفتن از موضوع سرمایه، مبادله فرهنگی را تحلیل می‏ کند و با بهره گیری از ساختار گرایی و جامعه شناسی دانشی این کار را به خوبی انجام می‏ دهد. از نظر بوردیو سرمایه فرهنگی به سه حالت می‏ تواند وجودداشته باشد:

 

 

حالت تجسدی Embodied state

حالت عینیت یافته Objectifed state

حالت نهادی شده Instituionalized state

حالت تجسدی: این نوع سرمایه به بدن و ذهن فرد پیوسته است. به تلاش ها و سرمایه گذاری شخصی فرد وابسته است و به وسیله خود فرد به دست می‏ آید. آن کسی که برای تحصیل و برای بهبود خود فعالیت می‏کند، آن را به دست می‏ آورد. صرف کردن زمان برای کسب علم، تلاش برای کسب سرمایه تجسدی است. این نوع سرمایه پیوسته و همراه فرد است و جزء عادت واره او شده است و بر خلاف پول و دارایی هایی حقوقی دیگر از طریق بخشش یا وراثت ، خرید یا مبادله به دیگری انتقال نمی‏ یابد. این نوع سرمایه نمی‏ تواند جدا از فرد در اختیار دیگران قرار گیرد. اقدامات تربیتی جامعه، طبقه فرد در اکتساب آن نقش اساسی دارد و به ظرفیت و استعداد یادگیری کنشگر و حافظه او وابسته است. پیوسته و همراه کنشگر است و به همراه او می‏ باشد. در واقع این حالت، مجموعه توانایی ها و دانایی های ذهنی و مهارت های عملی و تجربی و رفتاری است که در شیوه سخن گفتن، باورها و ارزش ها و نگرش های خاص فرد تجلی پید ا می‏ کند. از نظر بوردیو، انباشت سرمایه فرهنگی تجسدی فرد وابسته به این است که خانواده فرد در دوران کودکی و نوجوانی تا چه اندازه اوقات فارغ از جبر و فشار اقتصادی را برای او فراهم کرده است. او این سرمایه را حق استفاده دایمی‏ فرد از ذهن و جسم خود می‏ داند.

حالت عینیت یافته: اشیاء مادی، کالاهای فرهنگی و رسانه‏های مانند نوشته‏ها، کتاب ها، نقاشی ها، ابزارهای موسیقی جزء سرمایه فرهنگی عینیت یافته است. بهره گیری از سرمایه فرهنگی عینیت یافته وابسته به سرمایه فرهنگی تجسدی فرد است. در مطالعه این نوع سرمایه فرهنگی، می‏ توان مجموع دارایی ها و موجودی کالاهای فرهنگی مورد استفاده افراد مانند تعداد و نوع کتاب ها، مجلات، تابلوهای نقاشی، دوربین عکاسی و فیلم برداری، واکمن ، انواع نوارهای صوتی و تصویری و کامپیوتر و اشیاء قیمتی فرهنگی را در نظر گرفت.

حالت نهادی شده: عینیت بخشیدن به سرمایه فرهنگی از طریق مدارک دانشگاهی و تحصیلی است که خارج از دارایی های مادی و عینی فرهنگی، سرمایه تجسدی و بیولوژیکی واقعیت پیدا می‏ کند این کار از طریق کسب عناوین تحصیلی که به صورت قانونی و نهادی تایید شده است، حاصل می‏ گردد. این مدارک مستقل از صاحبانش دارای اعتبار است. یک مدرک عینی و رسمی‏ است. می‏ توان افراد را از نظر این نوع مدارک با هم مقایسه کرد. حتی می‏ توان نرخ تبدیل این نوع سرمایه فرهنگی را به سرمایه اقتصادی بر حسب ارزش پولی برآورد کرد. استراتژی تغییر و تبدیل این نوع سرمایه فرهنگی به سرمایه اقتصادی وابسته به کمیابی آن است. انفجار و تورم عناوین تحصیلی در این زمینه تاثیر گذار است. برای مطالعه این نوع سرمایه فرهنگی می‏ توان هر نوع مدارک تحصیلی، فنی، حرفه ای ، فرهنگی و هنری را که از مراکز و انجمن های رسمی‏ نهادی شده اخذ کرده اند، را بررسی کرد.

 

 

 

 

 

 

سرمایه/ انواع عینیت یافته

معیار سودآوری شرکت، که برای محاسبه آن از نسبت سود ناخالص عملیاتی به سرمایه به کار گرفته شده (خالص دارایی) استفاده شده است، یعنی π = GOP /CE که به عنوان معیاری برای نسبت سودآوری شرکت در نظر گرفته شده است . برای محاسبه این نسبت، هزینه های فروش از گردش معاملات کسر شد تا سود ناخالص عملیاتی بدست آید و سپس این مقدار برسرمایه به کارگرفته شده(خالص دارایی ها) تقسیم شد. از این معیار برای سودآوری استفاده شده است زیرا در این مطالعه حتی الامکان به دنبال حذف هر گونه تاثیر بر سودآوری ناشی از هزینه های غیر ضروری بودیم که در هزینه های توزیع و هزینه های اداری لحاظ می شود.
بسیاری از شرکت ها، برای دستکاری سود خود برای اهداف مالیاتی و سایر اهداف نامشخص، عمداً هزینه های خود رامتورم جلوه می دهند. بنابراین، برای در نظر گرفتن حالت واقعی سودآوری شرکت ، در نظر گرفتن سود عملیاتی ناخالص شرکت معقول و منطقی به نظر می رسد.
– اندازه شرکت:
هم راستاباسایرمطالعات مدیریت سرمایه درگردش وسودآوری (رحمان ونصر[۶]،۲۰۰۷)،دراین مطالعه نیزازاندازه شرکت به عنوان متغیر کنترل استفاده شده است، که با بهره گرفتن از لگاریتم طبیعی فروش به عنوان شاخص اندازه گیری می شود. در نظر گرفتن این متغیر کنترل با توجه به مطالعاتی که ارائه دهنده ی شواهدی در مورد تاثیر اساسی اندازه شرکت بر سودآوری شرکت ( لی[۷]، ۲۰۰۹) و تاثیر اندازه شرکت بر سرمایه در گردش (چیوو چنگ[۸]،۲۰۰۵) می باشند قابل توجیه است.
۱-۹ قلمرو تحقیق
گستره این پژوهش در سه قلمرو موضوعی ، زمانی و مکانی قرار می گیرد که عبارتند از:
قلمرو موضوعی – قلمرو موضوعی پژوهش حاضر،بررسی تاثیرمدیریت سرمایه درگردش و تصمیم گیری مالی بر سودآوری شرکت های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران است.
قلمرو زمانی – قلمروزمانی پژوهش برای سال۱۳۸۸ تا۱۳۹۲می باشد.
قلمرو مکانی – قلمرو مکانی پزوهش،کلیه شرکتهای پذیرفته شده در تمامی صنایع به استثناء شرکت های سرمایه گذاری و واسطه گری مالی و خدماتی بورس اوراق بهادارتهران است.شرکت های سرمایه گذاری و واسطه گری مالی، بانکداری، موسسات اعتباری و خدماتی به خاطر ماهیت خاص فعالیتشان و نداشتن اطلاعات لازم جهت محاسبه برخی از متغیرهای تحقیق از جامعه آماری حذف شده اند.
۱-۱۰روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
در این تحقیق ازدو دسته آزمون برای اثبات فرضیه ها استفاده می شود:
– توصیفی: از آماره های میانگین و انحراف معیار برای مقایسه ضریب تغییرات متغیر ها نسبت به یکدیگر استفاده می شود.
-استنباطی: ازآزمون رگرسیون به منظور بررسی ارتباط یا عدم ارتباط متغیرها با یکدیگر و ضریب تعیین برای توصیف تغییرات متغیرهای تحقیق نسبت به یکدیگر استفاده می شود.
برای روابط پیشنهادی تحقیق در مورد نسبت سرمایه در گردش شرکت ، نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام و سود آوری، سه مدل مشخص شده است که ، تجزیه و تحلیل آماری آن با کمک نرم افزار های اقتصاد سنجی EViews به شرح زیر انجام می شود: اولا، ازمقیاس آمار توصیفی برای متغیر های توضیحی استفاده و سپس، برای بررسی رابطه بین متغیرها و مسئله هم خطی چندگانه بین متغیر های توضیحی، تجزیه و تحلیل همبستگی پیرسون انجام شد. سپس، با بهره گرفتن از نرم افزار Eviews، مدل ۱ برای آزمون فرضیه ۱، با بهره گرفتن از برآوردگر Swamy و Arora مولفه واریانس ، بررسی شد. برای برآورد مدل ۲ و آزمون هر یک از فرضیه های مرتبط (H02 و H03) از برآوردگر مولفه واریانس Wallace و Hussain استفاده شده و برای آزمون فرضیه ۴ ازمدل های اقتصاد سنجی استفاده شده است.
عکس مرتبط با اقتصاد
۱-۱۱ خلاصه فصل وساختارپژوهش
این پژوهش درپنج فصل ارائه شده است.فصل اول به کلیات پژوهش،شامل مقدمه،بیان مسئله،ضرورت واهمیت تحقیق ،سوال اصلی تحقیق،اهداف تحقیق،چهارچوب نظری تحقیق،فرضیه های تحقیق،تعریف عملیاتی متغیرها، قلمروپژوهش،روش تجزیه وتحلیل اطلاعات وساختارپایان نامه می پردازد.
درفصل دوم مبانی نظری موضوع پژوهش شامل مدیریت سرمایه درگردش،تصمیمات مالی جهت تامین مالی، سودآوری شرکت ها وپیشینه پژوهش تشریح می گردد.
فصل سوم به روش شناسی پژوهش پرداخته می شودکه شامل جامعه آماری،روش وابزارگردآوری اطلاعات، روش های آماری قابل استفاده ومحدودیتهای پژوهش می باشد.
درفصل چهارم اطلاعات جمع آوری شده تجزیه وتحلیل می شود.
درفصل پنجم که فصل پایانی رساله است نتایج ،پیشنهادهاومحدودیت های پژوهش حاضربیان می شود.
فصل دوم

مبانی نظری
پژوهش
بخش اول
مدیریت
سرمایه درگردش
۲-۱-۱ مقدمه
شالوده مباحث مدیریت مالی راسرمایه تشکیل می دهدومی توان ادعاکردکه همه فعالیتهای تجاری نیازمندسرمایه اند،سرمایه عبارت است ازتمام منابع مالی که مورد مصرف شرکت قرار می گیرد و در این راستا مدیریت مالی چارچوب روابط بین سرمایه و شرکت را مشخص می کند.
با توجه به جایگاه و اهمیت سرمایه در فرایندهای سازمانی،مدیریت آن از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. در این میان سرمایه در گردش به طور کلی در همه سازمان ها وبخصوص در سازمان های با انداز ه های کوچکتر، بخش عظیمی از سرمایه سازمان را به خود اختصاص می دهد، و مدیریت آن براساس مکانیزم های مدیریت عناصر زنجیره تامین نیز ازاهمیت به سزایی برخوردار است . سرمایه در گردش یک شرکت مجموعه مبالغی است که در دارایی های جاری سرمایه گذاری می شود و مدیریت سرمایه در گردش نیز عبارت است ازتعیین حجم و ترکیب منابع و مصارف سرمایه در گردش به نحوی که ثروت سهامداران افزایش یابد.
تصویر درباره بازار سهام (بورس اوراق بهادار)
با وجود اهمیت زیاد سرمایه در گردش برای سازمان ها ،ادبیات سازمانی به طور سنتی بر روی مطالعه تصمیمات مالی بلندمدت متمرکز است و پژوهشگران نیز بیشتر به مطالعه در زمینهتجزیه و تحلیل سرمایه گذاری، ساختار سرمایه، تقسیم سود،ارزشیابی سازمان و موارد مشابه پرداخته اند. اما باید توجه داشت سرمایه گذاری که شرکتها بر روی دارایی های کوتاه مدت انجام می دهند و منابعی که با سر رسید کمتر از یک سال به کاربرده می شود، قسمت عمده اقلام ترازنامه شرکت را تشکیل می دهدو در این فضای اقتصاد چالشی، که سازمان ها ی بین المللی راه های جدید ی را برای رشد و بهبود عملکرد مالی وکاهش ریسک جستجو می کنند، سرمایه در گردش به عنوان منبعی مهم برای بهبود عملکرد مالی به شمار می آید با این اوصاف مدیریت سرمایه در گردش فعال،یک نیازاساسی توانایی سازمان برای سازگاری در یک اقتصاد پرچالش است و هدف آن برقراری یک تعادل حساس بین حفظ نقدینگی برای پشتیبانی از عملیات روزانه و حداکثر سازی فرصت های سرمایه گذاری کوتاه مدت می باشد.
اسمیت [۹]معتقد است مدیریت سرمایه در گردش به خاطرتاثیری که بر روی ریسک و سودآوری شرکت و در نتیجه درارزش شرکت دارد از اهمیت به سزایی برخوردار است . چرا که سرمایه گذاری در سرمایه در گردش مبادله بین سودآوری ورسیک را شامل می شود و تصمیماتی که به افزایش سودآوری گرایش دارد منجر به افزایش ریسک نیز می شود و برعکس،تصمیماتی که بر روی کاهش ریسک متمرکز است به کاهش سودآوری بالقوه منجر می شود.
ذکر این نکته نیز لازم به نظر می رسد که در اکثر مطالعات انجام شده در زمینه مدیریت سرمایه در گردش، تحلیل ها بر روی شرکتهای بزرگتر متمرکز است، اما باید توجه داشت که مدیریت دارایی ها و بدهی های جاری برای شرکت های با اندازه کوچکتر یامتوسط از اهمیت بیشتری برخوردار است چرا که بخش اعظم دارایی های این شرکت ها به شکل دارایی های جاری نگهداری می شود، همچنین بدهی های جاری نیز یکی از اصلی ترین منابع مالی خارجی این شرکتها محسوب می شود. بلت نیز با اشاره به اهمیت سرمایه در گردش برای کسب وکارهای کوچک دلیل اصلی این اهمیت را این چنین توصیف می کند که کسب وکارهای کوچک به طور خاصی در زمینه عمده فروشی یا خرده فروشی فعالیت دارند و از آنجا که دارایی های جاری بخش بزرگی از کل دارایی های آنان را تشکیل می دهد که باید بودجه بندی گردد و این بودجه بندی نیز امری مهم و طولانی مدت است واغلب کسب و کارهای کوچک در پیش بینی بلند مدت بودجه مشکل دارند لذا باید توجه خاصی را به مدیریت سرمایه درگردش معطوف نمایند . بنابراین با مدیریت مناسب تعاملات مالی با خریداران و تامین کنندگان در زنجیره تامین می توان مبانی سرمایه در گردش مناسبی را طراحی کرده و توسعه داد.
۲-۱-۲تشریح مفهوم مدیریت سرمایه در گردش
امور مالی شرکت می تواند به سه بخش اصلی بودجه بندی سرمایه، ساختار سرمایه و مدیریت سرمایه در گردش طبقه بندی شود. مدیریت سرمایه های بلند مدت به بودجه بندی سرمایه و ساختار سرمایه مربوط می شود در حالی که مدیریت دارایی ها و بدهی های جاری در حوزه مدیریت سرمایه در گردش می باشد.( چیووچنگ[۱۰]، ۲۰۰۵)
سرمایه در گردش یک شرکت مجموعه مبالغی است که در دارایی های جاری سرمایه گذاری می شود.طبق نظر اسکیلینگ(اسچیلینگ[۱۱]،۱۹۹۶) نیز عموماً واژه سرمایه در گردش به سرمایه گذاری سازمان در دارایی های جاری، بدهی ها ی جاری،وجوه نقد، اوراق بهادار کوتاه مدت،حسابهای دریافتنی و موجودی کالا مربوط می شود و مدیریت سرمایه در گردش نیز عبارت است از تعیین حجم و ترکیب منابع و مصارف سرمایه در گردش به نحوی که ثروت سهامداران افزایش یابد.
۲-۱-۳سیاست های سرمایه در گردش
سیاست های سرمایه در گردش شامل برخی اصول و برنامه هایی است که شامل اقداماتی در خصوص دارایی ها و بدهی ها ی جاری می شود . بسیاری از نویسندگان و محققین به سه نوع سیاست سرمایه در گردش اشاره کرده اند: جسورانه (تهاجمی)، متعادل و محافظه کارانه. تفاوت اساسی این سیاست ها در میزان سرمایه در گردش خالص است که برابر با تفاضل دارایی های جاری و بدهی ها ی جاری است.(بلت[۱۲]،۱۹۹۷)
استراتژی محافظه کارانه در مدیریت سرمایه در گردش باعث خواهد شد که قدرت نقدینگی بیش از حد بالارود. در اجرای این سیاست سعی می شود ریسک ناشی از ناتوانی بازپرداخت بدهی های سر رسید شده به پایین ترین حد خود برسد . مدیر دراین نوع راهبرد می کوشد تا مقدار دارایی های جاری را در سطح بالایی نگه دارد .در مقابل مدیر سرمایه در گردش با راهبردجسورانه می کوشد با داشتن کمترین میزان دارایی جاری ازبدهی های جاری بیشترین استفاده را ببرد .در اجرای این راهبردریسک نقدینگی بسیار بالا خواهد بود . از سوی دیگر چون حجم دارایی های جاری به پایین ترین حد خود می رسد، نرخ بازده سرمایه گذاری بسیار بالا خواهد بود.(ریموند[۱۳]،۱۳۸۶)با این اوصاف سیاست متعادل نیز در بین سیاست جسورانه ومحافظه کارانه قرار می گیرد و مدیر سرمایه در گردش می کوشد که در ساختار سرمایه در گردش خود به صورت متعادل ازدارایی های جاری و بدهی ها ی جاری استفاده نماید، لذا این سیاست دارای ریسک و بازده متوسط می باشد.
بسیاری از تحقیقات مربوط به تأثیر مدیریت سرمایه درگردش بر سود آوری از این واقعیت حمایت می کنند که انتخاب سیاست جسورانه، سودآوری شرکتها را بهبود می بخشد(شاین وسوئنن[۱۴]،۱۹۹۸)در این رابطه جوز[۱۵] و همکارانش(۱۹۹۶)درباره ی شرکتهای آمریکایی، شواهدی بدست آوردند که از سیاست جسورانه در سرمایه درگردش حمایت میکرد افزاونظیر[۱۶](۲۰۰۹) در مطالعه ای بر روی شرکتهای پذیرفته شده در بورس کراچی ارتباط بین سیاستهای مدیریت سرمایه در گردش و سودآوری شرکتهارا بررسی کردند و به این نتیجه دست یافتند که مدیران میتوانند با اتخاذ رویکرد محافظه کارانه، نسبت به سرمایه گذاری در سرمایه در گردش و تأمین مالی سرمایه در گردش نیز،ارزش شرکت را تغییر دهند. ام والا[۱۷](۲۰۱۲) نیز در مطالعه ای بر روی شرکتهای پذیرفته شده در بورس عمان تأثیر استراتژی های مدیریت سرمایه در گردش بر سودآوری و ارزش شرکت ها را بررسی کرد. نتایج پژوهش آنان حاکی از آن بود که اتخاذ سیاست محافظه کارانه تأثیر مثبتی بر سودآوری و ایجاد ارزش شرکت دارد و اتخاذ سیاست جسورانه تأثیر منفی بر سودآوری و ایجادارزش شرکت دارد.
۲-۱-۴شاخص های مدیریت سرمایه در گردش
سرمایه در گردش را با معیارها و مؤلفه های مختلفی می سنجند که در اینجا تحت عنوان شاخص های مدیریت سرمایه در گردش ذکر می گردد . چرخه نقدینگی[۱۸] (CCC) مؤلفه اصلی مدیریت سرمایه درگردش به حساب می آید که در برگیرنده مدت زمان وصول مطالبات، مدت زمان نگه داری موجودی کالا و مدت زمان پرداخت حسابهای پرداختنی می باشد که به صورت مختصرتوضیح داده می شوند.
مدت زمان وصول مطالبات که از طریق رابطه (۱)محاسبه می شود برابر میانگین تعداد روزهایی است که شرکت مطالبات خود را از مشتریانش جمع آوری می کند. طبق نظر لانگ و همکاران معاملات اعتباری وفروش های نسیه، وسیله ای برای جذب مشتریان جدید است وبسیاری از شرکتها در تلاش هستند تا استانداردهایاعتباری خودرا در جهت جذب مشتریان جدید تغییر دهند . به علاوه اعطای امتیازات به
مشتریان باعث تحریک فروش می گردد چرا که به مشتریان این اجازه را می دهد، کیفیت محصول را قبل از پرداخت ارزیابی نمایند(لانگ[۱۹] وهمکاران،۱۹۹۳) .در نتیجه با توجه به سرمایه گذاری های مهم درحسابهای دریافتنی به وسیله بسیاری از شرکتهای بزرگ،مدیریت اعتبارات می تواند تاثیر مهمی بر روی سودآوری شرکت و در نتیجه ارزش آن داشته باشد.
() * ۳۶۵ = مدت زمان وصول مطالبات: رابطه(۱)
مدت زمان نگهداری موجودی کالا که از طریق رابطه(۲) محاسبه می شود نشان دهنده میانگین تعداد روزهایی است که موجودی کالا به وسیله شرکت نگهداری می شود. سطح بهینه ای از موجودی کالا تاثیر مستقیمی بر روی سودآوری خواهد گذاشت چرا که منابع سرمایه در گردش را برای سرمایه گذاری در چرخه کسب و کار تجاری آزاد خواهد کرد (لازاریدیس[۲۰]وتریفونیدیس[۲۱]،۲۰۰۶)و هدف آن کاهش هزینه هاو افزایش سود می باشد در حالی که نیازهای مشتریان به بهترین نحو پاسخ داده می شود(کومانا[۲۲]،۲۰۰۸)
() * ۳۶۵ = مدت زمان نگه داری موجودی کالا: رابطه(۲
مدت زمان پرداخت حسابهای پرداختنی نیز نشان دهنده میانگین زمانی که سازمان بدهی هایش را با عرضه کنندگان خود تصفیه می کند، می باشد واز طریق رابطه(۳)محاسبه می گردد.سیاست های اتخاذ شده در قبال
عرضه کنندگان نیز بر روی سودآوری سازمان تاثیر خواهد گذاشت.( لازاریدیس[۲۳] و تریفونیدیس[۲۴] ، ۲۰۰۶)
() * ۳۶۵ = مدت زمان پرداخت حساب های پرداختی: رابطه(۳)
چرخه نقدینگی نیز فاصله زمانی وجوه نقد برای خرید موجودی برای استفاده در فرایند تولید و زمانی که وجوه نقد از طریق فروش محصول نهایی به شرکت باز می گردد را شامل می شود. این شاخص از طریق رابطه (۴) محاسبه می گردد .لازم به ذکر است که شاخص چرخه نقدینگی اگر چه در این مقاله به عنوان شاخص مدیریت سرمایه در گردش در نظر گرفته شده است ولی می تواند به عنوان یک شاخص عملکرد نیز در نظر گرفته شود . جانسون و سوئنن نیز در بررسی شاخص های شرکت های موفق، چرخه نقدینگی را به عنوان یک معیار عملکرد در نظر گرفته اند. (جانسون [۲۵]و سوئنن[۲۶]،۲۰۰۳)
:رابطه (۴)
مدت زمان پرداخت ح. پرداختنی-تعدادروزهای نگهداری موجودی+مدت زمان وصول مطالبات = چرخه نقدینگی
۲-۱-۵شاخص های عملکرد
جانسون و سو ئنن در مطالعه ای که بر روی ۴۷۸ شرکت در دوره زمانی ۱۹۹۸-۱۹۸۲ داشته اند۱۰ شاخص را به عنوان شاخص های شرکت های موفق در نظرگرفته اند که سودآوری و نقدینگی از بین این شاخص ها مرتبط باسرمایه در گردش می باشد(جانسون، سو ئنن،۲۰۰۳) سودآوری یکی از شاخص های مهم درارزیابی عملکرد مالی شرکتها محسوب می شود، که با بهره گرفتن از معیارهایی همچون بازده داراییها مهم در (ROA) و سود عملیاتی ناخالص و … محاسبه می گردد نقدینگی نیز طبق نظر شلتون[۲۷] (پلاک [۲۸]و کوکورک[۲۹] ، ۲۰۰۷) به توانایی سازمان برای ادای تعهدات کوتاه مدت خود مربوط می شود و سازمان باید سرمایه در گردش کافی یا دسترسی به وجوه کافی برای ادای این تعهدات را داشته باشد . پس می توان این چنین استدلال کرد که یک سطح نقدینگی بهینه می تواند به عنوان معیار مناسبی برای عملکرد مالی سازمان در نظر گرفته شود.
۲-۱-۶عوامل مؤثر بر سرمایه در گردش
عوامل زیادی ممکن است بر روی سرمایه در گردش وسیاستهای سرمایه در گردش سازمان تاثیر بگذارد . در اینجا چهارمورد از این عوامل که از اهمیت بیشتری برخوردار است توضیح داده می شود و بقیه عوامل نیز در حد اشاره خواهد آمد.
۲-۱-۶-۱مدیریت وجوه نقد
شرکت ها استراتژی های مدیریت وجوه نقد خود رابر محور دوهدف تعیین می کنند : ۱-تهیه و تأمینوجه نقد برای انجام پرداخت های شرکت ۲- به حداقل رساندن موجودی هایی که درشرکت به صورت راکد باقی می ماند.(ریموند[۳۰]،۱۳۸۶)
پلاک[۳۱] و کوکورک [۳۲]نیز اهداف مدیریت وجوه نقد راافزایش نقدینگی، کنترل جریان نقدی، افزایش ارزش سرمایه وکاهش هزینه های سرمایه بیان کرده اند و در مطالعه ای که درجمهوری چک داشته اند به این نتیجه رسیده اند که بسیاری از فعالیتهای بانکداری و خزانه داری در جمهوری چک بر روی مدیریت وجوه نقد که شامل بودجه بندی سرمایه، مدیریت بدهی ها، روابط خوب با بانکها، پرداخت به عرضه کنندگان، جمع آوری وجوه از مشتریان، کنترل پول خارجی و گزارش و حمایت فنی از این وظایف تمرکز شد ه اند. بنابراین می توان با توجه به این وظایف برای مدیریت وجوه نقد این چنین استدلال کرد که مدیریت مناسب و بهینه وجوه نقد بر روی مدیریت سرمایه در گردش سازمان تاثیر خواهد گذاشت چرا که بر روی مدت زمان وصول مطالبات و مدت زمان پرداخت بدهی ها تاثیر می گذارد و آنها را در سطح بهینه نگه می دارد. ( پلاک و کوکورک،۲۰۰۷)
۲-۱-۶-۲ نسبت بدهی
با این نسبت کل وجوهی که از محل بدهی ها تامین شده محاسبه می شود و از تقسیم کل بدهی ها بر کل دارایی ها به دست می آید. چیو وچنگ[۳۳] در مطالعه ای که بر روی عوامل موثر بر مدیریت سرمایه در گردش داشته اند، دریافتند که نسبت بدهی ارتباط منفی معناداری با تراز نقدینگی خالص و نیازمندی های سرمایه در گردش و در نتیجه با مدیریت سرمایه در گردش دارد و هر چه میزان نسبت بدهی بالاتر باشد میزان سرمایه در گردش لازم برای عملیات روزمره سازمان کاهش می یابد.(هاووتیس[۳۴]،۲۰۰۳)
۲-۱-۶-۳جریان نقدی عملیاتی
چیو وچنگ در مطالعه اثر جریان نقدی عملیاتی برروی مدیریت سرمایه در گردش دریافتند که جریان نقدی عملیاتی ارتباط مثبت معناداری با تراز نقدینگی خالص و ارتباط منفی معنادار با نیازمندی های سرمایه در گردش دارد و در نتیجه بر روی مدیریت سرمایه در گردش سازمان تاثیر گذار می باشد. (چپووچنگ،۲۰۰۵)
۲-۱-۶-۴ابزارهای کنترل ریسک
یکی از مرتبط ترین ریسکها به سرمایه در گردش سازمان،ریسک نقدینگی می باشد. ریسک نقدینگی ریسک نبود وجه نقد برای بازپرداخت تعهدات است. عموماً شرکتها هنگامی که به علل مختلف نتوانند محصولات خود را به فروش برسانند(افزایش موجودی کالا)، یا نتوانند وجوه نقد ناشی از فروش را دریافت کنند(وصول مطالبات )و یا این که هزینه ها ی آنها افزایش بی رویه داشته باشد با مشکل نقدینگی مواجه می شو ند. بروز مشکل نقدینگی باعث نقصان در ساختار مالی شرکت گردیده و متعاقب آن خرید مواد اولیه و پرداخت تعهدات جاری با مشکل مواجه می شود.( راعی و سعیدی،۱۳۸۳)
در این شرایط مدیریت ریسک به عنوان عاملی مؤثر برای حل مشکل نقدینگی شرکتها در نظر گرفته می شود. گانداولی بحث می کند که مدیریت ریسک بخش مهمی از فرایند جریان نقدی می باشد و شرکت ها می توانند با انجام اقداماتی همچون سیاستهای اعتباری مناسب، هزینه ها ی بدهی را کاهش داده و ریسک اعتباری خود را بهتر مدیریت کنند.(گانداولی[۳۵]،۲۰۰۶)
ابزارهای مدیریت ریسک زیادی موجود است که بر روی سرمایه در گرد ش سازمان تاثیر می گذارد . در اینجا در مورد استفاده از بیمه توضیحات مختصری ارائه می شود. بیمه یک ابزار است که به وسیله آن ریسک دو یا چند نفر یا شرکت از طریق مشارکت واقعی یا تعهد شده برای پرداخت به زیان دیده ترکیب می شود و می توان مزایای آن را این چنین برشمرد : ۱) افراد یا شرکت هایی را که متحمل خسارات غیر مترقبه می شو ند تامین مالی می کند . ۲ ) ناراحتی های فکری و فیزیکی ناشی از ترس و نگرانی بیمه گذار را از بین می برد . ۳) منجر به تولید، سطوح قیمت و ساختارهای قیمت بهینه می شود. ۴ )وجوه مورد نیاز برای سرمایه گذاری را مهیا می کند . ۵) وضعیت رقابتی شرکتهای کوچک را بهبود می بخشد. (ویلیامز[۳۶]وهمکاران،۱۳۸۵)
غیر از عوامل اشاره شده در بالا عوامل دیگری نیز می تواند مدیریت سرمایه در گردش را ت حت تاثیر خود قرار دهد که از آن جمله می توان به خط مشی تولید شرکت، خط مشی اعتباری عرضه کنندگان، فعالیت شرکت در خصوص رشد و توسعه، سهولت دست یابی به مواد اولیه، سطح سود، سطح مالیات، خط مشی تقسیم سود، شیوه های مدیریت عملیات و غیره به عنوان عوامل موثر در تعیین میزان سرمایه درگردش سازمان اشاره کرد.(جمعی،۱۳۸۰)
نکته مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد این مسأله است که سازمان ها باید توجه کافی به این عوامل بنمایند و با شناسایی دقیق این عوامل تاثیر گذار واثرات آنها بر روی مدیریت سرمایه در گردش، از تاثیرات مثبت این عوامل در سازمان بهره مند گردند. همچنین ذکر این نکته نیز لازم به نظر می رسد که عوامل اشاره شده در بالا می توان د بر سیاست ها ی سرمایه در گردش سازمان تاثیر گذار باشد و سازمانها می توانند با توجه به این عوامل سیاستهای جسورانه یا محافظه کارانه در خصوص سرمایه درگردش اتخاذ نمایند.
۲-۱-۷تاثیر مدیریت سرمایه در گردش در عملکرد مالی سازمان
تاثیر مدیریت سرمایه در گردش بر عملکرد مالی سازمان از دو جنبه تاثیر سیاست های سرمایه در گردش بر عملکرد و تاثیر شاخص های مدیریت سرمایه در گردش بر عملکرد مورد بررسی قرار می گیرد.
۲-۱-۷-۱سیاست های سرمایه در گردش و عملکرد
شرکتها می توانند سرمایه گذاری در سرمایه در گردش خود را به حداقل برسانند یعنی یک سیاست جسورانه را در پیش گیرند و یا این که یک سیاست محافظه کارانه را انتخاب کنند بنابراین مدیریت شرکت مجبوراست قبل از انتخاب سیاست سرمایه در گردش خود در مورد موازنه ریسک و بازده تصمیم گیری نماید .حداقل کردن سرمایه گذاری در سرمایه در گردش (سیاست تهاجمی) ممکن است به طور مثبت بر روی سودآوری شرکت تاثیر بگذارد . از سوی دیگر سرمایه گذاری سنگین در سرمایه در گردش (سیاست محافظه کارانه)نیز ممکن است منجر به سودآوری گردد چرا که به عنوان مثال، نگه داشتن موجودی کالای زیاد، هزینه وقفه های احتمالی در فرایند تولید و خسارات ناشی ازکمیابی تولیدات را کاهش می دهد و همچنین هزینه ها ی تامین را کاهش داده و در مقابل نوسانات قیمت از شرکت حمایت می کند.(گارسیا[۳۷] وهمکاران،۲۰۰۷)
شواهد به دست آمده از مطالعات جوس[۳۸] و همکاران(۱۹۹۶) شین و سوئنن[۳۹] (۱۹۹۸)، دلف[۴۰] (۲۰۰۳) و محققین دیگر در ارتباط با سودآوری به عنوان معیاری برای عمکرد و سیاست های سرمایه در گردش، از این واقعیت حمایت می کنند که سیاست های سرمایه در گردش تهاجمی سودآوری را بالا می برد .جمعی نیز در مطالعه ای که بر روی ارتباط سیاست های سرمایه در گردش اتخاذ شده توسط شرکتهای داروسازی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و بازده سهام این شرکتها داشته به این نتیجه رسیده است شرکت هایی که سیاست سرمایه در گردش جسورانه را انتخاب نمود ه اند در مقایسه با شرکت های با سیاست محافظه کارانه دارای بازده بیشتری بوده اند .(جمعی،۱۳۸۰)
مزایای یک سیاست تهاجمی کاهش هزینه ها و افزایش سود می باشد.چندین هزینه با بهره گرفتن از یک سیاست تهاجمی ممکن است کاهش یاید که از آن جمله به موارد زیر می توان اشاره کرد: ۱)هزینه های موجودی کالا پایین تر و در نتیجه نگهداری کمتر موجودی ها و حرکت چرخش سریع موجودی ۲) هزینه های وصول مطالبات پایین تر با بهره گرفتن از سیاست اعتباری تهاجمی ۳)کاهش هزینه های بودجه بندی به دلیل استفاده زیاد از بدهی های کوتاه مدت .لازم به ذکر است برای شرکت های کوچکتر به دلیل استفاده بیشتر از بدهی ها در مقایسه با شرکتهای بزرگتر، سیاست سرمایه در گردش تهاجمی می تواندسودآوری شان رابه طور قابل ملاحظه ای افزایش دهد . اگر چه باید توجه داشت که سیاست ها ی سرمایه در گردش تهاجمی، ریسک ناتوانی در ادای تعهدات را هم افزایش می دهد.(بلت[۴۱]،۱۹۹۷)در کل می توان این چنین استدلال کرد که سیاست های سرمایه در گردش جسورانه، اگر چه ریسک زیادی را نیز دارا می باشد در مقایسه با سیاست های سرمایه در گردش محافظه کارانه دارای سودآوری بیشتری است . و شرکتها باید از طریق موازنه ریسک و بازده که شالوده تمام تصمیم گیری های مالی است، سیاست های سرمایه در گردش مناسب را اتخاذ نمایند.

 

 

بین ادراک منفی از مدیریت دانش و کارآفرینی رابطه معنی دار وجود دارد.

اهداف پژوهش

 

هدف اصلی

بررسی رابطه بین مدیریت دانش و کارآفرینی در دانشجویان دانشگاه پیام نور شهرستان الشتر

 

اهداف فرعی

 

 

بررسی رابطه بین ادراک مثبت از مدیریت دانش و کارآفرینی

بررسی رابطه بین بین ادراک منفی از مدیریت دانش و کارآفرینی

متغیرهای پژوهش
متغیرهای پژوهش حاضر عبارتند از:

 

 

متغیر مستقل: مدیریت دانش (ادراک منفی و ادراک مثبت)

متغیر کنترل: کارآفرینی

الف- سن: کلیه آزمودنی ها بین سن ۲۰ تا ۳۵ سال انتخاب شده اند.
ب- مقطع تحصیلی: کلیه آزمودنی ها در مقطع دیپلم، فوق دیپلم و کارشناسی می باشند.

 

موانع ومحدودیت های تحقیق

بهترین وقطعی ترین نتایج از تحقیقی به دست می آید که دارای مشکلات ومحدودیت‌های کمی باشد و چنانچه این مشکلات زیاد باشد درنتیجه تحقیق تاثیر گذاشته ونتایج کاملاً بدست نخواهد آمد.

 

موانع این تحقیق عبارتند از :

 

 

عدم دسترسی کافی به منابع کتابخانه ای جهت مطالعات گسترده درباره موضوع.

عدم توانایی کنترل آزمودنی ها در پاسخ دهی دقیق به سوالات.

روش پژوهش
جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمام دانشجویان دانشگاه پیام نور شهرستان الشتر می باشد. نمونه آماری شامل ۴۰ نفر می باشد که به طور تصادفی ساده انتخاب شده اند. ابزارهای پژوهش حاضر پرسشنامه کارآفرینی و پرسشنامه مدیریت دانش می باشند که در اختیار آزمودنی های پژوهش قرار گرفت. توضیحات لازم در مورد سوالات و نحوه پاسخ دهی به این پرسشنامه ها در هنگام توزیع آنها به آزمودنی ها ارائه شد. برای تجزیه و تحلیل آماری داده ها از نرم افزار آماری Spss 16 و آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده و سطح معنی داری (۰۵/۰>P) در نظر گرفته شد.
تعریف واژه ها و مفاهیم

 

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

تعریف مفهومی:

کارآفرینی: واژه ای است نو که از معنی کلمه اش نمی توان به مفهوم واقعی آن پی برد. این واژه به جای کلمه Entrepreneurship به کار می رود که در اصل از کلمه فرانسوی ENTREPRENDER به معنای متعهدشدن نشأت گرفته است. بنابر تعریف واژه نامه وبستر کارآفرین کسی است که متعهد می شود یک فعالیت اقتصادی را سازماندهی، اداره و تقبل نماید. بعضی از دانشمندان نظیر شومپیتر، کارآفرین را مهمترین عامل توسعه اقتصادی دانسته‌اند. وی معتقد است کارآفرین یک مدیر صاحب فکر و ابتکار است که همراه با خلاقیت، ریسک پذیری، هوش، اندیشه، و وسعت دید، فرصتهای طلایی می آفریند. او قادر است که با نوآوریها تحول ایجاد کند و یک شرکت زیان ده را به سوددهی برساند.(راستگو، ۱۳۸۰).
عکس مرتبط با اقتصاد

 

تعریف عملیاتی:

منظور از کارآفرینی در پژوهش حاضر امتیازی است که از پرسشنامه کارآفرینی به صورت یک امتیاز کلی کسب می شود. جزئیات پرسشنامه کارآفرینی به طور مفصل در فصل سوم ارائه شده است.
تعریف مفهومی
مدیریت دانش: حالتی پویا و هیجان انگیز است که فرد با یک فرصت ، محدودیت یا تقاضای غیر عادی مواجه می شود و واکنشهای احساسی فیزیکی و شناختی از خود نشنا می دهد (مقیمی ۱۳۷۸ ص ۳۵) مدیریت دانش را می توان به عنوان محرک یا تغییری در محیط داخلی یا خارجی تعریف کرد که در درجه آن از نظر قدرت و شدت تداوم از حد ظرفیت سازشی ارگانیسم فراتر رود و در نتیجه در شرایطی مشخصی بتواند به هم ریختن رفتار یا نوعی سازگار و اختلال منجر شود و احیاناً به بیماری منجر شود.

 

تعریف عملیاتی:

منظور از مدیریت دانش در پژوهش حاضر امتیاز کسب شده در پرسشنامه Dass 21 در بعد مدیریت دانش می باشد.

 

فصل دوم

 

مبانی نظری و پیشینه پژوهش

 

مقدمه:

این فصل شامل سه بخش می باشد. در بخش اول به تعریف کارآفرینی و توضیح جنبه های مختلف آن پرداخته می شود. در بخش دوم مدیریت دانش به تفصیل مورد بحث قرار خواهد گرفت و در نهایت، به پیشینه پژوهش پرداخته می شود.

 

بخش اول: کارآفرینی

کارآفرینی[۲۷] مفهومی است که تاکنون از دیدگاه های مختلف مورد بررسی قرار گرفته است و همه بر این باورند که کارآفرینی موتور محرکه توسعه اقتصادی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه است. سه دلیل مهم کشورها برای توجه به مقوله کارآفرینی، تولید ثروت، توسعه تکنولوژی و اشتغال مولد است.درحالی که در کشور ما به اشتباه این مفهوم صرفاً با اشتغال زایی مترادف شده و فقط برای حل مشکل اشتغال به سمت کار آفرینی پیش می رویم. در اواخر دهه۷۰ در بسیاری از کشورهای پیشرفته به علت تغییر در ارزشها و گرایشهای جامعه و البته تغییرات جمعیت شناختی، موجی از کسب و کارهای کوچک و افراد خود اشتغال به وجود آمد.به علت تأثیرات عمیق این پدیده مطالعات زیادی از چهار دیدگاه اقتصاد، مدیریت، جامعه شناسی و روان شناسی انجام شده است.باوجود قدمت بررسی کارآفرینی و تلاش محققین فراوان مانند سایر مفاهیم علوم انسانی ارائه تعریفی قطعی و مشخص برای آن کاری دشوار و حتی غیرممکن است.توجه به سیر تکاملی این مفهوم، خود شامل نکات جالبی است. در سیر تکاملی مفهوم کارآفرینی عوامل زیادی مانند ریسک پذیری نوآوری و… به این مفهوم اضافه شده است (احمدپور داریانی، ۱۳۸۵).

 

واژه کارآفرین

واژه کارآفرین از کلمهEntrepreneur (به معنای متعهد شدن[۲۸]) مشتق شده که در اصل از زبان فرانسه به دیگر زبان‌ها راه یافته ‌است. واژه فرانسوی Entreprendre اصطلاحاً به معنای واسطه یا دلال، می­باشد (احمدپورداریانی، ۱۳۸۴).
انگلیسی‌ها سه اصطلاح با نام‌های ماجراجو، متعهد و کارفرما را در مورد کارآفرین به کار می‌بردند. این واژه در طول زمان همراه با تحول شیوه های تولید و ارزش های اجتماعی دچار دگرگونی و افزایش مفاهیم در بر گیرنده شده است (همان).
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
تفاوت مدیر، سرمایه گذار، مخترع و نوآور با کارآفرین چیست؟
آیا کارآفرینی یک شغل است؟
کسی که در اطرافیان ما صاحب کارخانه باشد چه می نامیم؟ شغل او چیست؟ مالک، کارخانه دار، سرمایه دار، پولدار، زالوصفت اما کارآفرین نمی گوئیم.

 

تفاوت کارآفرین با مدیر

 

 

مدیران واحدهای کسب و کار را اداره می­ کنند و کارآفرینان با نگاه فرصت­گرایانه واحدهای کسب و کار را راه اندازی می­ کنند.

از آنجا که هر کارآفرینی مسؤولیت کارهای مربوط به کسب و کار را به عهده دارد پس هر کارآفرینی مدیر است اما هر مدیری کارآفرین نیست (صمدآقایی، ۱۳۸۲).

مدیران؛

درگذشته زندگی می کنند.

علاقه به ثبات دارند.

تهدید گرا محسوب می شوند.

یک خانه می­سازند و می­خواهند تا ابد درآن زندگی کننند (همان).

کارآفرینان؛

درآینده زندگی می­ کنند.

علاقه به تغییر دارند.

فرصت گرا محسوب می­شوند.

یک خانه می سازند و بلافاصله برای خانه بعدی برنامه ریزی می کنند.

کارآفرینان چه کارهایی می کنند؟
کارآفرینان در راه اندازی و ادامه کسب و کارخود معمولاً کارهای زیر را انجام می­دهند:

 

 

سرمایه اشان را با ریسک مواجه می کنند.

امور مربوط به خودشان را شخصا سازماندهی می کنند.

تصمیم گیرنده کارشان خودشان هستند.

مجبورند برای ادامه فعالیت مشتریانشان را خودشان پیداکنند.

همزمان به فعالیتهای متفاوتی می پردازند (همان).

کارآفرین کیست؟
زمان زیادی نیست که کلمات کارآفرین و کارآفرینی در رسانه های مختلف تکرار می شود و هرکس به سلیقه خود از این واژه جدید برای اشاره به مدیران، افراد موفق، سرمایه داران، سرمایه گذاران، صادرکنندگان، دلال ها و تاجران استفاده می کند. هرچند هرکدام از این افراد ممکن است کارآفرین باشند ولی هیچکدام مصداق کاملی برای این مفهوم نیستند (خاکفرجی، ۱۳۸۶).
به راستی کارآفرین کیست؟ آیا کارآفرینان ویژگیهای متمایزی از دیگر بازیگران صحنه اقتصاد دارند؟ نگاهی به مسیر حرکت فعالیت های کارآفرینان مبدأ و منشأ حرکت و انرژی که در طول مسیر آنان را تغذیه می­نماید در تصویری اجمالی از شخصیت کارآفرین ارائه شده است.
چه چیز باعث می شود که نشاط حرکت به لختی و سکون غلبه کند؟ آرزوی آن چیزی که امروز نیست ولی فردا می تواند باشد اولین چیزی است که جمود کارآفرین را درهم می شکند. یعنی کارآفرین آرزومند است (همان).

 

 

سنایی غزنوی دردیوان خود می گوید :
تا در آتش چو روی همچو ابراهیم خلیل چون ترا آیت یزدان رقم عنوان نیست
عطارنیشابوری درمنطق الطیرگوید :
باز ابراهیم را بین دل شده منجنیق و آتشش منزل شده
چون خلیل آن کس که از نمرود رست خوش تواند کرد در آتش نشست
جما ل الدین اصفهانی گوید :
چون سیاوش و خلیل از پاکی سر خ روی آمده ز آتش بیرون
عطارنیشابوری درالهی نامه آورده است :
ز ابراهیم اگر آتش فرو مرد به طفلی از همه عالم از او مرد
که ابراهیم چون آهنگ آن کرد خداوند جهانش امتحان کرد
قطران تبریزی گوید :
به آب اندرون همچو موسیّ عمران بر آتش درون چون براهیم آزر
نظا می درمخزن الاسرار گوید :
زلف براهیم ورخ آتشگرش چشم سماعیل ومژه خنجرش
آتش این دسته ی ریحان شده خنجرآن نرگس خندان شده
نظا می درخسرو وشیرین گوید :
مجوسی را مجس پردودبا شد کس کاتش کند نمرود با شد
خاقانی گوید :
چه اخگر ما ندازآن آتش که وقتی خلیل الله دراو افتاد دروا
پیش تیغش کاتش نمرودرا ماندزچرخ کرکستان پربرسرخاک هوان افشانده اند
شه خلیل اعجازوهیجا آتش وگردخلیل از بهاروگل نگارستان آزرساختند
ارمض قلبی بلائه وسالقی نار براهیم فی بلای صفاهان
خوانچه هاشان چون خلیل ازنارگل برساخته جرعه هاشان چون مسیح ازخاک جان انگیخته
جنگ با خدا ی ابراهیم ومرگ نمرود۱
داستان سفر کردن نمرود به آسمان بوسیله ی کرکسها برای جنگ با خداوند وساختن برجی در آسمان در قرآن مجید اشاره هایی نیست ولی در مورد فرعون آمده که ، فرعون به هامان امر می دهد که برای او برجی بسازند تا برفراز آن رود وبر خدای موسی اطلاع یابد . ولی در آثار شاعران این عمل را به نمرود نسبت داده اند .
ودا ستان نمرود بوسیله ی پشه که چون نمرود ، دچار نخوت و غرور گردید وخواست با لشکریان انبوه خود به جنگ خدا رود ومدعی الوهیت شد ، خداوند ضعیفترین مخلوقات خود ، پشه را مأ مور کرد که از راه بینی در کاسه ی سر او داخل شود ومغز اورا بخورد . هنگامی که پشه به خوردن مغز وی مشغول بود ، می بایست آهنگری پتک برسر نمرود بکوبد تا درد سروی فرو نشیند . در آخر کار ، فرق نمرود شکافته شد وپشه ای که به حجم جثه ی یک قمری در آمده بود از کاسه ی سر نمرود بیرون جست ونمرود هلاک گردید.۲
این داستان درآثار شاعران این چنین انعکاس پیدا کرده ا ست:
ابوسعید ابوالخیر می گو ید:
یارب تو زمانه را دلیلی بفرست نمرودان را پشه چو پیلی بفرست
فرعون صفتان همه زبر دست شدند موسی وعصا ورود نیلی بفرست
ظهیرالدین فاریابی می گوید :
کشیده سر سوی گردون زکبر چون نمرود فرو شده به زمین در زبخل چون قارون
مسعود سعد سلمان می گوید :
نمرود ساخت کرکس وآگه نبود از آنک دارد سپهر گردون زان گونه نردبان
نمرود وبه آسمان رفتن او برای جنگ با خدای ابراهیم ، چنانکه سنایی می گو ید :
روی دادیم سوی بالا زود او ومن همچو کرکس ونمرود
کانکه از سعی وعمر کرکس بود ملک الموت پشه ای بس بود
همچو نمرود قصد چرخ مکن با دو تا کرکس ودو تا مردار
نظامی در خسرووشیرین می گوید :
به یک پشه کشد پیل افسری را به موری بر دهد پیغمبری را
نظامی در هفت پیکر می گوید :
مورکی جنس جبرئیل بود پشه کی مرد پای پیل بود
نظامی در شرفنامه می گوید :
چو برداری از رهگذر دود را خورد پشه ای مغز نمرود را
چنان پشه ای را به جنگ عقاب کم از قطره دان پیش دریای آب
بیندیش از آن پشه ی نیش دار که نمرود را گفت سر پیش دار
عقابی که از پشه گیرد گریز گر افتادنش هست گو بر مخیز
سلیمانی افتاده در پای مور همان پشه ای کرده برپیل زور
نظامی در اقبال نامه می گو ید :
ره آورد موری فرستد به پیل دهد پشه را رایت جبرئیل
خاقانی می گو ید :
زآن کرامتها که حق با این دروگر زاده کرد می کشند از کینه چون نمرود در گردون کمان
بدان سگی که وفا کرد وبرد نام ابد به پشه ای که غزا کرد ویافت گنج ثواب
پیش تیغش کاتش نمرود را ماند زچرخ کرکسان پر برسر خاک هوان افشانده اند

اسماعیل(ع)۱ و چشمه زمزم
هاجر از نزد بانوی خود ساره گریخت، در بیابان آوازی شنید که وی را به مراجعت دعوت کرد و به او مژده داد که آبستن است و از فرزند او امتی بزرگ به وجود خواهد آمد،هاجر برگشت و پس از گذشتن دوران حمل،اسماعیل از او متولد گردید.چون اسماعیل هفت ساله شد.۲
ساره خواست که اسماعیل و هاجر از او دور باشند.ابراهیم هاجر و فرزند او را به بیابان مکه برد و ایشان را در آن بیابان رها کرد. تشنگی بر اسماعیل مسلط شد،هاجر بالای کوه صفا رفت که به اطراف بنگرد تا مگر چشمه ی آبی بیابد و چون آب نیافت از کوه صفا پایین آمد و تا کوه مروه هفت بار سعی کرد.
می گویند جبرئیل در این حال به هاجر بر خورد و از او پرسید که ابراهیم، تو و فرزندت را به امید که در این بیابان گذاشته است؟ هاجر پاسخ داد به امید خدا. جبرئیل گفت بدانید که توفیق و رستگاری از آن شماست. آنگاه اسماعیل پا بر زمین سائید و از زیر پای او آب زمزم جوشیدن گرفت و هاجر آب را با مشت بر می داشت و در مشک می ریخت.
اسماعیل ۱۳ ساله بود که ابراهیم خواب عجیب و شگفت انگیزی می بیند که بیانگر شروع یک آزمایش بزرگ دیگر در مورد این پیامبر عظیم الشأن است، در خواب می بیند که از سوی خداوند به او دستور داده شد تا فرزند یگانه اش را با دست خود قربانی کند و سر ببرد.
ابراهیم وحشت زده از خواب بیدار شد،می دانست که خواب پیامبران واقعیت دارد و از
وسوسه های شیطانی دور است، اما با این حال دوشب دیگر همان خواب تکرار شد که تأکیدی بود بر لزوم این امر و فوریت آن.
حضرت ابراهیم او را به قربانگاه۳ برد چند بار کارد را برگلوی فرزند گذارد در حالی که روحش در هیجان فرورفته بود، و تنها عشق خدا بود که او را در مسیرش بی تردید پیش می برد. اما کارد برنده در گلوی لطیف فرزند کمترین اثری نگذارد!
برای اینکه برنامه ی ابراهیم ناتمام نماند ،و در پیشگاه خدا قربانی کرده باشد و آرزوی ابراهیم برآورده شود، خداوند قوچی بزرگ فرستاد تا به جای فرزند قربانی کند.
قصه ی چشمه ی زمزم ، بنای کعبه به دست ابراهیم و اسماعیل، قربانی کردن اسماعیل درشعر شاعران منعکس می باشد ، انوری می گوید :
کبش مغروز چراگاه بهشت است هنوز باش تا داغ فنا برنهد ش اسماعیل
زنده اسلاف تو به تو چوبه من جدم اسحق وجدت اسماعیل
همایون یکی هست تشریف خسرو مبارک دگر عید اضحی و قربان
همایون یکی هست تشریف سلطان مبارک دیگر عید اضحی و قربان
منوچهری دامغانی می گوید :
اگر فضل رسول ازرکن و زمزم جمله برخیزد یکی سنگی بودرکن و یکی شورآب چه زمزم
تن به علم و عمل فریشته کن نام چه صالح و چه اسماعیل
ناصرخسروقبادیانی می گوید :
زمزم اگر زآبها چه پاکترست پاکتراززمزمست ازار مرا
این ناخوش و خوار همچو خونست وان خوش و عزیز همچو زمزم
کم بیشک پیمانه و ترازوی هرگز نشود پاک زآب زمزم

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت fotka.ir مراجعه نمایید.