۳-۴٫ نیّت باطن و روح عمل ۱۰۲

۳-۵-۱٫ رابطه معرفت نفس و اخلاق ۱۰۵

۳-۵-۱٫ رابطه تخیل و اخلاق ۱۰۶
۳-۵-۲٫ اعتدال ظاهری و باطنی منشأ فضیلت ۱۰۷

۳-۷-۱٫ تأثیر اعمال بدنی بر ملکات و قلب ۱۰۸

 

 

مقدمه

به نام خداوندی که برای تکامل و سعادت انسان، آسمان‌ها و زمین را آفرید و سعادت را سرمشق انسان‌هایی قرار داد که به انسانیت خویش واقفند.
خدا، انسان و جهان، سه محور اساسی اندیشه بشری است که در طول تاریخ و در همه جوامع، پرسش‌های مهم، اساسی و اندیشه‌ساز، همواره درباره آن‌ ها مطرح می‌شود و تمام تلاش فکری بشر، متوجه این سه کانون و یافتن پاسخ‌های درست و مناسب برای پرسش‌های مربوط به آن‌ ها است. در این میان شناخت انسان و حل معماها و رازهای نهفته‌ی آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار و دانشمندان فراوانی را در رشته‌های علمی مختلف به خود مشغول ساخته است. در تعالیم ادیان آسمانی-به ویژه اسلام- پس از مسأله خدا، «انسان» محوری‌ترین مسأله به شمار آمده و آفرینش جهان، فرستادن پیامبران و نزول کتاب‌های آسمانی، برای رسیدن او به سعادت و کمال نهایی‌اش صورت گرفته است. انسان‌شناسان بزرگ بر این نکته تأکید دارند که ابزارهای شناخت بشر، از پاسخ‌گویی صحیح و کامل به بسیاری از پرسش‌های مهم ناظر بر انسان و زوایای وجود وی ناتوانند و امروزه از «انسان موجودی ناشناخته» و «بحران انسان‌شناسی» سخن به میان می‌آورند. با این وجود انسان‌شناسی، انواع مختلف و متنوعی دارد که به لحاظ روش یا نوع نگرش از یکدیگر متمایز می‌شوند. تحقیق حاضر بر آن است که آراء و افکار فیلسوف و عارف بزرگ معاصر یعنی امام خمینی(ره) را در حوزه انسان‌شناسی فلسفی و عرفانی و هم‌چنین تأثیر آن بر اخلاق و رویکرد اخلاقی ایشان را بیان کند.

 

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

فصل اول

 

کلیات و مفاهیم

 

۱٫ کلیات

 

۱- ۱- ۱٫ بیان مسئله

مسئله‌ی مورد تحقیق، تأثیر انسان‌شناسی از منظر امام خمینی بر رویکرد اخلاقی ایشان است. امام خمینی(ره) در انسان‌شناسی فلسفی خویش قائل به مرتبه‌گرایی هستند، به این معنا که انسان ساحت‌های متفاوتی دارد و این مراتب و ساحت‌های مختلف برای انسان مراتب اخلاقی می‌سازد، علاوه براین، در دیدگاه امام مراتب انسان در هم تأثیر دارند، نمی‌توان برای تربیت اخلاقی انسان میزانی تعیین کرد مگر اینکه تمام مراتب را به طور هماهنگ ارتقا دهیم. امام در این رویکرد، سعی می‌کنند ربط بین مرتبه‌گرایی انسان و اخلاق را با دین و نقل تبیین کنند. از این رو در نظر امام ذکر که فضیلتی اخلاقی است باید با زبان گفته شود؛چرا که گفتار زبانی باعث می‌شود که بدن مطیع روح انسان شود. به همین شکل امام تلاش می‌کنند فضایل اخلاقی را با اعمال عبادی برای انسان به صفت باطنی پایدار تبدیل کنند.

 

۱- ۱- ۲٫ پرسش‌های اصلی پژوهش

با توجه به مطالب یاد شده در بیان مسئله، در این پژوهش سؤالاتی مطرح می‌شود که پاسخ به آن‌ ها زیر بنای اصلی این پژوهش را تشکیل می‌دهد. این سؤالات عبارتند از:
۱٫ رابطه‌ی انسان‌شناسی با اخلاق در چهل حدیث چیست؟(پرسش اصلی)
۲٫ حقیقت انسان از نظر امام چیست؟
۳٫ اخلاق مورد نظر امام چگونه اخلاقی است؟

 

۱- ۱- ۳٫ فرضیه‌ها

در مقام پاسخ‌گویی به پرسش‌های فوق، می‌توان پاسخ‌های زیر را مطرح کرد:
۱٫ از نظر امام انسان دارای حقیقت واحدی است که ساحات مختلف دارد و انسان در نظر امام تصویر تجلی خدا و بالاترین مرتبه هستی در نگاه فلسفی است.
۲٫ اخلاق مورد نظر امام، اخلاقی دینی، عرفانی است
۳٫ انسان موجودی دارای مراتب است و مراتب بر هم تاثیر می­گذارد و شناخت این خصوصیات بر اخلاق مؤثر است.

 

۱- ۱- ۴٫ روش انجام کار و منابع پژوهش

شیوه‌ی کار در این تحقیق تحلیلی[۱]– توصیفی است و در این راستا به صورت زیر انجام گرفته است.
نگارنده پس از مطالعه‌ی کتب فلسفی در حوزه شناخت انسان و حقیقت و معرفت به نفس و احوالات آن از نظر دیگر فلاسفه به بررسی نفس که حقیقت انسان است از منظر امام خمینی(ره) پرداخته و ضمن استخراج اصول انسان‌شناسی امام در آثار فلسفی و عرفانی ایشان از جمله تقریرات اسفار و شرح حدیث جنود عقل و جهل ، مصباح الهدایه به بررسی نوع رویکرد امام به انسان و تأثیر آن در مکتب اخلاقی ایشان در کتاب شرح چهل حدیث و دیگر آثار اخلاقی وی پرداخته است.

 

۱- ۱- ۵٫ ضرورت و هدف پژوهش

امام(ره) متفکری هستند که مراتب درونی انسان را طی کرده‌اند و این مراتب در آثار ایشان ظهور پیدا کرده است. هدف اصلی این پژوهش استخراج، تنسق و ارائه انسان‌شناسی فلسفی امام(ره)با بهره گرفتن از آثار ایشان است و هم‌چنین بررسی نوع نگرش ایشان به انسان و تأثیر آن بر نظام اخلاقی وی است. انسان برای رسیدن به سعادت و کمال نهایی نیازمند اصول کلی و قطعی است که در انسان‌شناسی محقق می‌شود. از طرف دیگر استنتاج دیدگاه‌های یک متفکر می‌تواند راهکاری برای ساماندهی تصمیمات مربوط به انسان در حوزه‌ی فرد و اجتماع شود مثلاً از تأثیر ظاهر بر باطن می‌توان استنتاج کرد که محیط پیرامون در اعتقادات و باورها تأثیر دارد. رویکرد اخلاقی امام مبتنی بر شرع و عقل است. ایشان معتقدند کسب فضایل همراه با اعمال عبادی و ظاهری و تکرار آن‌ ها، ما را سریع‌تر به مقصد نهایی می‌رساند.

 

۱- ۱- ۶٫ سابقه و پیشینه پژوهش

در مورد انسان‌شناسی و اخلاق سخن‌ها گفته شده و تحقیقات بسیاری به عمل آمده است ولی از آنجا که انسان موجودی بسیار پیچیده می‌باشد لذا هر قدر در این زمینه تحقیق شود، باز هم جای پژوهش و سخنان نگفته همچنان باقی است. محققان بسیاری به بحث و بررسی آراء و آثار امام خمینی(ره) پرداخته‌اند ولی در زمینه انسان‌شناسی و تأثیر آن براخلاق از دیدگاه ایشان تحقیقی صورت نگرفته است. اما از جمله پژوهش‌هایی که به وجهی نزدیک به موضوع مورد نظر پرداخته‌اند می‌توان به رساله انسان‌شناسی عرفانی از دیدگاه ابن‌عربی و امام خمینی(ره) و هم‌چنین مقالاتی با عنوان، انسان مطلوب از نگاه امام خمینی، انسان کامل از نگاه امام خمینی و فطرت و اخلاق از منظر امام خمینی اشاره کرد.

 

۱- ۲٫ مفاهیم

برای ورود به هر بحث علمی لازم است ابتدا واژگان اصلی و کلیدی آن تعریف شود تا مقصود نگارنده از بکار بردن آن‌ ها مشخص شود. بدین منظور به شرح و تبیین معنای لغوی و اصطلاحی واژگان «انسان شناسی» و «اخلاق» می‌پردازیم.

 

۱-۲-۱ . اخلاق

واژه­ی اخلاق جمع خُلق است و به معنای سرشت، سجیه و طبیعت باطنی است.[۲]
در تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق آمده است:
«خُلق حالتی راسخ برای نفس است که او را به انجام دادن کارهایی بدون اندیشه و تأمل برمی انگیزاند. »[۳]
اخلاق در اصطلاح، معانی و کاربردهای متفاوتی دارد.
برخی دانشمندان و فیلسوفان اسلامی، اخلاق را براساس حالت درونی انسان تعریف کرده‌اند که عبارت است از:
«صفات و هیأت‌های پایدار در نفس که موجب صدور افعالی متناسب با آن‌ ها به طور خودجوش و بدون نیاز به تفکر و تأمل آدمی را به سمت انجام کار حرکت می‌دهد.»[۴]
برخی دیگر مانند علامه جعفری اخلاق را خصوصیت فعل دانسته‌اند و گفته‌اند:
«اخلاق عبارت است از انجام کار نیک و دوری از کار زشت با بهره‌برداری از آزادی؛ یعنی بدون اینکه صدور آن کار از ما به جهت عوامل مکانیکی صددرصد مشخص شده باشد.»[۵]
در همین راستا گروهی دیگر اخلاق را امری همانند قانون دانسته و گفته‌اند اخلاق قواعد حاکم بر رفتار را تعیین می‌کند. در این رویکرد، اخلاق به عنوان یک نظام اجتماعی برای ساماندهی از یک‌سو شبیه قانون و از سوی دیگر شبیه عرف یا آداب است. البته عرف عمدتا بر ملاحظه‌ی ظواهر، سلیقه و آسایش و رفاه مبتنی است بنابراین، اخلاق به لحاظ پاره‌ای خصوصیات مشترک که با قانون دارد از عرف متمایز است هم‌چنین از قانون به موجب برخی ویژگی‌های مشترک که با عرف دارد، متمایز می‌شود. اخلاق یک نهاد اجتماعی زندگی است، ولی نهادی است که خودراهبری، یا استقلال رأی عقلانی را در اعضایش ترویج می‌کند. [۶]
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
بنابراین، سه تعریف از اخلاق ارائه دادیم که بطور کلی عبارت بودند از:
۱٫ اخلاق به معنای خلق و همان ملکات است.
۲٫ اخلاق به معنای انجام فعل نیک.
۳٫ اخلاق به معنای قواعد حاکم بر رفتار انسان.

 

۱- ۲-۲٫ انسان‌شناسی

هر منظومه معرفتی را که به بررسی انسان یا بعد یا ابعادی از وجود او، یا گروه و قشر خاصی از انسان ها می پردازد می توان انسان شناسی نامید.
انسان شناسی، انواع مختلف و متنوعی دارد که به لحاظ روش یا نوع نگرش از یکدیگر متمایز می­شوند.
انسان شناسی از دو کلمه­ی یونانی«anthropos»به معنی انسان و «logos» به معنی مطالعه، شناخت یا دلیل گرفته شده است.[۷]
در تعریف انسان‌شناسی آمده است:
هر منظومه معرفتی که به بررسی انسان، بُعد یا ابعادی از وجود او یا گروه و قشر خاصی از انسان‌ها می‌پردازد. انسان‌شناسی، انواع مختلفی دارد که براساس روش به انسان‌شناسی تجربی، عرفانی، فلسفی و دینی تقسیم می‌شوند.»[۸]
در حوزه فلسفه اسلامی نیز دغدغه انسان‌شناسی مطرح بوده است.­ هانری کربن نظر انسان‌شناسانه یعقوب‌بن اسحاق کندی را این‌گونه گزارش داده است:
«وقتی در قدرت و حکمت خداوند در تنظیم هماهنگ عقلانی عالم تأمل می‌کنیم، سراپا در وحشت فرو می‌رویم. به مجرد مشاهده مخلوقات عظیم و غریب جهان که غالبا ما را به اعجاب وامی‌دارد و بر اثر ملاحظه عظمت این کائنات عالی و این که خداوند انسان را به صورت خلاصه‌ی تمامی مخلوقات آفریده است، دچار این شگفتی می‌شویم. به همین سبب است که فیلسوفان قدیم انسان را عالم صغیر در مقابل عالم کبیر؛یعنی کل هستی، توصیف می‌کنند. »[۹]

 

الف- دیه، ارش و حكومت
دیه در معنای خاص مقابل ارش بوده و به معنای میزان مالی است كه از طرف شارع برای جنایت تعیین شده است اما ارش در مصطلح فقها امامیه مقدار مالی است كه به علت جنایت مادون نفس باید پرداخت شود ولی مقدار آن، در شرع تعیین نشده است. دیه به معنای عام آن شامل ارش هم می‌باشد.
در كنار واژه ارش، واژه حكومت است كه به معنای تعیین كردن مقدار مالی است كه به سبب جنایت نفس می‌بایست از طرف جانی یا عاقله او پرداخت شود (حاجی ده آبادی، 44،1387).
ب- دیه و جریمه مالی
گرچه دیه و جریمه مالی هر دو در مورد اموال هستند اما تفاوت‌هایی میان این دو هست اولاً: شرع مقدار دیه را در اكثر موارد تعیین كرده است بر خلاف جریمه مالی كه تعیین آن را دولت صورت می‌دهد.
ثانیاً: دریافت‌كننده دیه مجنی علیه یا ولی دم اوست اما گیرنده جریمه مالی دولت است.
ثالثاً: دیه به سبب جنایت بر نفس یا مادون نفس لازم می‌گردد یعنی اعمالی كه علیه تمامیت جسمانی افراد صورت می‌گیرد از قبیل قتل، قطع عضو و جرم آن سلب منفعت و… اما جریمه مالی به سبب وقوع جرم اعم از جنایت و غیر جنایت لازم می‌گردد.
رابعاً: دیه به سبب جنایت اعم از عمدی و غیر عمدی است اما جریمه مالی در اكثر موارد به علت جرایم عمدی است.
خامساً: مقدار دیه همیشه معین و مقطوع است بر خلاف جریمه مالی كه دولت نمی‎‎تواند حداقل و حداكثری را برای آن، تعیین كند و تعیین مقداری را كه محكوم علیه می‎بایست بپردازد به عهده قاضی بگذارد.
سادساً: جریمه مالی با فوت محكوم علیه از بین می‌رود و به اموال او تعلق نمی‏گیرد بر خلاف دیه كه با فوت محكومٌ علیه از بین نرفته و جزء ‌دیون متوفّی محسوب می‌گردد (حاجی ده آبادی،45،1387).
ج- دیه و کفارات مالی
كفاره را طاعت ویژه‌ای كه غالباً كیفر اخروی را ساقط می‌كند یا تخفیف می‌دهد تعریف كرده‌اند.
كفاره در یک نگاه به دو گروه كلی تقسیم می‌شود؛ کفاره بدنی مانند روزه و کفاره مالی مانند اطعام مسكین.
تفاوت‌هایی بین دیه و کفاره وجود دارد از جمله: كفاره جنبه عبادی دارد ولی دیه این‌طور نیست، كفاره ساتر گناه و مسقط و یا مخفف عقوبت اخروی است، مصرف كفاره نیازمندان و مساكین‌اند و دیه نیاز گیرنده شرط نیست، كفاره برای افعال حرام است اما در دیه حرام بودن عملی كه باعث شده شرط نمی‌باشد (حاجی ده آبادی،46،1387).
گفتار سوم – مفهوم بیت‌المال
«واژه بیت‌المال مرکب اضافی است، بیت به معنای خانه و مال به معنی دارائی است، یعنی خانه‌ای که در آن مال و دارائی عمومی جمع است، بنابراین بیت‌المال نهادی است که برای نگهداری اموال عمومی از همان آغاز تاریخ حکومت اسلام پدید آمده است تا اموال موجود در آن به تدریج به مصارف مختلف برسد، این نهاد را بیت‌المال یا بیت‌المال مسلمین نامیده شده است که در روزگاران متأخر نام» خزانه داری کل برای آن به کار بوده‌اند. بر این خزانه از همان ابتدا واژه بیت‌المال اطلاق شده و این نام‌گذاری عمومی در همه مآخذ دیده می‌شود، همان گونه که آن را بیت‌المال مسلمین نیز نامیده‌اند که این خود نمایانگر جنبه دینی آن اموال است اما نام خزانه‌داری کل تنها در دوران‌های متأخر به وجود آمده است (احمدی،161،1381).
در زمان پیامبر اسلام (ص) و تا موقعی که آن حضرت چشم از جهان فر وبست، بیت‌المال تشکیلاتی نداشت و اگر مالی به دست مسلمانان می‌آمد که جنبه‌ی عمومی داشت فوراً برای انجام کارهای لازم خرج می‌شد و به مصرفی که باید برسد می‌رسید لذا تا زمان عمر،‌ مخزن و محلی برای نگهداری بیت‌المال ایجاد نشده بود.
با لحاظ اندک بودن نیاز جامعه موضوع افزایش واردات بر هزینه وجود نداشت و نیاز به نگهداری مال در بیت‌المال نبود. اما در زمان عمر، پس از فتح شام و ایران و مصر مداخل بر مخارج فزونی یافت و به واسطه توسعه قلمرو اسلام اقلام خراج هم زیاد شد و برای حفظ آن‌ ها در صدد وسیله‌ای برآمدند تا آن اموال را نگهداری و به تدریج آن‌ ها را در راه مصالح جامعه اسلامی صرف کنند، از این رو «بیت‌المال» را تأسیس کردند.
«نوشته‌اند ابوهریره، مالی را از بحرین به نزد خلیفه برد، ‌عمر پرسید چه آورده‌ای؟»
گفت: پانصد هزار درهم؛ به نظر عمر این مبلغ زیاد آمد، ابوهریره را مخاطب ساخت و گفت: می‌فهمی چه می‌گویی؟
ابوهریره گفت: بله پنج بار صد هزار تا. در این موقع عمر بالای منبر رفت و گفت: ای مردم مال زیادی برای ما آمده است، اگر خواستید تقسیم کنید با پیمانه یا آن را با عدد بشمارید می‌توانید.
مردی برخاست و گفت: ای خلیفه! عجم‌ها را دیده‌ام که در دیوانی این اموال را ثبت و ضبط نمایند؛ شما هم برای ما دیوانی تشکیل بده، آنگاه عمر فردی را مأمور نوشتن دیوان نمود و برای مأموران دولت مقرری تعیین کرد (احمدی،162،1381).
ظاهرالامر فقهای عظام تعریفی از معنای بیت‌المال بیان نکرده‌اند، و همچنین در قانون ماده‌ای وجود ندارد كه به تبیین این موضوع پرداخته باشد. از این امر به نظر می‌رسد كه معنای لغوی آن برای فقها و قانون پذیرفته شده است (زندی،5،1390).
در كتاب المنجد این‌طور تعریف شده است: البیت جمع آن بیوت و ابیات است و جمع جمع آن بیوتاب و ابابیت است، به معنای خانه و منزل و بیت‌المال به معنای خزانه اموال است. در لغت نامه دهخدا آمده است که: «بیت‌المال به معنای خانه‌ای است كه مال غنیمت و مال متوفی را بعد از ضبط در آن نگه می‌دارند، از اقرب الموارد است به معنای خزانه‌ی الاسلام در لطائف آمده است كه مالی است كه

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.
همه مسلمانان را در آن حق باشد و در ناظم‌الاطباء آمده است كه در عهد خلفا عبارت بود از خزانه دولت اسلام» (زندی،6،1390).
«علماء اسلام حقوقی را که تعلق به بیت‌المال دارد و نیز حقوقی را که ادای آن‌ ها بر» بیت‌المال لازم است تعریف کرده‌اند، هر مالی که مسلمانان استحقاق دریافت آن را داشته باشند و مالک آن معین نشده باشد تعلق به بیت‌المال دارد و هر مالی که واجب است در راه مصالح مسلمانان صرف شود حقی است که ادای آن بر بیت‌المال لازم می‌باشد و اموالی که مسلمانان استحقاق آن را دارند و بیت‌المال نام دارد از میان مسلمانان مالک آن معین نیست (چون مالکیت در اینجا بر نحو اشاعه است) و در راه مصالح مسلمین صرف می‌شود و اختیار آن به دست رهبر مسلمین است و با قبض در ملک جنس، و جهت داخل شده و منصوب به بیت‌المال می‌گردد و مکان در آن تأثیری ندارد، چنانکه مالیات همین‌که وصول شد مال دولت محسوب می‌شود هرچند هنوز به خزانه‌داری کل نرفته باشد و هر حقی که واجب است در مصالح مسلمانان صرف شود، حق بر بیت‌المال است و از جمله واقع شدن بیت‌المال به عنوان عاقله در پرداخت دیه جرایم دیه خطایی است (احمدی،161،1381).
منظور از بیت‌المال در جامعه امروزی بودجه ای است که در اختیار دولت و نهادهای انقلابی است و در این پژوهش به بودجه ای که در اختیار وزارت دادگستری می‌باشد، نامیده می‌شود.
گفتار چهارم – پیشینه تاریخی دیه
«پیش از اسلام قبایل مختلف عرب، تابع نظام واحدی نبودند آنان از عاداتی كهن پیروی می‌كردند كه به طور عمیق در افكار و جانشان نفوذ كرده بود اعمال زور در زندگی‌شان نقشی عمده داشت و انتقام‌جویی از اصول بسیار مقبول آنان به شمار می‌آمد. قدرتی غالب كه بتواند اراده خود را بر افراد همه سرزمین‌های عرب نشین اعمال و تجاوزگر را تنبیه كند وجود نداشت. اما هر قبیله ای برای خود رئیسی داشت که همه افراد قبیله، سخن و فرمایش او را می‌پذیرفتند لیکن نفوذ این رئیس در خارج به ثروت قبیله و تعداد جنگاوران و شجاعت آنان بستگی داشت» (گرجی،1380،17).
«هر فرد عرب به قبیله خود دلبستگی عمیق داشت اگر فردی خارج از آن شخصی از افراد قبیله را مورد تعدی یا آزار قرار می‌داد، همه به کین خواهی برمی‌خواستند. افراد قبیله فرد متجاوز هم به دفاع از وی می‌پرداختند و او را مورد حمایت قرار می‌دادند. بنابراین پس از اسلام آنچه مورد توجه اعراب بود انتقام و کین خواهی بود و این کار به حق و یا ناحق انجام می‌گرفت» (گرجی،18،1380).
مطلب قابل توجه این بود که انتقام‌جویی مسئله‌ای خصوصی به شمار نمی‌آمد و تنها اولیای مقتول نبودند که به خون‌خواهی بر می‌خاستند بلکه این موضوع به همه افراد قبیله مربوط می‌شد و همه به حمایت از مجنی علیه و یا اولیایش اقدام می‌کردند و حتی این حمایت، افرادی را هم که از آن قبیله نبودند لیکن در پناه این‌ها می‌زیستند فرا می‌گرفت و این یک اصل کلی بود که هر فرد قبیله کمر به خون‌خواهی می‌بست و اگر موفق می‌شد خودش قاتل را هلاک می‌کرد.
«پیش از اسلام قصد و عمد قاتل مورد توجه قرار نمی‌گرفت و انتقام گیرنده به هیچ وجه میان جنایت عمد و خطا تفاوت نمی‌گذاشت. شخص تنها به این جهت انتقام می‌گرفت که نوعی اعتقاد، اهانت و حقارت در خود احساس می‌کرد. انتقام گیری به این خاطر بود که به عقیده آنان، روح مقتول صرف نظر از سبب قتل تا انتقامش را نگیرند آسوده نمی‌نشیند و پرنده روح او مادام قاتل در حیات است از فغان باز نمی‌ایستد» (گرجی،18،1380).
«اصولاً دیه حکم تأسیسی اسلام نیست، بلکه یک سنت اقتصادی و اجتماعی امضا شده است. از این رو بحث از دیه پیش از آنکه شرعی باشد، اجتماعی است. با تغییر سنت‌ها، چون و چرا در احکام امضایی اسلام با توجه به اصول اساس دین، مجاز است. دیه از دیر زمان در میان ملل رواج داشته و مبدأ بشری دارد. دیه در جامعه عرب پیش از اسلام نیز مرسوم بوده که به همان صورت و با همان نظریه‌های قرن ششم میلادی به قوانین اسلامی راه یافته است» (عارفی مسکونی،19،1382).
عکس مرتبط با اقتصاد
«مطالعات تاریخی نشان می‌دهد که از نخستین مراحل پیدایش حیات اجتماعی انسان خسارت‌های جسمی و جانی و نحوه‌ی جبران آن مورد عنایت قرار می‌گرفته است در آغاز واکنش آدمی در برابر جنایت‌هایی که بر جان یا عضو او یا کسان یا از بستگان وی وارد می‌آمد، تنها به صورت انتقام فردی یا کشتارهای جمعی ظاهر می‌شد. این واکنش تا پیش از آشنایی بشر با مفهوم مالکیت تنها مجازات ممکن به حساب می‌آمد رفته رفته به جای انتقام گرفتن که موجب کشته شدن افراد دیگر نیز می‌شد به نظامی روی آوردند که بر پایه‌ی پرداخت عوض مالی برای جبران جنایت استوار بود و از آن میان قوم عرب زبان، اصطلاح دیه را برای این عوض مالی برگزیدند» (عارفی مسکونی،21،1382).
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
دیه به عنوان جزای عمل وارد کننده خسارت و به جای انتقام گرفتن از جانی چندین مرحله تکوینی را پشت سر گذاشت تا اینکه با امضاء و تقریر شریعت اسلام نوع شایسته و مفید آن به صورت نهایی خود متجلی گردید که ان مرحله را می‌توان به دو مرحله اساسی و جدا از یکدیگر منحصر کرد، این دو مرحله عبارتند از مرحله اختیاری دیه که در این مرحله رفتن به سوی دیه و پناه بردن به آن در آغاز برای هر دو طرف نزاع (جانی و مجنی علیه) اختیاری بود و مجنی علیه و خانواده‌ی او می‌توانستند دیه را که از طرف جانی به آنان پیشنهاد شده بود نپذیرند و خونخواهی را برگزینند (عارفی مسکونی،21،1382).
مرحله دیگر مرحله اجباری دیه است که عرب جاهلیت در سیر تحول به مرحل
ه دیه اجباری نرسید، چون گرفتن دیه برای حل و فصل منازعات قتل در همه‌ی حالات نزد جوامع ابتدایی مطلوب نبود به ویژه نزد قبایل عرب زیرا از نظر این جوامع گرفتن دیه نشانه ضعف و ناتوانی قبیله مجنی علیه در برابر قبیله جانی بود (عوض،1377، 47).
از این رو قاعده عمومی نزد جوامع ابتدایی در مرحله اختیاری دیه، خونخواهی و انتقام گرفتن از جانی بود و دیه گرفتن امری استثنایی شمرده می‌شد (عارفی مسکونی،22،1382).
تا قبل از تصویب و اجرای قانون مجازات اسلامی‌ مصوب 1361، عنوان دیه در قانون جزای ایران وجود نداشت. طبق قانون مجازات عمومی، جرایم به دو قسم عمدی و غیر عمدی تقسیم شده و مجازات جرایم غیر عمدی، حبس جنحه‌ای بود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ‌و تصریح قانون اساسی به تطابق قوانین با شرع مقدس اسلام، نهاد دیه كه از دیر باز در فقه جایگاهی داشت، به قوانین عرفی وارد شد و باب مهمی ‌را در قانون مجازات اسلامی ‌به خود اختصاص داد.
بخش دوم – بررسی ماهیت حقوقی دیه
نظام نوین حقوقی که پس از انقلاب شکوهمند اسلامی در کشور ما استقرار یافت، مفاهیم و نهادهای تازه‌ای را جایگزین برخی مفاهیم و نهادهای پیشین ساخت. نظام حقوقی دیات، به عنوان یکی از اجزای اصلی این مجموعه‌ی نوین، حاوی مفاهیم، قواعد و نهادهایی که هر یک به مطالعه و بررسی در خور و شایسته نیاز دارد.
یکی از این مسایل که از بدو ورود قانون دیات به عرصه‌ی مقررات کیفری در محافل حقوقی پیرامون آن بحث و سخن فراوان در گرفته، ماهیت حقوقی دیات است. نزاع و گفتگو از این نقطه برخاسته که از یک سو قانون‌گذار کیفری دیات را در زمره مجازات‌های کیفری قرار داده است، و از طرف دیگر ویژگی‌های چندی در دیات و رفتارهای مستوجب آن وجود دارد که از ضوابط مجازات‌ها و جرایم خارج است.

پایان نامه

در خصوص ماهیت دیه فقها و علما، حقوق نظرات گوناگونی دارند عده ای دیه را وسیله ای برای جبران خسارت حقوقی و مدنی و گروهی دیگر آن‌را نوعی کیفر و مجازات تلقی کرده و وصف حقوقی برای آن قائل نیستند و گروه سوم برای دیه ماهیت دوگانه قائل و آن را کیفر جانی و وسیله ای برای جبران خسارت و ضرر و زیان وارده می‌دانند (خزاعی،75،1388).
دیه در قانون مجازات اسلامی مجازات تلقی شده است و به همین اعتبار و میزان آن را از پیش تعیین کرده و به نظر قاضی واگذار نکرده است؛ اما از سوی دیگر، دیه دارای ویژگی‌هایی است که آن را به جبران خسارت نزدیک‌تر می‌کند، از جمله اینکه دیه به مجنی علیه و یا اولیای دم پرداخت می‌گردد نه به صندوق دولتی و حتی در قوانین موضوعه پرداخت آن در مواردی از بیت‌المال پیش بینی شده است. همچنین دیه حق‌الناس است و در فقه و قوانین موضوعه بر ضرورت مطالبه‌ی آن برای اتخاذ تصمیم از سوی دادگاه تأکید شده است. این ویژگی‌ها و بسیاری از خصوصیات دیگر سبب شده است که نه فقط حقوق‌دانان نسبت به ماهیت حقوقی دیه اتفاق نظر نداشته باشند بلکه وحدت رویه ای نیز بین تصمیمات دادگاه‌ها وجود نداشته باشد (آشوری،1382،265).
گفتار اول- ماهیت حقوقی دیات و مجازات مالی
گروهی از پژوهشگران معاصر معتقدند که دیه کیفر جنایی است، این گروه رأی خود را به این نکته معطوف می‌کنند که شریعت اسلام در قتل و جرح در شبه عمد و خطا، دیه را کیفر اصلی قرار داده و هر گونه نظری در مقابل اینکه دیه به عنوان جبران خسارت است، مردود می‌دانند چرا که اجتهاد در مقابل نص جایز نیست، خصوصاً در قوانین کیفری که نیز آن به صورت مضیق است.
تعدادی از پژوهشگران با توجه به دلایل زیر دیه را مجازات می‌دانند :
* قانون‌گذار صراحتاًٌ در ماده 14 قانون مجازات اسلامی مصوب 92، دیه را در زمره‌ی مجازات منظور کرده و مقرر می‌دارد که مجازات‌های مقرر در این قانون چهار قسم است : حد، قصاص، دیه، تعریز، و منظور از دیه، «دیه اعم از مقدر و غیر مقدر مالی است كه در شرع مقدس برای ایراد جنایت غیر عمدی بر نفس، اعضاء و منافع و یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد، به موجب قانون مقرر می‌شود.» و همچنین است ماده 448 قانون فوق‌الذکر.
* در ماده یک قانون تشکیل دادگاه‌های کیفری یک و دو و شعب دیوان عالی کشور 31/3/1368 مقرر شده است: «دادگاه‌های کیفری به ترتیب مقرر در این قانون، تشکیل و به جرایمی که مطابق قوانین دارای مجازات زیر بوده و در صلاحیت دادگاه‌های دیگر نباشد، رسیدگی و حکم مقتضی صادر می کند : حدود، قصاص، دیات، تعزیرات و مجازات‌های باز دارنده.»
* در جرایم شبه عمدی، دیه بالاخص مجازات مالی است چرا که فاعل قصد فعل را دارد، ولی قصد تلف حاصل از آن را ندارد، قتل مورد نظر مرتکب گاهی مشروع است و زمانی نامشروع و آن زمانی است که فاقد اجازه شرع یا اذن معتبر مجنی علیه باشد در هر دو صورت فاعل ضامن دیه ناشی از تلف است و مشروع یا نامشروع بودن عمل، تأثیری در اصل ضمان دیه ندارد و به همین جهت است که مقنن در ماده 462 قانون مجازات اسلامی می‌گوید: دیه جنایت عمدی و شبه عمدی بر عهده خود مرتکب است.
*یکی از تفاوت‌های اساسی مجازات و خسارت آن است که میزان مجازات در شرع و قانون مشخص شده است، اما میزان خسارت مشخص نیست بلکه پس از وقوع سبب خسارت، میزان آن تعیین می‌شود مثلاً برای جرم توهین به افراد مجازات شلاق تا 74 ضربه یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال مجازات نقدی تعیین شده است و مجازات غصب عناوین دولتی، حبس از شش ماه تا دو سال است، اما برای خسارت میزان مشخصی وجود ندارد بلکه میزان آن را بر اساس نظر کارشناس و عرف تعیین می‌کنند.
دیه نیز با ت
وجه به این که دارای میزان و مقدار مشخصی است طبیعتاً از نوع مجازات است و اگر جنبه خسارت داشت نباید میزان معینی داشته باشد. این ایراد در مورد ارش منتفی است زیرا میزان ارش از طرف شارع تعیین نشده بلکه به نظر کارشناس واگذار شده است.
* اگر دیه را خسارت محسوب کنیم عوضی خواهد بود که در مقابل نفس یا اعضای بدن قرار می‌گیرد، اما طبیعی است که جان انسان آنقدر گرامی و ارزشمند است که هیچ مالی نمی‌تواند عوض آن قرار گیرد. بنابراین دیه را نمی‌توان به عنوان خسارت و در مقابل جان و اعضای بدن قرار داد، زیرا هرگز تناسبی میان عوض و معوّض نخواهد بود جان یک پدر برای فرزند یا فرزند برای پدر آن قدر ارزش دارد که هیچ کدام حاضر نیستند مالکیت تمام جهان را با ذره ای از آن مبادله کنند.
* یکی از خصوصیات مهم مجازات آن است که نسبت به تمام مردم به صورت یکسان اجرا شود و مثلاًٌ در کیفر حبس یا شلاق، تفاوتی ندارد که مجنی علیه فقیر باشد یا غنی، کودک باشد یا بزرگ سال و… این خصوصیات در دیه نیز وجود دارد، یعنی تفاوتی وجود ندارد که جانی در چه وضعیتی از نظر اجتماعی و طبقاتی قرار داشته باشد.
* اگر دیه خسارت باشد هنگام اجرای آن، حق اجراء پرداخت شود، حال آنکه دیه همچون سایر مجازات‌های نقدی بدون پرداخت حق اجراء قابلیت اجراء دارد.
گفتار دوم- ماهیت حقوقی دیات و ضمان مالی
در مقابل عده ای معتقدند که دیه فاقد و صف مجازات کیفری است و استدلال می‌کنند که :
گاهی فاعل بدون این که قصد وقوع فعل بر مجنی علیه و قصد حصول نتیجه را داشته باشد، در اثر بی احتیاطی یا بی مبالاتی تلف به بار می‌آورد. فقهای امامیه این نوع جنایت را در حکم شبه امر می‌دانند، بنابراین ملاحظه می‌کنیم که تشدید تفسیر در میزان دیه کمترین اثری نمی‌گذارد. این امر جنبه مجازات بودن دیه را منتفی و بیش از هر چیز به ضرر و زیان خسارت نزدیک می‌کند.
مجازات کیفری، هنگامی بر مجرم اعمال می‌شود که علاوه بر تحقق رکن مادی، قصد مجرمانه و یا لااقل خطای کیفری در بین باشد. از آن سو، جرایم چندی در جنایت شبه عمد وجود دارد که مرتکب نه تنها قصد ایراد جنایت ندارد، بلکه حفظ جوانب احتیاط را هم کرده و به حدود مقرر و مجاز پایبند است با این حال وقتی در این وضعیت فعل او اتفاقاً به تلف و خسارت منتهی می‌شود، ضامن دیه ناشی از آن است.
مقررات ماده 474 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 شاهد مخالفت مقنن با دو وصف اساسی مجازات‌های کیفری و از جمله مجازات‌های مالی است. یکی مشخص نبودن مسئولیت دیه، زیرا تحت شرایطی خاص اقارب جانی مسئول تحمل دیه مجنی علیه اند و دیگر لزوم پرداخت دیه از بیت‌المال در مواردی خاص این دو وصف نشان می‌دهد که دیه شبه عمد همچون دیه خطای محض مجازات مالی نبوده، بلکه منظور از آن جلو گیری از هدر رفتن خون و جبران ضررهای بدنی است.
اصولاًٌ مجازات دو هدف را دنبال می‌کند : هدف مادی و هدف اخلاقی. بدیهی است هدف مادی احتیاج دارد که شدت مجازات با اهمیت جرم هماهنگ باشد و تثبیت هدف اخلاقی مستلزم آن است که تناسب مجازات با درجه مسئولیت کیفری مجرم رعایت شود.
در حقوق اسلامی، دیات مجازات مالی محسوب نمی‌شود، نه در مواردی که اثر اولی و اصلی جنایت است و نه در آن جا که اثر ثانوی و فرعی است. زیرا عناصر و اوصاف ویژه مجازات مالی در ساختمان دیات وجود ندارد. هر چند که غالباً پرداخت دیه، با ایجاد تنگنای مالی و نقص در دارایی جانی آمیخته و توأم است، ولی این خاصیت به تنهایی نمی‌تواند توجیه مناسبی برای مجازات بودن آن باشد.
آنچه در ماده 17 قانون مجازات اسلامی در تعریف دیه آمده است در مقایسه با مواد قبل و بعد از آن به خوبی نشان می‌دهد که دیه ماهیت خسارت دارد.
درست است که دیه در مقابل جان و اعضای بدن انسان قرار دارد و جان انسان با هیچ چیز قابل قیمت گذاری نیست، اما وقتی که قتلی به صورت غیر عمد رخ داد یا در قتل عمد امکان قصاص وجود نداشت نمی‌توان به استناد اینکه جان آدمی قابل تقویم نیست، قاتل را رها کرد، بلکه باید در مقابل از بین بردن جان یا عضو بدن دیگری، مبلغ معقول و مناسبی را به عنوان خسارت قرار داد.
شارع قانون‌گذار در برخی موارد پرداخت دیه را بر عهده خویشان قاتل قرار داده است و اگر دیه، مجازات باشد با اصل شخصی بودن مجازات، منافات پیدا می‌کند، زیرا بر اساس این اصل، هر کس خود مسئول تحمل مجازات جرایمی است که انجام می‌دهد و عاقله نقشی در تحقق قتل غیر عمدی نداشته است تا مستحق مجازات باشد. بنابراین چاره ای نیست جز این که دیه را ضمان مالی بدانیم و مجازات بودن آن‌را نفی ‌کنیم.
مجازات خود به خود بر جرم مترتب است و اعمال آن نیازی به درخواست مجنی علیه ندارد (به جز موارد خصوصی) حال آنکه دیه در صورتی مورد حکم قرار می‌گیرد که مجنی علیه یا قائم مقام وی، آن را درخواست کرده باشد و این از خصوصیات خسارت است و اگر دیه مجازات بود، حکم بر نیازمند تقاضای افراد ذی‌نفع نبود.
قانون‌گذار در مواد 511-512-516-517 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 92 صراحتاً به جای کلمه دیه، واژه خسارت را به کار برده است.
گفتار سوم- ماهیت دوگانه دیات؛ خسارت شرعی در برابر جنایت
دیدگاه سوم در مورد ماهیت دیه آن است که، دیه هم مجازات و هم خسارت مالی است و برای تأیید این دیدگاه مستنداتی ذکر شده است :

 

متغیر

 

میانگین رتبه

 

آماره آزمون

 

معناداری شیوه استفاده از سیستمهای حسابداری مدیریت
حسابداری

 

84/1

 

61/9

 

008/0 نوع اطلاعاتی که به وسیله سیستمهای حسابداری مدیریت تهیه می­ شود

 

26/2 نوع تصمیماتی که توسط سیستمهای حسابداری مدیریت پشتیبانی و حمایت می­ شود

 

90/1

در این آزمون چنانچه معناداری آماره کمتر از سطح خطا (5 درصد) باشد، بین متغیرهای مستقل اختلاف معناداری وجود دارد و اگر بیشتر از سطح خطا باشد متغیرها یکسان فرض می­شوند. همانطور که مشاهده می­ شود معناداری آماره آزمون برابر 008/0 و کمتر از سطح خطا است و در نتیجه اختلاف بین متغیرهای مستقل معنادار است. در ستون میانگین رتبه، میانگین نمراتی که پاسخ ­دهندگان به هر کدام از ابعاد سیستم­های حسابداری مدیریت داد­ه­اند آمده است. با توجه به این نمرات، نوع اطلاعاتی که به وسیله سیستمهای حسابداری مدیریت تهیه می­ شود با نمره 26/2 به عنوان اولین متغیر تأثیرگذار از دید پاسخ دهندگان، نوع تصمیماتی که توسط سیستمهای حسابداری مدیریت پشتیبانی و حمایت می‏شود با نمره 90/1 به عنوان دومین متغیر تأثیرگذار از دید پاسخ دهندگان، و شیوه استفاده از سیستمهای حسابداری مدیریت با نمره 84/1 به عنوان سومین متغیر تأثیرگذار از دید پاسخ دهندگان انتخاب می­ شود.
4-7- خلاصه فصل
در این فصل ابتدا، آمار توصیفی مربوط به ویژگی­های فردی پاسخ ­دهندگان، سوال­های پرسشنامه و متغیرهای پژوهش ارائه شد. سپس، نرمال بودن داده ­های پژوهش مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت، فرضیه‏های پژوهش با بهره گرفتن از روش همبستگی آزمون شدند و با توجه به نتایج حاصل، نسبت به تأیید یا رد فرضیه‌های فرعی اظهارنظر شد. فصل بعد به مروری بر نتایج به‌دست آمده از پژوهش، محدودیت‌های پژوهش، پیشنهادهای حاصل از یافته‌های پژوهش و پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده اختصاص دارد.
فصل پنجم
نتیجه‌گیری و پیشنهادها
5-1- مقدمه
در فصل قبل داده ­های مربوط به پژوهش در قالب فرضیه ­های پژوهش تجزیه و تحلیل شد. ابتدا، آمار توصیفی متغیرهای پژوهش ارائه پس از آن، فرضیه ­های پژوهش با بهره گرفتن از روش همبستگی آزمون شدند و با توجه به نتایج حاصل، نسبت به تأیید یا رد فرضیه‌‏های پژوهش اظهارنظر شد. در این فصل، ابتدا، مروری بر نتایج به دست آمده از پژوهش می­شود. در ادامه، پیشنهادهای حاصل از یافته‏های پژوهش و پیشنهادهایی برای پژوهش‏های آینده پرداخته می‌شود.
5-2- مروری بر نتایج به دست آمده از پژوهش
همان­گونه که در فصول قبل تشریح شد، هدف اصلی این پژوهش، بررسی رابطه بین سیستم­های حسابداری مدیریت و توسعه سرمایه فکری در سازمان تأمین اجتماعی می­باشد. با توسعه اطلاعات و پیشرفت سریع فناوری، تحولی عظیم در تمام جنبه­ های زندگی و فعالیت های بشر ایجاد شده که این امر باعث حرکت به سمت اقتصاد دانش محور و تغییر پارادیم حاکم بر اقتصاد صنعتی شده است (همتی و همکاران، 1389). در چنین فضایی، دانش و دارایی های نامشهود بعنوان مهمترین منبع و مزیت رقابتی سازمان ها شناخته شده است. در حقیقت جهان پس از انقلاب کشاورزی و صنعتی که در آن زمین، سرمایه و نیروی کار منابع اصلی به حساب می آمدند شاهد انقلاب اطلاعاتی است که در آن منابع اصلی بر پایه دانش و اطلاعات شکل گرفته است. در عصر دانش، سرمایه فکری موضوعی با اهمیت می باشد که مدیریت صحیح آن در محیط پرتلاطم و چالش برانگیز امروزی، رمز موفقیت شرکتها محسوب می‏شود. در این میان، حرفه حسابداری و حسابداران نقش مهمی برای یافتن راه های موثر جهت کنترل و اندازه گیری و سنجش سرمایه های فکری بوسیله مدلها و روش های ارزیابی این سرمایه ها بر عهده دارند. نواس و همکاران (2012) نیز بیان می­ کنند که حسابداری مدیریت می ­تواند روشی موثر برای منابع سازمانی و شرح ارتباط آن برای فرایند ایجاد ارزش در سازمان باشد. به همین دلیل، در نظر گرفتن حسابداری مدیریت به عنوان مکمل سرمایه فکری منطقی به نظر می­رسد. بنابراین در این پژوهش به بررسی تجربی این موضوع در سازمان تأمین اجتماعی شعب تهران پرداختیم. در راستای دستیابی به هدف پژوهش نه فرضیه برای بررسی رابطه بین سیستم­های حسابداری مدیریت و ابعاد سرمایه فکری و سه فرصیه نیز برای بررسی رابطه بین ابعاد سرمایه فکری مطرح شد. این فرضیه ­ها به شکل زیر می­باشد:
عکس مرتبط با اقتصاد
1- شیوه استفاده از سیستمهای حسابداری مدیریت تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه انسانی در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
2- شیوه استفاده از سیستمهای حسابداری مدیریت تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه ساختاری در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
3- شیوه استفاده از سیستمهای حسابداری مدیریت تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه مشتری در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
4- نوع اطلاعاتی که به وسیله سیستمهای حسابداری مدیریت تهیه می­ شود تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه انسانی در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
5- نوع اطلاعاتی که به وسیله سیستمهای حسابداری مدیریت تهیه می­ شود تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه ساختاری در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
6- نوع اطلاعاتی که به وسیله سیستمهای حسابداری مدیریت تهیه می­ شود تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه مشتری در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
7- نوع تص

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.
میماتی که توسط سیستمهای حسابداری مدیریت پشتیبانی و حمایت می­ شود تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه انسانی در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
8- نوع تصمیماتی که توسط سیستمهای حسابداری مدیریت پشتیبانی و حمایت می­ شود تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه ساختاری در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
9- نوع تصمیماتی که توسط سیستمهای حسابداری مدیریت پشتیبانی و حمایت می­ شود تاثیر مستقیمی بر توسعه بعد سرمایه مشتری در سازمان تأمین اجتماعی دارد.
10- بین ابعاد سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری ارتباط معناداری وجود دارد.
11- بین ابعاد سرمایه انسانی و سرمایه مشتری ارتباط معناداری وجود دارد.
12- بین ابعاد سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری ارتباط معناداری وجود دارد.
خلاصه نتایج حاصل از آزمون فرضیه ­های پژوهش در جدول 5-1 ارائه شده است.
جدول 5-1- خلاصه نتایج پژوهش

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حق انحصاری © 2021 مطالب علمی گلچین شده. کلیه حقوق محفو

 

(دیگار ودیگران، ۱۳۸۱: ۸۵)
۴-۲-۲-۳ ناامنی­های شیخ خزعل درجنوب ایران
یکی دیگر از شورش­های بزرگ در دوره­ مورد بحث، شورش عشایر عرب در خوزستان به رهبری شیخ خزعل و آشوب­های شوشتر و دزفول است. به لحاظ تاریخی قبیله بنی کعب ابتدا در جنوب شبه جزیره عربستان ساکن بودند و بعد­ها به عراق و سپس خوزستان کوچ کردند. شیخ خزعل که پدرش از شیوخ این قبیله بود با کشتن برادر خود، بر امور مسلط گردید. کسروی علت
پیشرفت سریع خزعل و تسلط او بر این منطقه را ناشی از ثروت هنگفت او و ارتباطش با اتابک و دربار تهران می­داند که با ازدواج با خانواده­های اشراف لقب «سردار اقدس» را نیز دریافت.
(کسروی، ۱۳۱۲: ۲۰۹)
نابسامانی­های پس از انقلاب مشروطه عرصه را برای گسترش قدرت و نفوذ خزعل در خوزستان آماده­تر ساخت. جنگ جهانی و تحریکات نیرو­های خارجی و فعالیت خزعل به نفع انگلیسی­ها، عشایر عرب منطقه را به جنبش درآورد و خوزستان را دچار تشنج نمود. با عقب نشینی نیرو­های عثمانی از خوزستان، این شهر کاملاً در اختیار خزعل قرارگرفت و نیرو­های انگلیسی درشهر­های مختلف مستقر و ادارات پست و عدلیه را در دست گرفتند. ظاهراً شیخ خزعل در سال۱۲۹۳ه. ش آشکارا تمایل خود را برای استقلال خوزستان بیان داشته، خود را «امیر عربستان» خواند. حتی به نظر می­رسید انگلستان قبل از قرارداد ۱۹۱۹ و کودتای سوم اسفند خیال تجزیه­ی این منطقه از ایران را به دست خزعل دنبال می­کرده است. (باستانی پاریزی، ۲۵۳۵: ۳۸۹)
اگرچه از تهران حکمرانانی به خوزستان اعزام می­شدند اما قدرت واقعی در دست خزعل، عوامل او و انگلیسی­ها قرار داشت. رفتار شیخ خزعل با مأموران دولت در خوزستان نشانگر میزان بی اعتنایی وی به دولت مرکزی می­باشد. خزعل این مأموران را زیردست و رام خود می­ساخت و یا آنقدر کارشکنی می­نمود تا حاکم مجبور به ترک خوزستان می­شد. (کسروی، ۱۳۱۲: ۲۳۳)
این نافرمانی­های خزعل تا بعداز کودتای ۱۲۹۹ و زمان رضاخان سردارسپه هم کشیده شد تااینکه به دلیل تغییرموضع انگلیس نسبت به مسائل داخلی و دولت ایران و تفاهم با رضاخان، خزعل راهی جز تسلیم نداشت و بدین ترتیب طغیان وی پایان پذیرفت. (باستانی پاریزی، ۲۵۳۵: ۴۱۳)
فصل پنجم
(بررسی کابینه­ها از فتح تهران تا کودتای رضاخان)
۵-۱ وضعیت کابینه­ها بعد از فتح تهران
همانطور که گفته شد یکی از نشانه­ های آشکار بی ثباتی سیاسی ایران طی سال­های پس از فتح تهران توسط مجاهدان، تغییر پی در پی کابینه­ها و عمرکوتاه هر یک از آنهاست؛ در برخی موارد کابینه­ها حتی یک هفته دوام نمی­آوردند.
از یکسو ساقط شدن یک کابینه و تشکیل کابینه­ای جدید و از سوی دیگر تغییر پی در پی وزرا و حتی صرفاً جابجا شدن پست وزارتی آن­ها با یکدیگر در یک کابینه، به جای افزایش کارایی، موجبات بی ثباتی هر چه بیشتر این کابینه­ها را فراهم می­ساخت.
کوتاه مدت­ترین کابینه­های این دوره مربوط به محمد ولی خان سپهدارتنکابنی است که از ۲۵ تیر۱۲۹۰ تا اول مرداد همان سال ادامه یافت، کابینه فتح الله خان رشتی سپهدار اعظم در ۲۷ بهمن ۱۲۹۹ تشکیل و با کودتای سوم اسفند همین سال ساقط شد. بلند مدت­ترین کابینه­های این دوره متعلق به این افراد است: کابینه علاء السلطنه از بهمن ۱۲۹۱ تا ۱۲۹۳ و وثوق الدوله از مرداد ۱۲۹۷ تا سوم تیر ۱۲۹۹٫ (نوایی، ۲۵۳۵: ۲۱۶)
پس مشکلات یا بحران­های موجود در دولت را با بررسی تعداد هیأت وزرایی که در طول این سال­ها بر روی کار آمده­اند می­توان یافت که در قسمت بعد به آن پرداخته شده است.
۵-۲ کابینه­ها از فتح تهران تا شکل گیری دولت مهاجرت
به دلیل وجود شرایط جامعه که در فصول قبل به آن اشاره شد کابینه­های مشروطه وضعیت خوبی نداشته و با مشکلاتی مواجه بودند. جهت آشنایی با عملکرد این کابینه­ها پس از برکناری حکومت استبدادی محمدعلی شاه، در این قسمت به ذکر شرایط و عملکرد این کابینه­ها از زمان ورود مجاهدان به پایتخت و در دست گرفتن جریان امور توسط آن­ها تا شکل گیری دولت مهاجرت پرداخته
می­ شود؛ در این زمان برای نخستین بار فکر تغییر پایتخت مطرح شده و در کنار کابینه­ای در تهران، کابینه­ی دیگری در یکی از شهر­های ایران (کرمانشاه) تشکیل گردید.
۵-۲-۱ نخستین کابینه رسمی بدون رئیس الوزرا
بعد از فتح تهران به دست مجاهدین، در روز ۲۸جمادی الثانی ۱۳۲۷ه. ق/ ۲۶تیرماه ۱۲۸۸ه. ش و ژوئیه ۱۹۰۹م اولین کابینه رسمی بنابه رأی شورای عالی رجال و روحانیون، بدون رئیس الوزرا روی کار آمد و این کابینه تا روزی که محمدولی خان تنکابنی اولین کابینه­ی خود را البته با حضور همان وزرا تشکیل داد ادامه یافت. (ضرغام بروجنی، بی تا: ۴۱)
اعضای این کابینه که برای رسیدگی به اوضاع آشفته­ی کشور به وزارت و ریاست برگزیده شدند به قرار زیر است:
عضدالملک: نایب السلطنه وزیر عدلیه: عبدالحسین میرزا فرمانفرما
وزیر مالیه: مستوفی الممالک وزیر امورخارجه: ناصرالملک
وزیرداخله: حاج علیقلی خان سردار اسعد
وزیر علوم (معارف و اوقاف): مرتضی قلی خان صنیع الدوله
وزیر تجارت: معرفی نشده وزیر جنگ: سپهدار تنکابنی
وزیر فوائد عامه: با علوم آمده وزیرپست وتلگراف: سردار منصور
از آنجا که ناصرالملک در اروپا بود، وزارت امورخارجه تا آمدن وی به میرزا اسدالله خان مشاورالسلطنه واگذار گردید. (کسروی، ۲۵۳۶: ۶۲)
پس از گذشت چندماه محمدولی خان تنکابنی ریاست دولت را به عنوان وکیل عضدالملک برعهده گرفت و در تاریخ ۹ آذر ۱۲۸۸ کابینه­ی جدید خود را که همان وزرای قبل بودند معرفی نمود با این تغییر که در این کابینه­ی ترمیمی علاءالسلطنه وزارت امورخارجه را به عهده گرفت
(هدایت، ۱۲۶۳، ۲۴۶) این کابینه مصادف شد با وضع آشفته­ای که از تغییر رژیم و برچیده
شدن بساط حکومت خودکامگی و تغییر حکومت استبدادی به مشروطه پیش آمده بود.
(ضرغام بروجنی، بی تا: ۴۳)
۵-۲-۲ کابینه محمدولی خان تنکابنی
دومین مجلس شورای ملی در ماه ذیقعده سال ۱۳۲۷ با حضور احمد شاه، نایب السلطنه، ولیعهد، هیأت وزیران، سفرای خارجه، اعیان و علما گشایش یافت. تعداد نمایندگان حاضر بیش از ۶۱ تن بود (روزنامه مجلس، سال سوم، ش۳۷، ص۱)
سپس روز ۱۷ذیقعده ۱۳۲۷، سپهدار تنکابنی به عنوان رئیس الوزرا به مجلس آمد و اعضای هیأت دولت خود را بدین سان معرفی نمود:
رئیس الوزرا: سپهدار تنکابنی وزیر عدلیه: میرزاحسن خان مشیرالدوله
وزیر مالیه: وثوق الدوله وزیر امورخارجه: علاءالسلطنه
وزیر داخله: سردار اسعد وزیر علوم(معارف و اوقاف): صنیع الدوله
وزیر تجارت: معرفی نشده وزیر جنگ: سپهدار تنکابنی
وزیر فوائد عامه: با علوم آمده وزیر پست وتلگراف: سردار منصور
(ملک زاده، ۱۳۸۳، ج ۷: ۱۳۰۰)
نخستین کار ارزنده­ی این کابینه– همزمان با معرفی خود- تنظیم و تقدیم پروگرام یا برنامه­ای مکتوب و رسمی به مجلس شورای ملی بود که تا این لحظه در تاریخ دولت­های پیشین بی سابقه بود (پورآرین، ۱۳۸۵: ۱۹۸). خلاصه­ی پروگرام بدین شرح می­باشد:
– اصلاحات قشون و نظمیه و مالیه – استقراض فوری۵۰۰ هزار لیره و تثبیت قروض خارجه
– تأسیس خزانه داری مرکزی – استخدام مستشاران خارجی و ترتیب ادارات به فرم جدید
در زمان این کابینه همانطور که در فصل دوم شرح داده شد، وکلا به دموکرات و اعتدالی تقسیم گردیدند. (هدایت، ۱۲۶۳: ۲۴۹)
نخستین ترمیم کابینه در تاریخ ۱۹ربیع الثانی ۱۳۲۸/ ۸ اردیبهشت ۱۲۸۹ بود که سپهدار به مجلس آمده و اظهار داشت: «بواسطه کسالت و خستگی، سه نفر از وزرا استعفاء نمودند و به این جهت بنده و وزیرداخله هم استعفای خود را خدمت حضرت اقدس نایب السلطنه تقدیم نمودیم و چند روز کار­ها تعطیل شد، این بود که به اتفاق آراء و امر مجلس مقدس و حضرت اقدس نایب السلطنه، استعفای خود را مستسرد نمودیم و کابینه همان کابینه­ی سابق است، لکن چون بنده و وزیر داخله سوگند یاد کرده و عهد نموده بودیم که این دو وزارتخانه را -که وزارت جنگ و وزارت داخله باشد- قبول نکنیم، حالا که قبول کردیم، وزارت جنگ و وزارت داخله با یکدیگر تبدیل شد و امیدواریم بتوانیم از عهده خدمات دولت و ملت با کمال چاکری برآئیم، و پروگرام هم همان پروگرام سابق است و بعضی پیشنهاد­ها هم که برای اصلاح بعضی ترتیبات لازم است، تقدیم خواهد شد که در کمسیون مخصوص که از طرف مجلس معین می­ شود، مذاکره شود. » رئیس مجلس نیز که از این گفتار سپهدار شادمان شده بود، از اینکه در این شرایط بحرانی استعفای خود را استرداد نمودند تشکر کرد. (روزنامه مجلس، سال سوم، ش۱۰۸، ۲)
اینگونه تغییرات زیر در کابینه­ی جدید اعمال گشت:
وزیر امورخارجه: میرزا ابراهیم خان کاشی غفاری معاون الدوله
وزیرداخله: محمدولی خان تنکابنی وزیر تجارت: شکرالله خان معتمدخاقان
وزیر جنگ: سردار اسعد بختیاری وزیر پست وتلگراف: با تجارت آمده(پورآرین، ۱۳۸۵: ۲۱۹)
در این کابینه نیز کشمکش­های پیشین از سرگرفته شد. میان رئیس الوزرا و مجلس بر سر مسائل مالی که یکی از آن­ها قطع شدن حقوق دولتی غیرلازم برخی اشخاص بود سوءتفاهم پیش آمد.
(کتاب نارنجی، ۱۳۶۷، ج۴: ۹۱۶)
کشمکش­های سپهدار با مجلس و نیز برخی از وزیران، همچنان او را از ادامه­ کار دلسرد
می­ساخت، بطوری که پس از بیست روز در کابینه ترمیم حاصل شده و روز ۱۱جمادی الاول ۱۳۲۸ سپهدار در مجلس حاضر و تغییرات زیر را در اعضای کابینه اعمال نمود:
وزیر عدلیه: فتح الله خان سردار منصور وزیر تجارت: میرزا حسن خان مشیرالدوله
وزیر پست و تلگراف: میرزاشکرالله معتمدخاقان (پورآرین، ۱۳۸۵: ۲۲۷)
اما کشمکش­های مجلس با هیأت وزیران تا جایی ادامه یافت (روزنامه مجلس، سال سوم، ش۱۳۳، ۲) که سپهدار و کابینه اش استعفا داده، دوران اول زمامداریش که از فتح تهران شروع شده و بیشتر از یکسال دوام نداشت پایان یافت. (ضرغام بروجنی، بی تا: ۵۱)
۵-۲-۳ کابینه میرزاحسن خان مستوفی الممالک
بعد از چندروز که از استعفای کابینه سپهدار می­گذشت، در روز ۱۸رجب۱۳۲۷/ ۳مرداد ۱۲۸۹، کابینه مستوفی الممالک به سعی و کوشش دموکرات­ها و سردار اسعد و پشتیبانی عموم مردم به شرح زیر تشکیل یافت:
رئیس الوزرا: مستوفی الممالک وزیر عدلیه: دبیرالملک
وزیر مالیه: حکیم الملک وزیر امور خارجه: حسنقلی خان نواب
وزیر داخله: عبدالحسین میرزا فرمانفرما وزیر علوم: معرفی نشده
وزیر تجارت: معرفی نشده وزیر جنگ: قوام السلطنه
وزیر فوائد عامه: معرفی نشده وزیر پست وتلگراف: اسدالله میرزا شهاب الدوله
(شریف کاشانی، ۱۳۶۲، ج۲: ۳۴۵)
اعتدالی­ها با اینکه تمایل و طرفداری دموکرات­ها را نسبت به کابینه مستوفی الممالک می­دانستند از در مخالفت برنیامده و زعمای آن­ها که اکثرشان از منصوبین خانواده طباطبایی، بهبهانی و آشتیانی بودند نظر به سوابق تاریخی که با خانواده مستوفی الممالک داشتند راه سازش پیش گرفتند.

 

 

برای پی بردن به نقش ورزش در بعد آموزش، استناد به طبقه بندی هدفهای آموزشی بلوم[۴] می تواند کمک کننده باشد. دراین طبقه بندی روی سه حیطه شناختی- عاطفی وروانی، حرکتی تأکید شده است. ورزش، روی هریک ازاین سه حیطه، بطور مستقیم یا غیرمستقیم، موثر است. ورزش، سهم عمده ای در رشد حیطه روانی – حرکتی دارد و مستقیما با آن در ارتباط است. درضمن یافته های تحقیقاتی نشان میدهد که ورزش با پیشرفت تحصیلی و اشتیاق به تحصیل (حیطه شناختی) و انگیزه درونی، اعتماد بنفس و …(حیطه عاطفی) رابطه دارد. در این زمینه نتایج تحقیقات اشنایدر و اشپیتزر[۵] (۱۹۸۱) و اشنایدر(۱۹۸۵) نشان میدهد که در سطح دبیرستان عملکرد تحصیلی دانش آموزان ورزشکار، برابر ویا بهتر از دانش آموزان غیر ورزشکار است. هرچند که این رابطه، با توجه به طبقات اجتماعی مختلف، نژاد وجنسیت ، متغیر میباشد(مک فرسون، کرتیس ولوی[۶]،۱۹۸۹).
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
از مطالب فوق چنین استنباط میشود که ورزش میتواند در طیف گسترده ای از فعالیتهای نظام آموزش وپرورش جامعه، نقش عمده ای ایفا کند اما در تحقیق حاضر، بررسی نقش ورزش در ارتباط با سازگاری اجتماعی دانش آموزان مد نظر است.
رشد وپرورش زمینه های اجتماعی جوانان ونوجوانان ازا اهداف هرنظام آموزشی می باشد. مهارتهای اجتماعی را می توان به عنوان کسب الگوهای پاسخی ثابت و قابل پیش بینی تعریف کرد که با انتظارات جامعه هماهنگی داشته و به فرد اجازه میدهد تا از طریق محیط، رضایت خاطر خود را بدست آورد . رشد به موقع مهارتهای اجتماعی، می تواند باعث مهارتهای تازه و پیچیده شود ،خود فهمی مثبت ایجاد نموده و نهایتا” فرد ، روابط مفید با اطرافیان برقرار نموده و باعث سازگاری اجتماعی او گردد.” (حسینی نسب،۱۳۷۳) بطورکلی سازگاری اجتماعی به توانایی و قابلیت شخصی در ارتباط با سایر افراد برمی گردد. به عبارت بهتر به رفتار مثبت میان فردی اطلاق می شود . بطور مشخص تر ، رفتار شایسته اجتماعی، اغلب با مولفه هایی مانند جوانمردی، رعایت حقوق دیگران ، داشتن دید اجتماعی مثبت وتوانایی فرونشاندن دشمنی ها یا احساسات و اعمال تجاوزکارانه مشخص می شود(جانسون[۷]،۱۹۷۴) .
به اعتقاد سالیوان[۸] (۱۹۵۷) درجریان سازگاری اجتماعی، موضوع ارتباط فرد با افراد دیگر مطرح میشود. در این جریان، برخورد انگیزه ها و خواسته های فرد با ضروریات زندگی گروهی نمایان میشود. (صیادپور، ۱۳۷۲) شواهد تحقیق در سطح گسترده ای نشان داده است که تجارب ورزشی، در تحول بعد اجتماعی ورزشکار، بخصوص در دانش آموزان موثر می باشد. در این زمینه، افرادی مانند سینگر[۹](۱۹۷۲) ،کوپر[۱۰] (۱۹۶۱)، نیمن و هارتر[۱۱] (۱۹۸۶) و … تحقیقات متعددی انجام داده اند که در فصل بعد به توضیح آنها پرداخته میشود.
از مجموعه یافته های تحقیقاتی ، چنین استنباط میشود که صرفا نمی توان مشارکتهای ورزشی را علت موفقیت در دنیای غیر ورزشی دانست. اما شرکت در ورزش، یکی از عوامل موفقیت می باشد . سروکار داشتن با ورزش ، ویژگی های رفتاری و تمایلات و مهارتهای اولیه ورزشکار را، تقویت نموده وآن نیز به نوبه خود کمک میکند تا شرکت کننده، هدفهای بالایی را برای خودش طرح نموده وتلاش کند تا به آن د ست یا بد.
با توجه به مطالب فوق ،یعنی جایگاه ورزش در نظام آموزش و پرورش و نقش آن در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ،اهمیت سازگاری اجتماعی و نقش ورزش در ارتقاء آن، این سئوال مطرح می شود که آیا با سیستم فعلی ورزش در آموزشگاه های جامعه مورد مطالعه ، تفاوتی بین سازگاری اجتماعی دانش آموزان پسر ورزشکار و غیر ورزشکار دبیرستانی وجود دارد ؟

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت fotka.ir مراجعه نمایید.

 

۱_۳٫اهمیت تحقیق

روابط انسانی برای ارضای نیازهای اساسی ما ضروری هستند .داشتن روابط مثبت و سالم با دیگران می تواند کلید رشد کمال آدمی باشد .چنین رفتارهایی، ما را بصورت یک انسان اجتماعی شکل میدهند. همچنین، در منحصر بفرد بودن شخصیت ، هویت و مفهوم خویشتن ما ، نقش اساسی و عمده ای دارند. در حقیقت دیگران برای ما نقش آیینه دارند ، یعنی اینکه هم ما را به خودمان نشان میدهند و هم الگوی تقلید ما هستند. گروه های مختلف زندگی (خانواده ، همسالان و …) ابزار خودشناسی هستند در عین حال باید دانست که همین روابط ، گاهی هسته مرکزی اکثر مشکلات، اختلالات و ناراحتی های روانی مارا نیز تشکیل میدهند . تمام مشکلات انسانی عمدتا اجتماعی وناشی از ارتباط با دیگران است.(ثنایی، ۱۳۶۹) به همین دلیل، شکست در رشد مهارتهای اجتماعی و مهارتهای ارتباطی، پیش ­بینی کننده­ های بسیار قوی برای مشکلات بهداشت روان در آینده فرد هستند(تین دال[۱۲]،۱۹۹۵). از طرف دیگر، نگاهی به تعاریف بهداشت روان ، ارتباط آن را با سازگاری نشان میدهد. آرتور[۱۳] (۱۹۸۵) معتقد است واژه سلامت روان ، درکل ، جهت تخصیص به فردی است که در سطح بالایی از سازگاری و مطابقت هیجانی و رفتاری قرار داشته باشد. همچنین ویندر و بیتس[۱۴] (۱۹۸۲) نیز اعتقاد دارند که سلامت روان به معنی توان مقابلها سازگاری با ازهم گسیختگی میان شایستگی های جسمی ، اجتماعی وشخصی در سیستم سلامت فرد است (ذوالفقاری مطلق ، ۱۳۷۶) با وجود ارتباط نزدیک بین سلامت روان ، سازگاری و مهارتهای اجتماعی ، بررسی جایگاه ورزش در این مقوله ها، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. علاوه بر این، ورزش به دو دلیل عمده برای جوانان مفید می باشد ؛ نخست بخاطر پیشرفت و اجتماعی شدن آنها، دوم؛ بخاطر مسئله کنترل اجتماعی[۱۵]، دلیل اول به شناخت بیشتر مهارتهای اجتماعی و فیزیکی یا به عبارت دیگر به فراگیری صحیح ارزشهای اجتماعی و برداشت های جوان برمی گردد. کنترل اجتماعی نیز بدین صورت انجام می گیرد که این برنامه ها از یک طرف از بزهکاری وتخریب جلوگیری می کنند واز طرف دیگر رفتارهای خود تخریبی مانند سو مصرف مواد و رفتارهای تند آنها را کاهش می دهد. بطور خلاصه ، ورزش به نوعی جوان را برای سازگاری با هنجارهای اجتماعی تحت فشار قرار میدهد(کلیبر و رابرت[۱۶] ، ۱۹۸۱).
درباره اهمیت ورزش در سازگاری اجتماعی ، نتایج کلی یک مطالعه نشان میدهد ، ورزشکاران افرادی هستند که هیجانات سالمی تجربه می کنند، متمایل به برونگرایی هستند، توانایی فکری بالاتری دارند، ظرفیت بالایی درمقابل فشارهای محیطی دارند. آنها جهت رسیدن به اهداف خود ودیگران ، استقامت نشان میدهند ، دارای ثبات روانی بیشتری می باشند ، افراد مرتب و منظمی هستند ومتمایل به رهبری کردن و زندگی اجتماعی هستند. (سینگر[۱۷] ، ۱۹۷۲). همچنین، کوبرتن[۱۸] (۱۹۶۳) ، احیاکننده بازیهای المپیک ، در کتاب تعلیم وتربیت ورزشی چنین مینویسد:” بزرگترین خدمتی که ورزش می تواند به جوانان بکند عبارتست از؛ جلوگیری آنان از ولگردی فکری و نگهداری آنان نه در حالت جهالت و بی خبری ، بلکه در بی تفاوتی نسبت به ؛آنچه بیداری نوعی احساس زودرس را تهدید می کند.” وی معتقد است تفکر و قضاوت که در صورت تمرین، ثمربخش تر هستند ، نمی توانند از این نکته غافل باشند که نه تنها فرد ورزشی ، هرلحظه برای ارزیابی ، مسابقه و مقایسه فراخوانده می شود ، بلکه این عملیات، باید در وجود او با سرعت هرچه تمامتر انجام شود. زیرا سرعت تصمیم گیری، تقریبا همیشه اساس حرکت ورزشی به حساب می آید(توماس ، ۱۳۷۰).
علاوه بر اهمیت ورزش در مسائل اجتماعی؛ تربیت بدنی و ورزش در بینش اجتماعی اسلام، ماهیت وساختار مخصوص به خود را داشته و ویژگیهای خاص آن، نقش شایسته ای در توسعه روابط اجتماعی اسلام وتحقق جامعه اسلامی ایفا میکند. در این بینش اجتماعی، مهمترین ویژگی تربیت بدنی و ورزش برای تولید وبسط روابط اجتماعی صحیح، توجه آن به پایه های اصلی تحقق این نظام یعنی فرهنگ، عدالت وقدرت می باشد که در حد کارکرد، موضوعیت واهداف خود، به تقویت و استحکام آن در سطوح مختلف اجتماعی می پردازد(آقاپور،۱۳۶۸).بنابراین در هر جامعه ای، دو مقوله تربیت بدنی و ورزش، متقابلا در توسعه و تحکیم یکدیگر گام برمی دارند ودر جهت گیری جامعه مطلوب و تحقق انسان برتر موثرند. درنتیجه؛ انجام تحقیقات متعدد پیرامون ورزش و مولفه های روان شناختی انسان، با روشن کردن اثرهای مطلوب و موثر ورزش و فعالیتهای جسمانی بر روی جنبه های روان شناختی انسان، می تواند ضمن علاقمند کردن قشر جوان و نوجوان جامعه به ورزش ، سلامت روانی و جسمانی جامعه را نیز ارتقا می بخشد .
نتیجه تصویری درباره سلامت روانی

 

۴-۱٫اهداف تحقیق

 

الف: هدف کلی

هدف کلی این تحقیق تعیین میزان سازگاری اجتماعی در بین دانش آموزان پسر ورزشکار و غیر ورزشکار دبیرستانی منطقه۱۲ شهر تهران و مقایسه­ این میزان با یکدیگر می­باشد.

 

ب: اهداف ویژه

 

 

تعیین رابطه سازگاری اجتماعی دانش آموزان با پیشرفت تحصیلی[۱۹] آنها.

بررسی تفاوت میزان سازگاری اجتماعی در دانش آموزان ورزشکار و غیر ورزشکار.

بررسی تفاوت میزان سازگاری اجتماعی در دانش آموزان ورزشکار و غیر ورزشکار بر اساس متغیرهایی زمینه­ای چون (سن، رشته تحصیلی، پایه تحصیلی).

۵-۱٫ سوالات و فرضیات تحقیق

الف)سؤالات تحقیق :
۱- سازگاری اجتماعی دانش آموزان دبیرستانی پسر در چه سطحی قرار دارد؟
۲- سازگاری اجتماعی دانش آموزان دبیرستانی پسر (به تفکیک ورزشکار و غیر ورزشکار) چگونه است؟
ب)فرضیه های تحقیق:
۱- بین سازگاری اجتماعی دنش آموزان پسر ورزشکار و غیر ورزشکار تفاوت وجود دارد .
۲- بین پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و سازگاری اجتماعی آنها رابطه وجود دارد .
۳- بین پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ورزشکار و غیر ورزشکار، تفاوت وجود دارد .
۴- به نظر می­رسد میزان سازگاری اجتماعی دانش ­آموزان بر حسب پایه­ تحصیلی آنها متفاوت است.
۵- به نظر می­رسد میزان سازگاری اجتماعی دانش ­آموزان بر حسب رشته تحصیلی آنها متفاوت است.

 

۶-۱٫ تعاریف متغیرها و اصطلاحات

متغیر ها و اصطلاحات مهم مورد مطالعه، در تحقیق حاضر عبارتند از:

 

 

ساز گاری اجتماعی: به اعتقاد فرانسیس و برون [۲۰] (۱۹۶۵) سازگاری اجتماعی عبارتست از جریانی که بوسیله آن روابط میان افراد ، گروه ها وعناصر فرهنگی، در وضع رضایت بخشی برقرار باشد. به عبارت دیگر روابط میان افراد وگروه ها به گونه ای برقرار شده باشد که رضایت متقابل آنها را فراهم سازد(بهرام زاده، ۱۳۷۱).

افراد دیگری نیز سازگاری اجتماعی را مترادف با مهرتهای اجتماعی می دانند. در این زمینه الیوت و گرشام [۲۱] (۱۹۹۳) مهارتهای اجتماعی را چنین تعریف کرده اند: رفتارهای انطباقی یادگرفته شده ای که فرد را قادر می سازد تا با افراد دیگر روابط متقابل داشته باشد و از خود پاسخ های مثبت بروز دهد و همچنین از رفتار های نامناسب اجتناب کند.آنها مهارتهای اجتماعی رابه ۵ طبقه همکاری، گفتار مناسب، مسئولیت پذیری، همدلی، و خویشتن داری تقسیم می کنند.

تعریف عملیاتی سازگاری اجتماعی :
نمراتی که دانش آموزان از روی پرسشنامه بل (بعد سازگاری اجتماعی) کسب می کنند.
” پرسشنامه سازگاری اجتماعی بل ” شامل ۳۲ سوال میشود. این مقیاس ، رفتارهای زیر را شامل می شود :

 

 

شرکت در فعالیتهای گروهی ، شامل لذت بردن از فعالیتهای گروهی، شرکت در فعالیتها و بازیهای گروهی ، عضویت در گروه ها و علاقمند بودن به آن و …

معاشرت و ارتباط با دیگران: شامل لذت بردن از معاشرت با دیگران ، آگاهی و رعایت آداب معاشرت، داشتن روابط دوستانه با همکلاسی ها و … می باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مفهوم تعریف شماره سوالات
بلی خیر
سازگاری اجتماعی جریانی که بوسیله آن روابط میان افراد ، گروه ها وعناصر فرهنگی، در وضع رضایت بخشی برقرار باشد. ۱-۳-۴-۵-۶-۷-۱۰-۱۱-۱۲-۱۵-۱۶-۱۸-۲۰-۲۲-۲۴-۲۵-۲۷-۲۸-۲۹-۳۱ ۲-۸-۹-۱۲-۱۴-۱۷-۱۹-۲۱-۲۳-۲۶-۳۰-۳۲

۱-۲٫ ورزش[۲۲]: از ورزش، تعاریف متعددی ارائه شده است: ورزش، عبارتست از فعالیتها وحرکاتی که طبق ضوابط ومقررات خاصی انجام می شود وبیشتر حالت قهرمانی واختصاصی دارد(یزدان پناه، ۱۳۷۱). تعریف دیگری از ورزش، بوسیله اشنایدر و اشپریتزر[۲۳] (۱۹۸۹) ارائه شده است. آنها ورزش را به عنوان فعالیتی تعریف کرده اند که دارای ملاک های زیر باشد:
الف) رقابت در آن باشد.
ب)حرکت جسمانی داشته باشد.
ج) قوانین و مقررات ویژه ای داشته باشد.
۲-۲٫ تعریف عملیاتی ورزش: اصطلاح«ورزشکاران بودن»[۲۴] در مطالعات مختلف، به گونه متفاوتی تعریف شده است. برخی از تحقیقات، عضویت دریک تیم حرفه ای و برخی دیگر، عضویت در یک تیم کاملاً حرفه ای را ملاک ورزشکار بودن دانسته اند. با وجود اختلاف نظر دراین زمینه، در تحقیق حاضر، فعالیت ورزشی خارج از آموزشگاه ،عضویت در یکی از تیمهای آموزشگاه بمدت حداقل ۶ ماه ونظر دبیر تربیت بدنی به عنوان ملاک ورزشکار بودن درنظر گرفته شده است.
بنابراین دراین تحقیق، عنوان ورزشکار به دانش آموزانی اطلاق می شود، که برمبنای نظر دبیر تربیت بدنی، حداقل ۶ ماه در یکی از تیمهای ورزشی مدرسه فعالیت داشته وتمرینات هفتگی مداومی دارد یا دریکی از باشگاه های ورزشی فعال، عضویت دارد.
۱-۳٫پیشرفت تحصیلی[۲۵] : منظور از پیشرفت تحصیلی، پیشرفت یا عدم پیشرفت درکسب و یادگیری مجموعه مطالبی است که تحت عنوان درس یا مواد درسی درطول سال تحصیلی به دانش آموزان ارائه می شود۰شعاری نژاد، ۱۳۶۴) به طور کلی پیشرفت تحصیلی به موفقیت فراگیران درامور تحصیلی اشاره دارد که براساس آزمون قابل سنجش باشد(حسینی نسب، ۱۳۷۵) .
۲-۳ تعریف عملیاتی پیشرفت تحصیلی: معدل ترم تحصیلی گذشته دانش آموزان، به عنوان ملاک پیشرفت تحصیلی در نظر گرفته شده است.