پیامبر اکرم e در خطبه‌ی شعبانیه فرمود: «وَارجِعُوا اِلَیهِ اَیدِیکُم بِالدُّعَاء فِی اُوقَاتِ صَلواتِکُم، فَاِنَّهَا اَفضَلَ السَّاعَات یَنظُرُ الله تَعَالَی فِیهَا بِالرَحمَهِ الَی عِبَادِهِ[۸۰]؛ هنگام نماز دست‌ها را به دعا بلند کنید که بهترین لحظاتی که خدا با رحمت به بندگانش می‌نگرد این لحظات است که اگر کسی خدا را مناجات کرد او هم جوابش را می‌دهد.»

 

۲) هنگام نزول باران و وزش باد

امام صادقu می‌فرماید: «ثَلاثُ اوقَاتُ لا یَحجُبُ فِیهَا الدُّعاء عَن‌الله: فِی اثرِ مَکتُوبَه، وَ عِندَ نُزولِ بِالقَطرِ وَ ظُهورِ مُعجزه الله فِی اَرضِهِ؛[۸۱] در سه وقت بین دعا و خدا، حجاب و مانعی نیست (قبول می‌شود): بعد از نماز واجب و هنگام بارش باران و هنگام پدید آمدن معجزه‌ی الهی در زمین.»
امام صادق u می‌فرماید: «اُطلُبوا لِلدُّعَاء اَربَعَ سَاعَات عِندَ هبوبِ الرِّیَاح وَ زوالِ الافیاء وَ نُزولِ القطر وَ اَوَّل قَطرِهِ مِن دَمِ القَتِیل ِالمُومِن فَأِن اَبوابَ السَّمَاء تَفتِحُ عِندَ هِذِهِ الاَشِیَاء؛[۸۲] برای دعا چهار زمان بجویید: هنگام وزیدن بادها و از بین رفتن سایه‌ها (قبل از غروب) و هنگام بارش باران و هم‌زمان با غلتیدن اولین قطره‌ای خون شهید مومن، زیرا در این اوقات، درهای آسمان گشوده می‌شود. دعا مستجاب می‌گردد.»

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

۳) هنگام سحر

رسول اکرم e: «خَیِر وَقتِ دَعوَتُم الله فِیهِ الاَسحَار وَ هَذِهِ الایَه فِی قُول یَعقُوب سَوفَ اَستَغفِر لَکُم رَبِّی وَ قَالَ: اخِرُهُم الَی السَحَر[۸۳]؛ پیامبر اسلام e فرمود: بهترین وقتی که می‌توانید در آن خدای عزوجل را بخوانید، سحر است» و این آیه را که گفتار حضرت یعقوبu خطاب به فرزندانش است، تلاوت فرمود: «سوف استغفرلکم ربّی؛[۸۴] بزودی برای شما از پروردگار خود آمرزش می‌خواهم»، سپس دعا کردن برای آن‌ ها را تا وقت سحر به تأخیر انداخت.»[۸۵] سوره‌ی آل‌عمران آیه ۱۷ «والمستغفرین بالسحار» و سوره‌ی ذاریات آیه ۱۸ «و بالاسحار هم یستغفرون» این قول را تأیید می‌کند.

 

۴) شب و روز جمعه

امام باقر u می‌فرماید:« اِنَّ اللهَ تَعَالی لِیُنَادِی کُل لَیلَه جُمعه مِن فَوق عَرشِهِ مِن اَوَّلِ اللَیل آخِرِهِ الا عَبدِ مُؤمِن …قَبلَ طُلُوعِ الفَجر فَاعَافِیَه الا عَبدِ مُؤمِن مَحبُوس مَغمُوم …، قَالَ: فَلا یَزالُ یُنَادی بِهَذا حَتَّی یَطلَعِ الفَجر[۸۶] خداوند متعال، در هر شب جمعه از بالای عرش از اول تا آخر شب ندا می‌دهد که آیا بنده‌ی مؤمنی برای دین یا دنیای خود مرا می‌خواند، تا او را اجابت کنم، و آیا بنده‌ی مؤمنی هست که قبل از طلوع فجر از گناهانش توبه کند تا توبه او را قبول کنم و آیا بنده‌ی مومنی هست که رزق او مقدر شده باشد پس قبل از طلوع فجر از من طلب زیادی روزی کند تا روزی او را زیاد کنم و بنده‌ی مؤمن بیماری که از قبل از طلوع فجر از من طلب شفا کند تا او را عافیت بخشم و بنده‌ی مؤمن زندانی که غم دارد، پس آزادی خود را قبل از طلوع فجر از من بخواهد و آیا بنده‌ی مؤمن مظلومی هست که قبل از طلوع فجر از من بخواهد تا او را یاری کنم. آن‌گاه حضرت باقر uفرمود: این ندا تا طلوع فجر ادامه دارد.»
هنگامی که فرزندان حضرت یعقوب از آن حضرت طلب آمرزش کردند آن حضرت استغفار برای فرزندانش را به تأخیر انداخت و انتظار فرارسیدن شب جمعه بود. زیرا دعا در این شب زودتر مستجاب می‌شود.[۸۷]
از پیامبر اکرم e نقل شده: انَّ یَومُ الجُمعَه سَیّدِالاَیَّام وَ اَعظَمَهَا عِندَاللهِ تَعَالی وَ اَعظَمَ مِن یَومِ الفِطرَه وَ یَومِ الاضحَی وَ فِیهِ خَمسِ خِصَال: خَلَقَ‌اللهُ فِیهِ آدم وَ اَهبَطَ فِیهِ آدم اِلی الاَرضِ وَ فِیهِ توفّی الله آدم وَ فِیهِ سَاعَه لا یَسئلُ‌اللهُ تَعالی فِیهَا اَحدَ شَیئاً اِلا َّاعطاهُ مَا لَم یَسئل حَرامَاً….[۸۸]
به درستی که روز جمعه سیّد ایام و بزرگ‌ترین روزها نزد خداوند متعال است و بزرگ‌تر از روز عید فطر و عید قربان است، و برای آن پنج خصلت وارد شده است: در این روز خدا آدم u را خلق کرد و در این روز آدم u به زمین فرود آمد و در این روز آدم u وفات یافت و در این روز، ساعتی است که در آن هر چه بنده از خدا بخواهد، به او عطا می‌شود تا زمانی که درخواست حرام نکرده باشد.
زمان‌های متعددی برای اجابت دعا ذکر شده، از جمله هنگام اذان و هنگام ظهر و اولین ساعات ظهر روز جمعه و در ثلث آخر شب و بعد از سجده‌ای که به دنبال نماز مغرب انجام بگیرد و هنگام خشوع قلب و هنگام جاری شدن اشک و قبل از ظهر، در همه‌ی روزها و ماه‌های حرام و شب‌های قدر و روزهای قدر و روز ولادت رسول اکرم e و شب و روز مبعث و شب وروز عرفه و شب‌های عید غدیر و فطر و روزهای این اعیاد سه گانه و شب نیمه شعبان.[۸۹]

 

مکان‌های دعا

هر چند براساس اطلاق ادله‌ی دعا، انسان می‌تواند هر کجا بخواهد دعا کند و برای استجابت دعا، مکان خاصی شرط نشده؛ اما برحسب ادله‌ی دیگر، مکان‌های خاص هم‌چون زمان‌های خاص، در اجابت دعا، تأثیر بسزایی دارد. برخی از این اماکن عبارتند از:
۱- حرم و کعبه؛
۲- عرفات و مشعرالحرام؛
۳- حرم امام حسینu؛
۴- مساجد؛

 

۱- حرم و کعبه

از امام رضاu روایت شده که : «مَا وَقَفَ اَحَدَ بِتِلک الجِبَال الا استجیبَ لَهُ فَأمَّا المُومِنَونَ فَیستَجَاب لَهُم فِی اخرتِهِم وَ اَمَّاالکُفَار فَیستجاب لَهُم فِی دُنیاهُم؛[۹۰] کسی بر این کوه‌ها (مکه) نایستاد، مگر این که دعای او را اجابت کردیم اما استجابت دعای کفار را در دنیایشان قرار دادیم.»

 

۲) عرفات و مشعرالحرام

از معصوم u: روایت شده: «اِنّ َمِن الذُّنُوبِ مَا لا یَغفِرُالّا بِعرَفِهِ وَالمَشعَرِ الحَرام…؛ بعضی از گناهان آمرزیده نمی‌شود، مگر در عرفه و مشعر…»[۹۱]
و در خبر است که: «ِانَّ اللهَ سُبحَانَهُ وَ تَعَالَی یَقُول لِلمَلائِکَه فِی ذلِکَ الیَوم: یَا مَلائِکتِی الا تَرَونَ الی عِبَادِی وَ اَمائی جَاء وَ امن اَطرافَ البِلاد شَعثاء غَیراء اَتدرُونَ مَا یَسَئلونَ؟ فیقولون: رَبَّنا اِنَّهُم یَسئَلُونَکَ المَغفِره فَیَقُول اشهُدوا انِّی قَد غَفَرَت لَهُم؛[۹۲] خدای تعالی به ملائکه در این روز می‌فرماید: ای فرشتگان من، این بندگان من و کنیزان من که از شهرها و سرزمین‌های دور پراکنده و غبارآلود می‌آیند، آیا می‌دانید چه می‌خواهند؟. فرشتگان می‌گویند! بار خدایا! این‌ها طلب آمرزش گناهان می‌کنند. پس خدای تعالی می‌فرماید: شاهد و گواه باشید که من همه آن‌ ها را آمرزیدم.»

 

۳) حرم امام حسینu

در روایت است که خداوند، در عوض شهادت امام حسینu چهار خصلت به آن حضرت عطا کرده است: «جَعَلَ الشُّفَاء فِی تُربَتِهِ وَ اِجَابه الدُّعاء تَحتَ قبَّتِهِ وَ الائمَه مِن ذُریَّتِهِ وَ اِن …؛[۹۳] شفا را در تربتش نهاد و مستجاب شدن دعا را زیر گنبدش، و مقرر کرد که امامان علیهم‌السلام از ذریه‌اش باشند و روزهای زیارتی زائرانش، جزء عمرشان به شمار نیاید.»
روایت شده که روزی امام صادقu بیمار شد. به کسانی که اطراف ایشان بودند، دستور داد مزد کسی را بدهند تا برود و در کنار قبر امام حسینu برای شفای ایشان دعا کند. یکی از دوستان حضرت این مأموریت را پذیرفت و به راه افتاد؛ نزدیک در، به یکی از دوستانش برخورد و جریان را بیان کرد و گفت: من می‌روم، ولی در این فکرم که هم امام حسینuو هم حضرت صادق u امامان واجب‌الطاعه هستند چرا باید نزد قبر آن امام رفت؟ آن مرد پیش امام صادق u آمد و ماجرا را گفت. حضرت فرمود: آری همین‌طور است، هر دو واجب‌‌الطاعه هستیم ولی او نمی‌داند که خدا در زمین در جاهای ویژه‌ای دعا را مستجاب می‌کند و زیر قبه‌ی امام حسینu از همان جاهاست.[۹۴]

 

۴) مساجد

از امام صادق uروایت شده که فرمودند: «کَانَ اَبِی اِذَا طَلَبَ الحَاجَه طَلَبِهَا عِندَ زِوَال الشَّمس فَاِذَا اَرادَ ذَلِکَ قَدَمَ شَیئاً فَتَصَّدَّق بِهِ وَ شَمَّ شَیئاً مِنَ الطِیبِ وَ راحِ الی المَسجد وَ دَعا فِی حَاجَتِهِ بِمَا شاء؛[۹۵] پدرم امام باقرu هر گاه حاجتی داشت آن را هنگام ظهر از خدا درخواست می‌کرد و هرگاه چنین منظوری داشت در آغاز چیزی صدقه می‌داد و خود را خوشبو می‌ساخت، به مسجد می‌رفت و درباره حاجت و خواسته‌اش دعا می‌کرد.»
هم‌چنین گفته شده پانزده مکان است که دعا در آن‌جا مستجاب می‌شود. برخی از این مکان‌ها عبارت‌اند از: مکه مکرمه نزد ناودان طلا و مقابل مقام ابراهیم و روبه‌روی حجرالاسود و بین ناودان و مقام و درون خانه خدا و نزد چاه زمزم و بالای کوه صفا و مروه و در مشعر الحرام و مقابل جمرات سه‌گانه و هنگام دیدن کعبه.[۹۶]

 

فصل دوم:

آداب وشرایط دعا

 

 

شرایط دعا

نظر مرحوم علامه طباطبایی راجع به شرایط دعا

آداب دعا در نیایش‌های انبیاء علیهم‌السلام

شرایط دعا

برای تحقق و استجابت دعا، مقدمات و شرایطی لازم است. این شرایط چنـــان‌چه مورد توجه واقع نشود و به آن عمل نگردد، دعا به مقام اجابت نمی‌رسد و مورد پذیرش حق تعالی قرار نمی‌گیرد.
اکنون به ذکر این شرایط می‌پردازیم:
۱- لزوم ایمان به خدا؛
۲- شناخت و معرفت نسبت به خدا؛
۳- لزوم اعتقاد به امکان برقراری رابطه با خدا؛
۴- ایمان به استجابت دعا؛
۵- اخلاص و پاکی دل؛
۶- دعا از دهان پاک؛
۷- احساس و نیاز طلب؛
۸- حضور و رقت قلب؛
۹- عمل به احکام و دستورات خدا، قرآن و سنت و رسول اکرم e؛
۱۰- کسب حلال و پاکیزه؛
۱۱- اقرار به نبوت و امامت؛
۱۲- دعا جانشین اسباب طبیعی و وسایل مادی نشود؛

 

۱- لزوم ایمان به خدا

برای انجام گرفتن هر نوع دعایی باید به طور قطع ایمان به خدا وجود داشته باشد و یا حاصل شود به این معنا که بدون ایمان به خداوند، ارتباط با او و توجه به او، بی‌معنا و گزافه‌گویی است.
از طرف دیگری می‌توان گفت: اولین رکن تحقق دعا و نیایش، اعتقاد و ایمان به خداست. البته این اعتقاد درجات مختلفی دارد و از کیفیات متفاوتی برخوردار می‌باشد و این تفاوت در آثار ایمان به دنبال آن، آثار دعا و نیایش نتیجه می‌دهد.[۹۷]

 

۲- شناخت و معرفت نسبت به خدا

یکی از مهم ترین شرط قبولی و استجابت دعا شناخت و معرفت نسبت به پروردگار عالم است. کسی که دعا می‌کند باید خدا را بشناسد و نیک بداند که با چه‌کسی مناجات و راز و نیاز می‌کند. اگر کسی نسبت به ذات اقدس خداوند معرفت و شناخت داشته باشد و بداند او چه صفات و خصوصیاتی را داراست و از چه عظمت و جلال و شکوه و قدرتی برخوردار است، عاجزانه و خاضعانه به درگاه رب خویش دعا خواهد نمود و در حین دعا غرق در معنویت خواهد شد، چنان‌چه نسبت به ذات خدای تبارک و تعالی شناختی نداشته باشد دعایش آن کیفیت مطلوب را نخواهد داشت و در مناجات با رب‌العالمین به عظمت و کبریایی او توجه نخواهد کرد و حضور قلب نخواهد داشت و در نتیجه دعایش مستجاب نخواهد شد. اضطرار و درماندگی به درگاه خدای متعال عین حقیقت دین است و دعای زیاد با ناآگاهی نسبت به خدا از نشانه‌های خذلان، و بی‌بهره بودن از رحمت و نصرت اوست. از حضرت رسول اکرمe سؤال کردند:« به چه علت است که خدا دعای ما را مستجاب نمی‌کند درحالی که خدا فرموده است: اُدعُونِی اَستَجِِب لَکُم[۹۸] یعنی بخوانید مرا تا اجابت کنم دعای شما را؟» آن حضرت فرمودند: به درستی که دل‌های شما مرده است چرا که مدعی شناخت خدا هستید در حالی که اطاعت او را نمی‌کنید.
پس یکی از شروط اجابت دعا داشتن معرفت کافی از خداست. چون دعا زیباترین جلوه‌ی پیوند با خداست و بدون شناسایی او امکان ندارد که مستجاب گرددو اگر معرفت خدا کامل باشد، دعا مستجاب می‌شود.[۹۹]

 

۳- لزوم اعتقاد به امکان برقراری رابطه با خدا

برای تحقق دعا، بعد از ایمان به خدا، این اعتقاد لازم است که یک موجود سراپا فقیر و ناچیز می‌تواند با یک وجود مطلق و غنی بالذات، ارتباط برقرار کند و از او نیاز بخواهد و یا در مقابل او به رازگویی بپردازد.[۱۰۰]

 

۴-ایمان به استجابت دعا

یکی از شرایط دعا، ایمان و یقین به استجابت آن است. انسان باید به خدای متعال و رحمت بی‌منتهای او یقین داشته باشد، باید بداند که چنان‌چه از او نیکی‌ها و پاکی‌ها و سایر نیازهای معنوی و مادی را طلب نماید همه را عطا خواهد کرد. خدای بزرگ را رحمتی وسیع است و هرگز بندگان را مأیوس و محروم نمی‌سازد.[۱۰۱]
چنان‌که در حدیث صحیحی آمده است:
«عَن اَبِِی‌عَبدِاللهu قَالَ: اِذَا دَعُوتُ فَظَنَّ حَاجَتَکَ بِِالبَاب؛[۱۰۲] امام صادقu فرمودند در وقت دعا کردن یقین کن که حاجتت بر در خانه آمده است.»
و نیز در حدیث دیگر آمده است: «عَن مُیَسِر ابنِِ عَبدُالعَزیِِِز عَن اَبِی‌عَبدِاللهu قَالَ: «قَالَ لِی: یَا مُیَسِر ادعُ وَ لاتَقُل: اِنَّ الامرَ قَد فَرَغَ مِنهُ، اِنَّ عِندَالله عَزوَّجَل مَنزِِلَهً …[۱۰۳] میسر بن عبدالعزیز گفت: امام صادقu نقل فرمودند: ای میسر! دعا کن و مگو امر گذشته است در نزد خدای عزوجل مقامی است که نتوان به آن رسید جز به درخواست کردن، اگر بنده ای دهان خود را بر بندد و درخواست و سؤالی نکند چیزی به او داده نشود، درخواست بکن تا به تو عطا کنند. ای میسر هیچ دری کوبیده نشود جز آن‌که در معرض آن قرار گیرد که بر روی کوبنده باز شود.»
«عَن رَسُولُ‌اللهe اُدعُوا وَ اَنتُم مُوقِنُونَ بِِالاجَابَه؛[۱۰۴] از رسول اکرمe نقل شده: خدا را بخوانید و یقین به اجابت داشته باشید.»
و نیز در روایت سلیمان بن عمرو می‌خوانیم: «عَن سُلِیمَان بنِِ عَمرُو قَالَ: قَالَ «سَمِعتُ اَبا عَبدِاللهu یَقُول: اِنَّ الله عَزَّوَجَّل لایَستَجِب دُعَاءً بِظَهَرٍٍِ قَلِبٍ ساهٍ فَاِذَا دَعَوتُ فَاقبَلَ بِِقلبِِکَ ثُمَّ اِستَیقِنَ بِِالاجَابَه؛[۱۰۵] گفت شنیدم امام صادقu فرمودند: همانا خدا اجابت نفرماید دعایی را که از دل غافل برخاسته باشد پس هروقت دعا کردی از ته دل آگاهانه بخواه و دعا کن و یقین داشته باش که اجابت می‌شود.»
داعی باید دعایش از روی اطمینان و باور به آثار و تأثیر آن باشد و یقین داشته باشد نیایش و دعا هیچ‌وقت خالی از اثر نیست.
«قال امیر المؤمنینu: لاتَستَحقِرُوا دَعوَهَ اَحَدٍ فَاِنَّهُ یَستَجَابُ لِلیَهُودِی فِیکُم وَ لایَستَجَابُ لَهُ فِی نَفسِهِ؛[۱۰۶] امیرالمؤمنینu فرمودند: دعای هیچ‌کس را ناچیز مشمارید زیرا دعای یهودی که در جمع شما مسلمانان باشد مستجاب می‌شود ولی اگر یهودی تنها می‌بود دعایش به اجابت نمی‌رسید.»
بزرگ‌ترین شرط اجابت دعا این است که نیایشگر باور و یقین به قبولی و اجابت آن داشته باشد و بداند دعایش هیچ وقت خالی از فایده نیست بلکه دارای آثار ارزنده می‌باشد.
۵- اخلاص و پاکی‌دل‌

 

علامت محرک های پاداش
محرک های فقدان تنبیه روی آورد
محرک های پاداش دهنده ذاتی
سیستم فعال ساز رفتاری
شکل ۲-۳ سیستم فعال ساز رفتاری BAS
در سطح عصب شناختی ، اجزا اصلی این سیستم عبارتند از : عقده های پایه[۱۷۹] (جسم مخطط قدامی و خلفی و پالیدوم قدامی و خلفی ) ، تارهای دوپامینرژیکی که از مزنسفال[۱۸۰] ( جسم سیاه[۱۸۱] و هسته های ۱۰Aدر کلاهک قدائی[۱۸۲] ) صعود کرده و به عقده های پایه و هسته های تالاموسی[۱۸۳] مجاور عقده های پایه عصب رسانی می کنند ، همچنین نواحی نئوکورتیکال ( کورتکس حرکتی ، حسی – حرکتی و پیش پیشانی ) که ارتباط نزدیکی با عقده های پایه دارند ( گری و همکاران ، ۱۹۹۱ ؛ به نقل از تجریشی ، ۱۳۸۴ ) . پژوهش ها نشان می دهند که فعالیت BAS و BIS با عدم تقارن پیش پیشانی[۱۸۴] نیز مرتبط است . ساتون[۱۸۵] و دیویدسون[۱۸۶] (۱۹۹۷) دریافتند در افرادی که BASقوی تری داشتند ، فعالیت پیش پیشانی چپ بالا تر بود و افرادی که BISقوی تری داشتند ، فعالیت پیش پیشانی راست در انها بالا تر بود .جزئیات دیگر نوروفیزیولوژی BASبر نقش نورو ترانسمیتر دو پامین تاکید می کند (گری و همکاران ، ۱۹۹۱؛ به نقل از تجریشی ،۱۳۸۴) .حساسیت این سیستم نمایانگر زود انگیختی فرد است (ازاد فلاح و همکاران ، ۱۳۷۸؛ ۲۰۰۲ ؛ هپونیمی ، ۲۰۰۳ ) و به نظر می رسد که برای تجاربی نظیر امید ، وجد و شادی پاسخگو باشد . فرض شده که سیستم فعال ساز رفتاری دلیل بنیادی صفت زود انگیختگی است و با انگیزش و برون گردی مرتبط است (هپونیمی ، ۲۰۰۳۳ ؛ کنیازوف[۱۸۷] ،۲۰۰۷ ( .

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

۲-۳-۲ جنبه های هیجانی سیستم مغزی/ رفتاری و اختلالات مربوط به آن:

سیستمی که گری (۱۹۹۴) در نظریه خود معرفی می نماید ، بررسی می کند که چگونه می توان این سیستم ها را در طبقه بندی هیجانها و اختلالات هیجانی مورد استفاده قرار داد .
مکانیسم عملکرد این سه سیستم در هیجانات و ابراز آنها و اختلالات ناشی از هیجانها به اشکال مختلفی در نظر گرفته می شود که عبارتند از بیش فعالی و کم فعالی هریک از سیستم ها ؛ کارکرد بد یک یا بیش از یک سیستم ؛ ترکیب بیش فعالی و کم فعالی ؛ یا تعامل نادرست بین سیستم ها. براساس آنچه که از مطالعات گری (۱۹۹۱؛ مک ناتان و گری ، ۱۹۹۹) استنباط می شود ، می توان رابطه مستقیمی را بین بیش فعالی BIS و حالتهای اضطرابی بدست آورد . این مسئله با بررسی اثر داروهای ضد اضطراب بر بروندادهای رفتاری BISتقویت میشود ؛ چرا که داروهای ضد اضطراب کار کرد BISرا دچار اختلال می سازند . این ارتباط با بررسی نقش ساختارهای سیستم جداری هیپوکامپی در فعالیت BISو همچنین نقشی که این سیستم در ایجاد اضطراب ایفا می کند ، قابل پیگیری است .
هاگوپیان[۱۸۸] و اولندیک[۱۸۹] (۱۹۹۶؛ به نقل از آزاد فلاح ، ۱۳۷۹ ) ، شباهت بسیاری را بین مفهوم BISو سازه اضطرابی به دست میدهند و به این نتیجه می رسند که مقیاس حساسیت اضطرابی ، در مقایسه با سایر مقیاس های اضطراب ، بهترین پیش بینی کننده بازداری رفتاری و حالت اضطرابی است .
بطور کلی گری (۱۹۹۴) ، فعالیت BIS را با افزایش برانگیختگی و توجه و تجربه عواطف منفی مرتبط میداند . در تایید این امر ، اسلوبودسکایا[۱۹۰] و همکاران (۲۰۰۱) ، بین بیش فعالی BIS با اضطراب و اختلالات هیجانی به ارتباط دست یافتند .
در مطالعه دیگری ، سلساروا[۱۹۱] و میوراون۲۰۰۴[۱۹۲]) ، نشان دادند که حساسیت زیاد به تنبیه بر روان آزرده گرایی و هیجانات منفی همچون اضطراب و افسردگی تاثیر گذار است و باعث کاهش خود تنظیمی گردد.
نتیجه تصویری برای موضوع افسردگی
پژوهش ها ارتباط سیستم بازداری رفتاری (BIS)را با حساسیت به تنبیه ،عاطفه منفی و ناخوشایند ، نشانه های اضطرابی و افسردگی نشان می دهند (گومز[۱۹۳] و گومز ، ۲۰۰۵؛ کرور[۱۹۴] و وایت[۱۹۵] ، ۱۹۹۴ ؛ نیازاف و همکاران ، ۲۰۰۲ ؛ هیپونیمی و همکاران ، ۲۰۰۳ ) . سیستم فعال ساز رفتاری (BAS)، با زود بر انگیختی کلی ، برون گرایی ، افزایش عاطفه خوشایند ، حساسیت به پاداش و جستجوی تجربه در ارتباط بدست امده است (گومز و گومز ، ۲۰۰۵ ؛ کرور و وایت ، ۱۹۹۴ ؛ هیپو نیمی و همکاران ، ۲۰۰۳ ؛ جرم و همکاران ، ۱۹۹۰ ) .
از سوی دیگر ، در زمینه اعتیاد ها بیشترین توجه به فعالیت BASمعطوف است ؛ بدین صورت که ازاد شدن دوپامین در مسیر های عصبی BAS با حالتهای هیجانی ناشی از مصرف دارو هایی نظیر هروئین ، کوکائین ، امفامین ،الکل و نیکو تین – که خود موجب ازاد سازی دوپامین می گردند – مشابه می باشد ( فلدون[۱۹۶] و همکاران ، ۱۹۹۱ ؛ به نقل از ازاد فلاح ، ۱۳۷۹ ).
ویندل[۱۹۷] ( ۱۹۹۴ ) ، بیان می دارد که سطوح پائین بر انگیختگی ، مسوول رفتار های تکانشی در افرادی است که سیستم فعال ساز رفتاری (BAS) قوی دارند . این رفتار ها شامل پر خاشگری ، رفتار ضد اجتماعی ، سو استفاده الکل و مواد است .
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
همانطور که اشاره شد ، پژو هشهای اخیر در زمینه هیجانها ، BIS با عواطف منفی و BAS با عواطف مثبت حمایت می کند . گیبل[۱۹۸] و دیگران (۲۰۰۰ ) ،در یافتند که افرادی که BISفعالتری دارند در خاطرات روزانه شان عواطف منفی بیشتری را یادداشت می نمودند و ازمودنیهای دارای BASفعال عواطف مثبت بیشتری را تجربه می کردند .
بعلاوه ، BIS نقش تعدیل کننده ای نیز داراست ؛ به این معنی که افراد دارای BIS حساس ، در مقایسه با افرادی که حساسیت BIS کمتری داشتند ، به دنبال رویداد های منفی زندگی ، عواطف منفی بیشتری را تجربه می نمودند .

 

۲-۳-۳ سیستم مغزی / رفتاری و پاسخ فیزیولوژیک

تئوری گری براساس شواهد فیزیولوژیک ناشی از مطالعات یادگیری حیوانی وتحقیقات قشر برداری مغزی حیوانات شکل گرفته است .این نظریه براساس شواهد بدست آمده از مطالعات بسیاری حمایت می گردد که از آن جمله می توان از مطالعات یادگیری فرایندی ( کر و دیگران ۱۹۹۷)، تکالیف کامپیوتری تداوم / توقف[۱۹۹] ( گومز و مک لارن[۲۰۰] ، ۱۹۹۷ ) ، و مطالعات الکتروانسفالوگرام (EEG)(دپاسکالیس و دیگران، ۱۹۹۶؛ هارمون – جونز[۲۰۱] و والن[۲۰۲] ،۱۹۹۷ ؛ ساتون و دیویدسون ، ۱۹۹۷) نام برد ؛ اما در این میان یافته های بسیار متناقضی نیز گزارش شده است که متیوز و گیلی لند (۱۹۹۹) در ضمن مرور کوششهای انجام شده در این زمینه ، به تناقض های مذکور اشاره دارند .کر (۲۰۰۱) ، پیشنهاد می کند که این یافته های ناهمسو ، ممکن است ناشی از تعاریف متفاوت از تقویت ، ابزارهای متفاوت سنجش عملکرد BIS و BAS و ندانستن ویژگیها و تاثیرات دقیق و کامل BAS و BIS باشد . کر (۲۰۰۲) همچنین بر اهمیت مقایسه تقویت واقعی و تقویت مورد انتظار تاکید می کند ؛ بدین معنی که تنها تقویت /تنبیه های واقعی هستند که دروندادهای کافی را به سیستم های BIS و BASوارد می نمایند پاسخدهی فیزیولوژیک هر یک از سیستم ها ، محور مطالعات چندی قرار گرفته است . قدیمی ترین یافته ها را می توان از فاولس (۱۹۸۰) نقل کرد که فعالیت سیستم فعال ساز رفتاری (BAS) را با افزایش سطح ضربان قلب (HR) و افزایش فعالیت الکتریکی پوست را با فعالیت BIS مرتبط می داند . این در حالی است که براساس نظریه گری (۱۹۹۴) ، انتظار می رود سطوح بالای فعالیت BIS با افزایش برانگیختگی و واکنش های افزایش یافته ضربان قلب همراه باشد .کاگان[۲۰۳] و دیگران (۱۹۸۷) ، عنوان می کنند که دو نوع خلق و خوی « بازداری رفتاری » و «عدم بازداری رفتاری » برحسب پاسخدهی سیستم عصبی خودمختار با هم تفاوت کیفی دارند ؛ خلق و خوی بازداری شده با پاسخدهی قلبی بالا و نوسانات جزئی در میزان قلب و سایر شاخص های استرس ( نظیر افزایش کورتیزول ) همراه است .در مطالعه دیگری ، کلتیکانگاس – جاروینن (۱۹۹۹) ، همسو با نظریه گری و یافته های کاگان ، خلق و خوی بازداری را به طور مثبت با پاسخدهی HR مرتبط یافتند ؛ بدین معنی که بازداری خلق و خو با افزایش پاسخدهی ضربان قلب همراه است ؛ در حالیکه فعال ساز رفتاری اصلا با پاسخدهی ضربان قلب مرتبط نبود . نتایج مشابهی توسط گومز و مک لارن (۱۹۹۷) بدست آمد .برعکس، هنگامیکه سیستم فعال ساز رفتاری (BAS) توسط نشانه های پاداش یا اجتناب فعال بر انگیخته می شد ، افزایش معناداری در ضربان قلب مشاهده گردید ( آرنت[۲۰۴] و نیومن[۲۰۵] ، ۲۰۰۰؛ ترانل[۲۰۶] و دیگران ، ۱۹۸ ) . هیپونیمی و دیگران (۲۰۰۳) نیز به این نتیجه دست یافتند افرادی که بر پاداش های احتمالی تمرکز می کنند (حساسیت بالای BAS) ، واکنش های هیجانی مثبتی به چالش ها نشان می دهند و واکنش ضربان قلب شدیدی بروز می دهند ، که با دخالت سیستم عصبی پاراسمپاتیک در ارتباط باشد غلیرغم همه یافته های فوق ، پژوهش هایی نیز وجود دارند که نتوانسته اند بروندادهای فیزیولوژیک پیش بینی کننده ای را به طور متمایز برای فعالیت هر یک از سیستم ها مشخص نمایند ( مثلا سوسنوسکی[۲۰۷] و دیگران ، ۱۹۹۱ ؛ کلمنتز[۲۰۸] و دیگران ،۱۹۹۵) .
ذکر این نکته نیز ضرورت دارد که برخلاف قابلیت هدایت پوستی (EDA) که فقط با سیستم سمپاتیک مرتبط است ، عملکرد قلبی شامل کارکرد هر دو سیستم سمپاتیک و پاراسمپاتیک می شود که می تواند توجیه کننده تناقضات مطالعات مذکور باشد .
برای مثال تسریع و شتاب در واکنش دهی قلبی (مثلا پاسخدهی ضربان قلب ) ، ممکن است در نتیجه کناره گیری پاراسمپاتیک ، فعالیت سمپاتیک و یا هر دو حاصل گردد(برنتسون و دیگران ، ۱۹۹۴) .

 

۲-۴ تاب آوری

 

۲-۴-۱ تعریف تاب آوری

تاب آوری (resilience) به فرایند پویای انطباق مثبت با تجربه های تلخ و ناگوار اطلاق می شود . تاب اوری که ” مقاومت در برابر استرس ” (stress resistance) یا ” رشد پس از ضربه ای ” نیز نامیده شده است ، در امتداد یک پیوستار با درجات متفاوت از مقاومت در آسیب های روانشناختی قرار می گیرد . تاب آوری ،برحسب این تعریف ، فراتر از جان سالم بدربردن از استرس ها و ناملایمات زندگی است (بونانو) و با رشد مثبت ، انطباق پذیری و رسیدن به سطحی از تعادل پس از به وجود آمدن اختلال در وضعیت تعادلی پیشین ، مطابقت می کند ([۲۰۹]Richardson،۲۰۰۲) .
بنابراین ، تاب آوری به انطباق موفقی گفته می شود که در آوردگاه مصائب و استرس های توانکاه و ناتوان ساز آشکار می گردد.
کانر (۲۰۰۶) تاب آوری را به عنوان روشی برای اندازه گیری توانایی فرد در مقابله با عوامل استرس زا و عواملی که سلامت روان فرد را تهدید می کند ، تعریف کرده است .
افراد تاب آور دارای رفتار خودشکنانه نیستند . از نظر عاطفی آرام بوده و توانایی مقابله با شرایط ناگوار را دارند .
بونانو(۲۰۰۴) راه های بدست آوردن تاب اوری را داشتن سرسختی ، خودافزایی ، مقابله سرکوبگرانه ، داشتن خلق وخو و احساسات مثبت می داند .
برطبق مدل های ارائه شده از سوی اورال ، آتروس و پاولسن (۲۰۰۶) سه حوزه عملکردی برای تاب آوری تعریف وبر آنها تمرکز شده است .

 

 

تاب آوری به عنوان یک ویژگی شخصیتی یا توانایی پیش بینی افراد در مقابل تاثیرات منفی ناملایمات و احتمال خطر فرض می شود .

یک وضعیت روحی مثبت یا سلامت روانی (مثل درک مثبت ، خودپنداری ، پیشرفت تحصیلی ، موفقیت در درس یا شغل و …….) یا فقدان بیماری روحی وروانی علیرغم وجود یا احتمال خطر تعریف می گردد .
نتیجه تصویری درباره سلامت روانی

 

یک فرایند پویا که بر کنش بین متغیر های فردی و پیرامونی تاثیر گذاشته و در طول زمان تغییر میکند که این تعریف به دلیل چهارچوب فراگیر و تلفیق ویژگی های فردی با محیطی ایجاد تاب آوری بیش از تعاریف قبلی مورد توجه است .

تاب آوری به عنوان یکی از سازه های اصلی شخصیت برای فهم انگیزش ، هیجان و رفتار مفهوم سازی شده است (بلاک ،۲۰۰۲) .
تاب آوری ویژگی یا خصلتی نیست که برخی دارای آن باشند و برخی آنرا نداشته باشند ، به بیان دقیق تر ، تاب آوری بیانگر تعاملی بین انسان و محیط است . تاب آوری اشاره به ایستادگی در برابر خطر دارد اما یک پدیده تدریجی است و انباشت خطر می تواند حتی تاب آورترین افراد را نیز مغلوب سازد . راتر خاطر نشان می کند که تاب اوری نوعی تعامل با عامل خطر است یعنی ماهیتی روبه رشد دارد که از بیولوژی و تجارب اولیه زندگی منشأ می گیرد و عوامل محافظتی می توانند از طریق شیوه های مختلف در مراحل متفاوت رشد ، عمل کنند .

 

۲-۴-۲ نظریه ها و رویکرد های مختلف درباره تاب آوری

نظریه های نخستین در مورد تاب آوری ، برویژگی های مرتبط با پیامدهای مثبت در مواجهه با مصائب و ناملایمات زندگی تأکید داشتند (Rutter، ۱۹۸۵) . این دسته از پژوهش ها ، بعدها عوامل حفاظتی بیرونی ، مانند مدارس کارآمد و روابط با بزرگسالان حمایتگر را نیز در بهبود تاب آوری موثر دانستند (۲۰۰۰ ، Becker & ، Cicchetti، Luthar) .
نظریه های فعلی ، تاب آوری را سازه ای چند بعدی متشکل از متغیر های سرشتی (constitutional) ، مانند مزاج (temperament) و شخصیت (personality) ، همراه با مهارت های مخصوص ، مثل مهارت حل مسئله می دانند ( کمپل – سیلس ، کوهان و استین ، ۲۰۰۶).
روانشناسان بالینی ،اخیرا مدل هایی از تاب آوری را تحت شرایط فقدان ،مصیبت ،افسردگی و درد را بررسی کرده اند(بونانو، ۲۰۰۴، چارنی ، ۲۰۰۴) .
در رویکردهای مختلف نظرات متفاوتی در مورد تاب آوری می توان نتیجه گیری کرد در رویکرد روان پویشی تعارض بین فرایندهای گوناگون شخصیت معمولا موجب نوعی عذاب روانی می شود که فروید آن را اضطراب نامید .اضطراب می تواند هشیار یا ناهشیار باشد، و وجود آن همیشه علامت آن است که تعارض ایجاد شده است . زمانی که تعارض باعث می شود که فرد احساس کند درمانده است و قادر به کنار آمدن نیست،اضطراب ایجاد می شود. شدت اضطراب تجربه شده به پیامدهای انتظار رفته برای خود بستگی دارد .فروید معتقد است که برای مهار اضطراب فرد از مکانیسم های روانی استفاده می کند که این مکانیسم های دفاعی تصحیح کننده انعطاف پذیر ذهن که به فرد اجازه میدهد محرک های رنج آوری را که از میل یا واقعیت ناشی می شوند تغییر داده یا کاملا آنها را نابود کنند (آسیب شناسی روانی ،روزنهان و سلیگمن ،ترجمه سید محمدی۱۳۸۰) .
نظریه های ناشی از دیدگاه های رفتاری و شناختی معتقدند که یادگیری و شناخت باعث بوجود آمدن استرس ها و آسیب ها می شوند و غلبه و رویارویی با این استرس ها مستلزم همین یادگیری و شناخت است و آنها بر جنبه استرس پذیری ارثی – استرس تاکید می ورزند.استرس می تواند بوسیله شرطی شدن ،توسط شناخت ها ،یا بوسیله رویدادهای زندگی ایجاد شود.رویکرد پدیدار شناختی براساس نظریه راجرز رفتار انسان را میدان پدیداری او به وجود می آورد.میدان پدیداری شامل مجموعه ی عواملی است که فرد در آن واحد تجربه می کند. یکی از مفاهیم اساسی و پر اهمیت نظریه ی پدیداری خود پدیداری است که شامل آن بخش از نظریه ی پدیداری است که در بر گیرنده مفهوم من می باشد.به نظر پدیدارشناسان ،انگیزه اساسی در انسان میل به صیانت و تکامل خود است،بنابراین با توجه به این امر عزت نفس سرچشمه و زیربنای کلی و اساسی رفتار انسان است.زمانی فرد دچار مشکلات روانی و رفتاری می شود که خودپدیداری او در خطر افتد.به اعتقاد راجرز رواندرمانی عبارت است از آزاد کردن گنجایش و ظرفیت بالقوه در فرد و نه دستکاری شخصیت او.
اما در مورد نظرات دانشمندان اخیر و تحقیقاتی که در مورد تاب آوری شده است در ذیل عنوان می شود : به باور ماستن هنگامی که فاجعه از سر بگذرد و نیازهای اولیه انسانی تأمین گردد ، آنگاه تاب آوری به ظهور میرسد ، در نتیجه فرایند تاب آوری ، اثرات ناگوار ، اصلاح یا تعدیل می شوند و یا حتی ناپدید می گردند ( توگاد و فردریکسون ،۲۰۰۴) .
سلامت روان افراد آسیب دیده ، تحت تاثیر پیامدهای منفی پیشامدهای ناگوار قرار می گیرد . سرسختی و خود تاب آوری از منابع درون فردی هستند که می توانند سطوح استرس و ناتوانی را در شرایط ناگوار تعدیل نمایند و اثرات منفی استرس را کم رنگ تر جلوه دهند (ویسی و همکاران ، ۱۳۷۹) .
البته تاب آوری ، تنها پایداری در برابر آسیب ها یا شرایط تهدید کننده نیست و حالتی انفعالی در رویارویی با شرایط خطرناک نمی باشد ، بلکه شرکت فعال و سازنده در محیط پیرامونی خود است . می توان گفت تاب آوری ، توانمندی فرد در برقراری تعادل زیستی – روانی ، در شرایط خطر ناک است ( کانر – دیویدسون ، ۲۰۰۳ ) .

 

۲-۴-۳ ارتباط تاب آوری با عروق کرونر

پژوهش های تاب آوری نشان می دهد که چگونه افراد در رویارویی با عوامل تنش زا و اسیب رسان که در بافتار اجتماعی وجود دارد ، نظیر نژاد پرستی ، جنگ و فقر ناشی از رخداد پیشامدهای ناگوار است ، با موفقیت بیرون می آیند .در واقع این دیدگاه منطق نیرومندی را مهیا می سازد تا از نگرش تنگ و تار علوم اجتماعی و رفتاری که لزوما توجه خود را معطوف به خطر ، نقصان و آسیب کرده اند دست برداشته اند و به سمت توجه به نقاط قوت افراد با دیدگاهی ارتقأنگر گسترش یابد .توجه به اینکه هرکسی دارای نقاط قوت و ظرفیت برای تغییر است ، نه تنها موجب می شود که در حوزه ی بهداشت روانی حادثه ، فرایندهای کارآمد شناسایی شوند بلکه باعث می شود تا حساسیت بی مورد نسبت به پرداختن به شناسایی خطر به عنوان دیدگاهی یک جانبه دست برداشته شود (ماستن و همکاران ،۱۹۹۰) . مروری برپژوهش های انجام شده در زمینه تاب آوری در داخل ایران به شرح زیر است :
پژوهش با هدف رابطه راهبردهای فراشناختی و خلاقیت با تاب آوری در دانشجویان توسط دکتر محمد بشارت و همکاران (۹۰-۸۹)صورت گرفت .نمونه مورد مطالعه ۳۸۶نفر (۲۱۱دختر،۱۷۵پسر)که به صورت تصادفی طبقه ای از دانشکده های علوم انسانی ،کشاورزی و فنی و مهندسی دانشگاه آزاد شوشتر انجام گرفت.ابزار پژوهش پرسشنامه فراشناختی،آزمون خلاقیت عابدی و مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون بود.یافته ها نشان دادند که بین راهبرهای فراشناختی،خلاقیت و تاب آوری رابطه مثبت معنی دار چندگانه ای وجود دارد.با افزایش راهبرهای فراشناختی و خلاقیت، تاب آوری افزایش می یابد.
پژوهشی با هدف تاب آوری ،آسیب پذیری و سلامت روانی توسط حدادی، بشارت و بهلول (۹۰-۸۹)صورت گرفت مقیاس تاب آوری کانر دیویدسون ،مقیاس سلامت روانی ،مقیاس افسردگی بک ،مقیاس اضطراب بک و پرسشنامه سلامت عمومی در مورد ۲۱۱ دانشجوی دوره کارشناسی دانشگاه تهران (۹۷پسر،۱۱۴دختر)اجراشد.جامعه آماری دانشجویان دوره کارشناسی دانشگاه تهران در سال تحصیلی ۱۳۸۳-۱۳۸۴)بودند.نتایج پژوهش نشان داده است که بین نمره تاب آوری و بهزیستی روانشناختی همبستگی مثبت معنادار و بین نمره تاب آوری و درماندگی روانشناختی ،افسردگی ،اضطراب و مشگلات سلامت عمومی همبستگی منفی معنادار وجوددارد.می توان نتیجه گرفت که تاب آوری شاخص های آسیب پدیری روانی و سلامت روانی را تحت تاثیر قرار می دهد.
همانطور که قبلا اشاره شده است بیماری عروق کرونر جز بیماریهای روان تنی است که نقش عوامل روانشناختی و اجتماعی در بروز آن اشکار شده است .
اشتراوس بیان می کند که استرس از سه طریق برسلامت و بیماری موثر است :
۱٫تاثیر غیر مستقیم: که در این صورت استرس با ایجاد رفتارهای غیر انطباقی که باعث خدشه دار شدن سیستم ایمنی هستند ، به افزایش بیماری کمک می کند . از جمله می توان از رفتارهایی نظیر سیگار کشیدن ، سؤاستفاده الکل و خواب اشفته و غیرمنسجم نام برد که هریک با افزایش استرس در ارتباط هستند . مثلا در خواب عمیق ، هورمون رشد ترشح می شود که باعث فعالیت ماکروفاژها ( عوامل کشنده باکتریها ) است .در شرایط استرس ، الگوی خواب اشفته می شود و در نتیجه عدم ترشح هورمون رشد ، کاهش فعالیت ماکروفاژها و به دنبال ان افزایش بیماری زای را خواهیم داشت .
عکس مرتبط با سیگار
۲ .تاثیر مستقیم: این تاثیر استرس از طریق فعالیت مکانیسم های غدد درون ریز عصبی و ترشح هورمون هایی نظیر کورتیزول ، آدرنالین و نورآدرنالین صورت می گیرد . در نتیجه ترکیب این هورمون ها با گیرنده های سلول های ایمنی ( نظیر سلول های T و B) پاسخ ایمنی کاهش می یابد .
۳ .تاثیر مغز : مغز از سویی فعالیت سیستم ایمنی را از نزدیک تنظیم می کند و از سوی دیگر ، تحت تاثیر فعالیت هورمون های استرس قرار می گیرد . بنابراین فعالیت هورمون های استرس ممکن است از طریق تاثیر گذاری برمغز ، تنظیمات ایمنی بدن را دچار مشکل سازند .
تغییراتی که به عنوان بخشی از پاسخ استرس در ارگانیسم رخ می دهد ، تاثیرات جانبی بسیاری دارند و اگر استرس تداوم یابد یا شدت گیرند می توانند آسیب زا واقع شوند . بنابراین پاسخ های استرس ممکن است پیامدهایی را برای سلامت ایجاد نمایند . مثلا برانگیختگی فیزیولوژیکی متداوم یا افزایش متناوب برانگیختگی می تواند موجب فرسودگی سیاهرگ ها و سرخرگ های قلبی شود ، به تشکیل لخته کمک کند ، مقاومت میزبان در برابر میکروب ها را سرکوب سازد و سایر عواقب فیزیولوزیک را در پی داشته باشد ( باوم و کوهن ، ۱۹۹۸ ) . بعلاوه پیامد های استرس نظیر ضعف عملکرد های حل مسأله و انجام تکلیف ، روابط اجتماعی نا مطلوب و تضعیف کیفیت زندگی می تواند بر تصمیم گیری در مورد رفتارهای سلامت پر خطر ، موثر واقع شود و بدین ترتیب به صورت غیر مستقیم بر سلامت و بیماری افراد تاثیر گذار باشد ( هیپونیمی ، ۲۰۰۴ ) .
با توجه به مطالب فوق میتوان به ارتباط تاب آوری و بیماری عروق کرونر پرداخت و از آنجا که تا به حال در این مورد پزوهشی صورت نگرفته است پزوهش حاضر می تواند به نتایج خوبی دست یابد .
فصل سوم:
روش تحقیق

 

۳-۱ روش پژوهش

این تحقیق یک مطالعه از نوع علی – مقایسه ای و از نظر هدف از نوع کاربردی است که ابعاد کمال گرایی، سیستم های بازداری /فعال سازی رفتاری و تاب آوری به عنوان متغیر پیش بین با بیماریهای قلبی به عنوان متغیر ملاک در دو گروه افراد بیمار و گروه سالم مورد بررسی قرار می گیرند .

 

۳-۲ جامعه پژوهش

کلیه بیماران قلبی – عروقی و کارکنان بیمارستان های شهید مدرس ، امام حسین و بیمارستان فوق تخصصی قلب و عروق شهید رجایی در شهر تهران در سال ۱۳۹۲ جامعه پژوهش بودند .

 

۳-۳ محیط پژوهش

این پژوهش در بیمارستان انجام شده است . بیماران و کارکنان در بخشهای CCU ، POST CCU و آنژیوگرافی بودند .

 

۳-۴ نمونه پژوهش

۲-۲-۲ اهداف بورس کالا

از مهمترین اهداف بورس کالا می توان به موارد زیر اشاره نمود:

 

 

ایجاد بازاری منسجم ، سازمان یافته و قانونمند برای تسهیل داد و ستد نقدی و آتی کالا ، که در آن قیمت ها به صورت شفاف و در اثر تقابل آزاد عرضه و تقاضا کشف می شود
برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

سامان دهی بازار کالاهای خاص نظیر محصولات فلزی کشاورزی ، انرژی و پتروشیمی از طریق مکانیزم اجرائی ناظر بر تعهدات و منافع طرفین معامله

کشف قیمت کالاها براساس تعامل و تقابل عرضه و تقاضا و نیاز بازار

حذف واسطه گری و واسطه های غیرضروری در معاملات و خرید و فروش مستقیم بین فروشنده و خریدار

کاهش نوسانات مخل بازار و امکان انتقال ریسک

کاهش ریسک بین فروشنده و خریدار به دلیل اجرای عملیات از طریق اتاق پایاپای

امکان انجام معاملات نقدی و آتی کالا با بهره گرفتن از ابزارهای مناسب

فراهم سازی تسهیلات مالی برای خرید و فرو.

تحلیل آماری وضعیت بازار و ارائه خدمات مشاوره در پیش‌بینی نوسانات بازار کالاها به منظور کمک به طرفین معاملات در برنامه ریزی و انجام به موقع تعهداتشان

حرکت از یک بازار سنتی به سمت بازار مدرن سرمایه و کالا و تعامل بهتر و قوی تر با بازارهای بین المللی

استفاده از مکانیزم فروش سلف در جهت کسب نقدینگی برای بنگاه های تولیدی

استفاده از مکانیزم معاملات آتی در جهت کاهش ریسک بازار و نیز رونق بخشیدن به بازار کالا و حفظ منافع تولید کنندگان و مصرف کنندگان

۲-۲-۳ مزایا و معایب بورس کالا

۱- اولین مزیت بورس ایجاد اطمینان در بین طرفین معامله است. هیچ معامله‌ای بدون اطمینان فیمابین طرفین یا صورت نمی‌گیرد یا دارای ریسک بالایی است، اما این عنصر اطمینان مربوط به چیست؟ اولا کالایی که در بورس در معرض عرضه قرار می‌گیرد مراحلی را طی می‌کند که حاکی از اصالت کالا است.
ثانیا فروشنده یا عرضه‌کننده کالا نیز از نظر اصالت مورد تایید قرار می‌گیرد. به همین دلیل است که عامل انجام و سازمان یافتگی در این بازار وجود دارد.
ثالثا پرداخت وجه و تسویه کالای مورد معامله بدون هیچ نگرانی برای خریدار و فروشنده از طریق اتاق پایاپای انجام می‌شود. پس ریسک پرداخت و تسویه وجه نیز وجود نخواهد داشت.
۲-مزیت دیگر بورس کالا و انجام معامله در آن، کشف نرخ است. دربورس کالا کشف نرخ بر اساس عرضه و تقاضا صورت می‌گیرد. بورس باعث می‌شود بازارهای ناکارا کارآمد شده و کشف نرخ بر اساس رقابت بین تعداد زیادی عرضه‌کننده و خریدار صورت پذیرد. اگر هر عاملی بر نرخ کالا موثر باشد در این بازار تاثیر خود را در قالب قیمت و به طور شفاف نشان خواهد داد.
۳- مزیت دیگر بورس کالا شفافیت است. در این بازار تعداد خریداران و فروشندگان و نرخ‌های پیشنهادی هر یک و نرخ‌های مورد معامله به طور شفاف در معرض دید همگان قرار می‌گیرد و اسناد و مدارک صادره مبنی بر خرید و فروش از اصالت برخوردار است. در بورس کالا نمی‌توان معاملات سوری انجام داد یا قیمت‌ها را دستکاری کرد، بنابراین عنصر شفافیت برای استفاده‌کننده مهم و اطمینان آنان را جلب می‌کند این استفاده کنندگان می‌توانند مقام‌های ناظر یعنی دولت و سهامداران باشند.
تصویر درباره بازار سهام (بورس اوراق بهادار)
۴- مزیت دیگر بورس کالا جبران خسارت خریدار یا فروشنده در صورت عدم انجام به تعهد خود است که این امر در بازارهای خارج در بورس کالا وجود ندارد. جبران خسارت در تحویل کالا یا در تسویه کالا از محل تضامین عرضه‌کننده یا خریدار یا کارگزاران و از طریق اتاق پایاپای انجام می‌شود و نیازی به اقامه دعوی در مراجع قضایی و طی مراحل طولانی را ندارد.بنابراین عنصر ریسک معاملات از طریق تضامین طرفین به شدت کاهش می‌یابد.
۵-مزیت دیگر بورس کالا می‌تواند تامین مالی باشد. معاملات در بورس هم از طرف خریدار هم از طرف فروشنده می‌تواند به صورت تسویه سلف یا خرید سلف باشد از طرفی بانک‌ها بر اساس اسناد صادره توسط کارگزاری‌ها مبنی بر انجام معامله در بورس با سهولت بیشتری وام به خریدار اعطا می‌کنند چون از صحت معامله اطمینان دارند.
۶-مزیت دیگر بورس کالا ارائه اطلاعات از روند نرخ‌ها و معاملات و انجام تحلیل‌های اقتصادی است.
عکس مرتبط با اقتصاد
۷- مزیت دیگر معامله یا عرضه از طریق بورس کالا معرفی عرضه‌کننده به تعداد زیادی خریدار داخلی و خارجی است که این عمل در حالت عادی احتیاج به تبلیغات گسترده دارد.
۸- مزیت دیگر بورس کالا بیان وضعیت اقتصادی کشور در قالب قیمت‌های مورد معامله است. بر اساس روند معاملات و مشاهده قیمت‌ها تصمیم‌گیری برای فعالان اقتصادی براساس اطلاعات و مستندات صحیح صورت می‌گیرد.
۹- مزیت دیگر بورس که از فحوای مطالب فوق نیز استنباط می‌شود انجام معاملات مکانیزه است. در واقع ما از بازار‌های سنتی به بازارهای مکانیزه و پیشرفته حرکت می‌کنیم.
۱۰- مزیت دیگر معامله در بورس کالا برای عرضه‌کننده استفاده از ماده ۶ قانون توسعه ابزارهای جدید معادل ۱۰ درصد از مالیات درآمد حاصل از فروش کالاهایی است که در بورس کالا پذیرفته شده‌‌اند، است.
از معایب و محدودیت های این بورس می توان به موارد زیر اشاره نمود:
۱-کسانی می‌توانند از بورس کالا، کالا خریداری کنند که حجم خریدشان از حد معینی مثلا ۲۰ یا ۱۱۰ یا ۲۲۰ تن در رینگ‌های مختلف کمتر نباشد.
۲- برخی کالا‌ها در بورس کالا به صورت سبد عرضه می‌شود و امکان انتخاب برای خریدار وجود ندارد.
۳- کسانی که به دنبال عدم شفافیت هستند انجام معامله در بورس کالا را نمی‌پسندند، اینها کسانی هستند که به دنبال فرار مالیاتی هستند.
۴- عرضه کنندگان موظف به عرضه به صورت دائم هستند و در صورت وقفه در عرضه از بورس کالا اخراج می‌شوند.

 

۲-۳ انواع قراردادهای قابل معامله در بورس کالا

در این قسمت به معرفی انواع قرارداد های قابل معامله در بورس کالا می پردازیم. این قراردادها به عنوان ابزارهای مالی شناخته می شوند.

 

۲-۳-۱ قرار داد نقدی (Spot)

در این قرارداد ، خریدار می بایست کل مبلغ قرارداد را به علاوه کارمزد کارگزار به صورت نقد پرداخت کند و فروشنده نیز می بایست حداکثر ظرف سه روز ،کالای مورد معامله را به خریدار تحویل دهد. به قیمت معامله در چنین قراردادی قیمت نقدی (Spot price) گفته می شود. این قرار داد برخلاف قرار داد های آتی و قرارداد های تحویل آینده می باشد. به طور کلی قیمت نقدی یک کالا و یا یک دارایی انعکاس دهنده انتظارات نوسانات قیمتی آن کالا و یا دارایی می باشد.

 

۲-۳-۲ قرارداد تحویل آینده (Forward)

قرارداد تحویل آینده یک قرارداد استاندار نشده است، میان دوشخص جهت خرید یا فروش یک دارایی در زمانی مشخص در آینده در قیمتی که امروز روی آن توافق کرده اند. این نوع قرارداد در مقابل قرارداد نقدی است که در آن طرفین به خرید و فروش دارایی در امروز توافق می کنند. طرفی که به خرید دارایی در آینده تعهد می دهد یک موضع عینی (Long Position) اختیار کرده، و طرفی که به فروش دارایی در آینده تعهد می دهد موضع عاریه ای (Short Position) گرفته است. قیمتی که روی آن توافق حاصل می شود قیمت تحویل نامیده می شود، که برابر قیمت آتی در زمانی است که قرارداد منعقد می شود، قیمت ابزار معامله شده، در هر فرمی، پیش از تغییر دارنده آن تعیین می شود. این یکی از فرم های زیادی از دستور های خرید/فروشی است که زمان و تاریخ معامله همان تاریخ ارزش گذاری نیست. قیمت آتی یک قرارداد معمولا با قیمت نقدی آن یعنی قیمتی که دارایی در آن بلافاصله معامله می شود متفاوت است. تفاوت میان قیمت نقدی و آتی صرف آتی یا تخقیف آتی است که به طور کلی به صورت سود یا ضرر شخص خریدار در نظر گرفته می شود.

 

۲-۳-۳ قرارداد آتی (Futures)

قرارداد آتی نوعی ابزار مشتقه است که قابلیت خرید و فروش در بازارهای مالی را دارد. در این قرارداد طبق عقد صلح یک طرف (فروشنده) توافق می کند در سر رسید معین ، مقدار معینی از کالای مشخص را در عوض قیمتی که الان تعیین می کنند به طرف دیگر (خریدار) تحویل دهد.

 

۲-۳-۴ قیمت گذاری قرارداد آتی و قرارداد تحویل آینده

بنا به اهداف و دلایل زیادی، قیمت قرارداد آتی با یک تاریخ تحویل مشخص را میتوان معادل قیمت قرارداد تحویل آینده با همان تاریخ تحویل در نظر گرفت.]۲۰[ از دیدگاه نظری میتوان نشان داد، چنانچه بتوان نرخهای بهره را به طور کاملاً دقیقی پیش بینی نمود، قیمت قرارداد آتی دقیقاً معادل قیمت قرارداد تحویل آینده خواهد شد.به منظور درک رفتار قیمت قرارداد تحویل آینده ، بهتر است که قراردادهای آتی را به دو دسته تقسیم کنیم: یکدسته ازقراردادهای آتی که دارایی پایه، در آنها معمولاً به منظور سرمایه گذاری نگهداری میشود. دسته دیگر از قراردادهای آتی که هدف از نگهداری دارایی پایه در آنها عمدتاً بنا به مقاصد مصرفی صورت میگیرد.در مورد دارایی های سرمایه ای، بسته به این که درآمد یا بهره معینی به دارایی تعلق می گیرد یا نه، دو حالت میتوان تشخیص داد. همچنین در حالت تعلق سود نیز میتوان دو حالت را در نظر گرفت. به عبارت دیگر، میتوان سه حالت زیر را در نظر گرفت:
۱. دارایی سرمایه ای بدون درآمد نقدی
۲. دارایی سرمایه ای با درآمد نقدی معین
۳. دارایی سرمایه ای با بازدهی معین
خلاصه نتایج تعیین قیمت یک قرارداد با سررسید T و صادره بر دارایی سرمایه ای با قیمت S(0) درحالت های مختلف. (نرخ بهره بدون ریسک برای دورهTساله برابر با r است(.
جدول ۲-۱ : ارزش گذاری قرار دادها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حق انحصاری © 2021 مطالب علمی گلچین شده. کلیه حقوق محفو

 

وارد کردن مشخصات کارت بانکی از طریق صفحه کلید مجازی به به منظور بالا بردن امنیت حفظ و نگهداری اطلاعات کاربر.
نمایش مبلغ و نام فروشنده در صفحه پرداخت جهت یادآوری مجدد اطلاعات پرداخت به کاربر.
نمایش مراحل انجام کار در بالای صفحه پرداخت به صورت گرافیکی به کاربر.
. مشاهده تراکنشهای خرید و ارائه آن به صورت فرمتهای رایج PDF و Excel به فروشنده
ارائه گزارش به صورت صعودی و نزولی بر اساس تاریخ و مبلغ تراکنش به فروشنده.
امکان فیلتر براساس نوع تراکنش، مبلغ، تاریخ، شماره پیگیری و وضعیت تراکنش به فروشنده.
جداسازی سه مرحله ای بررسی خرید، پرداخت و اطلاع به فروشنده جهت کنترل بهتر.
۲-۱-۲۰-۳-۵ )سامانه موبایل بانک:
نرم افزاری که دریافت خدمات بانکی را از طریق موبایل در هر مکان و زمان میسر می نماید ، این نرم افزار بر اساس تکنولوژی و سیستم عاملهای موبایل Android و Java و غیره پرکاربرد توسط بانکها تولید و در اختیار مشتریان قرار می گیرد. نحوه تبادل اطلاعات آن از طریق موبایل با سرور ارائه کننده سرویس که در مرکز داده بانک مستقر شده است از طریق بستر ارتباطی GPRS یا SMS می باشد به این صورت که درخواست مشتری توسط نرم افزار رمزنگاری شده و از طریق بستر ارتباطی به سرور مربوطه ارسال می شود، پس از بررسی درخواست و در صورت نیاز اعمال تغییرات در بانک اطلاعات، پاسخ به کاربر ارائه می گردد و عملیات صورت می پذیرد. خدمات بانکی مجاز از طریق موبایل بانک به شرح ذیل می باشد:
انتقال وجه به کارت.
انتقال وجه به سپرده.
دریافت صورتحساب.
پرداخت قبض.
خرید شارژ سیم کارتهای اعتباری.
مدیریت چک جهت ثبت اطلاعات و مشاهده وضعیت چکهای صادره.
مدیریت تسهیلات جهت مشاهده وضعیت تسهیلات.
اطلاع رسانی نرخ ارز.
جستجوی شعب بانک مربوطه.
ارتباط از طریق GPRS و SMS
امکان دریافت و بروزرسانی خودکار سپرده ها و کارتهای مشتری.
بروز رسانی و مشاهده آخرین وضعیت سپرده و کارت.
امکان اضافه کردن کارتهای بانکهای عضو شبکه شتاب.
مسدود کردن کارت بانکی.
تغییر رمز دوم کارت بانکی.
نمایش تاریخچه انتقال وجه های انجام شده.
نمایش سقف روزانه،انتقال روزانه،سقف ماهانه،میزان انتقال ماهانه،حداقل و حداکثر هر انتقال.
اعلام شماره شبای بانکی.
نمایش آخرین وضعیت نوع سپرده و نرخ سود.
امکان استفاده از برنامه با گوشی های لمسی Touch به جهت داشتن آیکون.
امکان ارائه نسخه بدون عکس و ساده جهت گوشی های با قدرت پردازش کمتر.

 

۲-۱-۲۱ )مزایای همراه بانک

۱- عدم محدودیت مکانی : هرکس در هر مکانی که تحت پوشش شبکه تلفن همراه است میتواند با نقاط دیگر ارتباط برقرار کند. و در حالی که استفاده از اینترنت نیاز به یک نقطه ثابت و خط تلفن خاص است و برای استفاده از خودپرداز یا پایانه فروش نیز باید به مراکز ویژه ای مراجعه نمود.
۲ – ضریب نفوذ بالا : نفوذ بالای شبکه های تلفن همراه در اقصی نقاط جهان حکایت از سازگاری این فن آوری با فرهنگ جوامع مختلف دارد. اما اینترنت و کامپیوتر های شخصی با همه قابلیت ها و توانایی ها ی موجود هیچگاه نتوانسته اند پا به پای فناوری تلفن همراه رشد نمایند.
۳- کاملا شخصی بودن : رایانه ها دربسیای موارد به صورت مشترک استفاده میشوند اما تلفن همراه کاملا جنبه شخصی داشته و فقط یک نفر از آن استفاده میکند. این موضوع باعث میشود که رد گیری، شناسایی ، تصدیق هویت و در نتیجه امنیت خدمات بانکداری افزایش یابد.
۴- همراه همیشگی افراد: در حالی که کامپیوتر های شخصی و سایر ابزار آلات الکترونیک قابلیت حمل ندارند ، لیکن افراد تلفن همراه را به دلیل سبکی و سهولت حمل ، همیشه با خود حمل میکنند و بنابر این هرگونه اطلاعات همزمان با ارسال ، دریافت میگردد در حالی که در اینترنت و پست الکترونیک این گونه نیست و اطلاع از نامه های ارسال شده نیاز به مراجعه به صندوق پستی دارد.
۵- سیستم شناسایی قدرتمند – محرمانه بودن اطلاعات یکی از عوامل بسیار مهم ، به ویژه در داد و ستد های مالی تجاری است. بدین منظور در تلفن همراه از ابزار های پیشرفته ای برای تعیین هویت فرستنده ، محرمانه بودن اطلاعات و عدم امکان انکار توسط فرستنده و گیرنده استفاده شده است.
۶- امنیت سیستم تلفن های همراه – دارای سیستم امنیتی بسیار قدرتمندی به منظور کد گذاری و رمز گذاری اطلاعات شخصی استفاده کنندگان است. بدین ترتیب اطلاعات محرمانه کاربران از جمله شماره کارت اعتباری ، شماره تلفن ، آدرس محل سکونت ، موجودی حساب بانکی و … در اختیار دیگران قرار نخواهد گرفت.
۷- سادگی سیستم – روش استفاده از تلفن همراه بسیار ساده است. به طوری که هر شخص میتواند به راحتی از مزایای آن بهره مند شود.
۸- سرعت و کارآیی- سرعت و کارآیی تلفن همراه در حد مطلوبی است. این سیستم از سرعت انتقال و امکانات بالایی برخوردار است و تا حد امکان بی درنگ عمل میکند. ارسال و دریافت پیام و اطلاعات در این سیستم بسیار سریع و راحت صورت میگیرد.

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

۲-۱-۲۲ )دیگر فواید بانکداری همراه

– پایین آمدن هزینه های عملیاتی
– پایین آمدن هزینه های پرسنلی
– عدم نیاز به تعدد شعب در مناطق مختلف
– جلب رضایت مشتری
– ارائه خدمات بانکی در هر ساعت از شبانه روز
– ارائه خدمات مختلف در هر نقطه ای که مشتری به آن نیاز مند باشد
– قابلیت استفاده در کلیه نقاط تحت پوشش
– سهولت حمل و نقل
– عدم نیاز به اتصال به اینترنت
– سرعت و امنیت بهتر نسبت به محیط اینترنت
– سهولت کارکردن و یادگیری نسبت به رایانه و اینترنت

 

۲-۱-۲۳ )مزایای بانکداری همراه از دیدگاه بانک ها

 

۲-۱-۲۳-۱)تشدید رقابت در بانک ها

محصولات بانک ها خدماتی هستند که ماهیت غیر مادی داشته و فروش آنها به کمک شبکه های رایانه ای سرتاسر جهان را پوشش داده و در حال گسترش است. ایجاد بازار مشترک در محدوده کشورهای عضو اتحادیه اروپا منجر به افزایش رقابت در این اتحادیه در کلیه زمینه های تجاری از جمله بانکداری گردیده است . جهانی شدن که به سرعت در حال گسترش است ، این رقابت ها را تشدید میکند. پیشرفت های فنی که همراه با روند جهانی شدن اتفاق میافتد این امکان را میدهد تا بانک ها خدمات خود را در سرزمین های دور بدون هزینه های فراوان مالی ، جهت احداث شعبه ، استخدام پرسنل و … ارائه دهند.
این موقعیت البته یک خیابان دو طرفه است : در یکسو بانک به شبکه دسترسی دارد و از سوی دیگر مواجه با رقبای جدید و رقابت شدید در محدوده جغرافیایی و فیزیکی خود میگردد. پس برای کسب موفقیت در این موقعیت پیچیده و حساس جدای از بحث همکاری تجاری ، هر بانک بایستی به رشد خود بیاندیشد ، به همین جهت ضروری مینماید که در عین حال که مشتریان خود را حفظ میکنند به طور همزمان مشتریان جدید برای خود بیابد.
با توجه به حساسیت مشتریان به قیمت ها ، بانک ها بایستی خدمات سود آورانه ای جهت جذب مشتری جدید و حفظ مشتریان فعلی ارائه دهند.(سعید سعیدی، ۱۳۹۲)

 

۲-۱-۲۳-۲ )گروه هدف

بانکها امروزه با مشتریانی مواجه هستند که اطلاعات بسیاری از در خصوص فناوری های جدید دارند و میخواهند تراکنش های بانکی خود را در حالی که در حرکت هستند و بدون توجه به ساعت کاری برنامه ریزی کرده و انجام دهند. بانک برای پاسخ به این نیاز مشتریان ، به معرفی و توسعه فناوری موبایل پرداخته و به کمک خدمات بانکداری همراه این تقاضا را پاسخ میدهد.
گروه مشتریان هدف در سه دسته تعریف میشوند :
نوجوانان : که نقش مهمی در توسعه ارتباطات موبایل دارند. این گروه آشنا به فناوری جدید هستند و خواستار تجربه نمودن خدمات و محصولات نو آورانه میباشند. این نوجوانان خواستار ارائه سرویس بدون توجه به مکان خدمات هستند. این گروه به عنوان مشتریان بالقوه بانک ها قلمداد میشوند.
جوانان : این گروه آشنا به فناوری های جدید هستند ، از لحاظ مالی قوی نیستند ولی ممکن است در فعالیت هایی مانند بورس فعال باشند و در فاصله زمانی نه چندان دور مشتریان قدرتمندی برای بانکها خواهند بود .
تجار : گروهی از مشتریان که از لحاظ مالی قدرتمند هستند و به دلیل نیاز به دسترسی به فعالیت های بانکی در هر زمان و مکان به فناوریهای نوین از جمله موبایل بانک نیاز و توجه دارد .
(سعید سعیدی،۱۳۹۲)

 

۲-۱-۲۴ )تاریخچه بانکداری همراه

سال ۱۹۹۹ زمانی که فاندام اولین تلفن همراه خود را وارد بازار کرد ، اولین شرکتی که از این تلفن استفاده کرد شرکت پی باکس بود که از حمایت مالی بانک دویچه برخوردار بود. این فناوری در کشور های آلمان ، اتریش ، سوئد ، اسپانیا ، و انگلیس مورد استفاده قرار گرفت.
یکی دیگر از شرکت های پیشرو در زمینه ارائه خدمات بانکداری همراه ، شرکت اسپانیایی موبی پاگو بود که بانک bbvm و تله فونیکا از آن حمایت میکردند . در سال ۲۰۰۳ نتیجه همکاری این موسسات که نوعی تلفن همراه با قابلیت های انجام خدمات مالی بود وارد بازار شد اما هرگز نتوانست تعهدات شرکت سازنده را تحقق بخشد و از همان ابتدا با مشکل مواجه شد.
شرکت تله کام فرانسه در سال ۲۰۰۲ تلفن همراه خاصی که دارای یک کارت خوان یکپارچه بود روانه بازار کرد. ولی باز هم به دلیل نداشتن جذابیت ، اقبال عمومی نیافت. اما از سال ۲۰۰۴ شاهد رشد و گسترش صنعت بانکداری و پرداخت از طریق موبایل هستیم ، زیرا تلفن های همراه کنونی علاوه بر توانایی انتقال اطلاعات ، امکان ارسال پیامک را هم دارند و بیشتر آنها قادرند با شبکه جهانی اینترنت ارتباط برقرار کنند.

 

با توجه به نتایج مندرج در جدول فوق مشاهده می شود که بیشتر پاسخگویان در مورد سوالات ۱ و۲ و۳ و ۴و ۸ و ۱۳ و ۱۹ نظر موافق دارند. آنها با این امر که دلیل انتخاب این بانک ارائه خدمات متناسب با نیازهای آنهاست ونیز اینکه نیروی انسانی کارآمدوکافی سبب انجام کارهای بانکی شان در کوتاهترین زمان ممکن شده موافقند. آنها در مورد این مسئله که ایجادمکان های مناسب برای هر شعبه سبب راحتی دسترسی به شعبه های بانک شده و نیز تاثیر شرایط محیطی بر انجام همراه با آرامش خاطر کارهای بانکی نظری موافق دارند. آنها معتقدند که دریافت خدمات مطلوب به دلیل وجود کارکنان شایسته و با تجربه ای است که نیازهای مشتریان را درک می کنند وبه فرد فرد مشتری توجه دارند و چیدمان مناسب و جذاب سبب انجام راحت تر کارهای بانکی شده است.
۴-۳) بررسی فرضیات:
۴-۳-۱ ) فرضیه اصلی : بین عوامل بازاریابی اجتماعی و ارزش نام تجاری رابطه وجود دارد.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
سوالات مرتبط با این فرضیه کل سوالات ۱ تا ۲۱ می باشد. متغیر مرتبط با این فرضیه را به صورت میانگین امتیازات داده شده به این سوالات در نظر می گیریم، از آنجا که این متغیر میانگین چند متغیر با مقیاس ترتیبی (رتبه ای) است، مقیاس فاصله ای داشته و یک متغیر پیوسته است. اگر پاسخگویان در سوالات ۱ تا ۲۱ بیشتر گزینه های کاملا موافقم و موافقم را علامت زده باشند، می توان پذیرفت که فرضیه اصلی تایید می شود، به بیان دیگر در صورتی که میانگین متغیر تعریف شده به طور معنی داری بیشتر از ۳ باشد ، فرضیه اصلی مورد تایید است. برای مقایسه میانگین این متغیر با ۳ می توان در صورت نرمال بودن از ازمون t استفاده کرد و در صورتی که داده ها نرمال نباشند از آزمون های ناپارامتری معادل آن یعنی ویلکاکسون بهره برد.
جهت بررسی نرمال بودن داده ها از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف استفاده می کنیم، فرضیه صفر این آزمون نرمال بودن توزیع داده ها است. در صورتی که سطح معنی دار آزمون بیشتر از ۰٫۰۵ باشد، فرض نرمال بودن داده ها پذیرفته می شود و می توان از آزمون t برای مقایسه میانگین متغیر با عدد ۳ استفاده کرد.
نتایج آزمون کولموگروف-اسمیرنوف در جدول زیر مشاهده می شود:
جدول۴-۱۰ نتایج آزمون کولموگورف – اسمیرنوف برای متغیر ارزش نام تجاری

 

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

متغیر مورد بررسی تعداد آماره آزمون سطح معنی دار نتیجه آزمون
ارزش نام تجاری ۲۵۴ ۱۳۲/۱ ۱۵۴/۰ نرمال است

همان گونه که در جدول بالا ملاحظه می شود سطح معنی دار آزمون بیشتر از ۰٫۰۵ می باشد، بنابراین فرضیه صفر مبنی بر نرمال بودن داده ها پذیرفته می شود، لذا برای بررسی میانگین متغیر می توان از آزمون پارامتری t استفاده کرد.
جدول۴-۱۱ نتایج آزمون t تک نمونه ای مقایسه میانگین متغیر ارزش نام تجاری با عدد ۳

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد میانگین انحراف معیار آماره t درجه آزادی سطح معنی دار فاصله اطمینان ۹۵% برای تفاضل میانگین و عدد۳
۲۵۴ ۷۵۰۳/۳ ۷۰۳۱۹۴/۰ ۰۳۵/۱۷ ۲۵۳ ۰۰۰/۰ (۸۳۷۰/۰و ۶۶۳۵/۰)

با توجه به نتایج مندرج در جدول بالا مشاهده می شود که میانگین این متغیر ۷۵۰۳/۳ می باشد و سطح معنی دار به دست آمده برای مقایسه این میانگین با عدد ۳ کمتر از ۰٫۰۵ می باشد، لذا فرضیه H0 مبنی بر عدم تفاوت میانگین با عدد ۳ رد می شود و باتوجه به فاصله اطمینان به دست آمده (که تنها اعداد مثبت را در بر دارد) می توان گفت که میانگین به طور معنی دار بیشتر از ۳ می باشد، پس فرضیه اصلی با اطمینان ۹۵ درصد تایید می شود.
۴-۳-۲ ) فرضیه ی فرعی اول: بین عوامل بازاریابی اجتماعی و وفاداری به نام تجاری رابطه وجود دارد.
سوالات ۹و۱۲و۱۴و۱۵ مربوط به تاثیر عوامل بازاریابی اجتماعی بر وفاداری نام تجاری می باشد. متغیر مرتبط با این فرضیه را به صورت میانگین امتیازات داده شده به این سوالات در نظر می گیریم، از آنجا که این متغیر میانگین چند متغیر با مقیاس ترتیبی (رتبه ای) است، مقیاس فاصله ای داشته و یک متغیر پیوسته است. اگر پاسخگویان در سوالات ۹و۱۲و۱۴و۱۵ بیشتر گزینه های کاملا موافقم و موافقم را علامت زده باشند، می توان پذیرفت که فرضیه فرعی اول تایید می شود، به بیان دیگر در صورتی که میانگین متغیر تعریف شده به طور معنی داری بیشتر از ۳ باشد ، فرضیه فرعی اول مورد تایید قرار می گیرد. برای مقایسه میانگین این متغیر با ۳ می توان در صورت نرمال بودن از ازمون استفاده کرد و در صورتی که داده ها نرمال نباشند از آزمون های ناپارامتری معادل آن یعنی ویلکاکسون بهره برد.جهت بررسی نرمال بودن داده ها از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف استفاده می کنیم، در صورتی که سطح معنی دار آزمون بیشتر از ۰٫۰۵ باشد، فرض نرمال بودن داده ها پذیرفته می شود و می توان از آزمون t برای مقایسه میانگین متغیر با عدد ۳ استفاده کرد.
نتایج آزمون کولموگروف-اسمیرنوف در جدول زیر مشاهده می شود:
جدول۴-۱۲ نتایج آزمون کولموگورف – اسمیرنوف برای متغیر وفاداری به نام تجاری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

متغیر مورد بررسی تعداد آماره آزمون سطح معنی دار نتیجه آزمون
وفاداری به نام تجاری ۲۵۴ ۸۲۴/۱ ۰۰۳/۰ نرمال نیست

همان گونه که در جدول بالا ملاحظه می شود سطح معنی دار آزمون کمتر از ۰٫۰۵ می باشد، بنابراین فرضیه صفر مبنی بر نرمال بودن داده ها رد می شود، لذا برای بررسی میانگین متغیر نمی توان از آزمون پارامتری t استفاده کرد و بایستی از آزمون جایگزین آن یعنی آزمون ویلکاکسون بهره برد.
جدول ۴-۱۳ نتایج آزمون ویلکاکسون مقایسه میانه متغیر وفاداری به نام تجاری با عدد ۳