در تحقیق توصیفی همبستگی رابطه میان متغیرها براساس هدف پژوهش تحلیل می‌گردد. در تحقیقات همبستگی اگر هدف پیش بینی متغیرهای وابسته براساس متغیرهای مستقل باشد به متغیر وابسته متغیر ملاک و به متغیر مستقل متغیر پیش بین گویند. همچنین وجه تمایز تحقیق همبستگی با تحقیق آزمایشی در این است که در اینجا متغیرهای مستقل دستکاری نمی شوند.
این تحقیق از باب نتایج ، تحقیقی کاربردی بوده و از منظر متغیر ، شامل متغیر های کیفی است و در دسته تحقیقات توصیفی قرار گرفته و به صورت پیمایشی انجام شده است. جهت جمع آوری اطلاعات مربوط به ادبیات موضوع و همچنین بررسی و توصیف وضعیت اقتصادی صنعت سنگ های ساختمانی در جهان و ایران و نیز شرایط تجارت جهانی این محصولات و آمار و ارقام مربوط به آن ،از روش کتابخانه ای (مطالعه کتب ، مقالات ، پایان نامه ها ، بررسی سایت های اینترنتی و همچنین سالنامه ها و گزارش های آماری ) استفاده شده است ، بعلاوه جهت جمع آوری اطلاعات برای پاسخ گویی به سوالات تحقیق ، روش میدانی و ابزاری مانند پرسشنامه و مصاحبه ، به کار گرفته شده است . ابزار مورد استفاده در این تحقیق، پرسشنامه‌هایی براساس طیف پنج تایی لیکرت است.
عکس مرتبط با اقتصاد
جامعه آماری این پژوهش را ، کلیه مدیران تولیدکننده (سنگبری ها ) سنگهای ساختمانی در شهرستان های محلات و نیمور را تشکیل می دهند . بر طبق آمار ارائه شده از طرف مرکز توسعه خوشه سنگ محلات و اتحادیه سنگ محلات ، تعداد کل تولیدکنندگان سنگ (سنگبری ها) در محلات و نیمور ۲۰۰ واحد می باشد . که بین تمامی آنها پرسشنامه توزیع گردید.
برای تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعاتی که جمع آوری شده بود ، هم از آمار توصیفی و هم از آمار استنباطی استفاده شد. از روش های آمار توصیفی (فراوانی ، درصد،میانگین،میانه و انحراف استاندارد ) جهت تشریح و تلخیص داده های جمع آوری شده و همچنین تعیین عوامل درون سازمانی و برون سازمانی موثر بر کاهش صادرات سنگ های ساختمانی در شهرستان های نیمور و محلات از آزمون روش تحلیل عاملی و تاپسیس استفاده شده است. همچنین در این پژوهش برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار spss (نسخه ۲۱) استفاده گردید.
۲-۳: قلمرو مکانی : قلمرو مکانی تحقیق شامل مجموعه شرکت‌های تولید و صادر کننده سنگ های ساختمانی در منطقه محلات و نیم ور بوده است.
۳-۳ : قلمرو زمانی : این تحقیق از بهمن ماه سال ۱۳۹۱شروع شدو در شهریور ماه سال ۱۳۹۲ خاتمه یافته است.
۴-۳: قلمروموضوعی: این تحقیق به شناسایی عوامل درون سازمانی و برون سازمانی موثر بر صادرات می پردازد.
در این تحقیق، از مطالعات کتابخانه‌ای و روش تحلیل محتوی استخراج، جرح و تعدیل شاخص‌ها، تصدیق و تایید چارچوب پیشنهادی استفاده شده است. جهت طراحی چارچوب معرفی شده و جرح و تعدیلات لازم برای شناسایی متغیرهای نهایی تحقیق، از روش‌های زیر استفاده شده است.
۱) ادبیات تحقیق و میزان فراوانی معرفی شاخص
۲) نظرات ۴ نفر از اساتید دانشگاهی که زمینه تحقیقاتی آنها مدیریت صادرات و بازاریابی بوده است.
۳) نظرات سه نفر از خبرگان صنعت که دارای سابقه کاری بالای ۵ سال در صنعت سنگ‌های ساختمانی دارند.
۴) نظرات سه نفر از دانشجویان دکتری در رشته مدیریت بازاریابی که زمینه تحقیقاتی و یا اجرایی آنها مرتبط با مدیریت و مدیریت بازاریابی می‌باشد.
۵-۳: سوالات تحقیق

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

۱-۵-۳: سوال اصلی :
مهمترین عوامل موثر بر صادرات سنگهای ساختمانی در شهرستان‌های محلات و نیمور کدامند؟
۲-۵-۳: سوال‌های فرعی :
سوال فرعی ۱ : مهمترین عوامل درون سازمانی موثر بر موانع صادرات سنگ‌های ساختمانی کدامند؟
سوال فرعی ۲ : مهمترین عوامل برون سازمانی موثر بر موانع صادرات سنگ‌های ساختمانی کدامند؟
۶-۳:جامعه آماری
مجموعه‌ای از افراد یا اشیاء که حداقل دارای یک صفت مشترک باشند، تشکیل یک جامعه آماری را می‌دهند. این صفت مشترک را صفت مشخصه جامعه می‌نامیم که در بین تمام افراد جامعه وجود دارد.
جامعه آماری تحقیق، شامل مجموعه مدیران صنعت سنگ‌های ساختمانی می‌باشد. جامعه آماری، از بین افرادی که حداقل سه سال سابقه کار در زمینه مدیریت صادرات قلمرو مجموعه سازمان‌های تحت بررسی داشته و حداقل یک ویژگی از خصوصیات زیر را دارا باشند، انتخاب شده اند :
۱) دارای مدرک تحصیلی دانشگاهی (کارشناسی و بالاتر ) در رشته‌های مدیریت یا اقتصاد باشند.
۲) دارای گزارشات، تحقیقات یا مقالات علمی در حوزه‌های مدیریت بازاریابی و صادرات باشند.
۳) فعالیت اجرایی آنها در سازمان خود، مرتبط با برنامه‌ریزی استراتژی طرح و برنامه بازاریابی یا صادرات باشند.
کلیه صادرکنندگان سنگ در شهرستان‌های محلات و نیمور جامعه آماری این پژوهش را تشکیل می‌دهند. کل جامعه آماری ۲۰۰ سنگبری می‌باشد.
۷-۳: تعیین حجم نمونه
با توجه به اینکه جامعه مورد مطالعه در این تحقیق کلیه صادرکنندگان سنگ در شهرستان‌های محلات و نیمور می‌باشند، حجم جامعه آماری کم بوده و دسترسی به تمام اعضای جامعه آماری وجود داشته است، از روش سرشماری استفاده شده و به کل مدیران کارخانجات تولید و صادر کننده سنگ های ساختمانی پرسشنامه داده شده است.
۸-۳: روش گردآوری اطلاعات
در این تحقیق به منظور جمع‌ آوری اطلاعات مورد نیاز برای تجزیه و تحلیل سوالات تحقیق از ابزار پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است. پرسشنامه این تحقیق شامل ۴ سوال عمومی می‌باشد که به کمک آنها مشخصات جمعیت شناختی پاسخ‌دهندگان شامل جنسیت، سن، سابقه خدمت و میزان تحصیلات جمع آوری می‌شود.
همچنین پرسشنامه این تحقیق، شامل ۲۱ سوال پنج گزینه‌ای می‌باشد که به کمک آنها می‌توان درستی سوالات تحقیق را بررسی نمود. سوالات این پرسشنامه از بین سوالات پرسشنامه‌های استاندارد با توجه به نظر اساتید راهنما و مشاور انتخاب شده است. گزینه‌های مربوط به هر سوال بصورت : خیلی کم، کم، متوسط، زیاد، خیلی زیاد می‌باشند که با توجه به طیف پنج‌تایی لیکرت با اعداد ۱، ۲، ۳، ۴ و ۵ اندازه‌گیری می‌شوند. برای هر یک از سوالات تحقیق، چند سوال در پرسشنامه طرح شده است که به کمک پاسخ‌های پاسخ دهندگان به این سوالات می‌توان درستی سولات تحقیق را بررسی نمود. در جدول زیر ارتباط سوالات این پرسشنامه با سوالات تحقیق داده شده است.
جدول ۳-۱ : ارتباط سوالات پرسشنامه با سوالات تحقیق

سوالات تحقیق سوالات پرسشنامه
سوال فرعی ۱ (عوامل درون سازمانی) ۱ تا ۹
سوال فرعی ۲ (عوامل برون سازمانی) ۱۰ تا ۲۱
سوال اصلی ۱ تا ۲۱

۹-۳:تعیین روایی پرسشنامه
تعریف روایی : روایی آزمون عبارت است از توانایی ابزار مورد نظر در اندازه‌گیری صفتی که آزمون برای اندازه‌گیری آن ساخته شده است و شامل روایی صوری، روایی پیش‌بینی، روایی محتوا و … می‌باشد.
برای اندازه‌گیری روایی پرسشنامه، روش‌های مختلفی وجود دارد. در این تحقیق برای افزایش روایی محتوایی پرسشنامه از ابزارهای زیر استفاده شد:
۱) استفاده از نظرات بعضی از اساتید مدیریت، متخصصان و کارشناسان و مدیران.
۲) مطالعه پرسشنامه‌های مشابه، مقاله‌ها، کتاب‌ها و مجلات.
۳) توزیع ابتدایی پرسشنامه بین تعدادی از دست اندرکاران سازمان مزبور و اعمال نظرات اصلاحی آنان.
۱۰-۳: تعیین پایایی پرسشنامه
تعریف پایایی : پایایی یک وسیله اندازه‌گیری عمدتاًًًًًًًًًًًٌٌٍٍَُُ به دقت نتایج حاصل از آن اشاره می‌کند. پایایی به : دقت، اعتمادپذیری، ثبات، یا تکرار پذیری نتایج آزمون اشاره می‌کند.
رابطه روایی و پایایی : رابطه بین روایی و پایایی از این قرار است که یک آزمون باید پایا باشد تا بتواند روا باشد. اگر آزمونی در هر بار اجرا روی تعدادی نمونه نتایج مختلفی به دست بدهد، آن آزمون یک آزمون پایا نخواهد بود و در واقع هیچ چیز را به درستی اندازه نخواهد گرفت و اگر یک آزمون چیزی را به درستی اندازه‌گیری نکند هیچ اطلاعات مفیدی به ما نخواهد داد. برای مثال، یک آزمون ریاضی برای اندازه‌گیری محتوا و هدف‌های درس تاریخ روا نیست، اما این آزمون می‌تواند مطالب ریاضی را که اندازه می‌گیرد با دقت اندازه‌گیری کند. پس برای این که یک آزمون روا باشد باید نخست پایا باشد. یعنی پایایی شرط روایی است، اما روایی برای پایایی ضروری نیست.
بهترین روش برای تعیین میزان پایایی پرسشنامه، روش آلفای کرونباخ می‌باشد. ضریب آلفای کرونباخ عددی بین صفر و یک است که از فرمول زیر بدست می‌آید.
(۳-۱۱)
که در آن
: ضریب آلفای کرونباخ یا ضریب پایایی کل آزمون
: تعداد سوالات آزمون
: واریانس نمرات سوال ام

۲-۸-۶)فرایند توانمند سازی
الگوی مدیریت فرایند توانمندسازی شش مرحله اساسی را مشخص می کندکه ایجاد یک حلقه بسته می کند که نهایتا به بهبود مستمر می انجامد .
۲-۸-۶-۱ )فرایند توانمند سازی از دیدگاه کینلا (۱۳۸۳ ص ۴۳)
۲-۸-۶-۱-۱)تعریف و ابلاغ
در این مرحله مفهوم توانمند سازی باید به طرق مختلف به اطلاع تمام اعضای سازمان و حتی مشتریان برسد این طرق عبارتند از:

استفاده از نشریات رسمی

تشریح توانمندسازی در مراسم و جشنهای سازمانی

تشریح و تفسیر توانمندسازی در سخنرانیهای مدیران اجرایی

گنجاندن بحث توانمندسازی در دستور کار جلسات عمومی مدیران

۲ -۸-۶-۱-۲)تعیین اهداف و راهبردها

تعیین اهداف و راهبردها به نحوه تعریف ما از توانمندسازی بستگی دارد اما هدف واقعی همیشه بهبود عملکرد است

۲-۸-۶-۱-۳)آموزش
مفهوم توانمند سازی را باید از طریق دانش ومهارتهای جدید حمایت کرد کارکنان باید مجموعه ای از دانش و مهارتها را فراگیرند کهبه آنان اجازه آزادی عملوقدرت تصمیمگیری بالایی بدهد
تطبیق ساختار سازمان در ساختاردهی یک سازمان برای توانمندسازی موثر باید موارد زیر را لحاظ نمود:

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

حذف مشاغل بدون ارزش افزوده

ترکیب مشاغل در واحدهای طبیعی( ترکیب مشاغل در واحدهای فردی و گروهی جدید)

کاهش لایه های مدیریت و سرپرستی

۲-۸-۶-۱-۴)تطبیق نظام های سازمان
در این مرحله باید نظام های موجود در سازمان را با فرایند توانمندسازی همسو و سازگار نمود در واقع هر نظامی که با کنترل ومدیریت کارکنان ارتباط دارد باید بتواند اهداف خود را به سمت بهبود توانمند – سازی سوق دهد( صالحی زاده ۱۳۸۷).
۲-۸-۶-۱-۵)ارزیابی و اصلاح
همانند سایر مراحل باید ارزیابی به گونه ای طراحی گردد که به طور کامل با توانمند سازی سازگاری کامل و جامع داشته باشد.
۲-۸-۷)اصول توانمند سازی
۱- برای توانمندسازی هیچ دستورالعمل استاندارد و خاصی وجود ندارد.
۲- توانمند سازی وسیله ای برای رسیدن به هدف است نه اینکه خودش هدف باشد.
۳- توانمند سازی را باید مدیریت کرد
۴- توانمند سازی باید مبتنی بر ارزشها باشد و مدیران مورد قبول کارکنان باشند
۵- اعتماد و تعهد کارکنان را باید در نظر گرفت
۶- مدیران و سرپرستان نیز خود باید توانمند شوند
۷حدود اختیارات کارکنان باید مشخص باشد
۲-۸-۸)الزامات مورد نیاز در توانمندسازی
۱- ارزشها
۲-ساختارها
۳-مشخص بودن اهداف ، مسولیتها و اختیارات در سازمان
۴- رهبری
۵-فرایندها
۶- توزیع اطلاعات
۷- همکاریها
۸- پرورش شایستگی ها
۹-نظارت
۱۰-اعتماد ، صمیمیت و صداقت
۱۱-پاداش ها
۱۲-غنی سازی مشاغل و ارتقای شغلی کارکنان
۲-۸-۹)رهنمودهایی برای توانمند سازی کارکنان در سازمان
۱- افراد را در انتخاب وظایف شغلیشان و روش انجام دادن فعالیتها در گیر نمایید؟
۲-یک محیط همکاری ، سهیم شدن در اطلاعات ، بحث و احساس تعلق نسبت به اهداف مشترک بوجود آورید؟
۳-افراد را به نوآوری و تصمیم گیری در امور تشویق کنید؟
۴-افراد را در عملی کردن ایده ها و راه حل هایشان آزاد بگذارید؟
۵-با تشویق و قدردانی از موفقیتها روحیه افراد را تقویت کنید؟
برای توانمند کردن کارکنان، مدیران علاوه بر ایجاد محیط کاری جذاب و بانشاط و روشن بودن اهداف می توانند با برگزاری گردهمایی های دوره ای، احساس توانمندی را در میان کارکنان افزایش دهند. مدیران می توانند با سخنرانیهای پرجاذبه و شاد نگهداشتن جو سازمانی و سرمایه گذاری روی بعضی از اصول از قبیل اهداف و مقاصد روشن، خودمدیریتی، دادن امتیاز و بازخورد، که باعث هیجان می شوند، به توانمند شدن کارکنان کمک کنند.
۲-۹)عوامل مؤثر در کارآیی
معمولا عوامل موثر در بهره‌وری در کارآیی هم تأثیر دارند و موجب افزایش یا کاهش آن می‌شوند.
عوامل موثر در بهره‌وری به دو دسته کلی عوامل درون‌سازمانی(در اختیار و قدرت سازمان) و عوامل برون سازمانی یا محیطی که در کوتاه مدت خارج از کنترل سازمان هستند، تقسیم می‌شوند:
۲-۹-۱)عوامل درون سازمانی :
۲-۹-۱-۱)عوامل سخت‌افزاری: ماشین‌آلات و تجهیزات و ابزار، تکنولوژی، مواد اولیه ،منابع مالی و زمین؛
۲٫-۹-۱-۲ )عوامل نرم‌افزاری: اطلاعات، دستورالعملها، نقشه‌ها و فرمولها؛
۲-۹-۱-۳) عوامل انسان‌افزاری یا مغزافزاری:
۲-۹-۱-۳-۱ )نیروی انسانی: توانایی، تخصص، تجربه، تحصیلات، انگیزه، محیط کار و برخوردهای مدیریت؛
۲-۹-۱-۳-۲‌ )مدیریت: فلسفه و سبک مدیریت، دسترسی به تکنولوژی های اطلاعاتی و ….
۲-۹-۲)برون‌سازمانی:عواملی هستند که در بهره‌وری بسیار مؤثر هستند ولی بنگاه ها قادر به کنترل آنها نیستند؛ مانند: سیاستهای دولت، قوانین و مقررات ملی و بین‌المللی، محیط کار، دسترسی به منابع مالی، برق، آب، حمل و نقل، ارتباطات و مواد اولیه
۲-۱۰) ارائه خدمات به بیماران:
دیدگاهبیماراندرموردکیفیتارایهخدماتدربیمارستان،اززمینه هایمهمبررسیسطحرضایتمندیارایهخدمات،سلامتمحسوبمیشودازآنجاییکهبستریشدندرطولدورهبیماریفرایندیاسترسزابودهودربسیاریازمواردبهعنوانتجاربنامطلوبیدرزندگیافرادبهحسابمیآیدوازسویدیگر
بستریشدنمنجربهتحمیلهزینه هایگزافبهفردوجامعهمیشود؛بررسیرضایتمندیبیمارانازارایهخدماتدرحینبستری،بهعنواناهدافاصلیکادردرمانیبیمارستانومدیراناینحیطه،اهمیتویژهاییافتهاست
دیدگاهبیمارانازنحوهارایهخدماتسلامتمیتواندشاملاطلاعات بااهمیتیدرموردکیفیتجنبه هایمختلفارایهخدماتسلامت باشد.رضایتبیمارازنحوهارایهخدماتدرمانیدربیمارستان،ازیک سوتحتتاثیرعواملمختلفینظیرنحوهعملکردپزشکان،پرستاران،اداره کنندگانوحتی،محیطفیزیکیمراکزدرمانیبودهوازسویدیگر،خودعاملپیش بینیکنندهبرخوردهاورفتارهایآتیبیماراندرطول درمانوحتیبه دنبالترخیصازبیمارستاناست. ارتباطعمیق تربا ارائه کنندگانخدماتسلامت،پیرویبیشترازرژیم هایداروییوتوصیه هایدرمانیودستیابیبهپیامدهایمطلوبتردرزمینه سلامت،به دنبالرضایتبیمارانازنحوهارایهخدماتدرمانی،به خوبی آشکارشدهاست از انجا که رضایتمندی بیماران شاخصیازکیفیتارایهخدماتدرزمینه هایمختلفبین فردی،سازمانیوتکنیکیاست؛بنابراینارزیابیآنمیتواندبه عنوانمنبع مهمیازاطلاعاتبرایشناختمشکلاتوبرنامه هایمطلوبدر زمینهارایهخدماتدرمانیباشد. ازآنجاییکهاسترس ناشیازابتلابهبیماری،منجربهکاهشتحملبیمارونزدیکانوی درمقابلانجامپروتکلهایوقتگیراداریمیشود؛ممکناستتغییرفرایندهایاداریدرسرویسهایارایهخدماتدرمانیبهمنظور کاهشدرگیریمراجعین،درروندهایاداریبستریوترخیص بیمارانبهمیزانقابلتوجهیبهرفعاینمعضلکمککند. ازسوی دیگر،باوجودپیشرفتصنعتبیمهدرایران،تلاشبرایپوشش وسیعترخدماتبیمهوکاهشبیشازپیشسهمبیمارازمخارج درمانی،ممکناستدررفعمشکلنارضایتیبیمارانازنحوهارائه خدماتحسابداریدرمراکزدرمانی،موثرواقعشود.
حسابداری
۲-۱۱)پیشینه تحقیقات انجام شده:

کاهش فشارکاری، تعهد و تعلق سازمانی، ارتباط مثبت، استقلال عمل، مورد شناسایی قرار گرفتن، قابلیت و پیش بینی فعالیت های کاری، عدالت، مشخص بودن نظام نظارت، حرفه گرایی، فرصت های پیشرفت، پرداخت عادلانه (لوئیس و همکاران، ۲۰۰۱)

محققان اخیر

حمایت خانوادگی سازمانی، تعهد عاطفی، تعارض خانوادگی کاری، کار هفتگی فشرده، انعطاف پذیری در مکان کار، حمایت های اجتماعی و اطلاعاتی، انعطاف پذیری در زمان کار، حمایت و توجه به مسئولیت ها، مداخله کار در خانواده، مداخله خانواده در کار و … (کاپلمن و همکاران، ۲۰۰۶) منبع (نجمی، ۱۳۸۵)
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

۲-۱-۴۹- مولفه های کیفیت زندگی کاری والتون
مولفه های کیفیت زندگی کاری از دیدگاه دانشمندان مختلف ارائه شده است، به دلیل اینکه در این تحقیق برای سنجش کیفیت زندگی کاری از الگوی والتون استفاده می شود، از این جا مولفه هاای الگوی والتون توضیح داده می شود.
۲-۱-۵۰-پرداخت منصفانه و کافی
مبلغی که کارمندان در مقابل کار فکری یا جسمی یا هر دو، متناسب با معیارهای اجتماعی، حجم کار و مشاغل مشابه دریافت می کنند.
در نگرش جدید به مدیریت منابع انسانی، جبران خدمات کارکنان تنها از طریق پرداخت حقوق و دستمزد و مزایای پولی صورت نمی پذیرد، بلکه میزان کیفیت زندگی کاری که شامل مزایای غیرمستقیم و مزایای غیرمالی است مورد توجه قرار می گیرد (عباس پور،۱۳۸۴).
عکس مرتبط با منابع انسانی
مقاصد و اهمیت نظام پرداخت: نظا م پرداخت با اهمیت شمرده می شود زیرا می تواند:
۱٫ کار جمیان باالقوه را جذب کند. نظام پرداخت می تواند این اطمینان را به وجود آورد که حقوق و دستمزد موسسه برای جذب افراد در زمان مناسب و برای مشاغل مناسب کافی است.
۲٫ کارکنان خوب را نگهداری کند . اگر نظام پرداخت نتواند کارکنان خوب را متقاعد سازد که از لحاظ درونی سازمانی بر مبنای مساوات بوده و از لحاظ برون سازمانی قابل رقابت است، آنان موسسه را ترک خواهند کرد.
۳٫ کارکنان را برانگیزد. نظام پرداخت می تواند با در نظر گرفتن عملکرد، یعنی با در نظر گرفتن پاداش هایی برای بهره وری، در کارکنان انگیزه به وجود آورد.
۴٫ پرداخت براساس مقررات قانونی انجام دهد. از آن جا که نظام پرداخت مشمول مقررات قانونی بسیار است، سازمان ها باید هوشیار باشند و در برنامه پرداخت از این مقررات عدول نکنند.
۵٫ هدف های استراتژیکی سازمان را ساده و هزینه های نیروی کار را مهار کند. برای ایجاد جوی مطلوب و حمایتگر و برای جذب بهترین کارجویان، سازمان می تواند نظام پرداخت جذابی طرح ریزی کند. در نتیجه هدف های سازمانی مانند رشد سریع، ادامه خدمات و نوآوری را می تواند در مدت کوتاهی به تحقق در آورد (دولان و شولر، ۱۳۷۶)
۲-۱-۵۱- محیط کار ایمن و بهداشتی
منظور، ایجاد شرایط ایمن از نظر فیزیکی و نیز ساعات کار منطقی است. ایمنی و سلامت کارکنان در سازمان روز به روز اهمیت بیشتری می یابد و پیش بینی می شود و در آینده به گونه افزون تری از لحاظ کیفیت و محتوا و هم از لحاظ کمیت، مورد توجه قرار می گیرد. اکنون کارفرمایان به هزینه های ناشی از عدم بهداشت کار و مزایای برخورداری از نیروی کار سالم و تندرست توجه بیشتری دارند و دولت ها با تدوین قوانین و مقررات گسترده لزوم توجه به ایمنی و سلامت را برای کارفرمایان پیگیری می کنند. نگرانی در درجه نخست ناشی از آن دسته از سوانح و بیماری های شغلی است که از محیط فیزیکی پدید می آید؛ و لی سازمان ها با بهسازی محیط اجتماعی – روانی می توانند کارکنان را محافظت کنند و این چیزی است که امروزه بیشتر مورد توجه قرار می گیرد. سلامت جسمی و روانی کارکنان در نتیجه فعالیت هایی است که برای ارتقاء سطح سلامت صورت پذیرد. ارتقاء سطح سلامت محل کار به مثابه هرگونه تلاشی است که در جهت پیشگیری از بروز خطرها و حوادث در حین یا بروز بیماری یا مرگ زودرس از طریق تغییرات سازمانی یا رفتاری انجام می گیرد و بر این اساس، معیارهای سطح مطلوب در یک سازمان عبارت از مهار عواملی که سلامت کارکنان را تهدید کرده و منشأ بروز اغلب بیماری ها و آسیب های جسمی و روانی می شود (عباس پور، ۱۳۸۴).
محیط کار به شرطی دارای کیفیت است که در آن افراد به عنوان عضو اصلی سازمان به حساب آیند. ذهن انسان درآن محیط با چالش فکری و اندیشه ای مواجه باشد، شرایطی محیطی باعث پرورش و رشد توانایی او شود و در آن محیط کارها به خوبی انجام پذیرد (سیاحی، ۱۳۸۱).
۲-۱-۵۲- تامین فرصت رشد و امنیت مداوم
فراهم نمودن زمینه بهبود توانایی های فردی، فرصتهای پیشرفت و فرصت های به کارگیری مهارت های کسب شده و تامین امنیت ودرآمد شغل رشد فردی برای هر شخص یک پدیده منحصر به فرد می باشد. با گسترش و رشد ظرفیت ها و توانایی ها، کارکنان می توانند حداکثر یا حداقل رضایت درونی را به طور بالقوه تجربه کنند. برخی از افراد هنگامی که می بینند سازمان و محل کارشان هیچ وقت فرصت و تشویقی برای رشد و توسعه مهارت های آنان در اختیارشان نمی دهد، از شغل و سازمان دلسرد و ناراضی می شوند. یکی از راه های رشد مداوم کارکنان آموزش مستمر می باشد (شیرکوند، ۱۳۸۶).
۲-۱-۵۳- و ابستگی اجتماعی زندگی کاری
به نحوه برداشت کارکنان درمورد مسئولیت اجتماعی سازمان اشاره دارد. مسئولیت اجتماعی سازمان عبارت است از تعهد سازمان در خصوص رعایت رفتار اخلاقی به عنوان نهادهای اجتماعی به مبنای وسیع آن.
درسازمان نباید دید تک بعدی حاکم باشد، باید از کارهای گروهی حمایت شود و به روابط غیر رسمی کارکنان اهمیت داده شود. ایجاد تحرک و روابط آزاد شخصی در سازمان از عوامل مهمی محسوب می شوند. وابستگی اجتماعی زندگی کاری به نحوه برداشت کارکنان در مورد مسئولیت اجتماعی سازمان اشاره دارد.
مسئولیت اجتماعی سازمان عبارت است از تعهد سازمان ها در خصوص رعایت رفتار اخلاقی به عنوان نهادهای اجتماعی به معنای وسیع آن است. سازمانها نباید در پی سود آوری و بهره وری خود باشند بلکه آنها در برابر جامعه و تمامی افراد آن و نهادهای دیگر اجتماعی مسئولیت دارند و باید بر قوانین حاکم بر اجتماع، ارزش ها و فرهنگ جامعه احترام گذارند (شیرکوند، ۱۳۸۶).
۲-۱-۵۴- فضای کلی زندگی
منظور، برقراری تعادل و توازن زندگی کاری و دیگر مسئولیت های زندگی کارکنان است. فضای کاری وضعیتی است که افراد در آن کار می کنند، این فضا تجلی برداشت های کارکنان و سبک مدیریت و نظام ارزشی سازمان است . این برداشت، پاداش و رویه هایی را فراهم می آورد که چگونگی انجام کارها را فراهم می کند (شیرکوند ۱۳۸۶).
واگذاری خانه های سازمانی به کارکنان، گردش های دسته جمعی، سرویس ایاب و ذهاب، انجام مراسم سنتی، دادن فرصت ادامه تحصیل به کارکنان و بعضی برنامه ها نظیر برنامه های تفریحی و سرگرم کننده طوری که کارکنان در کنار خانواده شان باشند، انگیزه افراد را در ساز مان بالا بر ده و این عوامل یا وظیفه شناسی اجتماعی و عوامل ارتباطی کارکنان رابطه دارد (سیدجوادین، ۱۳۸۱، به نقل از محمد پور، ۱۳۸۶).
۲-۱-۵۵- یکپارچگی و انسجام اجتماعی در سازمان
یکپارچگی و انسجام اجتماعی به ایجاد فضای کاری به نحوی که کارکنان احساس تعلق به سازمان را داشته باشند، اشاره می کند. وقتی کارکنان وابستگی عاطفی و روانی به سازمان داشته باشند، هویت خود را با سازمان تعیین می کنند، در امورات سازمان شرکت کرده، در تصمیم باشند، هویت خود را با سازمان تعیین می کنند، درامورات سازمان سازمان شرکت کرده، در تصمیم گیری های آن خود را درگیر می سازند و در عضویت در آن لذت می برند. ایجاد این وابستگی از فرایند اجتماعی کردن میسر می شود. فراکرد اجتماعی کردن به کارکنان می آموزد که چگونه در سازمان به منزله یک عضو موثر شرکت کنند، با اعضای دیگر همکاری نمایند، از هنجار عمل سازمانی پیروی و نقش های خود را با توجه به قواعد و مقررات سازمانی به درستی ایفا کنند.
نتایج بررسی های سازمان نشان می دهد که اجتماعی کردن اثربخشی از یک سو شغلی، تعهد سازمانی و اعتماد به نفس بیشتر در کار و از سوی دیگر به کاهش استرس، فشار روانی و اجتماعی ترک خدمت اختیاری منجر می شود (عباس پور، ۱۳۸۴).
۲-۱-۵۶- قانون گرایی در سازمان
منظور، فراهم بودن زمینه آزادی سخن کارکنان بدون ترس از انتقام مقام بالاتر و نافذ بودن سلطه قانون نسبت به سلطه انسانی می باشد. لذا بایستی رویه های خاصی که ناظر بر تضمین حقوق کارکنان می باشد، در محیط کار وجود داشته باشد. اگر در سازمان روابط قانونی حاکم باشد، رفتار افراد بر طبق علایق فردی کاهش می یابد، دیگر کسی نمی تواند بنا به نظر شخص تصمیم گیری نماید و کارها نهادینه می شود و افراد نیز بدون واهمه از انتقام های بعدی حرف های خود را می زنن و سلطه قانونی به جای سلطه انسانی نافذ خواهد بود (محمدپور، ۱۳۸۴).
۲-۱-۵۷-توسعه قابلیت های انسانی
منظور، فراهم بو دن فرصت های چون استفاده از استقلال و خود کنترلی در کار، بهره مند شدن از مهارت های گوناگون و دسترسی به اطلاعات مناسب کاری می باشد (شیرکوند، ۱۳۸۶).
اگر سازمانی قصد دارد در آینده موفق شود، باید کانون توجه خود را بر استعدادهای منحصر به فرد یکایک کارکنان خود و راه درست تبدیل این استعدادها به عملکرد پاینده معطوف سازد. اگر سازمان ها همه تلاش خود را صرف فرایندها و برنامه ها معطوف سازند و به استعداد منحصر به فردی که در نهاد یکایک کارکنان قرار دارد، توجه نکنند، در این صورت از درک مهمترین وجه تمایز میان انسان و همه مخلوقات دیگر چشم پوشی کرده اند که این امر صد مات جبران ناپذیری به سازمان وارد خواهد کرد، پس سازمان ها باید با تمام وجود در جهت توسعه و شکوفایی استعدادهای منابع انسانی خود تلاش کنند.
۲-۱-۵۸- راهبردهای بهبود کیفیت زندگی کاری
یک سازمان نوعاً از یک یا احتمالاً دو استراتژی به عنوان استراتژیهای اصلی خود در بهبود کیفیت زند گی کاری استفاده می نماید که به شرح زیر می باشد:
۲-۱-۵۹- انسانی تر کردن کار
بهبود کیفیت زندگی کاری این هدف را دنبال می کند که محیط کار، محتوای کار و نوع کار مطابق شأن انسانی باشد. هدف اصلی، این است که کارکنان به عنوان سر
مایه انسانی مورد توجه قرار گرفته و بایستی پیشرفت کنند نه اینکه فقط مورد استفاده قرار گیرند و فراموش شوند .
علاوه بر این، کار نباید ماهیت انسانی کارکنان را تغییر دهد، کار نباید تهدید کننده و خطرناک باشد، کار
نباید به نحوی طراحی شود که کارکنان نتوانند به سایر وظایف انسانی و اجتماعی خود در جامعه به عنوان همسر، پدر، مادر یا شهروند، برسند بلکه باید به پیشرفت اجتماعی افراد کمک کند.
۲-۱-۶۰-طراحی شغل
طراحی شغل کارکردی برای تشخیص فعالیت های کاری یک فرد یا گروه در یک محیط سازمانی است. اهداف طراحی شغل عبارت است از بهسازی مشاغلی که با استلزامات سازمانی و فناوری مورد نیاز آن مواجه هستند و باید نیازهای کارکنان و احتیاجات فردی آنان را برآورده سازد (عباس پور، ۱۳۸۴).
راهبردهای دیگری که می تواند موجبات افزایش کیفیت زندگی کاری کارکنان را فراهم آورد به شرح زیر می باشد:
۱- رهبری موثر و رفتار سرپرستی
کارکنان، علاقه مند به کارکردن با سرپرستی هستند که به آنها احترام گذاشته، از آنها حمایت کند و در برخورد با آنان انصاف را رعایت نماید. سرپرست بایستی در رابطه با زیردستان جو رضایت مندی را به وجود آورد.
ادراک کارکنان از کیفیت زندگی کاری خود عمدتاً به رفتاری که از ناحیه ی سرپرست با آن می شود، بستگی دارد.
۲- توسعه مسیر ترقی

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

۳٫ رجعت از طلاق بدون گرفتن شاهد جایز است؟
۴٫ لزوم یا عدم لزوم شاهد در طلاق آیا فقط شامل طلاق می­ شود یا شامل انواع مختلف مشبهات طلاق مانند خلع هم می­ شود؟
۵٫ میزان تشابه دیدگاه ­های فقهای مذاهب خمسه و موارد افتراق آن­ها در باب شاهد در طلاق کدامند؟
ج) اهداف تحقیق :
. شناخت نظر مشهور مذاهب خمسه در مورد حکم شاهد در طلاق و بیان ادله ایشان
. بیان کشف آرای خلاف نظر مشهور در مذاهب خمسه و بیان ادله ایشان
. مقارنه­ی آرای موافقان و مخالفان وجوب شاهد در طلاق و بیان رای راجح آن­ها بر­اساس معیارهای اصولی
. حکم رجوع از شهادت در طلاق و آثار ناشی از آن در مذاهب خمسه
د) پیشینه­ تحقیق
پیشینه­ی بحث شهادت در طلاق به امتداد تاریخی مبحث نکاح و طلاق است. در تمام کتب فقهی که موضوع طلاق آمده است می­توان این موضوع را دنبال کرد به خصوص در کتب اصلی مذاهب خمسه مانند: ۱٫المبسوط سرخسی و بدائع الصنائع کاسانی در مذهب حنفی؛ ۲٫ حاشیه دسوقی در مذهب مالکی؛ ۳٫ نهایه امام رملی و تحفه ابن حجر هیتمی در مذهب شافعی؛ ۴٫ المغنی ابن قدامه، و الشرح الکبیر مقدسی در مذهب حنبلی؛ ۵٫ المکاسب شیخ انصاری و آثار صاحب جواهر در مذهب امامیه. اما در عصر حاضر که بررسی اختصاصی مباحث فقهی در کتب مخصوص مرسوم شده است به قدر وسع و کوشش خود این دو کتاب را یافته­ام. اول، « مستجدات فقهیه فی قضایا الزواج و الطلاق » که پایان نامه­ کارشناسی ارشد آقای اسامه عمر ا­لاشقر است و فقط به صورت مختصر و بدون بیان ادله و نظر مذاهب به اهمیت شهادت در طلاق در عصر حاضر توجه داشته است. دومین کتاب در این مورد « وسائل الاثبات فی الشریعه الاسلامیه فی المعاملات و الاحوال الشخصیه » رساله دکتری محمد الزحیلی است که او هم به همین بسنده کرده است که شهادت را به عنوان یکی از ادله اثبات دعوا در معاملات و احوال شخصیه در نظر گرفته و بیان کرده است که شهادت می ­تواند در طلاق یکی از ادله­ی اثبات باشد. اما اینکه کتاب یا رساله ای به صورت تک نگاری که در برگیرنده باب شاهد در طلاق بوده و به صورت تطبیقی در مذاهب خمسه باشد؛ یافت نشده است.
ه) ضرورت انجام تحقیق
با توجه به اینکه بحث شهادت در طلاق موضوع مهمی است و باید بیشتر به آن توجه نمود اما در جامعه امروزی کمتر به آن بها و ارزش داده شده است، سعی بر این است که در این تحقیق اهمیت این موضوع را آشکار کرده و آن را به عنوان یکی از ادله­ی اثبات به شمار آورد. همچنین، اینکه روش و هدف اسلام در محدود کردن دائره­ی طلاق مخفی نمی­ماند و بسیاری از تدابیر شرعی از این حیث است که طلاقی را که در نتیجه­ غضب یا احساس زودگذر است را محدود کند و با توجه به اینکه شاهد گرفتن، برای طلاق جایز است اثر این شاهد گرفتن در پایداری زندگی زناشویی محقق می­ شود و منجر به کاهش بیهودگی این کار میشود. در پیرامون این بحث جزئیات متعدد آن را
بررسی می­کنیم، تا اینکه به رأی راجحی که مناسب با مقاصد شریعت اسلامی باشد و حکمت خداوند متعالی را محقق می­ کند در محافظت از پایداری خانواده­ی مسلمان برسیم.

و) روش انجام تحقیق :
روش انجام شده در این تحقیق مبتنی بر روش تحلیلی _ توصیفی است. به این صورت که اطلاعات لازم را از منابع معتبر فقهی؛ قرآن؛ سنت؛ اجماع علماء و کتب مذاهب خمسه جمع آوری شده، و پس از تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات و مقایسه، حکم فقهی بیان می­ شود.

ز) ساختار تحقیق :
تحقیق حاضر شامل مقدمه و سه فصل است. فصل اول تحت عنوان کلیات و تحلیل مفاهیم، که شامل سه بخش است: در بخش اول به تعریف حکم و تحلیل مفهوم شهادت، در بخش دوم به بررسی مفهوم طلاق و در بخش سوم به اقسام طلاق و ارکان آن پرداخته می­ شود. پس از بیان مفاهیم مقدماتی و کلیات موضوع، به بیان آرای فقهای مذاهب اسلامی در خصوص حکم حضور شهود در طلاق و بیان ادله­ی فقهاء که مباحث فصل دوم را تشکیل می­دهد، و شامل پنج بخش است، در بخش اول، حکم حضور شاهدان در رجوع از طلاق از نظر مذاهب خمسه و بیان ادله ایشان، در بخش دوم، حکم حضور شاهدان در طلاق از نظر مذاهب خمسه و بیان ادله ایشان، در بخش سوم، بررسی کردن دلایل موافقان و مخالفان از دیدگاه یکدیگر، در بخش چهارم، نظر مفسران درباره آیات ال و دوم سوره طلاق، در بخش پنجم، حکم رجوع از شهادت در طلاق و آثار ناشی از آن در مذاهب خمسه. در نهایت فصل سوم، که در آن رأی راجح را از میان آراء مذاهب بیان می­ شود که شامل سه بخش است: بخش اول، حکمت احضار شهود در طلاق و بخش دوم، وجود شاهد و رعایت مقاصد شارع، و در بخش سوم ارجحیت واجب بودن حضور شاهد در طلاق بررسی می­ شود.

فصل اول
کلیات و تبیین مفاهیم
مسائل احوال شخصیه افراد جامعه از امورمهم و زیر بنایی هر جامعه می­باشد و اسلام به خاطر ویژگی­های آن، احکام و مقررات خاصی برای آن وضع نموده است، به طور طبیعی با توجه به اختلاف قواعد و مقررات فقهی مذاهب اسلامی، احکام و مقررات مربوط به احوال شخصیه در مذاهب مختلف نیز متنوع است و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران این تفاوت را محترم شمرده است. در این فصل به مباحث شهادت و طلاق می­پردازیم و نظر مذاهب اسلامی را در این موارد ذکر می­کنیم. این فصل شامل موارد زیر است :
تعریف حکم
معنا و مفهوم شهادت
تفاوت شهادت با خبر (روایت) و بینه
آیات و احادیثی در باب شهادت و اهمیت شهادت دادن
ادله­ی تشریع شهادت وحکمت تشریع شهادت و حکم شهادت
معنا و مفهوم طلاق
تشریع و ادله­ی تشریع طلاق، حکمت تشریع طلاق و حکم طلاق
اقسام طلاق و ارکان طلاق
شهادت در طلاق و سایر ابواب فقهی
۱-۱- معنا و مفهوم حکم
احکام جمع حکم است و به معنای إثبات امری است، چه ایجابی باشد یا سلبی[۵].
حکم در لغت: به معنای خطاب خداوند متعال به افعال مکلفین است به طریق اقتضاء، یا تخییر یا وضع، مانند سوره اسراء آیه ۳۲ می­فرماید: « وَ لا تَقًرَبوا الزِنی » یعنی: « به زنا نزدیک نشوید[۶] »
حکم در اصطلاح فقهی: عبارت است از مجموعه قوانین و مقرراتی که شارع و قانون گذار مقدس اسلام برای إصلاح امور معاش و معاد مردم و جامعه، در تمامی ابعاد مادی و معنوی، فردی و اجتماعی تشریع کرده است. پس هر عمل و فعلی که از انسان سر می­زند در شریعت اسلام حکمی دارد و تکلیف آن مشخص گشته است. بعضی از افعال ممنوع (حرام) و بعضی لازم الاجراء (واجب) و بعضی از آنان (مباح) هستند، یعنی انجام و ترک آن فرقی ندارد و بعضی از این افعال انجام دادن آن بهتر از ترک آن است (مستحب) و دسته­ای ترک آن بهتر از انجام دادن آن است (مکروه). بنابراین أحکام همان اوامر و نواهی برای مکلفین میباشد.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
أحکام شرعی به اعتبارهای گوناگون دارای تقسیم های مختلفی است که مهم­ترین آنها تقسیم أحکام به تکلیفی و وضعی است:
أحکام تکلیفی أحکامی هستند که، موضوع آن انجام یا ترک فعلی به وسیله­ مکلف است یا مختار بودن در انجام یا ترک فعلی. مثل: وجوب، حرمت، استحباب، کراهت و إباحه، عزیمت و رخصت، از این جهت که تکلیف و مشقتی بر انسان تحمیل می­ کند را احکام تکلیفیه می­گویند.
أحکام وضعی أحکامی هستند که اقتضای قرار دادن شی­ء یا چیزی را که سبب یا شرط برای شی­ء دیگر باشد یا مانع از شی­ء دیگر،پس رابطه بین دو شی­ء یا سببیت است یا مانعیت یا شرطیت، در واقع صفت شیء و یا فعل و ترکی را تبیین می­ کند. مثل: صحت، بطلان، سببیت، مانعیت، شرطیت و غیره. پس به جز أحکام پنج گانه­ی تکلیفی، تمام أحکام شرعی دیگر أحکام وضعی­اند[۷].
فراگیری أحکام از نظر قرآن و سنت و از دیدگاه علماء دارای ضرورت و اهمیت است، احکام اسلام دارای شمول و فراگیری است و همه را در بر­می­گیرد. هم در قرآن و هم در سنت این نکته که احکام اسلامی شامل همه می­ شود آمده است و علمای اسلام هم دلایلی برای آن ذکر کرده ­اند. در زیر به بخشی از آیات و احادیث و ادله­ی علماء اشاره می­ شود، که به طور اختصار آن را بیان می­کنیم :
از نظر قرآن: « وَ ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّه فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طائِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی ا­لدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ[۸]».
یعنی: « مومنان را نسزد که همگی بیرون بروند ( و برای فرا گرفتن معارف اسلامی عازم مراکز علمی اسلامی شوند )، باید که از هر قوم و قبیله­ای، عده­ای بروند ( و در تحصیل علوم دینی تلاش کنند ) تا با تعلیمات اسلامی آشنا گردند و هنگامی که به سوی قوم و قبیله­ی خود برگشتند ( به تعلیم مردمان بپردازند و ارشادشان کنند و ) آنان را ( از مخالفت فرمان پروردگار ) بترسانند تا ( خویشتن را از عقاب و عذاب خدا بر حذر دارند و از بطالت و ضلالت ) خودداری کنند ».
پیامبر(ص) آگاهی از مسائل دینی را نشانه خیر خواهی خداوند به بنده­اش قرار داده و فرموده است: « مَنً یُرِدِ اللّه بِهِ خَیًرَا یُفَقِّهًهُ فِی الدِّینِ[۹]» یعنی: « خداوند به هر کسی اراده خیر داشته باشد او را در دین فقیه می­ کند » این حدیث صحیح است.
عظمت و شرف این علم از همه جهات قابل وصف و احاطه نیست؛ چون این علم همواره با مسلمان است و او را در تمام مراحل زندگیش همراهی می­ کند، و روابط او با خدا و بندگان خدا را تنظیم می­نماید. این علم حلقه اتصال انسان با عباداتی چون طهارت، نماز، زکات، روزه، حج و قربانی است که انسان را با بندگی خداوند در آشکار و نهان مرتبط می­سازد.
به وسیله این علم و آگاهی از فقه جهاد و غزوات، سیره، امان نامه­ها و پیمان نامه­ها و امثال اینها، قلمرو اسلام گسترش می­یابد و علم نورانی قرآن به اهتزاز در می­آید.
به وسیله این علم و آگاهی از فقه معاملات از قبیل خرید و فروش، حق پشیمانی، ربا، صرافی و آنچه که با معاملات مالی رایج در میان مردم ارتباط دارد و به وسیله آن دارائی­ها در جایگاه شرعی
خویش قرار میگیرند، از قبیل وقف و وصیت، و دیگر احکام تصرفات مالی، روزی حلال به دست می ­آید و از گناه دوری می­ شود.
با آگاهی از این علم شخص مسلمان با فقه فرایض و تقسیم میراث که نصف علم به حساب می ­آید آشنایی پیدا می­ کند، و اموال و داراییها براساس عادلانه­ترین تقسیم و کامل­ترین شیوه در دست صاحبانشان قرار می­گیرد و از یک زندگی زناشوئی مطابق با معیارها و احکام شرعی برخوردار می­گردد و در می­یابد که اسلام با وضع قوانین مربوط به جنایات، دیات، حدود و تعزیرات که باعث می­­شوند مسلمانان در امنیت و آرامش خاطر و ثبات زندگی کنند، تا چه حد به ضروریات زندگی توجه کرده است.
همچنین در احکام خوردنیها و ذبح حیوانات و نذرها و قسم­ها و بحث­های قضاوت و قواعد و احکام مربوط به آن زمینه­ای به وجود می ­آید که عدالت در آن تحقق می­یابد و دشمنی پایان می­یابد، حقوق در جاهای اصلی خود قرار گرفته و مظلومین به حقوق خود می­رسند.[۱۰] با توجه به این دلایل و دلایل دیگر شاعر می­گوید:
«إذَا مَا اعَتَزَّ ذُو عِلمٍ بِعِلمٍ فَأهلُ الفِقهِ أولَی باعتِزَازٍ
فَکَم طِیبٍ یَفُوحُ وَ لَا کَمِسکٍ وَ کَم طَیرٍ یَطِیرٍ وَ لَا کَبَازٍ»
« اگر علم مایه سربلندی علماء گردد، فقهاء به سربلندی لایق­ترند.
بسیار بوی خوش هست که عطرش را پراکنده می­ کند ولی مانند مشک نیست، و بسیار پرنده هست که پرواز می­ کند ولی مانند باز نیست ».
با وجود اینکه اختلافات زیادی (در میان فقهاء) است، شریعت در فروع و اصول خود به یک قول برمی گردند :
در قرآن در سوره النساء، آیه ۵۹ آمده است که: « فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فی‏ شَیْ‏ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ » یعنی:
اگر در چیزی اختلاف داشتید آن را به خدا و پیامبر او برگردانید ».
این آیه صراحتاً درباره از بین بردن تنازع و اختلاف است و برای رفع اختلاف، طرفین درگیر را با مراجعه به شریعت سفارش کرده است تا اختلاف رفع شود.
۱-۲- معنا و مفهوم إشهاد
۱-۲-۱-إشهاد در لغت
فعلی است متعدی و با همزه آمده و مصدر باب افعال است. وقتی گفته می­ شود ( أشهدتُهُ الشیء) یعنی او را در چیزی شاهد قرار دادم. إشهاد با فعل (شَهَدَ ) هم خانواده است، یعنی وقتی گفته می­ شود ( شَهَدتُ علی رَجُلُ بکذا ) به معنی در موضوعی به ضرر مردی شهادت دادم و اگر گفته شود ( شَهَدتُ لَهُ بِهِ ) یعنی درباره حقی به نفع شخصی شهادت دادم.[۱۱] کلمه­ی شهادت نیز از زیشه­ی شَهَد بوده است و دارای چندین معنی است که مهم ترین آنها خبر قاطع است.[۱۲]
در کتاب قاموس قرآن نیز چنین آمده است که، شهود و شهادت به معنای حضور و معاینه است و در اصطلاح مشاهده را معاینه گویند. شهادت که به معنی حضور و دیدن است، گاهی به معنی خبر قاطع می­آید، ظاهرا مراد از آیه ۱۴۰ سوره بقره « وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ کَتَمَ شَهادَهً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ ». به همین معنی به کار رفته است و نیز به معنی ادای شهادت و اظهار خبر قاطع می­باشد.[۱۳]
۱-۲-۲-إشهاد در اصطلاح
کلمه­ی ( إشهاد ) در إصطلاح فقهاء به معانی زیر آمده است :
دیدگاه حنفیه :
« إخبار صدق لإثبات حق بلفظ الشهاده فی مجلس القضاء[۱۴] » یعنی: « خبری است صادقانه، برای إثبات حق و با لفظ شهادت در جلسه­ی دادگاه یا نزد قاضی ».
دیدگاه مالکیه :
« الشهاده إخبار حاکم عن علم لیقضی بمقتضاه[۱۵]» یعنی: « خبر دادن به حاکمی در مورد علمی تا به مقتضای آن قضاوت کند ».
دیدگاه شافعیه :
« إخبار الشخص بحق على غیره بلفظ خاص[۱۶] » یعنی: « خبر دادن شخصی درباره حقی و بر غیر خودش و با لفظ خاص ».
دیدگاه حنابله :
« الإخبار بما علمه بلفظ خاص[۱۷] » یعنی: « خبر دادن فرد از آنچه که می­داند و با لفظ خاص ».
دیدگاه ا­مامیه :
« أخبار جازم عن حق لازم للغیر واقع من غیر حاکم » یعنی: « خبر دادن شخصی غیر از حاکم به صورت قطعی، در مورد حقی که به نفع دیگری الزام آور باشد[۱۸]».
معنای لغوی شهادت عام است زیرا شامل هر خبر دادنی می­ شود چه راست باشد چه دروغ شخص، فقط خبر می­دهد، فرقی نمی­ کند به ضرر کسی باشد یا به نفع کسی.
ولی معنای إصطلاحی شهادت خاص است زیرا فقط شامل شهادتی می­ شود که به حق باشد، شخص آنچه را که فقط دیده شهادت می­دهد به نفع کسی و به ضرر کسی است. شهادت در باب قضاء کاربرد دارد و یکی از قاعده­های مشهور در بین جمیع علمای اسلام، قاعده­ی (البَینه عَلی المُدعی و الیَمین علی مَن أنکَر) یعنی، کسی که مدعی است باید بینه بیاورد و کسی که إنکار می­ کند باید قسم بخورد؛ این قاعده تنها ترین اصل در قضای اسلامی قبل از هر چیز (قسم و اقرار است). قاعده­ای که مورد استناد رسول خدا (ص) بود و قضات اسلامی در کلیه زمان­ها و عصر­ها به این قاعده عمل کرده ­اند.[۱۹]
۱-۳-تفاوت شهادت با خبر(روایت) و بینه

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

۱-۶-۱-۲٫ فرهنگ حاکم بر عادات غذایی در استفاده از رژیم پر کربوهیدات و پرچرب.
۱-۶-۱-۳٫ عوامل ژنتیکی و شیوه ی زندگی که بر متغیرهای مورد مطالعه تأثیر داشت.
۱-۶-۲٫ محدودیت های قابل کنترل
۱-۶-۲-۱٫ زمان، مدت، شدت و برنامه تمرین.

سن و جنس آزمودنی ها.

انجام پیش آزمون و پس آزمون در زمان مشخص از روز برای جلوگیری از تأثیرات احتمالی ریتم شبانه روزی بدن بر نتایج آزمون.
دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

استفاده از آزمون ها و وسایل اندازه گیری که روایی قابل قبول داشتند.

همگی آزمودنی ها برای اجرای تمرینات و انجام تست های فیزیولوژیک، از شرایط سخت افزاری و محیطی یکسانی برخوردار بودند.

مصرف داروهای کنترل کننده قند بیماران که توسط پزشک معالج تجویز می شد (در این تحقیق از بیمارانی استفاده شد که که وضعیت گلیسمی کنترل شده داشتند و درمان دارویی ثابتی داشتند).

۱-۷٫ پیش فرض های تحقیق
۱-۷-۱٫ آزمودنی ها با شرایط محیطی یکسان آزمون شده اند.
۱-۷-۲٫ ابزار اندازه گیری آزمون های تحقیق از پایایی و روایی مطلوبی برخوردار بودند.
۱-۷-۳٫ آزمودنی ها دستورالعمل های لازم و مراحل تحقیق را به طور دقیق اجرا کردند.
۱-۷-۴٫ تمام جلسات تمرین مطابق برنامه از پیش تعیین شده اجرا شد.
۱-۸٫ تعریف مفهومی و عملیاتی واژه ­ها
۱-۸-۱٫ تمرین هوازی[۵۶]
الف) تعریف نظری: تمرینی که با اجرای آن، کارآیی دستگاه های تولید انرژی به روش هوازی، افزایش یابد و باعث افزایش استقامت قلبی- تنفسی شود، تمرین هوازی گفته می شود (گائینی و رجبی، ۱۳۹۰).
ب) تعریف عملیاتی: در این تحقیق منظور از تمرین هوازی فعالیت با درصدی از فعالیت زیر بیشینه است که به صورت انفرادی و با توجه به حداکثر اکسیژن مصرفی هر فرد برنامه ریزی شد. شدت فعالیت در تمرین با توجه به ضربان قلب ذخیره بیمار و با شمارش نبض کاروتید فرد هنگام تمرین اندازه گیری شد.
۱-۸-۲٫ تمرین قدرتی
الف) تعریف نظری: معمولاً به انواعی از حرکات که در برابر نیروی مقاوم انجام می شوند، اطلاق می گردد . این نیروی مقاوم ممکن است از وزن خود شخص، نیروی کشسانی حاصل از فنر یا نوار لاستیکی، وزنه و… حاصل شود. هدف اصلی از انجام این تمرینات افزایش قدرت و استقامت عضلات است (حلب چی و همکاران، ۱۳۸۵).
ب) تعریف عملیاتی: در این تحقیق تمرین قدرتی، تمرین دایره ای می باشد که به صورت دوره های تمرین با ایستگاه های مشخص (نوع حرکات و تعداد تکرار) و با زمان استراحت مشخص بین ایستگاه ها و دوره های تمرین اجرا شد. شدت تمرین به صورت انفرادی و با توجه به توانایی های فیزیولوژیکی بیمار و بر اساس نتایج حاصل از آزمون قدرت بیشینه که به وسیله فرمول برزیسکی محاسبه شد، تنظیم گردید.
۱-۸-۳٫ قند خون ناشتا[۵۷]
الف) تعریف نظری: گلوکز پلاسمای ناشتا[۵۸] پس از حداقل ۸ ساعت ناشتایی، که عبارت است از عدم مصرف هر گونه کالری حداقل به مدت ۸ ساعت اندازه گیری می شود. گلوکز پلاسمای ناشتا به عنوان تست غربالگری دیابت نوع ۲ توصیه شده است (احمدی، ۱۳۸۵).
ب) تعریف عملیاتی: در این تحقیق قند خون ناشتا به صورت آزمایشگاهی و با بهره گرفتن از کیت پارس آزمون و پس از ۱۰-۱۲ ساعت ناشتایی محاسبه شد و واحد آن بر حسب میلی گرم بر دسی لیتر بیان شد.
۱-۸-۴٫ هموگلیبین گلیکوزیله
الف) تعریف نظری: هموگلوبین گلیکوزیله یک شاخص مهم کنترل دراز مدت قند خون در طی ۳-۲ ماه اخیر می باشد (لاریجانی و همکاران، ۲۰۰۵- پروکوپیو[۵۹]، ۲۰۰۶). همچنین هموگلوبین گلیکوزیله یک عامل خطر مستقل برای بیماری عروق کرونر قلب و سکته مغزی در افراد با یا بدون ابتلا به دیابت می باشد (لاریجانی و همکاران، ۲۰۰۵، ویندل[۶۰]، ۲۰۰۹و استقامتی و همکاران، ۲۰۰۶).
ب) تعریف عملیاتی: در این تحقیق هموگلوبین گلیکوزیله به صورت آزمایشگاهی و با بهره گرفتن از کیت نیکوکارد[۶۱] محاسبه گردید و واحد آن بر حسب درصد بیان گردید.
۱-۸-۵٫ فروکتوزآمین[۶۲]
الف) تعریف نظری: فروکتوزآمین یک نام عمومی برای برخی از پروتئین های سرم است که با مولکول گلوکز بصورت غیرآنزیمی واکنش نشان داده و یک کتوآمین پایدار (۱ آمینو ۱ داکسی ۲ فروکتوز) ایجاد می کند (سینگر[۶۳] و همکاران، ۱۹۸۹). یکی از مزایای فروکتوزآمین در برابر هموگلوبین گلیکوزیله، کوتاهی نیمه عمر آن (١۶ روز ) می باشد و بدین ترتیب تغییرات متابولیکی بیماری دیابت را می توان سریع تر تشخیص داد (داس[۶۴] و همکاران، ۱۹۹۲).
ب) تعریف عملیاتی: در این تحقیق فروکتوزآمین به صورت آزمایشگاهی و با بهره گرفتن از کیت دیازیم[۶۵] اندازه گیری شد و واحد آن بر حسب میکروگرم بر دسی لیتر بیان شد.
۱-۸-۶٫ پروفایل لیپیدهای پلاسما
الف) تعریف نظری: پروفایل چربی یا لیپیدهای خون شامل: کلسترول تام، تری گلیسرید، لیپوپروتئین پرچگال و پروتئین کم چگال می باشد. در واقع کلسترول خون دارای دو شکل رایج لیپوپروتئین، لیپوپروتئین پر چگال معروف به چربی خوب و پروتئین کم چگال معروف به چربی بد و همچنین لیپوپروتئین بسیار کم چگال می باشد (حیدرپور کلور، ۱۳۹۰). طبقه بندی اصلی لیپوپروتئین ها بر حسب افزایش چگالی عبارتست از: شیلومیکرون ها، لیپوپروتئین های بسیار کم چگال، لیپوپروتئین های کم چگال، لیپوپروتئین های پر چگال (موگیوس، ۱۹۵۸). استعداد لیپوپروتئین های کم چگال به اکسیداسیون به عنوان عامل خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر به شمار می آید و لیپوپروتئین های پر چگال به عنوان یک عامل ضدخطرمحسوب می گردد و یک اثر محافظتی علیه بیماری عروق کرونر به شمار می آید (حیدرپور کلور، ۱۳۹۰).
ب) تعریف عملیاتی: در این تحقیق پروفایل لیپیدی شامل تری گلیسرید، کلسترول کل، لیپوپروتئین پر چگال ، لیپوپروتئین کم چگال و لیپوپروتئین بسیار کم چگال بود، که تری گلیسرید، کلسترول تام و لیپوپروتئین پر چگال به صورت آزمایشگاهی و با بهره گرفتن از کیت های پارس آزمون اندازه گیری شدند و لیپوپروتئین کم چگال و لیپوپروتئین بسیار کم چگال به روش محاسباتی اندازه گیری شدند. و واحد آنها بر حسب میلی گرم بر دسی لیتر محاسبه گردید.
فصل دوم
مبانی نظری و ژیشینه تحقیق
۲-۱٫ مقدمه:
در این فصل در ابتدا در مبانی نظری، در مورد سیستم درون ریز، آناتومی و فیزیولوژی غده پانکراس، بیماری دیابت و اثرات ثابت شده ی تمرین بر این بیماری توضیحاتی داده خواهد شد، سپس در قسمت پیشینه به بررسی تحقیقات انجام گرفته در داخل و خارج کشور در رابطه با تأثیر فعالیت بدنی بر بیماران دیابتی خواهیم پرداخت.
الف- مبانی نظری
۲-۲٫ سیستم غدد درون ریز[۶۶]
سیستم غدد درون ریز (اصطلاح درون ریز به معنای ترشح هورمون) متشکل از ارگان میزبان (غده) ، پیام رسان های شیمیایی (هورمون ها)، و یک بافت یا اندام گیرنده. این سیستم عملکردهای بدن را برای ایجاد ثبات در محیط داخلی بدن تنظیم و هماهنگ می کند. هورمون های غدد درون ریز بر همه جنبه های عملکرد انسان تاثیر می گذارد، آنها رشد، متابولیسم و ​​تولید مثل را با به حداکثر رساندن شدت و سرعت پاسخ به فشارهای جسمی و روانی تنظیم می کنند. هورمون ها توسط تعدیل الکترولیت ها و تعادل اسید و باز و تنظیم متابولیسم انرژی برای نیروبخشی به اعمال زیستی، هموستاز داخلی را حفظ می کنند.
فعالیت های سیستم درون ریز در کنار سیستم عصبی ترشحات هورمونی را در سراسر بدن تهیه می- کند. هورمون های تولید شده ازغدد درون ریز به عنوان “پیام رسان های شیمیایی” در جریان خون، و سیستم عصبی به عنوان سیستم “الکتریکی” است. سیستم عصبی تقریبا بلافاصله با اثرات کوتاه مدت کار می کند ، اما سیستم اندوکرین کندتر عمل می کنند و اغلب دارای اثر طولانی مدت است.
غدد به غدد درون ریز، برون ریز، و یا هر دو طبقه بندی می شوند. غدد درون ریز هورمون ترشح می کنند، آنها فاقد مجرا (بدون مجرا) هستند اما مواد خود را به طور مستقیم به خارج فضای اطراف غده تخلیه می کنند. که هورمونها برای رسیدن به بافت هدف در سراسر بدن به داخل خون منتشرمی شوند. مشابه پاسخ عصبی و عضلانی، ترشح هورمون سرعت وتغییرات عملکرد بدن را تنظیم می کند (کچ[۶۷] و همکاران،۲۰۱۱).
۲-۳٫ آناتومی غده پانکراس
پانکراس غده ای درون ریز و برون ریز است. بخش برون ریز برای ساخت بیکربنات و آنزیم های هضمی اهمیت دارد. جزایر لانگرهانس بخش درون ریز پانکراس را تشکیل می دهند (پیوست ۳-۱). هر چند که هزاران جزیره وجود دارد، آنها بخش کوچکی از وزن پانکراس را تشکلیل می دهند. گلوکاگون به وسیله ی سول های آلفا، انسولین به وسیله ی سلولهای بتا و گاسترین و سوماتواستاتین به وسیله ی سلول های دلتای جزایر تولید می شوند. پلی پپتید پانکراسی به وسیله ی سلول های F ساخته می شود. اتصالات شکاف داری بین سلول های آلفا و بتا و دلتا وجود دارد و هورمون های این سلول ها احتمالاً از طریق اثر پاراکرین سبب موزون و متناسب ساختن اعمال بخش درون ریز پانکراس می شوند. جریان خون در جزیره ها از سلول های بتا که غالباً در مرکز جزیره هستند عبور می کند و به سلول های آلفا و دلتا که غالباً در محیط هستند می رود (پیوست ۳-۱). بنابراین شاید اثر پاراکرین[۶۸] انسولین برای تنظیم ترشح گلوکاگن و سوماتواستاتین مهمتر از اثری که گلوکاگون پانکراس و سوماتواستاتین بر ترشح انسولین دارند باشد. سلول های F غالباً در لوب خلفی سر پانکراس پیدا می شوند. این لوب از نظر تغذیه ی عروقی با لوب قدامی، دم و تنه که بیشترین سلول های آلفا، بتا و دلتا در آنجا یافت می شوند تفاوت دارد (پوترفیلد، ۱۹۹۱).
۲-۴٫ انسولین
انسولین یک هورمون پروتئینی است که از دو زنجیره ی آلفا و بتا ساخته شده است که به وسیله ی دوپل دو سولفیدی به هم متصل شده اند (پیوست ۳-۲). سومین پل دی سولفیدی در زنجیره آلفا جای گرفته است. انسولین به صورت پروانسولین در پلی ریبوزوم ها سنتز می شود، و آنزیم های میکروزومی سیگنال پپتیدی-N[69]را جدا می کند تا پروانسولین را به صورت پپتیدی که وارد رتیکولوم آندوپلاسمیک می شود در بیاورند.
پروانسولین در دستگاه گلژی به صورت گرانول های ترشحی دارای غشاء بسته بندی می شود. پروانسولین شامل اسید آمینه های سکانس انسولین و ۳۱ اسید آمینه پپتید C (اتصالی) و چهار اسید آمینه رابط می باشد. پروتئازهایی که پروانسولین را به انسولین تبدیل می کنند در گرانول های ترشحی قرار دارند. هنگام تحریم محتویات گرانول با روش اگزوسیتوز تخلیه می شوند. آزادسازی به سیستم میکروتوبولی عملی نیاز دارد و این فرایند به کلسیم یونیزه وابسته است. به خاطر اینکه محتویات گرانول بطور کامل تخلیه می شوند، مقادیر مولار مساوی از انسولین و پپتید C همواره مقادیر کمی از پروانسولین ترشح می شوند. وقتی که ترشح انسولینی سریع است درصد پروانسولین ترشح شده بالا می رود. پپتید C عمل بیولوژیک شناخته شده ای ندارد و پروانسولین حدود ۷ تا ۸ درصد فعالیت بیولوژیک انسولین را دارا است. اندازه گیری پپتید C در خون برای تعیین مقدار تولید انسولین داخلی در بیمارانی که انسولین از بیرون دریافت می کنند، بکار می رود.
برخلاف بیشتر هورمون های پروتئینی، انسولین کمترین اختلاف را بین گونه ها نشان می دهد؛ در نتیجه انسولین گاو و خوک می توانند برای درمان انسان استفاده شوند. هرچند هنگامی که انسولین حیوانی برای مدت زیادی استفاده شود آنتی بادی هایی علیه آن شکل می گیرند. انسولین خوک با انسولین انسان در یک اسید آمینه اختلاف دارد بنابراین نسبت به انسولین گاوی خاصیت ایمونولوژیک کمتری دارد. انسولین انسانی نوترکیب هم اکنون در دسترس است و برای درمان به طور معمول انتخاب می شود.
انسولین نیمه عمر ۸-۵ دقیقه ای را دارد و به سرعت از گردش خون پاک می شود. انسولین به وسیله انسولیناز در کبد، کلیه و دیگر بافت ها تجزیه می شود. به خاطر اینکه انسولین به داخل ورید پورت ترشح می شود قبل از اینکه به گردش محیطی برسد در برابر انسولیناز کبدی قرار می گیرد و در نتیجه نصف انسولین ترشح شده قبل از ترک کبد تخریب می شود. بنابراین بافت های محیطی در برابر نصف غلظت انسولین که در کبد هست قرار می گیرند. این باعث مسائلی در بیماران دیابتی دیابتی می شود که با تزریق محیطی انسولین درمان می شوند زیرا یک دوز کافی برای تنظیم متابولیسم کبد، بافت ها را در برابر مقادیر زیادی از انسولین قرار می دهد.
اسیدهای آمینه، کتون ها، پپتیدهای گوارشی، غذا و نوروترانسمیترها، بر ترشح انسولین مؤثر هستند.
گلوکز اصلی ترین تنظیم کننده ی ترشح انسولین از سلول های بتا می باشد. اگر میزان گلوکز کمتر از ۷۰ میلی گرم بر دسی لیتر باشد، سنتز انسولین تحریک می شود.
ورود گلوکز به داخل سلول های بتا توسط گلوکز ترانسفراز ۲، تحریک کننده ترشح انسولین بوده و فسفوریلاسیون گلوکز توسط گلوکوکیناز، محدود کننده ی سرعت این روند می باشد. باز شدن کانال پروتئینی K+ (که بخشی از آن رسپتور سولفونیل اوره ها مگلیتینیدها است)، با مصرف ATP سبب باز شدن کانال های کلسیم وابسته به ولتاژ می شود. اختلال در این الگو از اولین علایم اختلال عملکرد سلول های بتا در دیابت است.
انسولین مهم ترین عامل تنظیم کننده در هوموستاز گلوکز است. در حالت ناشتا، پایین بودن سطح انسولین منجر به شدت یافتن گلوکونئوژنز و گلوکوژنولیز در کبد و کلیه به علت تحریک گلوکاگون می شود، ضمناً سنتز گلیکوژن کاهش یافته و جذب گلوکز در بافت های حساس به انسولین کاهش می یابد. پس از مصرف غذا، حجم زیاد گلوکز باعث بالا رفتن انسولین وافت گلوکاگون می شود. قسمت اعظم گلوکز توسط انسولین در عضلات اسکلتی جذب می شود. سایر بافت ها و مهمتر از همه مغز، از گلوکز به صورت غیر وابسته به انسولین استفاده می کنند (احمدی، ۱۳۸۵).
۲-۵٫ دیابت شیرین
دیابت شیرین شامل گروهی از بیماری های متابولیک است که در تظاهر هیپرگلیسمی مشترک هستند. فاکتورهای دخیل در هیپرگلیسمی بسته به اتیولوژی آنها عبارتند از: کاهش ترشح انسولین، کاهش مصرف گلوکز و افزایش تولید گلوکز. در حال حاضر دیابت به عنوان علت اصلی بیماری مرحله انتهایی، آمپوتاسیون غیر تروماتیک اندام تحتانی و کوری بالغین در آمریکا شناخته شده است (احمدی، ۱۳۸۵).
۲-۶٫ طبقه بندی
برخی از انواع دیابت با کاهش انسولین یا نقص ژنتیکی منجر به کاهش ترشح انسولین، مشخص می شوند در صورتی که در انواع دیگر، مقاومت به انسولین عامل زمینه ای است (پیوست ۴-۱). دیابت به دو گروه نوع ۱ و نوع ۲ تقسیم می شود. دیابت نوع ۱-A از تخریب اتوایمن سلول های بتای پانکراس حاصل می گردد. در دیابت نوع ۱-B هم سلول های آلفای پانکراس تخریب می شوند. این بیماران توسط مکانیسم های ناشناخته ای به کمبود انسولین مبتلا می گردند و مستعد ابتلا به کتوز می باشند.
دیابت نوع ۲ با مقاومت به انسولین، نقص ترشح آن و یا افزایش تولید گلوکز مشخص می گردد. تعیین پاتوژنز دقیق، بر درمان و انتخاب دارو مؤثر است. قبل از بروز دیابت نوع ۲، دوره ای از هومـﺋوستاز غیر طبیعی گلوکز روی می دهد که اختلال گلوکز ناشتا[۷۰] یا اختلال تحمل گلوکز[۷۱] نام دارد. تقسیم بندی دیابت به صورت دیابت وابسته به انسولین[۷۲] و غیر وابسته به انسولین[۷۳] امروزه دیگر به کار نمی رود. سن ابتلا دیگر به عنوان معیار طبقه بندی مطرح نیست، اگر چه اغلب دیابت نوع ۱ قبل از ۳۰ سال روی می دهند. دیابت نوع ۲ می تواند در اطفال و نوجوانان چاق هم روی دهد.
انواع دیگر دیابت شامل نقایصی ژنتیکی اختصاصی در ترشح و عمل انسولین ناهنجاری های متابولیکی منجر به اختلال ترشح انسولین، ناهنجاری های میتوکندریال و حالات منجر به عدم تحمل گلوکز می باشند. بیماری اگزوکرین پانکراس، هنگامی که با تخریب بیش از۸۰ درصد جزایر پانکراس همراه باشد نیز موجب دیابت می شود. آکرومگالی، کوشینگ و دیگر آندوکرینوپاتی ها به دلیل ترشح بیش از حد هورمون هایی که بر ضد انسولین عمل می کنند، موجب بروز دیابت می شوند. عفونت های ویروسی نظیر سرخچه مادرزادی می توانند ریسک دیابت را افزایش دهند.
دیابت شیرین حاملگی[۷۴] به علت مقاومت به انسولین ناشی از تغییرات متابولیک اواخر حاملگی، روی می دهد. نیاز به انسولین افزایش یافته و اختلال تحمل گلوکز پدید می آید. این حالات در ۴ درصد حاملگی ها در آمریکا روی می دهد. اغلب تحمل گلوکز، بعد از پایان حاملگی به حالت طبیعی برمی گردد ولی در ۶۰-۳۰ درصد از موارد خطر بروز دیابت شیرین در سال های بعد وجود دارد (احمدی، ۱۳۸۵).
۲-۷٫ اپیدمیولوژی
طی دو دهه گذشته، میزان وقوع جهانی دیابت و اختلال گلوکز ناشتا افزایش واضحی داشته است. اگر چه شیوع هر دو نوع ۱ و۲ دیابت شیرین در حال افزایش است اما به نظر می آید نوع ۲، به علت افزایش چاقی و کاهش تحرک افراد بیشتر افزایش یابد. شیوع دیابت با افزایش سن، بیشتر می شود. میزان شیوع این بیماری در زنان و مردان در اغلب محدوده های سنی مشابه است ولی در مردان بالای ۶۰ سال اندکی شایع تر می باشد. تنوع جغرافیایی قابل ملاحظه در میزان بروز هر دو نوع دیابت وجود دارد (احمدی، ۱۳۸۵).