کاربرد اطلاعات
کاربران ITS
ارتباطات
ارتباطات
شکل(2)
5-1 معرفی زیرسیستم ها و پروژه‌های ITS
دستگاه‌های هوشمند حمل ونقل طیف وسیعی از کاربردها و خدمات را دربرمی گیرد. در شکل 3 نمونه ای از خدمات ITS نشان داده شده است.
شکل(3)
برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت fotka.ir مراجعه نمایید.

لاعات شخصی

هدایت مسیر و ناوبری
سیستم های پیشرفته وسایل نقلیه(AVCS)

افزایش دید
عملکرد خودکار وسایط نقلیه
‌ جلوگیری از تصادفات طولی(پشت سر هم)
‌ جلوگیری از تصادفات جانبی (پهلو به پهلو)
آمادگی لازم برای ایمنی
اقدامات پیشگیرانه قبل از تصادف
عملیات وسایط نقلیه تجاری (CVO)

اقدامات پیش از حرکت ناوگان تجاری
پروسه‌های اداری ناوگان تجاریپ

در آخرین ماده از این بخش، به منشا عسل وارداتی نیز توجه کرده که عسل را با چه منشائی باید به مصرف ­کننده، معرفی کنند: «اگر گرده­ی گلِ شانه­ی عسل و یا عسل استخراج شده، با یک طعم باشد، باید همان را بر روی برچسب نوشت، مگر این­که از ترکیب گرده­ی دو یا چند گل باشد و گرده­ی یک گل، غالب باشد که در این صورت، منشا عسل، بر طبق گل غالب ذکر می­ شود.[۳۸]»
در قوانین ایران قانون خاصی در مورد قاچاق و یا واردات عسل نیست؛ مگر در آئین­نامه­های هیات وزیران که از ممنوعیت واردات عسل گفته شده است.

 

فصل دوم: سیاست جنایی قضایی- اجرایی در اعمال سیاست تقنینی کنشی

بر اساس آن­چه در فصل قبل به بررسی قانون­گذاری پرداختیم، در این فصل به بررسی این­گونه قوانین در مقام عمل می­پردازیم تا بدانیم مجریان قانون در دستگاه دولتی و قضایی، تا چه اندازه با قانون­گذار هم سو هستند.
در فصل حاضر به این بحث می­پردازیم که در جهت اجرای سیاست کنشی­ای که در فصل قبل، از آن مطالبی عنوان شد، چه ارگان­ها و نهادهایی، مجریِ این قسم سیاست جنایی هستند و در اجرای سیاست کنشی، در زمینه­ زنبورداری، تا چه اندازه مثمر ثمر بوده ­اند و علاوه بر نهادهای دولتی (مبحث اول)، که منظور مستقیم قوانین مصوب هستند، میزان همکاریِ نهادهای غیر دولتی (مبحث دوم) را نیز وارد بحث خواهیم کرد.

 

مبحث اول: نهادهای دولتی

در بین نهادهای دولتی که در این مبحث به بحث آن خواهیم نشست، عملکرد برخی نهادها به گونه­ ای است که به صورت درون سازمانی به وظیفه­ی کنشگرانه­ی خود می­پردازند و هنگامی که تشخیص دهند خطری در پیش است به اقدامات لازم دست می­زنند. این­گونه نهادها، مطالب گفتار اول را تشکیل می­ دهند که با عنوان کنشگران مستقل در عرصه­ زنبورداری، نام­گذاری شده است. در کنار چنین نهادهایی، نهادهایی وجود دارند که انجام وظیفه­ی آن­ها -برای جلوگیری از بروز انحرافات، تخلفات و جرایم-، همکاری مساعد افراد جامعه و مخصوصا زنبوردار را می­طلبد. گفتار دوم، با عنوان کنشگران مشارکتی در عرصه­ زنبورداری، به ذکر و شرح این­گونه نهادها اختصاص دارد.

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت fotka.ir مراجعه نمایید.

 

گفتار اول: کنشگران مستقل در عرصه­ زنبورداری

سازمان دامپزشکی، جنگلبانی، سازمان حفاظت از محیط زیست، وزارت بهداشت و سازمان تعزیرات، از جمله سازمان­های دولتی هستند که در زمینه­ ­تخصصی مربوط به خود و در راستای انجام وظایف تعریف شده برای نهاد مربوطه، برای اجرای اقدامات کنشی، مستقل عمل می­ کند.
عکس مرتبط با محیط زیست

 

بند اول: سازمان دامپزشکی کشور

وظایف سازمان دامپزشکی کشور برای اولین بار در تاریخ ۲/۳/۱۳۵۰، با تصویب مجلس سنا، در مفاد قانون سازمان دامپزشکی کشور، تعریف شد و ماحصل آنچه از ۲۱ ماده­ی این قانون، می­توان به دست آورد، جلوگیری از شیوع بیماری­های دامی است که گاها این بیماری­ها، مشترکِ بین انسان و حیوان نیز می­باشد. از طرفی، به استناد ماده­ی ۲ این قانون، ضمن اشاره به «زنبورعسل» در بین انواع دام، سازمان دامپزشکی در پیشگیری از بیماری زنبور نیز موظف به انجام وظیفه می­باشدو متقابلا در ماده­ی ۴ این قانون، مسولین نگاهداریِ دام را، ملزم به رعایت نکات بهداشتی و الزامات تاکید شده از سوی سازمان دامپزشکی، می­داند.
راهکارهایی که سازمان دامپزشکی جهت تحقق هدف خود در پیش می­گیرد را، می­توان به ۳ دسته تقسیم کرد؛ ۱) نقش نظارتی، ۲) نقش اجرایی و ۳) نقش تربیتی. البته تمامی این فعالیت­ها صرفا برقراری بهداشت و ایمنی دام از امراض مسری می­باشد که سازمان جهاد کشاورزی نیز در زمینه­هایی با این سازمان همکاری لازم را به عمل می­آورد. با این تفاوت که سازمان جهاد کشاورزی در انجام وظایف مختصِ خود مشارکت زنبورداران را می­طلبد اما سازمان دامپزشکی کشور، زمانی­که بیماری­ای در سطح گسترده و یا اپیدمی شیوع یافت، از طریق نیروهای خود وارد عمل می­ شود و با بهره گرفتن از آزمایشگاه­های تشخیص بیماری، در جهت پیشگیری و یا درمان بیماری اقدام می­ کند؛ در واقع اگر جایی احتیاج به جلوگیری از بروز و یا شیوع بیماری باشد، این سازمان بر طبق وظایف تعریف شده، مستقلا دست به کار می­ شود و با بهره گرفتن از نیروهای دولتی خود، این امر را کنترل می­ کند.
در بین وظایف سازمان دامپزشکی، نظارت و نقش تربیتی، با سیاست کنشی مطابقت دارد و بحث مربوط به قرنطینه که نوعی ضمانت­اجرای غیر کیفری به حساب می ­آید در مبحث مربوط به خود، عنوان خواهد شد. نقش نظارتی، از مهم­ترین عوامل بازدارندگی است، و در صورتی که با ضمانت­اجرا همراه باشد، به مراتب تاثیر بیش­تری خواهد داشت. نقش ترتبیتی در واقع آماده سازی و افراد دخیل در این امر هستند که با تخصص و دقت بیش­تری به انجام وظیفه مشغول خواهند شد.

پایان نامه رشته حقوق

وظیفه­ی نظارت سازمان دامپزشکی کشور بر محیط­های نگهداری دام در بندهای «الف»، «ب»، «د»، «و» و «ز» ماده­ی ۳ قانون سازمان دامپزشکی کشور تعریف و مشخص شده است؛ که جهت تامین بهداشت دام کشور (بند «ب»)، با بکارگیری متخصصان خود به بررسی بیماری­های دامی، شناسایی منابع آلوده و تشخیص این­که از چه راهی سرایت کرده و چگونه منتشر خواهد شد. نظارت و شناسایی بر محیط­های مشکوک تنها به محصولات و دام­های محلی[۳۹] محدود نیست بلکه بند «د» ماده­ی ۳ این وظیفه را در محدوده­ نقل و انتقال دارو و فرآورده ­های دامی نیز، گسترش داده که چه ورود و چه صدور دام و محصولات دامی می­بایست با استانداردهای تعریف شده­ی این سازمان، مطابقت داشته باشد. در واقع، اعمال یک سیاست پیشگیرانه، در جهت حفظ و ارتقای سلامت، در این زمینه کاملا مشهود است.
بکارگیری متخصصان در هر امری، و ارتقاء سطح علمی عاملان در هر زمینه­ای موفقیت بیشتری را به همراه دارد، علاوه بر این­که طی کردنِ مسیر آسان­تر نیز خواهد شد. به همین منظور در بندهای «ج» و «ح» ماده­ی ۳ قانون سازمان دامپزشکی کشور، همکاری با متخصصان در امر بهداشت و بیماری ها را الزامی دانسته؛ البته در مواقعی که بیماریِ شیوع یافته، مشترک بین انسان و حیوان باشد (بند«ج» ماده­ی ۳ قانون سازمان دامپزشکی کشور)، که مسلما بهره­ گیری از تخصصِ متخصصان در این امر، حصول نتیجه با صرف هزینه و وقت کم­تر را با تضمین بیش­تری، به همراه دارد.
مشارکت در کنفرانس­های بین ­المللی دامپزشکی و اعزام نماینده به این کنفرانس­ها، همچنین مبادله­ اطلاعات علمی با مراکز و مراجع علمی دامپزشکی، از جمله اقدامات و فعالیت­هایی است که با سیاست کنشی مطابقت دارد؛ چراکه افزایش علمی عاملان در این زمینه، در واقع انجام بهتر وظایف آن­ها را به دنبال دارد و در کمک رسانی به زنبورداران جهت مراقبت صحیح از کلنی­های خود، نتیجه­ مطلوب­تری را به دست خواهند آورد و متعاقبا زنبوردار، با افزایش کلنی­ و محصول، راه­های تقلبی و مصنوعی برای افزایش محصول خود را به کار نمی­بندد.

 

بند دوم: وزارت بهداشت

این نهاد دولتی، از طریق معاونت غذا و دارو نقش به سزایی در روند سالم سازیِ محصولات خوراکی، دارویی و آشامیدنی دارد. چه به صورت مشترک و چه به صورت افتراقی، در تضمین رعایت اصول استاندار مواد اولیه­ی محصول خوراکی اقدام می­ کند. از طرفی دیگر بر اساس مواد ۴۱ و ۴۲ قانون تعزیرات، ناظرین و بازرسین وزارت بهداشت، در ایفای نقش کنشگرانه، می­توانند نقش موثری داشته باشند: «ماده ۴۱- گزارش تخلفات مندرج در این قانون به وسیله­ ناظرین و بازرسین ویژه­ای که توسط وزارت بهداشت، ‌درمان و آموزش پزشکی و یا مدیران عامل سازمان­های منطقه­ای بهداشت و درمان تعیین می شوند، تهیه می­گردد .
ماده ۴۲- کلیه­ گزارشاتِ تخلفاتِ مندرج در این قانون باید به تأیید ناظرین و بازرسینِ ویژه برسد.».
بنابراین حضور بازرس در سطح بازار، فروشندگان را به این فکر وا میدارد که ممکن است در هر زمانی، فردی به عنوان بازرس برای بررسی کالاها از نظر سلامت، حضور پیدا کند. و به همان اندازه که تاثیر این حضور پر رنگ­تر باشد، امکان ارتکاب تخلف، به همان اندازه کاهش پیدا می­ کند.

 

بند سوم: اداره صنعت و معدن

رسیدگیِ سازمان­های مرجع[۴۰]، در مورد تولید و عرضه­ی عسل و دیگر محصولات تقلبی، زمانی است که، موردِ گزارش شده­ای داشته باشند و گرنه اقدامی صورت نمی­گیرد. ماده ۴۱ و ۴۲ قانون تعزیرات نیز، مهر صحتی است بر مطالب گفته شده؛ اما، اداره نظارت و بازرسی صنایع و معادن، از ارگان­هایی است به وسیله­ مامورین خود از تخلفات آگاهی می­یابند و به عنوان نماینده دولت، نسبت به تخلفات ارتکابی به مرجع سازمان تعزیرات شکایت خود را تقدیم می­ کنند تا سازمان تعزیرات پیگیری لازم را به عمل آورد.
ترس از حضور بازرسان و ناظران ارگان­های دولتی، عامل بازدارنده­ای است تا افرادی که فکر فروش عسل و محصولات غذایی تقلبی و غیر بهداشتی را دارند، تا حد امکان از بین برود و یا به صورت مخفیانه و غیر رسمی به این کار روی آورند.

 

گفتار دوم: کنشگران مشارکتی در عرصه­ زنبورداری

در مفهوم مدرن و امروزین سیاست جنایی، رویکرد مشارکتی نهفته است، زیرا بی گمان امروز دیگر حتی تصور یک نظام سیاست جنایی بدون مشارکت جامعه، ممکن به نظر نمی رسد. وانگهی، روشن است که سیاست جنایی، گستره وسیعی از تدابیر را در بر می گیرد که چیدمان منطقی این تدابیر، ما را به اهداف آن رهنمون می سازد. در این میان تدابیر پیشگیرانه مشارکتی به مثابه یکی از ابزارهای عمده تحقق سیاست جنایی مشارکتی مطرح است (جمشیدی، مجله تحقیقات حقوقی، ۱۳۸۸). بر همین اساس، در این گفتار به آن سازمان­ها و اداراتی پرداختیم که با رویکردی، گرچه پیشگیرانه، اما غالبا مشارکتی، در پی حمایت از هنجارهای شغل زنبورداری هستند.

 

بند اول: نقش نهادهای کنشگر مشارکتی

در این قسمت، علاوه بر ذکر نهادهایی که به صورت مشارکتی نقش کنشگرانه دارند، وظایف آن­ها نیز، شرح داده خواهد شد.

 

الف) نهادهای موجود در ایران

 

 

جهاد کشاورزی- بخش زنبورداری:

یکی از وظایف این نهاد دولتی، آگاهی سازی[۴۱] افراد جامع نسبت به محصولات کشاورزی، از جمله زنبورداری می­باشد. با توجه به این­که محصول زنبورعسل، به عنوان ماده­ی غذایی غنی و با ارزش درمانی مورد استفاده قرار می­گیرد، عرضه­ی این محصولات در اشکال متفاوت، موجب سردرگمی افراد عامه نسبت به این محصول می­ شود که مسلما تدبیر و چاره اندیشی مسولین دست­اندرکار را می­طلبد که به نوعی، افراد را به خرید محصول مرغوب­تر هدایت کند. چنین عملکردی، از بروز سوءاستفاده­ی سودجویان برای فروش عسل تقلبی جلوگیری می­ کند که مشارکت افراد جامعه، رسیدن به چنین هدفی را تسریع می­بخشد.
برگزاری کلاس­های آموزشی و ترویجی برای زنبورداران در بخش زنبورداری، از دیگر مواردی که با سیاست کنشیِ مورد بحث تطابق دارد و با همکاری مساعد زنبورداران، از طریق اعمال روش­های صحیح و اصولیِ تولید عسل، میزان توزیع عسل تقلبی را تا حد امکان کاهش داد؛ همچنین همکاری این نهاد با صداوسیما و آگاهی رسانی به افراد جامعه نیز از دیگر اقدامات کنشیِ این نهاد می­باشد.

 

۲) صدا و سیما

بر اساس بند «د» ماده۲۱۱ قانون پنجم برنامه توسعه مصوب سال ۸۹: «به منظور گسترش فرهنگ حقوقی و قضائی، اصلاح رفتار حقوقی و قضائی مردم، نهادینه‌سازی فرهنگ قانون‌مداری و نیز در راستای پیشگیری از وقوع جرائم و کاهش دعاوی حقوقی، اقدامات ذیل انجام می‌شود:
۱ـ آموزش همگانی طبق برنامه مصوب قوه قضائیه از طریق صدا و سیما.
۲ـ آمـوزش همگانی حقـوق شهروندی در خصـوص امور مالیاتی، اداری، کار و تأمین‌اجتماعی، محیط‌زیست، بانکی، بیمه‌ای و مشابه آن توسط دستگاه‌های ذی‌ربط از طریق صدا و سیما.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
تبصره ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است در اجرای اجزاء (۱) و (۲) زمـان مناسب را برای پخش برنامه‌هایی که در این خصوص توسط قوه قضائیه، دستگاه‌های مربوطه یا آن سازمان تهیه می‌شود، اختصاص دهد.….»، در واقع برای صدا و سیما، نقشی بسیار فعال قائل شده تا با ارائه­ برنامه ­های مناسب، تفکر صحیح نسبت به محصولات زنبورعسل را نهادینه کند.
به عنوان مثال، تفکر بسیاری از افراد نسبت ظاهر عسل، عامل بزرگی در عرضه­ی عسل دارد. چنان­که؛ عسلی که به صورت بسته­بندی شده و حتی با مجوز وزارت بهداشت به بازار عرضه می­گردد، در کارگاه یا کارخانه­های بسته بندی، با افزودن مقداری جوهر لیمو یا قرار دادن روی میزان مشخصی حرارت، به صورتی در می­آورند که شکرک نزد؛ زیرا مصرف ­کننده­ ایرانی نمی­داند که شکرک زدن عسل، نشان از خالص بودن عسل دارد، و این در حالی است که در آمریکا، عسل شکرک زده با قیمتی بالاتر به فروش می­رسد، اما متاسفانه در ایران مشاهده شده است که خریدار، عسل شکرک زده را دور ریخته و یا برای فروشنده پس آورده است.

 

ب) نهادهای موجود در آمریکا

سازمان­های ذیل، از بزرگترین سازمان­های ملی هستند که زنبورداران را در بسیاری مسائل کمک می­ کنند از شکایت بر طبق قانون گرفته تا سلامتی زنبورستان. آن­ها همچنین لینک­های محلی را برای برقراری ارتباط با دیگر زنبورداران معرفی می­ کنند.

 

 

سازمان زنبورداری آمریکا[۴۲]

این سازمان، به عنوان یک سازمان غیر انتفاعی[۴۳]، با هدف کمک رسانی و تامین رفاه عمومی در بخش­های گوناگون صنعت زنبورداری ایالات متحده آمریکا، خود را موظف می­داند که اقدامات قانونی را در مورد زنبورداران و تمامی بخش­های صنعت زنبورداری، اعمال کند. این سازمان، که بالغ بر ۱۲۰۰ نفر عضو دارد the American Beekeeping Federation, 2014))، از بین اعضای خود -که بر طبق ماده­ی ۴ آئین­نامه­ی این سازمان[۴۴] تشکیل می­ شود، انتخاب می­گردد- هیات مدیره­ای را تعیین می­ کند که شامل رئیس، نائب رئیس و مدیر اجرایی می­باشد. در این سازمان، هر عضوی دارای یک حق رای می­باشد که قابل وکالت (بند ۲ از ماده ۳) به غیر نیست. اعضای این سازمان شامل هر شخص حقیقی و حقوقی می­باشد که در امر زنبورداری دخیل است و واجد شرایط قوانین این سازمان می­باشد (بند ۱ از ماده ۳).
علاوه بر حضور فعال افراد در این سازمان، در ماده­۶ این قانون، به گروه­های ذی­نفع شریک[۴۵] بر می­خوریم که علاوه بر حضور در جلساتِ سالیانه­ی این سازمان، در بخش­های گوناگون صنعت زنبورداری، فعالیت دارند و جهت پیشبرد فعالیت­های صنعت زنبورداری، راه حل ارائه می­دهند. این گروه­ها توسط مدیرانِ این سازمان در هر بخشی به طور جداگانه، تشکیل می­شوند.
از دیگر کارکردهای این سازمان، تشکیل بنیاد حفظ زنبور عسل می­باشد که در ماده­ی ۱۲ این قانون بدان اشاره شده است. این بنیاد مانند خود سازمان، غیرانتفاعی می­باشد و از طریق آموزش و پرداختن به تحقیقات علمی، به نوعی از حرفه­ی زنبورداری حمایت می­ کند و در جهت پیشرفت این شغل گام بر می­دارد (بند ۱) و مستقیما زیر نظر سازمان زنبورداری آمریکا انجام وظیفه می­ کند.

 

 

هیات ملی عسل[۴۶]

این هیات، یک گروهِ ترویجِ صنعت سرمایه ­گذاریِ کشاورزی است که اواسط دهه­ ۱۹۸۰ تشکیل شده، در زمینه­ آگاهی رسانی به مشتریان و مصرف­ کنندگان در مورد فواید و طریقه­ی مصرف عسل و محصولات عسل، از طریق تحقیقات و برنامه ­های ترویجی، فعالیت می­ کنند. اعضای ده نفره­ی این هیات، که توسط وزیر کشاورزیِ آمریکا تعیین و منصوب می­شوند، نمایندگانِ تولیدکنندگان (زنبورداران)، گروه­های بسته­بندی کننده­ عسل، واردکنندگان و همچنین همکاران در عرصه­ تجرت و فروش، می­باشند.
از لحاظ عملکرد، که فعالیت­های این هیات زیر نظر مستقیم سازمان کشاورزی آمریکا[۴۷] می­باشد، نه یک آژانس نظارتی است و نه این­که از لحاظ اجرایی، قدرت الزام آور دارد. همچنین، این هیات، در استفاده از بودجه در زمینه­ اجرای اوامر حکومتی یا قانونی، ممنوع می­باشد.
این هیات در رسیدن به اهداف خود از مشارکت مصرف­ کنندگان عسل نیز سود جسته تا با حمایت و همکاری آن­ها بتواند استفاده­ی صحیح از عسل و فواید این ماده­ی غذایی ارزشمند را به تمامیِ مخاطبانِ خود اعلام دارد. البته در راستای اجرای وظایف خود، از رسانه ­های جمعی، مانند روزنامه و مجلات، استفاده می­ کنند. این هیات، در کنار فعالیت­های تبلیغاتی و تحقیقاتی در مورد عسل، و توجه ویژه به آگاهی­سازیِ افراد جامعه، جهت همکاری افراد علاقه­مند در این زمینه، با اعلام تلفن و آدرس اینترنتی ثبت نام (bruce Boynton@nhb.org) برای پذیرش همکار، افراد را به مشارکت و همکاری می­طلبد.

 

بند دوم: بررسی عملکرد نهادهای کنشگر و خلاهای موجود

آن­چه از نقش دستگاه­های دولتی و غیر دولتی در پیشگیری از تخلفات گفته شد، رویه­ی عملی ادارات بوده که به صورت قانون در آمده است. اما در مقابل این انجام وظایفی که منشا قانونی دارد به مسائلی بر می­خوریم که فقدان آن­ها بیشتر می ­تواند به پیشرفت صنعت زنبورداری کمک کند. عدم آگاهی زنبوردار از یک طرف و نیاز شدید زنبوردار به همکاری مامورین دولتی، موجب بروز مسائلی شده که با عنوان «تعدیات مالی و غیر مالی مامورین دولتی»، بحث را شروع می­کنیم و در ادامه به عدم توجه استاندار اجباری عسل می­پردازیم.
هرچندشغل زنبورداری، شغلی آزاد است و در دستگاه اداری دولت قرار نمی­گیرد، اما در تمام مراحل این شغل، زنبوردار با مامورین دولتی سرو کار دارد؛ از اولین مرحله (دریافت پروانه زنبورداری از سازمان جهاد کشاورزی) شروع می­ شود و تا عرضه محصول به بازار که تحت نظارت مامورین سازمان بازرسی کل کشور است، ادامه دارد. بنابراین، برای پیشبرد هرچه بهتر این شغل و صنعتی­سازی این زمینه، نه تنها توجه به افعال و ترک افعال زنبورداران مهم است، بلکه مامورین دولتی علاوه بر نقش موثر در پیشرفت این صنعت، در زمینه فرهنگ­سازی صحیح این صنعت نیز، نقش به سزایی ایفا می­ کنند.
“رشوه”، جرمی است نام آشنا، که با تداعی آن، سمت ثابت معادله، مامور دولتی قرار می­گیرد که در ادارات دولتی، شاهد آن هستیم. اما زمانی­که مامور جنگل­بانی جهت انجام وظیفه تعریف شده خویش، طبق قانون، در جنگل­ها و مراتع طبیعی حاضر می­شوند، آیا درخواست وی از زنبوردار جهت مطالبه مقدار قابل توجهی عسل یا کندو یا … در مقابل وعده امنیت زنبورستانش، رشوه محسوب می­ شود؟ و اگر رشوه محسوب می­ شود، آیا زنبوردار از این حق ِ خود آگاه است که اولا، مکانی را که برای استقرار زنبورستان انتخاب کرد، حق حقه وی است و دوما در مقابل مطالبه­های گوناگون، می ­تواند به مقام صلاحیت­دار مشخصی، عرض عدالتخواهی خویش را ببرد؟
با کمی فاصله از این مطلب، شرایطی را فرض می­کنیم که زنبوردار با تمام تلاش و سختی، عسل را تولید کرده و به بهای اندک به کارخانجات بسته­بندی عسل می­فروشد. درکارخانه­ای، در یک انباری مخفی و جدا از سالن اصلی تولید ترکیبات عسل یه این­گونه، تغییر شکل می­دهد: مخلوطی از شکلات­های تافی، سیب­زمینی، زردچوبه، شکر، بعضا روغن و …. به شکل ماده­ای مایع و بسیار خوش­رنگ و خوش­بو، شکل می­گیرد ودر سالن اصلی درظروفی با برچسب “عسل ۱۰۰% طبیعی” ریخته می­ شود و به بازهر عرضه می­گردد.
دراین بین اگر اصول، بر این روند باشد که محصولات یک کارخانه یا کارگاه توسط بازرسان بهداشت یا بازرسی کل کشور (استاندارد) مورد آزمایش قرار گیرد، چطور می­ شود که این محصولات، همچنان روانه بازار می­گردند؟ و بعد از زنبورداری که حقش به وضوح پایمال شده، مصرف ­کننده­ خوش­بینی که با اعتماد به تولیدکننده و دستگاه نظارتی- اجرایی، برای این محصول به ظاهر ۱۰۰% طبیعی هزینه می­ کند، چه حقی باید قائل شد؟
بی­رنگیِ نقشِ مامورِ دولت (در مورد اول) و نقش بی­رنگ ِ آنها (در مورد دوم)، مسئله­ای است که هنوز، قانونگذارِ یک جامعه اسلامی را هنوز تکان نداده؛ چراکه ترقیِ یک جامعه در گرو عکس­العمل قانونگذار ماست، هرچند اگر قرار باشد از ۱۰۰ برند تجاری، ۹۰ تای آن­ها، معلق شود.
این­که سازمان استاندارد و بازرسی، اصول و قانون خود را تغییر دهند[۴۸] یا با همان اصول قبلی، برای افعال مسامحه­گرانه­ی ناظران، ضمانت­اجرای کیفری و یا غیرکیفری در نظر بگیرند، کار تخصصی­ای را می­طلبد که قانونگذار موظف است با همکاری متخصصان، در زمینه­ قانونگذاری و حقوق و همچنین زنبورداری و استاندارد محصولات، در جهت رفعِ این معضلات بکوشد.
از همه خوش­بینانه­تر، ماده ۲۱ قانون نظام جامع دامپروری کشور است که مقرر داشته: “کلیه محصولات نهایی خوراکی موضوع این قانون، مشمول مقررات استاندارد، اجباری خواهد بود. تشخیص صلاحیت آزمایشگاه­های کنترل کیفیِ مرتبط با محصولات مذکور، بر عهده­ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران می­باشد.” اما متاسفانه عسل مشمول لیست استاندارد ملی قرار نگرفته است.

 

مبحث دوم: نهادهای غیر دولتی

توجه به نقش نهادهای غیر دولتی، و اجازه­ی ورود آن­ها در پیشگیری از وقوع تخلفات و جرایم، بسیار حائز اهمیت می­باشد که بتوان از طریق را­کارهای غیر رسمی با این پدیده­های ناهنجار، مقابله کرد و قبل از وقوع، آن­ها را از بین برد. و مزیتی که می­توان برای نهادهای غیر دولتی ذکر کرد، تاثیر عمیق­تر و تسریع در رسیدن به نتیجه­ مطلوب می­باشد. برخی از نهادهای غیر دولتی، از طریقی به دولت مرتبط می­شوند (گفتار اول) و دیگر نهادها، بدون دخالت مستقیم دولت به فعالیت خود ادامه می­دهد (گفتار دوم).

 

گفتار اول: نهادهای مرتبط با دولت

فدراسیون زنبورداری، اتحادیه زنبورداران و شرکتهای خصوصی که مجری کلاس­های آموزشی هستند، از جمله نهادهای غیر دولتی­ای هستند که با دولت نیز در تعامل­اند و به نوعی اقدامات کنشی را در راستای خط و مشی خود، دارند.

 

بند اول: فدراسیون زنبورداری

اساسنامه فدراسیون بین ­المللی اتحادیه­های زنبورداران، مصوب مجمع‌ عمومی، مورخ سپتامبر ۲۰۰۹ میلادی (مهرماه ۱۳۸۸هجری‌شمسی) در مون‌پلیه، فرانسه می­باشد که ایران با تصویب ماده واحده­ای خود را به عضویت این اتحادیه­ی بین ­المللی درآورده و خود را نسبت به پداخت حق عضویت ملزم می­داند. این قانون، دستگاه اجرائی طرف عضویت را، وزارت جهاد کشاورزی می­داند.
فدراسیون به موجب قطعنامه‌‌های مصوب سیزدهمین همایش بین‌المللی پرورش زنبور عسل در سال ۱۹۴۹ میلادی (۱۳۲۸ هجری‌شمسی) در آمستردام تأسیس شد و جانشین دبیرخانه همایش بین‌المللی زنبورداران که در سال ۱۸۹۵ میلادی (۱۲۷۴هجری‌شمسی) تشکیل شد، می‌باشد. آپیموندیا سازمانی با مدت نامحدود است.
با توجه به ماده۳ قانون فدراسیون که می­گوید: «اهداف ارتقای رشد علمی، فنی، بوم‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی پرورش زنبورعسل در تمام کشورها و ارتقای سطح همکاری بین انجمن‌های زنبورداران، مجامع و شخصیت‌های علمی درگیر در حوزه پرورش زنبور عسل در سراسر جهان از جمله اهداف تأسیس آپیموندیا می‌باشد. کمک به اجرای طرح­های ابتکاری که می‌توانند در بهبود و پیشرفت پرورش زنبور عسل به عنوان یک حرفه، ایفای نقش نمایند و هم­چنین، ارائه خدمات به منظور حفظ سودآوری فرآورده ­ها، از دیگر اهداف تأسیس آپیموندیا محسوب می‌شود.»، می­توان ۳ حوزه­ متفاوت، برای فعالیت این فدراسیون تعیین کرد که هر یک به نوعی در پیش­گیری از ارتکاب تخلفات، جلوگیری می­ کند. اولینِ آن، ارتقای رشد علمی، فنی، بوم‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی پرورش زنبورعسل در تمام کشورها و ارتقای سطح همکاری بین انجمن‌های زنبورداران، مجامع و شخصیت‌های علمی درگیر در حوزه پرورش زنبور عسل در سراسر جهان، می­باشد که در واقع با یک سیاست مشارکتی می­توان به پیشرفت زنبورداران کمک شایانی کرد که با نا آگاهی و فقدان تجهیزات، دست به انحرافات و تخلفات در این زمینه نزنند.
عکس مرتبط با اقتصاد
کمک به اجرای طرح­های ابتکاری که می‌توانند در بهبود و پیشرفت پرورش زنبور عسل، می­توانند مهم­ترین مشوق برای زنبورداران جهت پیشبرد کار خود باشد و به جای این­که مدام در صدد یافتن راهی برای زیاد جلوه دادن محصول خود کند، از این طریق به علم زنبورداری نیز کمک شایانی کرده باشد.

 

 

بخش دوم: ارزش‌های اسلامی

 

مفهوم ارزش

ارزش‌ها غالبا به ایده‌هایی اطلاق می‌شوند که انسان‌ها درباره خوب و بد، مطلوب و نامطلوب دارند. در فرهنگ فلسفی ” لالاند” چهار مفهوم برای ارزش ارائه‌شده است، اول ارزش به‌عنوان چیزی که فرد یا گروهی به آن علاقه دارند. دوم چیزی که کم‌وبیش در میان عده‌ای موردتوجه و احترام است. سوم وقتی‌که فرد یا گروهی دررسیدن به هدف خود، ارضا می‌شوند. و چهارم از جنبه اقتصادی که ارزش کالا و عمل مطرح است. در تعریف فوق، بعد اول به درجه تعلق ارزشی، بعد دوم به ارزش ذاتی، بعد سوم ارزش کارکردی و بعد چهارم به ارزش مبادله‌ای ناظر است( محسنی، ۱۳۷۴: ۲۱۷). با توجه به کثرت تعاریف در مورد ارزش‌ها و به خاطر پرهیز از اطاله کلام مواردی از آن به شرح زیر تلخیص می‌گردد:
عکس مرتبط با اقتصاد

 

 

ارزش گاه در قالب یک هدف و گاه رسیدن به هدف و با بهاء دادن به یک مورد مطرح می‌شود. گونه‌های بسیاری از ارزش‌ها قابل‌شناسایی و تشخیص‌اند ازجمله ارزش‌های اقتصادی، اخلاقی، سیاسی، حقوقی، فرهنگی و دینی( سازگارا، ۱۳۷۷: ۱۰۵).

ارزش‌ها، نظام­هایی از نمادهایی هستند که در قالب ایده‌های انتزاعی اخلاقی مربوط به خوب و بد، مناسب و نامناسب، درست و نادرست سازمان‌دهی شده‌اند. این نمادهای اساسی مشترک عبارت‌اند از: زبان، تکنولوژی، عقیده، هنجار، ذخیره‌های علمی و …(فروزنده دهکردی و ملائی،۱۳۸۸: ۱۶۹).

ارزش‌های اجتماعی به مدل‌های کلی رفتار، احکام جمعی و هنجارهای کرداری که موردپذیرش عمومی و خواست جامعه قرار گرفته‌اند اطلاق می‌شوند. اگر نقش‌های اجتماعی را منشأ رفتارهای مورد انتظار از افراد بدانیم و هنجارها را معیارهای قطعی رفتار مردم، می‌توان ارزش‌ها را ضوابط اخلاقی، مرامی و بایدهایی دانست که در هر گروه اجتماعی موثر بوده و با شدت و ضعف رفتار گروه و اعضایش، یعنی آنچه را که انجام داده یا فرومی‌گذارند، تشکیل داده و برای گروه وحدت درونی ایجاد می‌کند(بابایی، ۱۳۷۲: ۲۶۵و۲۶۹).
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

 

در تعریف واژه ارزش باید چهار نکته را موردتوجه قرارداد: الف) کاربرد ارزش در مسائل اقتصادی ب) ارزش ذاتی و غیری ج ) نسبت دادن ارزش به اشیاء یا افراد د) ارزش اخلاقی، بر اساس نکته چهارم هر ارزش اخلاقی که موضوع آن رفتار انسانی یا مبدأ یا نتیجه یک فعل اختیاری باشد، موضوع نظام ارزشی است ( مصباح یزدی، ۱۳۷۶: ۱۴۰).

مبانی ارزش‌ها از دیدگاه اسلام و سایر مکاتب

در فلسفه ارزش‌ها، مکتب‌های مختلفی وجود دارد، که به لحاظ متفاوتی دسته‌بندی‌شده‌اند.
در بین دسته‌بندی‌هایی که برای مکتب‌های اخلاقی ارائه‌شده این دسته‌بندی به چشم می‌خورد، که نظریات ارزشی در ابتدا به دو بخش تقسیم می‌شوند( علی احمدی، ۱۳۸۳: ۳۰):
یکی نظریه‌ای که معتقد است مفاهیم ارزشی، حکایت از هیچ امر واقعی ندارد و اصلا از سنخ مفاهیم علمی و فلسفی نیستند.
دسته دیگر مکتب‌هایی که قائل‌اند مفاهیم ارزشی حکایت از یک نحو واقعیتی می‌کنند. این‌ها را هم می‌شود به دودسته کلی تقسیم کرد:

 

 

کسانی که می‌گویند مفاهیم ارزشی از طبیعت سرچشمه می‌گیرد و ریشه قواعد ارزشی را قوانین طبیعی تشکیل می‌دهد.

کسانی که معتقدند ریشه قواعد طبیعی از مافوق طبیعت است. بنابراین، طبق این نظر می‌توانیم ما همه مکتب‌های ارزشی را به سه دسته تقسیم کنیم:

۱٫ مکاتبی که معتقدند مطلقا مفاهیم ارزشی حکایت از هیچ واقعیتی نمی‌کنند.
۲٫ مکاتبی که معتقدند مفاهیم ارزشی از واقعیت‌هایی حکایت می‌کند که از طبیعت سرچشمه می‌گیرد.
۳٫ مکاتبی که معتقدند مفاهیم ارزشی از واقعیت‌هایی مافوق طبیعت سرچشمه می‌گیرد( فروزنده دهکردی و ملائی، ۱۳۸۸: ۱۶۹و۱۷۰).
پیرامون مبانی ارزش از دیدگاه اندیشمندان مسلمان شش عنصر قابل‌تحلیل است( علی محمدی، ۱۳۸۳: ۳۴و۳۵):
۱ – ملاک ارزش کار، تاثیر آن در کمال نفس انسان است.
۲- هر کاری که بیشترین تاثیر را در دور شدن انسان از خدا داشته باشد، پست‌ترین ارزش‌ها و بدترین رذیلت‌ها خواهد بود.
۳- هر کاری که بیشترین تاثیر را در بالاترین کمال انسان داشته باشد عالی‌ترین تاثیر را خواهد داشت.
۴- در بین دو قطب فوق‌الذکر اگر نقطه‌ای فرض شود که نسبتش متساوی به هر دو قطب باشد، ( یعنی نا تاثیری درحرکت انسان به‌سوی الله داشته باشد و نا تاثیری در دور کردن انسان از الله). اگر چنین فرض شود آن ” بی‌ارزش” است.
۵- ارزش‌های اخلاقی در طول هم تابع نیت است و هم تابع شکل کار. یعنی اصالتا ارزش، تابع نیت است، ولی چون هر نیتی با یک یا چند نوع از افعال سنخیت دارد، شکل آن و حجم آن و کمیت و کیفیت آن‌هم متناسب با آن نیت است، پس طبعا با آن‌ ها هم مناسبتی دارد.
۶- در اسلام برای ارزش‌ها، یک حدنصابی تعیین‌شده است.
ارزش‌ها ازنظر اسلامی به دودسته ارزش‌های ثابت یا ارزش‌های فطری و ارزش‌های نسبی یا ارزش‌های اکتسابی، محیطی تقسیم می‌شوند.

 

ویژگی‌های نظام ارزشی اسلامی

الف- دیدگاه علی احمدی(۱۳۸۳: ۱۱):

 

 

ارزش‌های هر جامعه همگون، مشترک هستند، اگرچه باارزش‌های جوامع دیگر ممکن است، متفاوت باشند.

ارزش‌ها با عواطف و احساسات همراه هستند، اگرچه خود از سنخ هست ها و بایدها هر دو می‌باشند.

ارزش‌ها ثابت و بادوام هستند، ولی ارزش‌های متغیر نیز وجود دارند. ارزش‌ها به قضاوت شخصی افراد وابسته نیستد، بلکه ناشی از قضاوت نوعی، وجدان اجتماعی، وجدان فردی( فطرت)، عرف، محیط و وحی الهی می‌باشند.

مراتب داشتن ارزش‌ها

ب- دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی( فروزنده دهکردی و جوکار، ۱۳۸۶، ص۴۳):
– فراگیری و شمول
ادعای ما این است نظام ارزشی اسلام، نظامی فراگیر، عام و شامل است. در مکاتب منفی رایج دنیا دایره ارزش‌ها تنگ و محدود است و عمدتا منحصر به ارزش‌های اخلاقی‌ای است که در محیط اجتماعی مطرح می‌شود.
– برخورداری از ارتباط و انسجام کافی
در نظام ارزشی اسلام، به خاطر تفکر سیستماتیک، بین اجزاء یک انسجام درونی وجود دارد، در بسیاری از مکاتب دنیا، متغیرهایی مانند پول، شهرت، کسب قدرت، سود، منفعت، کسب سهم، رفاه، علم داشتن، قهرمانی و… به‌عنوان ارزش تلقی می‌شود، درحالی‌که به‌صورت ذاتی بین آن‌ ها ارتباط و انسجام وجود ندارد.

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

از امام صادق علیه‌السلام نقل شده که فرمود: بر شما باد به دعا؛ زیرا با هیچ چیز مانند آن، به خدا نزدیک نمى‏شوید و دعا را براى هیچ حاجت کوچکى به خاطر کوچکى‏اش رها نکنید، زیرا آن کس که حاجتهاى بزرگ را بر آورده مى‏کند، حاجت‌هاى کوچک هم به دست اوست. (الهامی‌نیا؛ بی‌تا:۱/‌۶۲)

 

۲-۲-۱-۰۵ دعا سلاح مؤمن، ستون دین و روشنی بخش آسمان و زمین‌

پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله)‌ می‌فرماید: «الدُّعَاءُ سِلَاحُ الْمُؤْمِنِ وَ عَمُودُ الدِّینِ وَ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ».
دعا اسلحه مؤمن و ستون دین و روشنی بخش آسمان‌ها و زمین است. و فرمود: «أَ لَا أَدُلُّکُمْ عَلَى سِلَاحٍ یُنْجِیکُمْ مِنْ أَعْدَائِکُمْ وَ یُدِرُّ أَرْزَاقَکُمْ قَالُوا بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ تَدْعُونَ رَبَّکُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ فَإِنَّ سِلَاحَ الْمُؤْمِنِ الدُّعَاء». می‌خواهید که شما را به سلاحی رهبری کنم که شما را از دشمنان محفوظ نگه دارد، و روزیتان را فراوان سازد؟ گفتند:آری یا رسول الله، فرمود آفریدگار خود را شب و روز بخوان که سلاح مؤمن دعا است.
از حسین بن علی (ع) نیز روایت شده است که: «کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله یَرْفَعُ یَدَیْهِ إِذَا ابْتَهَلَ وَ دَعَا کَمَا یَسْتَطْعِمُ الْمِسْکِین‏». پیامبر (ص) به هنگام گرفتاری و ناراحتی دست به دعا بر میداشت و مانند مسکین و گرسنه‌ای که از کسی طعام بطلبد دعا‌ می‌کرد و از خدا مسالت‌ می‌نمود. (طبرسی؛‌۱۳۷۰:‌۲۶۸)

 

۲-۲-۱-۰۶ دعا، بازگشایی در رحمت‌

حضرت علی (ع)‌ می‌فرمایند: «الدُّعَاءُ‌ترسُ الْمُؤْمِنِ وَ مَتَى تُکْثِرْ قَرْعَ الْبَابِ یُفْتَحْ لَک». دعا سپر مؤمن است، اگر باب رحمت الهی را زیاد بکوبی (ونا امید نشوی، عاقبت) آن در، به رویت گشوده خواهد شد. (کلینی؛ ۱۳۶۲: ۲/۴۶۸)
آن حضرت در بیان دیگری‌ می‌فرماید:‌ «الدُّعاءُ مِفْتاحُ الرَّحْمَهِ»‌.دعا کلید (نزول) رحمت است. (مشکینی؛۱۴۲۴‌ق:۱۵۸)

 

۲-۲-۱-۰۷دعا کلید کامیابی و رستگاری

امیر المومنین علی (ع) فرموده است: «الدُّعَاءُ مَفَاتِیحُ النَّجَاحِ وَ مَقَالِیدُ الْفَلَاحِ» دعا کلید کامیابی و رستگاری است.(ری شهری؛ ۱۳۸۹: ۴/۱۶، ح ۵۷۴۶) و یا آن حضرت در حدیث دیگری‌ می‌فرمایند: دعا کلید رستگاری و چراغ موفقیت است.‌(همان؛ ح ۵۷۴۷)

 

۲-۲-۱-۰۸دعا، وسیله رفع قضاء حتمی‌

پیامبر اسلام فرمودند: قضاء را چیزی جز دعا بر نمی‌گرداند. (ری شهری؛ ۱۳۸۹: ۴/۱۸ ح ۵۷۶)
امام صادق (ع)‌ می‌فرماید:‌ «الدُّعَاءُ یَرُدُّ الْقَضَاءَ بَعْدَ مَا أُبْرِمَ إِبْرَاماً فَأَکْثِرُوا مِنَ الدُّعَاءِ فَإِنَّهُ مِفْتَاحُ کُلِّ رَحْمَهٍ وَ نَجَاحُ کُلِّ حَاجَهٍ وَ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَ اللَّهِ إِلَّا بِالدُّعَاءِ وَ لَیْسَ بَابٌ یُکْثَرُ قَرْعُهُ إِلَّا یُوشِکُ أَنْ یُفْتَحَ لِصَاحِبِه». دعا قضاء خداوند را پس از آنکه حتمی شده باشد بر‌ می‌گرداند، بسیار دعا کنید که دعا کلید همه رحمت‌ها و وسیله رسیدن به همه خواسته‌ها است و به فیوضات حق نتوان رسید مگر بوسیله دعا، هر دری که زیاد کوبیده شود بر روی انسان گشوده خواهد شد.‌(میر‌باقری؛ ۱۳۶۵:‌۲/۴)

 

۲-۲-۱-۰۹ دعا شفای دردها‌

امام صادق (ع) فرمود: «عَلَیْکَ بِالدُّعاءِ فَانَّ فیهِ شِفاءً مِنْ کُلِّ داءٍ». بر تو باد دعا کردن که وسیله شفاء هر دردی است.(ری شهری؛ ۱۳۸۹: ۴/۲۰ ح ۵۷۷۳)

 

۲-۲-۱-۰۱۰دعا، دفع بلا‌

پیامبر (ص) فرمودند: انواع بلاها ا با دعا برطرف کنید. (ری شهری؛ ۱۳۸۹: ۴/۲۰ ح ۵۷۷۵)
علی (ع) هم‌ می‌فرماید: «بِالدُّعاءِ یُسْتَدْفَعُ الْبَلاءُ».‌ بلا به سبب دعا دفع‌ می‌گردد. (خوانساری؛‌۱۳۶۶:‌۳/۲۵)
حضرت رضا (ع) نیز‌ می‌فرماید: «إِنَّ الدُّعَاءَ وَ الْبَلَاءَ لَیَتَرَافَقَانِ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَهِ إِنَّ الدُّعَاءَ لَیَرُدُّ الْبَلَاءَ وَ قَدْ أُبْرِمَ إِبْرَاما». همانا دعا و بلا تا روز قیامت با هم رفاقت‌ می‌کنند و دعا بر‌ می‌گرداند بلا را هنگامی که آن بلا به سختی ابرام شده است.(مصطفوی؛ بی‌تا:‌۴/۲۱۵)

 

۲-۲-۱-۰۱۱دعا، رهایی از خشم شیطان‌

على‌(علیه ‏السلام) فرمود: «اکْثِرِ الدُّعاءَ تَسْلَمْ مِنْ سَوْرَهِ الشَّیْطانِ». بسیار دعاکن، تا از خشم و غضب شیطان، سالم بمانى. (مجلسی؛ بی‌تا: ۷۵‌/‌۹)

 

۲-۲-۱-۰۱۲دعا، راهی برای رسیدن به مقام نزد خداوند‌

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

الکافی: عن میسر بن عبد العزیز عن ابی عبدالله (ع) قال لی: «یَا مُیَسِّرُ ادْعُ وَ لَا تَقُلْ إِنَّ الْأَمْرَ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ إِنَّ عِنْدَ اللَّهِ عز و جل مَنْزِلَهً لَا تُنَالُ إِلَّا بِمَسْأَلَهٍ». الکافی به نقل از میسر بن عبد العزیز: امام صادق (ع) به من فرمودند:‌ ای میسر دعا کن و مگو: کار از کار گذشته است (آنچه مقدر شده همان‌ می‌شود) همانا نزد خداوند عزوجل مقام و منزلتی است که جز با درخواست به دست نمی‌آید. (ری شهری؛ ۱۳۸۹: ۴/۱۷ ۵۷۵۵)
۲-۲-۱-۰۱۳دعا سلاح پیامبران است‌
امام رضا (ع) فرمود بر شما باد سلاح پیامبران، عرض شد سلاح پیامبران چیست‌؟ فرمود دعا (همان؛ ح ۵۷۶۵)

 

۲-۲-۱-۰۱۴ دعا مغز عبادت است‌

رسول مکرم اسلام فرمودند:« اَلدُّعا مُخْ الْعِبادَهِ.» دعا مغز عبادت است. (همان: ح ۵۷۳۷)

 

۲-۲-۱-۰۱۵دعا مخزن اجابت‌

قال الْصادِق‌ُ(ع): «‌اَلدُّعاءُ کَهْفُ اْلاِجابَهِ کَما اَنَّ الْسَحابَ کَهْفُ الْمَطَرِ‌» امام صادق (ع) فرمودند: دعا مخزن اجابت است، همچنان که ابر مخزن باران است. (همان؛ ح ۵۸۰۴)

 

۲-۲-۱-۰۱۶ دعا موثر در خدا شناسی‌

حضرت علی‌(ع)‌ می‌فرمایند: خدا شناس‌ترین انسان‌ها کسانی هستند که بیشتر از دیگران دست مسئلت‌ به سوی خدا دراز‌ می‌کند. (همان؛‌ح‌۵۷۵۱)
در حقیقت آن کسی که بیشتر از همه دعا‌ می‌کند و آن کسی که سئوال و طلب او از خدا بیشتر باشد خدا شناسیش قوی‌تر است، زیرا کسی که خدا را بشناسد‌ می‌داند که باید از او سئوال کند و نه از غیر او و‌ می‌داند که خداوند سئوال کردن از او را دوست دارد. (خوانساری؛‌۱۳۶۶:‌۲‌/‌۴۵۱)
و در یک کلام تأثیر ‌دعا بسیار زیاد است تا جایی که امام صادق (ع) اثر نفوذ دعا را از لبه سر نیزه بیشتر می‌داند. (کلینی؛‌۱۳۶۲:‌۲‌/‌۴۶۹)
بعد از بیان این تعابیر و ده‌ها تعبیر دیگر از دعا ازلسان مبارک معصوم (ع) و تشویق و‌ ترغیب به آن اهمیت موضوع دعا و سرلوحه قرار دادن آن در زندگی بشر بیشتر آشکار‌ می‌گردد. البته نباید فراموش کرد که عواملی مانند: گناه، ظلم، ناسازگاری درخواست با حکمت خداوند و…‌ بعنوان موانع اجابت دعا مطرح شده‌اند که انسان باید از آن موارد پرهیز نماید تا دعایش به هدف اجابت برسد، همچنین دعا آدابی دارد که بهتر است آن آداب قبل از طلب دعا به جا آورده شود.

 

۲-۲-۲‌۰ باید‌ها و نباید‌های طلب در دعا‌

در اینجا دو سئوال مطرح است که دارای اهمیت زیادی هستند:
الف- چه چیز باید در دعا از خدا طلب کنیم؟
ب- چه چیز نباید در دعا از خدا طلب کنیم؟
با سئوال اول آغاز‌ می‌کنیم که چه چیزهایی سزاوار است در دعا از خداوند طلب کنیم؟ دعا نیاز بنده درپیشگاه خداوند است، فقر و نیاز بنده هیچ حد و مرزی ندارد همان گونه که بی نیازی و قدرت و کرم پروردگار بی‌حد و مرز است و اجتماع این دو چیز نا متناهی سبب دعا‌ می‌شود با دعای بنده و عطای پروردگار گنجینه‌های قدرت کرم او پایان نمی‌پذیرد زیرا قدرت و بخشش و کرمش بی‌حد و مرز است. از طرفی نیاز و احتیاج و ضعف و خطا و اشتباه بنده نیز بی‌حد و مرز است. (آصفی؛ ۱۳۸۷: ۱۵۳)
با این مقدمه تلاش‌ می‌کنیم که بدانیم چه چیزهایی سزاوار طلب است که همان را از خداوند بخواهیم.

 

۲-۲-۲-۱‌۰ چه چیزهایی باید در دعا از خدا طلب کنیم؟

 

۲-۲-۲-۱-۰۱ صلوات بر محمد و آل محمد (ص)

مهم‌ترین نکته در دعا پس از حمد و سپاس خداوند متعال، صلوات بر محمد و آل محمد(ص) است زیرا پیامبر(ص) و اهل البیت او اولیاء امور مسلمانان محسوب‌ می‌شوند. صلوات بر محمدو آل محمد(ص) بخش وسیعی را از دعا به خود اختصاص‌ می‌دهد. در متون اسلامی تأکید و توصیه فراوانی بر این صلوات شده است و این کار دلیل مشخصی دارد زیرا خداوند متعال از ما‌ می‌خواهد که دعا را وسیله‌ای برای ارتباط خویش با اولیاء امورمان قرار دهیم و پایبند به این ریسمان محکم دوستی که خداوند آن را مایه محافظت مسلمانان قرار داده است ، باشیم. (آصفی؛ ۱۳۸۷: ۱۵۴)
صلوات از مهم‌ترین اسباب این ارتباط درونی است، زیرا حلقه‌های دوستی زیادی میان خداوند متعال و بندگانش کشیده شده است و دوستی رسول خدا‌(ص) و اهل بیتش از مهم‌ترین این حلقه‌هاست. دوستی رسول خدا(ص) در امتداد دوستی خداوند متعال قرار‌ می‌گیرد و دوستی اهل البیت در امتداد دوستی رسول خدا(ص) قرار‌ می‌گیرد (همان:‌۱۵۴) تأکید بر این دوستی و ریشه‌دار کردن آن در عمق جان تأکید بر دوستی خداوند است. در متون اسلامی سفارش بسیاری بر این نکته شده است.
در تایید ضرورت فرستادن صلوات بر محمد و ال محمد (ص) استشهاد‌ می‌نماییم به آیه شریفه ۵۶ از سوره احزاب که‌ می‌فرماید: ﴿ إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً﴾
خدا و فرشتگانش بر پیامبر درود مى‏فرستد اى کسانى که ایمان آورده‏اید، بر او درود فرستید و سلام گویید و کاملًا تسلیم (فرمان او) باشید.
همچنین از رسول گرامی اسلام (ص) روایت شده است که: «اَلصَلاهُ عَلَیَّ نُورٌ عَلَی الصِّراطِ‌‌» (هندی؛۹۷۵ق:ح۲۱۴۹) از رسول اکرم (ص) روایت شده است که: صلوات فرستادن بر من نوری است بر روی پل صراط… و نیز‌ می‌فرمایند: بخیل‌ترین افراد کسانی هستند که نام من نزد آنها برده شود اما بر من صلوات نفرستند. (همان:‌ح‌۲۱۴۴)‌
از امام باقر و امام صادق(علیهم‌ا‌السلام) روایت شده است که: «‌اَثْقَلُ ما یُوْضَعُ فِی الْمیزانِ یَوْمَ الْقِیامَهِ اَلصّلاهُ عَلی مُحَّمَدٍ وَ اَهْل بَیتِهِ». سنگین‌ترین چیزی که در روز قیامت در‌ ترازوی اعمال انسان گذاشته‌ می‌شود صلوات بر محمد(ص) و اهل بیت اوست.(مجلسی؛ بی‌تا:‌۷۱/۳۷۴).
در یکی از حکمت‌های نهج‌البلاغه هم از علی (ع) روایت شده است که: اگر در پیشگاه خداوند متعال نیازی داری اول با درخواست صلوات بر محمد‌(ص) شروع کن و سپس نیازت را بگو، خداوند بزرگوارتر است از این که دو درخواست از او شود، یکی از آنها را برآورده کند و دیگری را برآورده نکند.(نهج‌البلاغه، حکمت‌۳۶۱).
و نیز فرازهایی از دعای ۴۷ صحیفه سجادیه که از ادعیه ماثوره از لسان مبارک امام زین العابدین (ع) است، چنین بیان‌ می‌دارد:
(۵۰)پروردگارا بر محمد و آل محمد درود فرست، او که برگزیده و پسندیده و مکرم و مقرب درگاه توست. درودی که برترین درودها باشد و کامل‌ترین برکاتت را بر او نازل و پربارترین رحمت‌هایت را به او عطا فرما. (۵۱) پروردگارا بر محمد و آل محمد درود فرست، درودی پاک که هیچ درودی پاک‌تر از آن نباشد و درودی که فزاینده‌تر از آن موجود نباشد و درودی همراه با خشنودی که درودی بالاتر از آن نباشد (۵۲) پروردگارا بر محمد و آل او درود فرست، درودی که رضایت او و بالاتر از آن را تامین کند، و بر او درودی فرست که تو را راضی گرداند و از ضایت تو نسبت به پیامبر‌(ص) افزونتر باشد. و بر او درودی فرست که برای او جز به آن خشنود نمی‌گردی و جز او را شایسته آن نمی‌دانی. (۵۳) پروردگارا بر محمد و آل او درود فرست درودی که از رضوان تو بگذرد و استمرار آن همراه با بقای تو باشد و همان گونه که کلمات تو پایان ندارد بی‌پایان باشد.‌
(۵۴) پروردگارا بر محمد و آل او درود فرست، درودی که همه درودهای فرشتگان و انبیاء و رسولان و بندگان فرمانبردارت را هماهنگ سازد و مشتمل بر درودهای بندگان از جن و انس و اشخاص پذیرای دعوت تو باشد و جامع درودهای همه انواع مخلوقاتت باشد که آنها را خلق کرده‌ای. (۵۵) پروردگارا بر پیامبر و عترت او درود بفرست. درودی که بر همه درودهای گذشته و تازه احاطه داشته باشد و بر او و آل او درود فرست، درودی که مورد خشنودی تو و غیر تو باشد و منشاء درودهای دیگری شود که مجموع آنها چند برابر گردد و موجب شود در طول ایام این درودها به قدری زیاد شود که جز تو کسی نتواند آنها را بشمارد. (۵۶) پروردگارا بر پاکان از اهل البیت پیامبر‌(ص) درود فرست. همانها که برای امر خودت انتخابشان کردی و آنها را خزانه علم و نگهبانان دین خود قرار دادی و بعنوان جانشینان خود در زمین و حجت‌های خود بر بندگانت برگزیدی و با اراده خود آنان را از پلیدی و نا‌پاکی پاک ساختی و آنان را بعنوان وسیله به سوی خود و راهی به سوی بهشت برگزیدی.(الهی قمشه‌ای؛ ۱۳۸۴: ص۱۱۲ و۱۱۳)

 

۲-۲-۲-۱-۰۲ دعا برای مؤمنان

از مهم‌ترین و بزرگترین درخواست‌ها بعد از ستایش و حمد خداوند متعال و صلوات بر محمدو آل محمد(ص) دعا برای مؤمنین است. این دعا از مهم‌ترین ابعاد دعاست که فرد مسلمان را با امت اسلام در عمق تاریخ و بر روی زمین مرتبط‌ می‌کند همان گونه که صلوات بر محمد(ص) و آل او، انسان مؤمن را به ریسمان دوستی نازل شده از طرف خداوند مرتبط‌ می‌کند.
این ارتباطی که دعا میان فرد و ملت از یک طرف و میان فرد دیگر افرادی که با او در ارتباط هستند ایجاد ‌ می‌کند از بهترین انواع ارتباط است زیرا که این ارتباط از جانب خداوند متعال و در امتداد ارتباط با خدا صورت‌ می‌پذیرد و جز خدا کسی آن را نمی‌شناسد وآن همان لبیک گفتن به دعوت حق تعالی است. ‌(آصفی؛ ۱۳۸۷: ۱۵۶‌)
البته توصیه شده است که دعا را برای در گذشتگان از مؤمنان تعمیم دهید، این نوع از دعا برای تمامی مؤمنان حاضر و کسانی است که از جهت ایمان بر ما پیشی جسته‌اند. با این نوع دعا انسان مؤمن احساس یک نوع ارتباط قلبی و تاریخی و عملی و وحدت با دیگر مؤمنان دارد.
دعا در زندگی ما دارای دو بعد است: بعد اول آن که ما را به خداوند متعال متصل‌ می‌کند و بعد دوم که ما را به امت اسلامی مرتبط‌ می‌کند. یعنی کسانی که در اعماق تاریخ و بر روی زمین به خداوند متعال ایمان آورده‌اند.
و در متون اسلامی تأکیدات زیادی به این شکل از دعا شده آمده است که صاحب دعا به تعداد تمامی مؤمنانی که دعای خیر او شامل حالشان‌ می‌شود، اجر‌ می‌برد و هر مؤمنی که این دعا شامل حالش‌ می‌شود در روز قیامت در پیشگاه خداوند متعال برای او شفاعت‌ می‌کند. و این زمانی است که خداوند متعال به بندگان صالح خود اجازه شفاعت برای گناهکاران را‌ می‌دهد. (آصفی؛ ۱۳۸۷: ۱۵۷)
از امام صادق (ع) روایت شده است که: پیامبر اسلام(ص) فرمودند: هر مؤمنی که برای برادران و خواهران مؤمن خود دعا کند خداوند همان دعا را شامل حال خودش نیز‌ می‌کند از ابتدا و آغاز آفرینش تا به روز قیامت. بنده‌ای در قیامت به سوی آتش جهنم کشیده‌ می‌شود مردان و زنان مؤمن‌ می‌گویند: پروردگارا این همان فردی است که برای ما دعای خیر‌ می‌کرد شفاعت ما را شامل حال او بگردان، خداوند متعال شفاعت آنها را شامل حال آن فرد‌ می‌گرداند و نجات پیدا‌ می‌کند. (کلینی؛‌۱۳۶۲:‌۱/۵۳۵، طوسی؛۴۶۰ ق: ۲/۹۵، حر عاملی؛۱۱۰۴ق:/۱۱۵۱‌ح‌۸۸۸۹).
و از ابی‌عبد‌الله روایت شده است که: هر کس در روز ۲۵ بار بگوید: پروردگارا مردان و زنان مسلمان و مؤمن را بیامرز خداوند به تعداد تمامی مردان و زنان مؤمن که فوت کرده‌اند و نیز مردان و زنان مؤمن تا به روز قیامت برای او کار نیک ثبت‌ می‌کند و به تعداد آنها از گناهانش‌ می‌بخشد و درجات او را بلند‌ می‌گرداند. (صدوق؛۳۸۱ ق: ا ۸۸، حر عاملی؛ ۱۱۰۴ق:‌۴/۱۱۵۲‌ح‌۸۸۹۱).
از ابو‌الحسن اول علی (ع) روایت شده است که فرمودند: هر کسی برای برادران و خواهران مسلمان و مؤمن خود دعای خیر کند خداوند به ازای هر مؤمن فرشته‌ای را تعیین‌ می‌کند تا برای او دعا کنند.‌ (همان؛ ۴/۱۱۵۲ ح۸۸۹۳).
از ابو‌الحسن‌علی‌بن‌موسی‌الرضا‌(ع) روایت شده است: هر مؤمنی که برای برادران و خواهران مؤمن و مسلمان خود از مرده و زنده دعا کند خداوند به ازای هر مرد و زن مؤمن برای او کار نیک ثبت‌ می‌کند از زمانی که خلقت حضرت آدم (ع) تا فرا رسیدن قیامت. (همان؛۴/۱۱۵۲ ح۸۸۹۴).
اگر ما بخواهیم به نمونه‌هایی از عمومیت در دعا برای مؤمنین و مؤمنات استناد داشته باشیم‌ می‌توانیم به دو دعای ذیل که در مفاتیح الجنان مرحوم شیخ عباس قمی آمده است اشاره نماییم.
«اللَّهُمَّ أَغْنِ کُلَّ فَقِیرٍ اللَّهُمَّ أَشْبِعْ کُلَّ جَائِعٍ اللَّهُمَّ اکْسُ کُلَّ عُرْیَانٍ اللَّهُمَّ اقْضِ دَیْنَ کُلِّ مَدِینٍ اللَّهُمَّ فَرِّجْ عَنْ کُلِّ مَکْرُوبٍ اللَّهُمَّ رُدَّ کُلَّ غَرِیبٍ اللَّهُمَّ فُکَّ کُلَّ أَسِیرٍ اللَّهُمَّ أَصْلِحْ کُلَّ فَاسِدٍ مِنْ أُمُورِ الْمُسْلِمِینَ اللَّهُمَّ اشْفِ کُلَّ مَرِیضٍ اللَّهُمَّ سُدَّ فَقْرَنَا بِغِنَاکَ اللَّهُمَّ غَیِّرْ سُوءَ حَالِنَا بِحُسْنِ حَالِکَ اللَّهُمَّ اقْضِ عَنَّا الدَّیْنَ وَ أَغْنِنَا مِنَ الْفَقْرِ إِنَّکَ عَلَى کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌوَ صَلَّی اللهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرینَ.» (قمی؛ بی‌تا: ۳۶۷)
خدایا بی‌نیاز گردان هر فقیری را، خدایا سیر گردان هر گرسنه‌ای را، خدایا بپوشان هر برهنه‌ای را، خدایا بپرداز وام هر بدهکار، خدایا گشایش ده بر هر گرفتاری، خدایا برگردان هر آواره‌ای را، خدایا آزاد کن هر اسیری را، خدایا اصلاح کن هر فسادی را از امور مسلمانان، خدایا بهبودی ده هر بیماری را، خدایا بگیر رخنه‌ی نداری ما را به توانگری خود، خدایا تغییر ده بد حالی ما را به خوشحالی خودت، خدایا بپرداز وام ما را و بی نیاز کن ما را از فقر، زیرا تو بر هر چیزی توانایی داری، و درود فرست بر محمد و خاندان پاکش.
«اَللّهُمَ بِحّقِ هذا الدّعاءِ و تَفَضَّلْ عَلی فُقَراءِ اْلمُومِنینَ وَ الْمُؤمِناتِ بِالْغَنی وَ الْثَرْوَه، وَ عَلی مَرْضَی الْمُومِنینَ وَ الْمُؤمِناتِ بِالشِّفاءِ وَ الصَّحَهِ، وَ عَلی اَحْیاءِ الْمُؤمِنینَ وَ الْمُومِناتِ بِالّطُفِ وَ الْکَرامَهِ، وَ عَلی اَمْواتِ الْمُومِنینَ وَ الْمُْؤمِناتِ بالمغفره وَ الرَّحْمَهِ، وَ عَلی مُسافِریِ الْمُؤمِنینَ وَ الْمُومِناتِ بِالَّردِ اِلی اَوْطانِهمِ سالمِینَ غانِمینَ، بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرَّاحِمینَ،وَ صَلیَ اللهُ عَلی سَیِّدِنا مُحَّمدٍ خاتَمِ النَّبِیینَ وَ عِتْرَتَه الطّاهِرینَ وَ سَلَّمَ تَسْلیماً کَثیراً »(همان؛۱۵۵)
پروردگارا بر مردان و زنان مؤمن فقیر، بی‌نیازی و ثروت ببخش و تمامی مریضان مؤمن از زن و مرد را شفا و سلامتی عنایت کن و به مردان و زنان مؤمن زنده لطف و کرامت ببخش، و مردان و زنان مؤمن مرده را مغفرت و بخشش عطا کن. و تمامی مسافران مؤمن از زن و مرد را سالم و دست پر به وطنشان باز گردان به رحمت خود‌ ای رحم کننده‌ترین رحم کنندگان، و صلوات خداوند بر سرورمان محمد(ص) که آخرین پیامبران است و همچنین بر خاندان پاک او و به آنها فراوان سلام برسان.

 

۲-۲-۲-۱-۰۳ دعا برای حافظان مرزهای سرزمین‌های اسلامی

امام چهارم حضرت زین العابدین‌(ع) در فرازهایی از دعای ۲۷ صحیفه سجادیه سر حدات اسلامی و مرزداران سرزمین‌های اسلامی را چنین دعا می‌فرمایند: پروردگارا بر محمد(ص) و آل او درود و رحمت بفرست و به عزت خودت مرزهای مسلمانان را محافظت بفرما و مرزداران آن را به قدرت خود یاری کن و دستاوردهایشان را به نیروی خود فراوان گردان، پروردگارا بر محمد(ص) و آل او صلوات بفرست و اسلحه‌های آنها را تیز گردان و محدوده آنها را محافظت بفرما و صحنه کارزار آنها را بر دشمنان دشوار بگردان، و میان جمع آنها الفت و برادری برقرار کن و کار آنها را تدبیر کن و آنان را پیروز بگردان و آنها را با صبر یاری کن و چاره‌اندیشی را به آنها نشان بده. پروردگارا بر محمد(ص) و آل او صلوات بفرست آنچه را که نمی‌دانند به آنها بیاموز و آنچه را که نمی‌شناسند به آنها بشناسان و آنچه را که نمی‌بینند به آنها نشان بده.
و از آن جمله دعایی است که در فراز ۱۷ صحیفه سجادیه برای مجاهدان مسلمان عازم جهاد آمده است. با این عنوان که: پروردگارا هر مسلمانی که امر اسلام برای او دارای اهمیت است و اتحاد مشرکان بر علیه مسلمانان سبب نگرانی او‌ می‌شود و یا این که تلاش در راه جهاد دارد، و یا این که یک گرفتاری و یا مشکل سبب ممانعت او از این کارها‌ می‌شود، نام او را جزء عابدان بنویس و ثواب مجاهدان را برای او در نظر بگیر و او را در دین شهیدان و صالحان قرار ده.

 

 

گرگان

 

 

بالا

 

 

اوره

 

 

c75/43

 

 

d08/13

 

 

a25/54

 

 

a70/16

 

 

** در هر ستون کلیه اعدادی که دارای حداقل یک حرف مشترک هستند در سطح یک درصد در یک گروه آماری قرار دارند. * تمام وزنها بر حسب گرم در گلدان و ارتفاع ها بر حسب سانتی متر است.
۴-۱-۲- تعداد ساقه گل جالیز:
نتایج آنالیز واریانس داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی و موقعیت بذر و تیمار کود شیمیایی بر تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است، اما اثر برهم کنش دو گانه و سه گانه آنها بر تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک در صد معنی دار نشد( جدول شماره ۴-۱).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی بر روی تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۲ ) و بالاترین تعداد ساقه گل جالیز در بذرهای جمع آوری شده از ساوجبلاغ بدست آمد(۸۱/۹ عدد )، و بذر های جمع آوری شده از گرگان از نظر آماری در گروه دوم قرار گرفت(۲۵/۸ عدد).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر بذور واقع در موقعیت های مختلف سنبله گل جالیز بر تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۳) و بذور واقع در قسمت یک سوم پائین سنبله موجب بیشترین تعداد ساقه گل جالیز شد( ۱۶/۱۰ عدد)، کمترین تعداد ساقه گل جالیز از بذور واقع بر یک سوم بالائی سنبله گل جالیز بدست آمد(۰۲/۸ عدد).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۲۰) و بیشترین تعداد ساقه گل جالیز در تیمار سولفات آمونیوم بدست آمد( ۶۰/۹ عدد).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش موقعیت جغرافیائی گل جالیز× موقعیت بذر بر روی سنبله گل جالیز بر تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۵). بالاترین تعداد ساقه گل جالیز از منطقه ساوجبلاغ × قسمت پائین سنبله بدست آمد(۰۷/۱۱ عدد) و کمترین تعداد ساقه گل جالیز در تیمار گرگان× قسمت بالائی سنبله بدست آمد(۳۸/۷ عدد).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی× تیمار کود شیمیایی نیتروژنه بر تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول ۶-۴). بالاترین تعداد ساقه گل جالیز در موقعیت جغرافیائی ساوجبلاغ× کود فسفات آمونیوم و نیز موقعیت جغرافیائی ساوجبلاغ× نیترات آمونیوم( به ترتیب ۱۹/۱۰و ۰۵/۱۰ سانتی متر).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت بذر در روی سنبله× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک در صد معنی دار است و بالاترین تعداد ساقه گل جالیز به ترتیب در قسمت پائین سنبله× نیترات آمونیوم و قسمت پائین سنبله× سولفات آمونیوم مشاهده شد( به ترتیب ۶۶/۱۰و ۴۷/۱۰سانتی متر).
نتایج مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش سه گانه موقعیت جغرافیائی جمع آوری بذر× موقعیت بذر بر روی سنبله× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر صفت تعداد ساقه گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است (جدول شماره ۴-۸). بالاترین تعداد ساقه گل جالیز در تیمار ساوجبلاغ× قسمت پائین سنبله× کود اوره بدست آمد(۶۹/۱۱سانتی متر) کمترین تعداد ساقه گل جالیز نیز در تیمار موقعیت جغرافیائی گرگان× قسمت بالای سنبله × کود اوره مشاهده شد( ۹۸/۵سانتی متر).
نتایج تحقیق محمودی فر و جم نژاد( ۱۳۸۹) نیز نشان داد که کود اوره موجب کاهش وزن خشک گل جالیز در حضور میزبانهای سیب زمینی و گوجه فرنگی می شود.
ابو ایرماله (Abu- Irmaileh, 1994) نشان داد که مقدار زیاد نیتروژن افزوده شده به خاک سبب کاهش نمو گل جالیز مصری O.aegyptiaca و O.crenata می شود.
به نظر می رسد شرایط خاک از نظر pH ،درجه حرارت ، املاح و سایر عوامل برای بقا و حفظ قوه نامیه و جوانه زنی بذر گل جالیز در منطقه ساوجبلاغ مناسب تر است.
موسوی و شیمی هم معتقدند که کودهای نیتروژنه با تاثیر گذاردن بر pH خاک طول عمر بذر گل جالیز را در داخل خاک تحت تاثیر قرار میدهند و بدین ترتیب استفاده از کودهای شیمیایی نیتروژنه سبب کاهش طول عمر بذر گل جالیز و قابلیت جوانه زنی آن میشود.
۴-۱-۳- وزن ترگل جالیز:
نتایج آنالیز واریانس داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی و تیمار کود شیمیایی بر وزن تر گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است، اما اثر موقعیت جغرافیایی و نیز اثر برهم کنش دو گانه و سه گانه آنها بر وزن تر گل جالیز در سطح یک در صد معنی دار نشد( جدول شماره ۴-۱).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی بر روی وزن تر گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۲ )و بالاترین تعداد ساقه گل جالیز در بذرهای جمع آوری شده از ساوجبلاغ بدست آمد(۹۶/۴۶ گرم در گلدان )، و بذر های جمع آوری شده از گرگان از نظر آماری در گروه دوم قرار گرفت(۲۰/۴۲ گرم در گلدان).
به نظر می رسد بذر های جمع آوری شده از منطقه ساوجبلاغ در شرایط بهتری قرار داشته و وزن تر گل جالیز در این مناطق بیشتر بوده است.
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر بذور واقع در موقعیت های مختلف سنبله گل جالیز بر وزن تر گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۳) و بذور واقع در قسمت یک سوم میانی سنبله موجب بیشترین وزن تر گل جالیز شد ( ۵۰/۴۶ گرم در گلدان)، کمترین وزن تر گل جالیز از بذور واقع بر یک سوم پائینی سنبله گل جالیز بدست آمد(۰۰/۴۳).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن تر گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۲۰) و بیشترین وزن تر گل جالیز در تیمار نیترات آمونیوم بدست آمد( ۴۰/۴۹ گرم در گلدان) و کمترین وزن تر گل جالیز در تیمار اوره بدست آمد(۲۱/۴۰ گرم در گلدان).
عموم تحقیقات نشان داده است که گل جالیز از کود حاوی آمونیوم بهره بیشتری می برد و می تواند بهتر به میزبان متصل شود. نتایج محمودی فر و همکاران نیز موید این نتایج است.
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش متقابل موقعیت جغرافیائی گل جالیز× موقعیت بذر بر روی سنبله گل جالیز بر وزن تر گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۵). بالاترین وزن تر گل جالیز در تیمار ساوجبلاغ × قسمت میانی سنبله بدست آمد(۷۰/۴۸ گرم در گلدان) و کمترین وزن تر گل جالیز در تیمار گرگان× قسمت پایینی سنبله بدست آمد(۲۴/۳۹ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی× تیمار کود شیمیایی نیتروژنه بر وزن تر گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۶). بالاترین وزن تر گل جالیز در موقعیت جغرافیائی ساوجبلاغ× کود نیترات آمونیوم و نیز موقعیت جغرافیائی ساوجبلاغ× سولفات آمونیوم( به ترتیب ۵۵/۵۳و ۶۷/۵۰ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت بذر در روی سنبله× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن تر گل جالیز در سطح یک در صد معنی دار است (جدول شماره ۴-۷ )و بالاترین وزن تر گل جالیز به ترتیب در قسمت میانی سنبله× نیترات آمونیوم و قسمت بالایی سنبله× نیترات آمونیوم مشاهده شد( به ترتیب ۴۷/۵۱و ۵۰/۴۹ گرم در گلدان).
نتایج مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش سه گانه موقعیت جغرافیائی جمع آوری بذر× موقعیت بذر بر روی سنبله× تیمار کود شیمیایی نیتروژنه بر صفت وزن تر گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است(جدول شماره ۶-۸). بالاترین وزن تر گل جالیز در تیمار ساوجبلاغ× قسمت میانی سنبله× کود نیترات آمونیوم بدست آمد(۷۸/۵۵ گرم در گلدان) کمترین وزن تر گل جالیز نیز در تیمار موقعیت جغرافیائی گرگان× قسمت پایینی سنبله × کود فسفات آمونیوم مشاهده شد( ۴۶/۳۴ گرم در گلدان).
بیگدلی و همکاران(۱۳۷۴) با بررسی ترکیبات سنتزی متفاوت محرک جوانه زنی گل جالیز، نتیجه گرفتند که ترشحات گیاهان میزبان اثرات گوناگونی بر قابلیت جوانه زنی و رویش گل جالیز دارند و کودهای نیتروژنه سبب تغییر غلظت ترشحات گیاهان میزبان در محیطهای خاک شده و بدین ترتیب میزان جوانه زنی گل جالیز تحت تاثیر قرار می گیرد.
ابو ایرماله (Abu- Irmaileh, 1994) نشان داد که مقدار زیاد نیتروژن افزوده شده به خاک سبب کاهش نمو گل جالیز مصری O.aegyptiaca و O.crenata می شود.
بابائی و همکاران(۱۳۸۹) با بررسی چند نوع کود شیمیائی در کاهش خسارت گل جالیز به میزبان گوجه فرنگی، کودهای نیترات آمونیوم، فسفات آمونیوم و سولفات آمونیوم در سال های ۱۳۸۷ و ۱۳۸۸ بررسی کردند. نتایج نشان داد که تیمارهای سولفات آمونیوم و سولفات آمونیوم بهترین عملکرد گوجه فرنگی و کاهش رشد گل جالیز را در پی دارد
نتایج تحقیق وجوهی و جم نژاد ۱۳۸۹نشان داد که اثر نوع کود شیمیایی بر وزن تر گیاه انگل در سطح یک درصد معنی دار است. بالاترین وزن تر گیاه انگل در تیمار شاهد حاصل شد و کمترین آنها در تیمار اوره مشاهده شد.
۴-۱-۴– وزن خشک گل جالیز:
نتایج آنالیز واریانس داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی و موقعیت بذر و تیمار کود شیمیایی بر وزن خشک گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است، اما اثر برهم کنش دو گانه و سه گانه آنها بر وزن خشک گل جالیز در سطح یک در صد معنی دار نشد( جدول شماره ۴-۱).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی بر روی وزن خشک گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۲)و بالاترین وزن خشک گل جالیز در بذرهای جمع آوری شده از ساوجبلاغ بدست آمد(۸۰/۱۰ گرم در گلدان )، و بذر های جمع آوری شده از گرگان از نظر آماری در گروه دوم قرار گرفت(۷۰/۹ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر بذور واقع در موقعیت های مختلف سنبله گل جالیز بر وزن خشک گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۳) و بذور واقع در قسمت یک سوم پائین سنبله موجب بیشترین وزن خشک گل جالیز شد( ۷۸/۱۰ گرم در گلدان)، کمترین وزن خشک گل جالیز از بذور واقع بر یک سوم بالائی سنبله گل جالیز بدست آمد(۶۶/۹ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن خشک گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۲۰) و بیشترین وزن خشک گل جالیز در تیمار نیترات آمونیوم بدست آمد( ۳۶/۱۱ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش متقابل موقعیت جغرافیائی گل جالیز× موقعیت بذر بر روی سنبله گل جالیز بروزن خشک گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۵). بالاترین وزن خشک گل جالیز در تیمار ساوجبلاغ × قسمت پائین سنبله بدست آمد(۸۳/۱۱ گرم در گلدان) و کمترین وزن خشک گل جالیز در تیمار گرگان× قسمت بالائی سنبله بدست آمد(۴۷/۹ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی× تیمار کود شیمیایی نیتروژنه بر وزن خشک گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۶). بالاترین وزن خشک گل جالیز در موقعیت جغرافیائی ساوجبلاغ× کود نیترات آمونیوم بدست آمد( ۳۱/۱۲ گرم در گلدان)
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت بذر در روی سنبله× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن خشک گل جالیز در سطح یک در صد معنی دار است( جدول شماره ۴-۷) و بالاترین وزن خشک گل جالیز به ترتیب در قسمت پائین سنبله× نیترات آمونیوم و قسمت میانی سنبله× نیترات آمونیوم مشاهده شد( به ترتیب ۷۴/۱۱و ۵۱/۱۱ گرم در گلدان).
نتایج مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش سه گانه موقعیت جغرافیائی جمع آوری بذر× موقعیت بذر بر روی سنبله× تیمار کود شیمیایی نیتروژنه بر صفت وزن خشک گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار است(جدول شماره ۴-۸). بالاترین وزن خشک گل جالیز در تیمار ساوجبلاغ× قسمت پائین سنبله× کود نیترات آمونیوم بدست آمد(۶۲/۱۳ گرم در گلدان) کمترین تعداد ساقه گل جالیز نیز در تیمار موقعیت جغرافیائی گرگان× قسمت بالای سنبله × کود اوره مشاهده شد( ۹۰/۷ گرم در گلدان).
نتایج بررسی وجوهی و جم نژاد(۱۳۸۹) نشان داد که اثر نوع کود شیمیایی بر وزن خشک ساقه گیاه آفتابگردان در سطح یک در صد معنی دار است و بالاترین وزن خشک ساقه آفتابگردان در تیمار کود اوره حاصل شد و کمترین آنها در تیمار شاهد مشاهده شد. با توجه به اینکه وزن خشک گل جالیز در تیمار کود شیمیائی اوره در کمترین میزان در بین کل تیمارهای کود شیمیائی بوده است، می توان چنین نتیجه گیری کرد که کاهش رشد گل جالیز در اثر این نوع کود شیمیائی سبب افزایش رشد و نمو آفتابگردان شده است.
بابائی و همکاران(۱۳۸۹) با بررسی چند نوع کود شیمیائی در کاهش خسارت گل جالیز به میزبان گوجه فرنگی، کودهای نیترات آمونیوم، فسفات آمونیوم و سولفات آمونیوم در سال های ۱۳۸۷ و ۱۳۸۸ بررسی کردند. نتایج نشان داد که تیمارهای سولفات آمونیوم وفسفات آمونیوم بهترین عملکرد گوجه فرنگی و کاهش رشد گل جالیز را در پی دارد.
۴-۱-۵– وزن تر برگ آفتابگردان:
نتایج آنالیز واریانس داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی و موقعیت بذر و تیمار کود شیمیائی و نیز اثر برهمکنش دوگانه موقعیت بذر روی سنبله ×کود شیمیایی بر وزن تر برگ در سطح یک درصد معنی دار است، اما اثر برهم کنش دو گانه و سه گانه آنها بر وزن تر برگ آفتابگردان در سطح یک در صد معنی دار نشد( جدول شماره ۴-۱).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی بر روی وزن تر برگ در سطح یک درصد معنی دار نیست( جدول شماره ۴-۲). این نتایج نشان میدهد که بذر های جمع آوری شده از دو منطقه جغرافیائی توان پارازیته کردن مشابهی داشته اند و به عبارت دیگر موقعیت جغرافیائی تشکیل بذر نقش موثری در کاهش رشد و نمو گیاه میزبان ندارد و بذور گل جالیز از هر منطقه ای که باشد به میزان همانندی سبب کاهش رشد و نمو میزبان می شود.
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر بذور واقع در موقعیت های مختلف سنبله گل جالیز بر وزن تر برگ آفتابگردان در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۳) و بذور واقع در قسمت یک سوم بالایی سنبله موجب بیشترین وزن تر برگ شد( ۳۵/۱۶۶ گرم در گلدان)، کمترین وزن تر برگ از بذور واقع بر یک سوم پایینی سنبله گل جالیز بدست آمد(۷۵/۱۰۴ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن تر برگ در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۲۰) و بیشترین وزن تر برگ در تیمار فسفات آمونیوم بدست آمد( ۹۷/۱۴۴ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش متقابل موقعیت جغرافیائی گل جالیز× موقعیت بذر بر روی سنبله گل جالیز بر وزن تر برگ در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۵). بالاترین وزن تر برگ در تیمار گرگان × قسمت بالای سنبله بدست آمد(۳۸/۱۷۴ گرم در گلدان) و کمترین وزن تر برگ در تیمار ساوجبلاغ × قسمت پایینی سنبله بدست آمد(۶۵/۹۹ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن تر برگ آفتابگردان در سطح یک درصد معنی دار است( جدول ۴-۶). بالاترین وزن تر برگ در موقعیت جغرافیائی گرگان× کود سولفات آمونیوم و نیز موقعیت جغرافیائی گرگان × نیترات پتاسیم( به ترتیب ۹۸/۱۵۱ و ۵۸/۱۵۱ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت بذر در روی سنبله× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن تر برگ در سطح یک در صد معنی دار است (جدول شماره ۴-۷)و بالاترین وزن تر برگ در قسمت بالای سنبله× نیترات پتاسیم مشاهده شد( ۵۷/۱۸۴ گرم در گلدان).
نتایج مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش سه گانه موقعیت جغرافیائی جمع آوری بذر× موقعیت بذر بر روی سنبله× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر صفت وزن تر برگ در سطح یک درصد معنی دار است(جدول شماره ۴-۸). بالاترین وزن تر برگ در تیمار گرگان× قسمت بالایی سنبله× کود نیترات پتاسیم بدست آمد(۴۷/۱۹۳ گرم در گلدان) کمترین وزن تر برگ تیمار موقعیت جغرافیائی ساوجبلاغ× قسمت پایین سنبله × کود نیترات پتاسیم مشاهده شد( ۶۰/۷۴ گرم در گلدان).
نتایج بررسی وجوهی و جم نژاد(۱۳۸۹) نشان داد که اثر نوع کود شیمیایی در سطح یک درصد بر صفت تعداد برگ آفتابگردان معنی دار نیست اما نتایج مقایسه میانگین داده های حاصل از این آزمایش نشان داد که اثر نوع کود شیمیایی بر تعداد برگ آفتابگردان در سطح یک درصد معنی دار است و بیشترین تعداد برگ آفتابگردان در تیمار کود اوره حاصل شد و کمترین تعداد در تیمار شاهد مشاهده شد. این نتایج بیانگر آن است که کود اوره احتمالاً تاثیر مثبتی بر تعداد برگ گیاه آفتابگردان داشته است و نیترات پتاسیم دارای کمترین اثر بر این صفت بوده است.
نتایج تحقیق وجوهی و جم نژاد ( ۱۳۸۹) نشان داد که اثر نوع کود شیمیایی در سطح یک درصد بر صفت وزن خشک برگ آفتابگردان معنی دار است. بالاترین وزن خشک برگ آفتابگردان در تیمار کود اوره حاصل شد و کمترین آنها در تیمار شاهد مشاهده شد.
۴-۱-۶– وزن خشک برگ آفتابگردان:
نتایج آنالیز واریانس داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی و موقعیت بذر روی سنبله و نیز اثر دوگانه موقعیت بذر روی سنبله ×کود شیمیایی بر وزن خشک برگ آفتابگردان در سطح یک درصد معنی دار است، اما اثر سایر برهم کنش دو گانه و سه گانه آنها بر وزن خشک برگ آفتابگردان در سطح یک در صد معنی دار نشد( جدول شماره ۴-۱).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی بر روی وزن خشک برگ در سطح یک درصد معنی دار نیست( جدول شماره ۴-۲)و بالاترین وزن تر برگ در بذرهای جمع آوری شده از ساوجبلاغ بدست آمد(۱۱/۵۶گرم در گلدان)، و بذر های جمع آوری شده از گرگان از نظر آماری در گروه دوم قرار گرفت(۸۸/۵۵ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر بذور واقع در موقعیت های مختلف سنبله گل جالیز بر وزن خشک برگ آفتابگردان در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۳) و بذور واقع در قسمت یک سوم میانی سنبله موجب بیشترین وزن خشک برگ شد( ۷۱/۶۷ گرم در گلدان)، کمترین وزن خشک برگ از بذور واقع بر یک سوم پایینی سنبله گل جالیز بدست آمد(۶۳/۴۳ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن خشک برگ در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۲۰) و بیشترین وزن تر برگ در تیمار نیترات پتاسیم بدست آمد( ۸۰/۸۴ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش متقابل موقعیت جغرافیائی گل جالیز× موقعیت بذر بر روی سنبله گل جالیز بر وزن خشک برگ در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۵). بالاترین وزن تر برگ در تیمار ساوجبلاغ × قسمت میانی سنبله بدست آمد(۵۹/۶۸گرم در گلدان) و کمترین وزن خشک برگ در تیمار گرگان × قسمت پایینی سنبله بدست آمد(۱۲/۴۳گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن خشک برگ آفتابگردان در سطح یک درصد معنی دار است( جدول شماره ۴-۶). بالاترین وزن خشک برگ در موقعیت جغرافیائی ساوجبلاغ × کود نیترات پتاسیم و نیز موقعیت جغرافیائی گرگان × نیترات پتاسیم( به ترتیب ۰۷/۸۶ و۵۳/۸۳ گرم در گلدان).
مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر موقعیت بذر در روی سنبله× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر وزن خشک برگ در سطح یک در صد معنی دار است (جدول شماره ۴-۷) و بالاترین وزن خشک برگ در قسمت میانی سنبله× نیترات پتاسیم مشاهده شد( ۷۴/۱۰۲ گرم در گلدان).
نتایج مقایسه میانگین داده ها نشان داد که اثر برهم کنش سه گانه موقعیت جغرافیائی جمع آوری بذر× موقعیت بذر بر روی سنبله× تیمار کود شیمیائی نیتروژنه بر صفت وزن خشک برگ در سطح یک درصد معنی دار است(جدول شماره ۴-۸). بالاترین وزن خشک برگ در تیمار ساوجبلاغ × قسمت میانی سنبله× کود نیترات پتاسیم بدست آمد(۴۸/۱۰۵گرم در گلدان) کمترین وزن خشک برگ تیمار موقعیت جغرافیائی گرگان × قسمت پایین سنبله × کود اوره مشاهده شد( ۰۰/۲۳ گرم در گلدان).
نتایج بررسی وجوهی و جم نژاد(۱۳۸۹) نشان داد که اثر نوع کود شیمیایی در سطح یک درصد بر صفت تعداد برگ آفتابگردان معنی دار نیست اما نتایج مقایسه میانگین داده های حاصل از این آزمایش نشان داد که اثر نوع کود شیمیایی بر تعداد برگ آفتابگردان در سطح یک درصد معنی دار است و بیشترین تعداد برگ آفتابگردان در تیمار کود اوره حاصل شد و کمترین تعداد در تیمار شاهد مشاهده شد. این نتایج بیانگر آن است که کود اوره احتمالاً تاثیر مثبتی بر تعداد برگ گیاه آفتابگردان داشته است و نیترات پتاسیم دارای کمترین اثر بر این صفت بوده است.
نتایج تحقیق وجوهی و جم نژاد ( ۱۳۸۹) نشان داد که اثر نوع کود شیمیایی در سطح یک درصد بر صفت وزن خشک برگ آفتابگردان معنی دار است. بالاترین وزن خشک برگ آفتابگردان در تیمار کود اوره حاصل شد و کمترین آنها در تیمار شاهد مشاهده شد.
۴-۱-۷– وزن تر ساقه آفتابگردان:
نتایج آنالیز واریانس داده ها نشان داد که اثر موقعیت جغرافیائی و موقعیت بذر روی سنبله و نیز اثر دوگانه موقعیت بذر روی سنبله×کود شیمیایی بر وزن تر ساقه آفتابگردان در سطح یک درصد معنی دار است، اما اثر برهم کنش دو گانه و سه گانه آنها بر وزن تر ساقه آفتابگردان در سطح یک در صد معنی دار نشد( جدول شماره ۴-۱).

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.