اخبار اقتصادی و علمی، آموزش های کاربردی

خانهموضوعاتآرشیوهاآخرین نظرات
کاهش و افزایش در ترجمه¬های منظوم، منثور، و مشروح قرآن کریم- قسمت ۴
ارسال شده در 25 فروردین 1400 توسط نجفی زهرا در بدون موضوع

Table 4.1 Example of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence (Poetic) Translation
Table 4.2 Example of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence (Poetic) Translation
Table 4.3 Example of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence (Poetic) Translation
Table 4.4 Example of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence (Poetic) Translation
Table 4.5 Example of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence (Prose) Translation
Table 4.6 Example of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence (Prose) Translation
Table 4.7 Example of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence (Prose) Translation
Table 4.8 Example of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence (Prose) Translation
Table 4.9 Example of Loss in Form/Meaning in Dynamic Equivalence (Explanatory) Translation
Table 4.10 Example of Loss in Form/Meaning in Dynamic Equivalence (Explanatory) Translation
Table 4.11 Example of Loss in Form/Meaning in Dynamic Equivalence (Explanatory) Translation
Table 4.12 Example of Loss in Form/Meaning in Dynamic Equivalence (Explanatory) Translation
Chart 4.1 Frequency of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence Translation of the Qur’an (Poetic)
Chart 4.2 Frequency of Loss in Form/Meaning in Formal Correspondence Translation of the Qur’an (Prose)
Chart 4.3 Frequency of Loss in Form/Meaning in Dynamic Equivalence Translation of the Qur’an (Explanatory)
Chart 4.4 Frequency of Loss in Form in FC (Poetic/Prose) and DE (Explanatory) Translations
Chart 4.4 Frequency of Loss in Meaning in FC (Poetic/Prose) and DE (Explanatory) Translations
Chapter One
Introduction
۱٫۱ Introduction
The Qur’an, the Word of God, is the most elevated and sublime book. The need for translation of this book has come to be recognized from the starting point of its revelation. Many translators have tried to translate it in the best possible way. The Holy Qur’an is revealed in Arabic and has its special eloquence, beauty, and intricacies. The richness in meaning and compactness of form in the Qur’an has made the task of translation very difficult and in some parts almost impossible. No translation of the Qur’an is the Qur’an, but rather an approximate reflection of its grandeur. Some translators have opted for prose translation with archaic words, some in a poetic rendering trying to reflect its phonetic and prosodic features, assonance, consonants, rhyme and rhythm, and others have tried to preserve the meaning as much as possible using exegesis and commentary. Every one of these translations subjects the Holy Qur’an to certain losses. In every one of these translation types, i.e. poetic, prose, and explanatory, there are losses and gains. The researcher will try to identify what kind of losses and gains occur in these three translation types of the Holy Qur’an.
۱٫۲ Statement of the Problem
The unique characteristics of the Holy Qur’an and the intricate and translation- resistant qualities of it make the rendering of this Great Book very difficult. Therefore, achieving an effective and all-embracing equivalent might well seem to be something quite fanciful as Abdul-Raof (2001:7) states that “a translator who aspires to achieve total lexical and/or textual equivalence is chasing a mirage: total equivalence at any level of language is impossible, relative equivalence at any level is possible.” What really compounds the problem is that linguistic expressions are deeply rooted in the culture. The Qur’an, revealed in Arabic, exerts its own linguistic expressions. Semantic features, syntactic features, phonetic and prosodic features, rhetorical features, structural features, and ethical features which are all characteristics of the Qur’an pose serious problems for the translator.
Among these features of the Holy Qur’an semantic feature seems to be more flexible in a way that it can be tackled by within-the-text exegeses or in footnotes. But other features mentioned above still seem to remain problematic.
Every one of these translations, that is to say poetic, prose and explanatory, has tried to render the most significant features of this Divine Book and obviously some features are gained while others are lost in the process of translation. Thus, in this sense the present study is an attempt to discover what is lost and gained in each one of these translations of the Holy Qur’an. However, it must be said that the present research cannot claim in any way to be a comprehensive study of loss and gain in the translations of the Surah Ya Sean, and consequently is a most humble effort to reflect, however faintly, that the form and meaning of the Qur’an are subject to losses in the renderings, therefore tries to shed light upon this fact. Moreover, it’s beyond the ability of the present study to dig into the depth of the Qur’anic formal and semantic beauties.
۱٫۳ Significance of the Study
Many Muslim scholars have argued that the Holy Qur’an should not be translated because it is a word of God and the inability of humans to render it causes misunderstandings among readers, this is while many other scholars believe that this Divine Book is not merely for Arab people or Muslims but rather the whole world, so this necessitates its translation into other languages.
Throughout history many translators have tried to transfer the Qur’an into English and some have earned credit for their jobs because their jobs have been considered successful. On the other hand, the new translations show that the translations of the Qur’an are still at loss and there is a need for a better translation. This study will investigate the three types of translations of the Qur’an which have their own specific features. Some translators have felt the need to reproduce the aesthetic and prosodic features of the Qur’an while paying enough attention to the meaning, some have tried to keep the balance in reproducing the meaning and the form, and others have given considerable attention to the meaning providing the reader with rich footnotes and commentaries. This study has tried to investigate the most important features of the Qur’an in three translation types and in this perspective, the present study is significant in representing the features lost and gained in these three translation types. Further, the present study has tried to come up with a comparison of the sort to show which translation method and translation type has been the most successful one in case of preserving the form or meaning of the Sublime Qur’an.
۱٫۴ Background of the Problem
From the very moment that the Holy Qur’an was revealed to Mohammad (S.A.), it was considered as a work of miracle and immortality, and beyond human ability to produce any such thing:
وَ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى‏ عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَهٍ مِنْ مِثْلِه‏ وَ ادْعُوا شُهَداءَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِین‏ (۲:۲۳)
(And if you are in doubt as to what We have revealed to Our obedient worshipper , then produce a Surah similar and call your witnesses apart from Allah, , if you are telling the truth; Q2:23) (Saffarzadeh 2009).
When the best of Arab poets were unable to produce a Surah like it, one begins to wonder how a bilingual translator can do such a thing. Apart from the inability of the human being to produce an English Qur’an, there are linguistic, cultural, and social limitations all of which add to the enormity of the task of the translator.
Quran translations are generally charecterised by what Nida and Reyburn (1981, as cited in Abdul-Raof 2001
:22) call “formal overloading by which the translators try and overuse rare combination of words. The characteristics of this formal overloading is severe adherence to source language syntax, the use of archaic language and formal bias”. Too literal translation as Abdul-Raof states (2001) with no reference to exegetes “becomes a hindrance to the full understanding and creates a cross-cultural misunderstanding”. On the other hand, a translation done with ample footnotes or exegetical help can cause damages to the form of the Qur’an, because such a translation normally requires over-attention to the meaning. Furthermore, a translation which aspires to achieve a sort of effective symphony to resemble that of the original, may entail too much freedom to achieve that, and this consequently might cause the loss in some formal features and do damage to the meaning.
All and all, as stated above the tendency shown by societies and translators to attempt new translations shows that even if these works might be regarded highly successful, they fall short of conveying certain features of the Qur’an, and connoting the idea that total equivalence in case of Qur’an translation is impossible which is axiomatic.

۱٫۵ Research Questions
۱٫ What are lost and gained in each translation of the Holy Qur’an with respect to meaning and form?
۲٫ What aspect of the original, i.e. form or meaning, each translation type has been more successful in preserving?
۳٫ Which translation type/translation method has been the most successful one in preserving the Qur’anic form?
۴٫ Which translation type/translation method has been the most successful one in preserving the Qur’anic meaning?
۱٫۶ Theoretical Framework
The theoretical framework used in this thesis leans on Nida and Taber categorization of translating religious texts in their book The Theory and Practice of Translation (۱۹۶۹). The theoretical framework based on this work draws on the concept of Formal Correspondence and Dynamic Equivalence. While Formal Correspondence tries to focus attention on the massage itself, both in form and content, Dynamic Equivalence gives more attention to the principle of equivalent effect. It will be briefly decided, based on the general overview of each translation, which translation method is used in each one of them, then they will be compared against the original text to come up with the relevant answers to research questions.
۱٫۷ Definition of Key Terms
In this section the key terms of the research have been described. The terms defined here are as the following: form, meaning, translation loss, translation gain, Formal Correspondence, and Dynamic Equivalence.
Translation Loss: The incomplete replication of the ST in the TT; that is, the inevitable loss of textually and culturally relevant features (Dickins et al., 2002:21-25).
Translation Gain: Since no particular definition was found for this term, based on the researcher’s review of the related literature from Nida (1964, 1975), Nida and Taber (1969), and Newmark (1988a & 1988b, 1993) for the term it can be defined as a process in which feature(s) of the original are preserved or kept in the target language. For Newmark (1988b:90) the terms seems to be referring to a sort of translation principle titled as compensation and thus “occurs when loss of meaning, sound effect, metaphor or pragmatic effect in one part of a sentence is compensated in another part or in a contiguous sentence.”
Form: Refers to any language form, or structure, in other words, some particular way that language parts relate to each other. Linguists essentially use the terms construction, form, and structure as synonyms. (Abbas Motamadi (Ed), 2008:46).
Meaning: Meaning refers to something that someone wants to communicate. […] we consider meaning to include propositional content, denotation, connotation, perlocutionary force, and illocutionary force. Meaning is not simply contained in individual words, but also in how the various words of utterances relate to each other. […]. Scripture translators have typically focused upon meaning in terms of the original author’s intention. […]. (Abbas Motamadi (Ed), 2008:140).
Formal Correspondence: A method which focuses its attention “on the message itself in both form and content. In such a translation one is concerned with such correspondences as poetry to poetry, sentence to sentence, and concept to concept. […] the message in the receptor language should match as closely as possible the different elements in the source language (Nida, 1964: 159). […] it is basically source oriented; that is it is designed to reveal as much as possible of the form and content of the original message. In doing so it attempts to reproduce several formal elements. As far as meaning is concerned it attempts not to make adjustments in idioms, but rather to reproduce such expressions more or less literally […] (Nida, 1964; 165-166).
Dynamic Equivalence: This type of translation is based on “the principle of equivalent effect” (Rieu and Philips, 1954, as cited in Nida, 1964:159).
‘Naturalness of expression’ is a key concept in this translation and it “tries to relate the receptor to modes of behaviour relevant within the context of his own culture; it does not insist that he understand the cultural patterns of the source-language context in order to comprehend the message. Therefore, as a requirement the cultural items must be smoothed over in translation. It reflects the meaning and the intent of the source. It is ‘the closest natural equivalent to the source language message” (Nida, 1964; 160-166).
۱٫۸ Scope and Limitations
Many translations of the Holy Qur’an have been done during history. Some are considered masterpieces, though they have been unable to transfer the glory and grandeur of this Divine Book as it deserves it. The researcher limited his study on three translation types of this Great Book namely the ones by: 1. Fazllolah Nikayin (2006), 2. Arthur J. Arberry (2007), 3. Abdullah Yusuf-Ali (1937).
These three translation types represent poetic, prose and explanatory translations respectively done of the Qur’an. The researcher further limited his study on Surah Ya Sean.
There are other translations of different types done by other Muslim and non- Muslim Scholars which can be worked on. Also interested researchers can work on other Surahs in this area of research.
Chapter Two
Review of the Related Literature
۲٫۱ Overview
The present chapter is a brief survey over the historical, practical, and theoretical background of loss and gain in (mostly) three types of Qur’an translation. The survey tried to shed light on the aspects of the Qur’an which are usually lost and gained in poetic, prose, and explanatory translations.
۲٫۲ History of Qur’an Translation; Works and Ideological Stands
During history, to achieve prosperity and Salvation human being, while reaping the benefits of his specific civilization, has continually endeavored to benefit from other nations too. The main medium making this benefit possible was a concept of understanding. Understanding seemingly was possible through translation. This can be why translation has been so important among us so that “the first traces of [it] date from 3000 BC” (Newmark, 1988a:3). As time goes by it reveals more and more of its significant position in human civilization, in a way that the twentieth century has been called the ‘age of translation’ (Jumpelt, 1961, as cited in Newmark, ibid). One of this main sources of prosperity and great benefit has been the Qur’an, the book sent down to m
ankind to guide him through the darkness of the ages. The book which was revealed to the Prophet Mohammad (S.A.), has been translated to numerous languages in the world. The reason is that the Holy Qur’an contains contents which are the most essential for mankind. As a result human being has tried to benefit from it as much as possible. This possibility could be seen in the light of translation. Persians seem to be the first people to benefit from this Holy Book through translation. As Mustafa (2009) puts it:
The first ‘translations’ of the Qur’an appeared in Persian during the reign of the Abbasids (c.750-1258). Undertaken by Persian converts to Islam, these were primarily commentaries, but they nonetheless contained much word-for-word translation […].
Apart from Qur’an translation by Persians, Iranians continued to make their valuable contributions to the Qur’an. Poshtdar (2008) remarks that Persians learnt Arabic and “excelled so much in Arabic that they wrote the first lexico-morphological and rhetorical books on Arabic.” These books were mostly needed to understand the Qur’an. (ibid)
It was not only Persians that translated the Sublime Qur’an into their language. In West, due to the significance of the Qur’an, the book underwent some renderings. However, most of these renderings were done, in most of the cases, with the ‘explicit aim of refuting Islam’ (Mustafa, 2009). Different non-Muslim translators, mostly unfamiliar, incompetent, and polluted by bigotry, took up the challenge. As it is clear from the following accounts, works, prefaces, and ideas, it seems noteworthy to say that these people mostly lacked the knowledge regarding the Sublime Qur’an. As a result their works suffered from severe shortcomings. Another factor, as alluded above, which deterred their understanding, emanated from their bigotry and ideological presuppositions.
Generally the history of Qur’an translation into European languages can be categorized into three general eras:

 

نظر دهید »
تجلّی داستان های پیامبران در قصاید سنایی- قسمت 13
ارسال شده در 25 فروردین 1400 توسط نجفی زهرا در بدون موضوع

خر عیسی گرسنه بر آخُر دامن راه کهکشان پر دُر
حدیقه/ ص 480
اگر جسم و تن آدمی بر آخُر دنیا گرسنه باشد شایسته تر ستپ. بهتر است که جسم را رها کنیم و با زهد و رسیدن به مقام فقر دعا کنیم تا دعایمان مستجاب گردد و به آسمان برود .
و گرنه افرادی که در جستجوی سیر کردن خر وجودی و جسم خویش هستند نمی تونند ارزش واقعی نفس عاقله را دریابند. او همین نکته را در تمثیلی با به کار گرفتن خر عیسی و آواز داوود، نفس عاقله را به عیسی و از خر به صفت جسمانی تعبیر می کند که شایستگی نفس عاقله را نمی دانند، همان گونه که خر ، قدر عیسی را نمی داند و کر لحن داوود را نمی شنود .
قدر عیسی کجا شناسد خر لحن داوود را چه داند کر
سیر العباد الی المعاد/ ص189
آنچه شایسته عروج به عالم بالا و قرب حق است عیسی روح است نه خر تن، به همین جهت عیسی به آسمان جانها رفت .
در این کو پاره چون گردی بر آخور چون خر عیسی بسوی عالم جان شو که چو عیسی همه جانی
دیوان/ص680
اما بعضی از افراد گول خر تن « تعلقات دنیایی » را خورده اند :
عیسی نشسته بیش شما وانگه از هوس دلتان دهد که بندگی خر کنید
گاهی در شعر شاعران از جمله سنایی، با توجّه به این که عیسی از مریم با کره با دمیده جبرئیل در آستین او متولّد گردید و در قرآن کریم نیز از آن حضرت با لقب «روح الله» یاد می شود، لفظ عیسی به تنهایی به کار رفته و رمزی از روح و جان آدمی است، بدون این که در مقابل آن اسمی از خر برده شود. چنان که سنایی در مدح جمال الدّین ابونصر، از جان به عنون عیسی یاد می کند و این روح را مرده خاک و بایستی روح و جان خود را با یاد حق زنده و جاودان نگه داری و گرنه وجود جسمانی تو خواهد مرد و در زیر خاک برای همیشه مدفون خواهد گردید :
گرنه ای از ما چه عیسی چون نپری بر هوا وزمائی همچوماچون خر نوانی در خلاب
دیوان /ص 727
بریز آر جان خوان را چو عیسی که تا همچو عیسی شوی آسمانی
دیوان/ ص676
عیسی در آسمان چهارم:
از بخشهای عمده زندگی حضرت عیسی، برفتن به آسمان چهارم است. بدین گونه که «چون عیسی آخر عمرش بود به بیت المقدّس باز شد. جهودان قصد کشتن او کردند و ان ملک را که در آن زمانه بود با خود یار کردند و گفتند که این عیسی بر هر کسی دعا می کند تا هلاک می شود. تدبیر هلاک وی می کردند. خبر به عیسی رسید. در خانه ای پنهان شد . بعضی گویند که حواریان با وی بودند.
پس جهودان خبر یافتند او کجاست، بیامدند او را بگرفتند و خواستند که بکشند و خدای تعالی جبرئیل را بفرستاد تا بیامد و او را از میان ایشان برداشت و به آسمان برد» (همان،نیشابوری: 382).
گویا خود عیسی قبل از وقوع حادثه، این موضوع را که یکی از حواریون کافر شده و او را به بهایی اندک خواهد فروخت خبر می دهد . توضیح بیشتر را از زبان میبدی می شنویم : «عیسی شبی نشسته بود با حواریان و ایشان را وصیّتها می کرد و نصیحتها می گفت، آنگه گفت: یکی از شما امشب به من کافر شود و مرا به چند درم بفروشد. پیش از آنکه خروه بانگ کند و روشنایی روز پدید آید، تا درین سخن بودند، جهودان بیامدند و در آن میانه شب ببردند و دل زده بودند تا وی را بر دار کنند. الله تعالی آن شب فرمان داد تا جهان تاریک گشت، تاریکی عظیم که ایشان یکدیگر را نمی دیدند. فریشتگان آمدند در آن ساعت و عیسی را رهانیدند از دست ایشان. آن مرد که عیسی را نامزد کرده بود به کفر وبیگانگی، نام وی یهودا بود به جهودان گفت مرا چه دهید اگر من شما را به عیسی دلالت کنم؟ سی درم به وی دادند. وی بیامد و عیسی در خانه بود که روزن به بیرون داشت. چون در خانه شد الله – تعالی – شبه عیسی بر وی افکند. جبرئیل آمد عیسی را از آن روزن به آسمان برد. جهودان از پس آن مرد در رفتند و آن مرد را بر صورت عیسی دیدند، وی را بگرفتند و بر دار کردند و بعد از آن مادر عیسی و زن دیگری آمدند به پای دار می گریستند. ربّ العالمین فرمان داد تا عیسی بیامد و ایشان را گفت: چرا می گریید؟ ایشان گفتند به تو می گرییم. عیسی گفت: شما دلتنگ نباشید که الله – تعالی- مرا به آسمان برد و با من نیکوییها کرد و جز خیر و راحت پیشم نیامد و این مرد را که بردار کردند الله – تعالی- شبه من بر وی افکند تا جهودان پنداشتند که آن من بودم » (کشف الاسرار،1331 : 135).
در مخالفت و کینه توزی جهودان با عیسی مسیح جای هیچ گونه سخنی نیست. آنان پیوسته در آزار و اذّیت او و حتّی مادرش بودند و در همه حال از تحقیر و توهین و دشنام به آنان کوتاهی نمی کردند.
بنا به قول مشهور رفتن حضرت عیسی تا آسمان چهارم است، اما حضرت رسول(ص) فرموده اند که در شب معراج « عیسی را به آسمان دوم دیدم » (همان، متی:141).
امّا با توجّه بدانچه در اناجیل چهارگانه آمده است و بنا به اعتقاد مسیحیان، حضرت عیسی به صلیب کشیده شده است و چلیپا نیز از اشکال قابل توجّه در نظر آنان است .
در نظر انان جهودان عیسی را آخر روز پنجشنبه بگرفتند و روزآادینه بر دار کردند وآان روز را « جمعه الصلبوت » می نامند. ولی او را روز یکشنبه در گور کردند. سنایی به همین مطلب اشاره می کند:
زآنکه عیسی است را سوی لاهوت هست در راه جمعه الصلبوت
حدیقه/ ص 112
هر چند به صلیب کشیدن عسی با به آسمان رفتن او مقارن و گاه منطبق است، ولی حادثه ای است که در اناجیل چهارگانه به طور جداگانه آمده است و ما جریان بر دار کشیدن او را از انجیل متی نقل می کنیم :
«… وعیسی را تازیانه زده به جهت مصلوب شدنش تسلیم نمود. سپس سپاهیان حاکم عیسی در دیوان خانه آورده جمیع سپاه را بر وی جمع نمودند و و را برهنه نموده ج

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.
امه سرخش پوشانیدند و تاجی از خار بافته بر سرش نهادند و نی به دست راستش دادند و پیش روی وی زانو زده استهزاء کنان می گفتند: سلام ای پادشاه یهود و آب دهن بر وی افکنده، ان نی را گرفته بر سر او زدند و بعد از آنکه استهزایش نمودند جامه را از برش در آورده به لباس خودش او را پوشانیدند و به جهت صلبش بردند و در اثناء بیرون رفتن ایشان شخص قورئنی را که مسمّی به شمعون بود یافته او را جهت برداشتن صلیبش مجبور ساختند و به مکانی که به گلگثا مسمّی بود یعنی محل کاسه سر رسیدند و سرکه ممزوج به مُر به جهت آشامیدن به وی دادند و او چشیده نخواست که بیاشامد، پس او را مصلوب نموده، بر لباس وی قرعه افکنده تقسیم نمودند تا انچه به وساطت پیغمبر گفته شده بود کامل گردد که به درستی که لباسم را با خود تقسیم نمودند و بر پیراهنم قرعه افکندند » (همان،انجیل متی:68آیات26-36)
اما در اسلام با توجه به آیه شریفه « و قولهم انا قتلنا المسیح ابن مریم رسول الله و ما قتلوه و ما صلبوه و لکن شبه لهم و ان الذین اختلفوا فیه لفی شک منه ما لهم به من علم الا اتباع الظن و ما قتلوه یقینا بل رفعه الله الیه و کان الله عزیزا حکیما » (نساء،157و158) . آن حضرت به دار آویخته نشده است و خداوند او را به سوی خویش بالا برده است. سنایی جایگاه عیسی را آسمان چهارم می داند:
ای سنایی گرت قصد آسمان چارست همچوعیسی پیش دشمن یکزمان بردار باش
دیوان/ ص761
چون دعا را نهاد خواهد برخ عیسی آمین کند زچارم چرخ
حدیقه/ ص 635
و در عروج آن حضرت به آسمان چهارم، بیان می دارد که او اسرار عالم ملکوت را با دیده بصیرت و لاهوتی خویش دیده است و آنگه در این دنیا و تعلقات آن گرفتار مانده است، اگر بتواند از هجوم خواهشهای نفسانی و لذّتهای زودگذر این دنیا جان سالم به در برد می تواند همانند عیسی به عالم برتر بر رود و با چشم دل، اسرار حق را دریابد :
دیده خطهاء خطه ملکوت همچوعیسی به دیده لاهوت
آنکه در بند این جهان آویخت سود کرد زلشکرش بگریخت
حدیقه/ ص 185
سوزن عیسی:
در واقع به آسمان رفتن عیسی، داستان مشهور سوزنی است که در گریبان پلاس او پیدا شد و باعث گردید او را فراتر از آسمان چهارم نبرند. چنان که آورده اند: «خدای تعالی او را به آسمان چارم برد . چون آنجا رسید امر آمد فرشتگان را، بنگرید تا با وی از دنیا هیچ چیز نیست؟ اگر نیست وی را به آسمان هفتم آرید. نگاه کردند با وی سوزنی یافتند در گریبان پلاس که چهل سال بود تا آنرا پوشیده داشت و ان وقت سه شبانه روز بود که تا عیسی علیه الٌسلام چیزی نخورده بود. چون آن سوزن دیدند با وی ندا آمد که عیسی را هم آنجا بدارید. بیت المعمور را مسکن وی کردند تا روز قیامت ان وقت از آسمان به زمین آید، مهدی(عج) با وی یار گردد» (عتیق نیشابوری،همان: 47). در روایت دیگری آمده که چون عیسی را به آسمان بردند پیراهنی از پشم پوشیده بود که مریم رشته و بافته و دوخته بود. چون به آسمان رسید از حق تعالی ندا شنید که ای عیسی بینداز از خود زینت دنیا را » (همان، حیات القلوب: 441).
داستان عیسی و سوزن، در ادبیات، خاصه ادبیات عرفانی بازتاب گسترده ای دارد، چنان که در نظر سنایی، سوزن رمزی از تعلّقات دنیایی است و مانع اوج و تعالی انسان می گردد، همانگونه که مانع برتر رفتن عیسی گردید، پس باید به کلّی از تعلّقات دنیایی گسست.
از زبان سنایی بشنویم:
روح را چون ببرد روح امین چرخ چهارم فزود ازوتزیین
دادمر جبرئیل را فرمان خالق و کردگار هر دو جهان
که بجویید مر ورا همه جای تا چه دارد زنعمت دنیای
چون بجستند سوزنی دیدند بر زه دلق او بپرسیدند
کز پی چیست با تو این سوزن گفت بهر ستر عورت من
که به خلقان ز زینت خلقان قانعم ور چه نیستم خاقان
تا بود زنده ژنده پیراهن هست محتاج رشته و سوزن
جمله گفتند خالق مایی بر همه حالها تو دانایی
بر زه دلق سوزنی است ورا نیست زین بیش چیزی از دنیا
ندا آمد ز ربّ رئوف که کنیدش در آن مکان موقوف
بوی دنیا دمد همی زین تن چرخ چارم بود ورا مسکن
گرنه این سوزنش بدی همراه برسیدی به زیر عرش اله
سوزنی روح را چون مانع گشت به مکانی شریف قانع گشت
بزماند از مکان قرب و جلال سوزنی گشت روح را به وبال
ای جوانمرد پند من بپذیر دل زدنیا و زینتش برگیر
حدیقه/ ص 392
لذا شرایط رسیدن به وصال حق، ترک همه دنیاست و گرنه حتی یک سوزن مانع عروج عیسی می گردد. بازتاب سوزن عیسی در شعر شاعرانی مانند عطار نسبت به سنایی گسترده تر است. او نیز همانند سنایی، سوزن را مظهر تعلقات دنیایی می داند که حتّی کوچک ترین آن مانع صعود روح به عالم برتر است :
ز دنیا رشته تاری را بمگذار که شد از سوزنی عیسی گرفتار
اسرار نامه/ ص170
همین یک سوزن دلیل وابستگی تو به دنیاست و بینگر آن است که دهها رهزن می تواند مانع حرکت و پیشرفت تو گردد:
سوزنی را پای بند ره عیسی ساختند حب دنیا پای بند است از همه یک سوزنست
دیوان/ص 85
بدین ترتیب برداشت سنایی از واقعه مربوط به عروج عیسی تا آسمان چهارم این است که کمترین وابستگی به تعلقات دنیایی مانع صعود سالک می گردد و برای رسیدن به قرب حق از همه چیز ، حتی یک سوزن باید گذشت .
عیسی و دجّال:
دجال در کتابهای لغت «به معنی کذّاب ضبط شده و فعل آن را به معنی آب طلا و آب نقره دادن نوشته اند و گفته الند که دجّال، مسیح کاذب است که به اعتبار تمویه و فریبکاری به این نام خوانده شده است» (همان، اعلام قران:458).

 

نظر دهید »
عوامل اجتماعی موثر بر داوطلب شدن به اهدای عضو- قسمت ۶
ارسال شده در 25 فروردین 1400 توسط نجفی زهرا در بدون موضوع
نظر دهید »
بینامتنیت قرآنی در مقامات حریری- قسمت ۷
ارسال شده در 25 فروردین 1400 توسط نجفی زهرا در بدون موضوع

خلفا و امرا در تمامی دوران، شاعران را به خود نزدیک می­کردند. در عصر عباسی انگیزه­ غالب برای نزدیک ساختن شاعران، رغبت خلفا و امرا نسبت به ادبیات بود. در بسیاری از موارد به خاطر انگیزه­های ادبی، مجالس شاعران بر پا می­شد. رشید از جمله خلفایی بود که بیشتر از دیگران، در مورد شعر و شاعری کند و کاو می­نمود. (زیدان، ۱۹۳۸، ۳۵۷)

 

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

۳-۶ اوج­گیری موج تصنیع

نویسندگان دواوین در قرن چهارم هجری هر یک تلاش می­کردند که در زمینه تصنیع و نکویی اسلوب به مرتبه­ای برسند که نویسنده دیگری بدان دست نیافته است. حکام و امراء تلاش می کردند تا در دربار خویش و دوواوینشان مشهورترین نویسندگان عصرشان، حضور یابند. این امر سبب شد که نویسندگان در نثر و تنمیق آن به مرتبه­ای برسند که موانع و دیوارهای بین نثر و شعر را از میان بردارند؛ که آن نثر منظوم یا شعر منثور می­باشد. که این نثر بر موسیقی سجع تکیه دارد همان­طور که بر زیور بدیع متکی می­باشد. (ضیف، ۱۹۸۰، ۲۲۷)
هرکه به مطالعه آثار قرن چهارم بپردازد، چنین می­پندارد که مذهب تصنیع، نزد نویسندگان دواوین متوقف نشد؛ بلکه بین نویسندگان رسائل شخصی نیز انتشار یافت. در رأسشان ابوبکر خوارزمی و بدیع الزمان همدانی می­باشند؛ که مجموعه بزرگی از رسائل را بر جای گذاشته­اند و در آن سجع و بدیع یا تصنیع به کار گرفتند.
به درستی که موج تصنیع در قرن چهارم شدت زیادی یافت و هیچ کس جز مواردی اندک از آن سالم نماند. و حتی نویسندگان تاریخ هم این اسلوب جدید را به کار گرفتند.

 

۳-۷ تصنع

با وجود اینکه نویسندگانی که ذکر شد همگی از اصحاب مذهب تصنیع و سجع و بدیع بودند اما در قلم­هایشان، نشانه­ هایی از مذهب دیگری به نام تصنع ظاهر گشته است. و بر تعقید اسالیب زخرفی خویش یا اتخاذ فنون جدید در نثرشان تکیه می کنند؛ که تنها با تجمیل و تصنیع پایان نمی­پذیرد، بلکه با مهارت و تکلف پایان می­پذیرد. سپس در نتیجه آن، معانی ارزش خود را از دست داده و اهمیت چندانی ندارد و بیشتر به لفظ اهمیت داده می شود. (همان، ۲۲۹- ۲۲۸)
از قرن چهارم یعنی قرن بدیع الزمان و قابوس و امثال آن به قرن پنجم نرفته، می­بینیم که مذهب تصنع در تمامی نوشته­های ادباء فراگیر می­ شود. و این مذهب جدیدی است که نویسندگان سعی می­ کنند تا با پیچیدگی و تعقیدی که به وجود می­آورند، خوانندگان خویش را به شگفتی وا­دارند. ابوالعلاء معری آن را در آثارش آغاز کرده و سپس بعد از وی حریری و حصکفی بر ورق­های لعب قصه­ی این پیچیدگی و تعقید، اوراق جدیدی اضافه نمودند. (همان، ۲۶۴-۲۶۳)

 

۳-۸ پیدایش و ظهور مقامات

در اواخر قرن چهارم هجری در زبان عربی از متفرّعات فنّ قصص، فنّ نویی به وجود آمد که بر آن نام «مقامات» نهادند و این فن با داستان­نویسی و افسانه­پردازی از بعضی جهات مشابه و از پاره­ای جهات مغایر بود. این فن بلافاصله پس از ابتکار و ابداع در زبان عربی شهرتی تمام یافت و پیروان بسیار پیدا کرد و علّت آن این بود که در نثر عربی در این عهد، میل به تکلف در صنعت لفظی شدّت یافته بود و ایجاد فنّ مقامات، راه را برای نویسندگان متصنّع هموار می­کرد. نیز به نظر می­رسد که استغاثه­های مسجّع گدایان، برای ظهور سبک مخصوصی که بدیع الزّمان همدانی در مقامات خود به وجود آورد، بسیار مؤثّر بوده است. (ابراهیمی حریری، ۱۳۶۴، ۸)
۳-۹ عوامل ظهور مقامات در عصر عباسی
در پیدایش مقامات در عصر عباسی، دو عامل مهم اجتماعی و فرهنگی نقش مؤثری داشته اند.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
۳-۹-۱ عامل اجتماعی
یکی از عواملی که سهم بسزایی در پیدایش مقامه­نویسی در عصر عباسی داشت، عامل اجتماعی است. زندگی ساده در صحرای بی­منتها _ به­ ویژه در دوره جاهلی _ و فراغت بال عرب­ها در مقایسه با دیگر ملت­ها سبب رواج قصه و قصه­گویی در میان آن­ها شد، هر چند که بیشتر قصه­های رایج میان آن­ها مانند «سند باد»، «شاهنامه» و یا «کلیله و دمنه» منقول از دیگر ملت­ها بود؛ اما همین موضوع، حکایت از علاقه شدید عرب­ها به داستان دارد.
برخی از پژوهشگران بر این عقیده­اند که قصه به معنای فنی آن، یعنی خلق شخصیت­ها و ابتکار حوادث به گونه­ ای که مجموع حوادث به یک غرض معین ختم شود، مورد توجه عرب نبوده و در ادبیات آن قوم ناشناخته است. (بشیری، ۱۹۳۷م، ج۱ ، ۲۴)
آن­ها معتقدند عرب­ها اگر چه فلسفه و حکمت و دانش­های بسیار دیگری هم­چون طب، نجوم، ریاضیات و … را از یونانیان اخذ نموده ­اند، اما از فن قصه­نویسی که در ادبیات غرب از جایگاه ویژه­ای برخوردار است، در گذشته چندان بهره­ای نبرده­اند. (زیدان، ۱۴۱۶، ج۲، ۳۲۱)
واقعیت امر آن است که در ادب عربی، داستان حماسی بلندی که در ردیف «شاهنامه فردوسی» و یا «ایلیاد هومر» باشد وجود ندارد؛ و علت آن نیز این است که این­گونه آثار نیاز به تفکرِ دراز مدت، ذهنی خلّاق و قدرت تجزیه و تحلیل، و مستلزم اطاله­ی کلام است؛ همچنین قریب به اتفاق آثار حماسی حاصل جنگ­های طولانی و برون­مرزی است، حال آن­که عرب­ها _ به­ویژه در دوره جاهلی _ بیشتر کوچ­نشین بوده ­اند وکمتر، مدتی طولانی را در یک مکان می­ماندند تا بتوانند چنین آثار شگفتی بیآفرینند. علاوه بر این، آنان مردمی اهل بدیهه­گویی و ایجاز در کلام بودند نه صاحبان تفکری شگرف و اطناب در کلام، و جنگ­های ایشان نیز اغلب از نوع جنگ میان قبائل بود.
پس از فتوحات اسلامی در قرن اول هجری و از آن زمان که سربازان اسلام به ممالک دیگر وارد شدند و ایران و عراق و شام و مصر به تصرف مسلمانان درآمد، عرب­ها سخت تحت تأثیر مظاهر تمدن­های جدید قرار گرفتند. امویان در شام از امپراتوری «بیزانس» متأثر گشتند و عباسیان در بغداد تحت تأثیر مظاهر تمدن ساسانی واقع شدند.
زیاده طلبی و رفاه بیش از حد و فساد، ره­آورد آشنایی با تمدن­های جدید بود. در این دوره به تقلید از شیوه حکومتی ساسانیان در ایران، خلفای بنی عباس ثروت­ها را از سراسر ممالک اسلامی، به عنوان خراج گرد­آوری و در خزانه­ها انباشته می­نمودند؛ خلفا به وزیران و فرماندهان لشکر و دولتمردان و والیان می­بخشیدند و آنان به شاعران و دانشمندان و مطربانی که پیرامونشان جمع گشته بودند، بخشش می­کردند. در دار الخلافه­ها و قصرها مجالس عیش و نوش برپا می­شد و زنان و مردان آوازخوان با آوازهای خوش و نواختن آلات مختلف ِ موسیقی موجبات سرگرمی و لهو و لعب حاضران را فراهم می کردند. (ضیف ، ۱۴۲۷، ج ۳، ۵۶) این در حالی بود که عامّه­ی مردم در فقر و تنگدستی به سر می­بردند و ثروت­ها و امکانات رفاهی زندگی در اختیار خلفا و اطرافیان آنان قرار داشت و مردم جز فقر بهره­ای نداشتند. این امر سبب شد در اجتماع آن روزگار طبقه­ای از گدایان حرفه­ای به وجود آیند که سعی می­کردند برای رفع نیاز و غلبه بر گرسنگی به هر وسیله ممکن و با حیله های گوناگون در دل اغنیا رخنه کنند. این گروه به سبک خاصی و با عباراتی مسجّع ، ثروتمندان را مخاطب قرار می دادند و به خواست خویش نایل می­شدند.
این طایفه به نام «ساسانیان» معروف بوده ­اند، منسوب به شخصی به نام «ساسان» شاهزاده­ای که پدرش او را از پادشاهی محروم نموده و او ناچار حرفه گدایی پیشه ساخته بود. ( ضیف، ۱۹۵۶، ۱۷۵) بدون شک شیوه انشای مقامات متأثر از روش این گدایان است، حریری و بدیع الزمان نیز بسیاری از حیله­ها و فنون این طایفه را در ضمن برخی مقامات خود آورده­اند.
عامّه مردم نیز در این دوره خوشگذرانی­هایی داشته اند، از جمله اینکه در مساجد به گرد راویان و قصه­گویان جمع می­شدند و به داستان­های خیالی آن­ها گوش فرا می­دادند. (ضیف، ۱۴۲۷، ج ۳، ۵۵) نقل همین داستان­ها بود که راه را برای پیدایش فن «مقامات» هموار نمود، زیرا این داستان­پردازان بر بالای منبرها و در حلقات مساجد پس از نقل قصه­ها، در پایان کار از حاضران تکدّی می­نمودند؛ همین سبک را بدیع الزمان و حریری در مقامات خود به­کار گرفته­اند و می­توان ادّعا نمود، عبارت­پردازی قصه­گویان و قدرت بیان آن­ها و سجع­هایی که به کار می­بردند، نیز بر سبک مقامات بی­تأثیر نبوده است.
۳-۹-۲ عامل فرهنگی
عامل دیگر پیدایش مقامه­نویسی در عصر عباسی عامل فرهنگی است. ثروت بی اندازه­ خلفا سبب شده بود شاعران، دانشمندان، طبیبان، مترجمان و مطربان بسیاری در دارالخلافه­ها و سرای وزرا جمع گردند که این امر تأثیری بس شگرف در نهضت علمی و ادبی عصر بنی عباّس داشت. در این دوره به علت سرگرم بودن خلفا به خوشگذرانی، اقتدار دارالخلافه و نفوذ آن بر روی مناطق مختلف از میان رفت و در نهایت به ظهور دولت­های مستقل و نیمه مستقلی در گوشه و کنار سرزمین­های اسلامی منجر گردید که دولت­هایی از قبیل سامانیان، آل­زیار، سلسله بنی­حمدان و خاندان آل بویه و … مهم­ترین آن­ها هستند. (زیدان، ۱۴۱۶، ج۲، ۲۴۶)
امیران و وزیران این حکومت­ها اغلب اهل علم و ادب بودند و تأثیر بسزایی در پیشرفت دانش و فنون داشتند. استقبال و حمایت بی­چون و چرای امرا و وزرا از شاعران و ادیبان موجب شد تا آنان برای بدست آوردن موقعیت بهتر و ثروت بیشتر به رقابت با یکدیگر بپردازند. رقابت ادبا موجبات پیدایش فن «مناظرات» شد. (ضیف، ۱۴۲۷،ج۳، ۵۳۹) و پیروزی بر رقیب در مناظره، ملاک برتری ادیب بر دیگری به شمار می­آمد، مانند مناظره بدیع الزمان همدانی و ابوبکر خوارزمی (۳۸۲هـ). در این دوره، میل به تکلف در پرداخت عبارات و به کارگیری صناعات ادبی نیز شدت یافته بود و در چنین اوضاع و احوالی بود که فن «مقامات» متولد گشت و راه را برای نویسندگان متصنع هموار نمود تا در قالب آن بتوانند قدرت و مهارت خویش را در به­ کارگیری اسلوب­های لغوی به نمایش بگذارند.

 

۳-۱۰ مقامه در لغت

«مقامه» واژه عربی است و در کتاب­های لغت در معانی مختلف و متعددی به کار رفته است. این کلمه از ریشه ((قام یقوم قوما و قومه و قیاما و قامه)) چندین معنا دارد که در کتاب­های فرهنگ لغت به معنای سیادت و رهبری، مجلس و انجمن، و خطبه یا پند یا روایتی که در جمع ایراد می­ شود، آمده است. (قیّم، ۱۳۸۴، ذیل واژه مقامه) این واژه پس از تغییر معنی در ادوار گوناگون ادبی و اجتماعی، سرانجام در قرن چهارم هجری برای فن خاصی از نثر اصطلاح شده و مشهور گردید؛ و در کتاب­های لغت و دایره­المعارف­ها بیشتر بدان اصطلاح ثبت شده است. مقامه در آثار باقی مانده از دوره جاهلی در معنی «مجلس» و «مجمع» و نیز به معنی «گروهی که در یک مجلس یا مجمع گرد آمده باشند به کار رفته است. این واژه در دوره اسلامی در معنی «مجلس» استفاده شده؛ مجلسی که در آن شخصی در برابر خلیفه یا عده ای ایستاده و وعظ کند. به اعتقاد فارس ابراهیمی حریری مقامه در این دوره مرادف حدیث گردیده و به تدریج معنی مطلق سخنرانی به خود گرفته است. یعنی کسی در حالت ایستاده سخن گفتن آغاز کند. (ابراهیمی حریری، ۱۳۸۳، ۴ و ۵)
این لغت قبل از قرن چهارم به معنای وسیعی که دلالت بر خطبه و موعظه داشت، معروف و مشهور گردید. مقامه در آن دوران به سخنرانی و سخنوری در مقابل بزرگان و خلفا و حاکمان نیز اطلاق می­شد. نکته قابل ذکر اینکه خطیبان عرب به هنگام ایراد خطبه، سر پا یا بر بلندی می­ایستاده و سلاح یا عصایی در دست می­گرفته­اند. (ذکاوتی قراگوزلو، ۱۳۶۴، ۱۲)

 

۳-۱۱ مقامه در اصطلاح

مقامات در اصل، از فنون قصص است ولی با آن تفاوت دارد زیرا در فن قصص بیان رشته داستانی ضروری است اما در فن مقامات جنبه داستان به اندازه­ای ضعیف است که خواننده تمایلی به شنیدن موضوع داستان احساس نمی­ کند؛ بلکه بیشتر در پی حل دشواری­های لفظی و ترکیبات متن و یافتن صنایع لفظی و بدیعی آن است. (ابراهیمی حریری، ۱۳۸۳ ،۱۱)
اما از نظر داستانی مقامات را قصه­های کوتاهی دانسته ­اند که در آن­ها، راوی معینی شخص واحدی را در حالات گوناگون وصف می­ کند و بر اثر لفّاظی گوینده داستان به درازا می­کشد.
در مقامات عربی، این شیوه در کلیّه مقامه­ها مراعات شده و لیکن مقامات فارسی به راوی معیّن و قهرمان معیّن مقیّد نیست. امّا این قصّه­های کوتاه به وسیله ‌لفاظی، طولانی و مفصّل می­ شود. فرق اصلی مقامات با قصّه­ها، آن است که داستان­های مقامات، مخلوق ذهن نویسنده­ی معیّنی است که در زمان معلوم عمداً وضع کرده و با صنایع لفظی آرایش داده است؛ در حالی که واضع قصّه­ها در میان هیچ ملّتی معیّن و مشخّص نیست و این قصّه­ها جزء فولکلورها[۶] محسوب می­شوند. (همان، ۱۱)
مقامه، به طور کلی از انواع داستان­های کهن می­باشد که با نثر مصنوع آمیخته با شعر در مورد یک قهرمانی است که به صورت ناشناس در داستان ظاهر می­ شود و حوادثی به وجود می­آورد و همین­که در پایان داستان شناخته می­ شود ناپدید می­­گردد تا آن­که دوباره در هیبتی دیگر، در مقامه بعدی آشکار می­ شود. (شمیسا، ۱۳۷۳، ۲۰۷) لذا مقامات را می توان مجموعه ­ای از داستان­های مجزّا دانست که دارای وحدت موضوع می­باشند.

 

۳-۱۲ سیر تحول معنایی مقامه

مقامه در سیر تحول معنایی خود، در قرن سوم هجری، به یکباره از مقام خود تنزل یافت و به استغاثه گدایان و گدایی نیازمندان و بینوایان تبدیل شد. این استغاثه­ها غالبا مسجع بوده ­اند؛ و در ذهن، همان حالت نقالان و نیز حالت خطیبان را که برای سخنرانی می­ایستادند تداعی می­کرد. این تنزل معنایی سبب گردید اصطلاح مقامه از انحصار مراکز درباری خارج گشته و به ادبیات عامه مردم وارد شود. به مرور زمان مقامه معنا و مفهوم اولیه خود را باز یافت و به سخنان و نوشته­های ادبی­ای اطلاق گردید که به نثر فنی و مصنوع و همراه با اشعار و امثال و مشحون به صنایع بدیعی اعم از لفظی و معنوی می­باشد. (دهخدا، ۱۳۸۱، ذیل واژه مقامه)

 

۳-۱۳ مقامه در قرآن

لغت «مقامه» در قرآن نیز آمده است و در یک جا معنای «مجلس» و در جای دیگر معنای «مکان ماندن» دارد: (أی الفریقین خیرٌ مَقاماً و أحسنُ ندیاً) (مریم/ ۷۳)؛ ترجمه: کدام یک از ما دو گروه جایگاهش بهتر و محفلش آراسته­تر است.
( الّذی أحَلّنَا دارَ المُقامهِ من فَضلِه لایمَسُّنا فیها نَصَبٌ و لا یمَسُّنا فیها لُغُوبٌ) (فاطر / ۳۵)؛ ترجمه: همان خدایی که ما را به فضل خویش در سرای ابدی جای داد. در اینجا رنجی به ما نمی­رسد و در اینجا درماندگی به ما دست نمی­دهد.
علاوه بر معانی­ای که ذکر شد، ملک الشعرای بهار در سبک­شناسی­اش معنای دیگری از آن ارائه داده که در منابع دیگر نیامده است. و آن «آهنگ» است که در خراسان مردم عادی به آن «مقوم» می­گویند. او در این معنی، مقامه را ترجمه «گاه وگاثه» دانسته و آن را با مقام­های موسیقی ربط داده است. (بهار، ۱۳۵۵ ،۳۲۵)

 

۳-۱۴ قهرمان در مقامات عربی

در مقامات عربی، قهرمان داستان غالباً یک نفر گدای شیاد است که در صورت­های گوناگون و در جاهای مختلف میان مردم ظاهر می­ شود و مردم را به خود مشغول می­دارد و سخنان خود را با اشعار و اسجاع می­آراید و در آن میانه، به هر نحوی که باشد سود خود را می­جوید و بس. به همین جهت یکی از ایراد­هایی که به مقامات گرفته شده، آن است که از حیث اخلاقّیات ضعیف است و روح پستی و مذلّت دارد؛ زیرا عموماً به گدایی منجر می­گردد و یا به یک شیّادی ناجوانمردانه؛ که متعاقب آن قهرمان داستان چنان می­گریزد که کسی متوجّه فرار او نمی­ شود. (ابراهیمی حریری، ۱۳۸۳، ۱۲) ابن طقطقی می­نویسد: «مقامات، همّت خواننده را پست می­ کند زیرا بنای آن بر گدایی است.» امّا چون قهرمان داستان­های مقامه باید فصیح و بلیغ و شوخ و بذله­گو باشد و مقداری اشعار برگزیده و نکته­ها و نوادر را از­­ بر باشد، پس به صورت گنجینه­ی ادبی در می ­آید و از این حیث قابل ملاحظه است. به عبارت دیگر اغلب ناقدان ادبی فنّ مقامات را وسیله­ تمرین انشاء و فصاحت و بلاغت دانسته ­اند و جنبه‌ تعلیم اخلاقی آن در درجه­ دوم است. (همان، ۱۳)

 

۳-۱۵ مبدع مقامات

فن مقامه نویسی، در ادبیات عرب از قرن چهارم به بعد توسط بدیع الزمان همدانی شروع شده؛ و گویا خود او این اصطلاح را در معنی «قطعه­ای مسجع و مصنوع، شامل داستان یا حادثه­ای» به کار برده است. باید اذعان کرد پیش از آنکه بدیع الزمان همدانی فن مقامه­نویسی را در ادبیات عرب به شهرت برساند و نامش به عنوان مبتکر این فن از فنون ادبی مطرح شود، استاد او ابن درید (متوفی به سال ۳۲۱ ق) داستان­های کوتاه و فکاهی­ای، آراسته به صنایع لفظی خلق کرده و شاید در فن مقامه­نویسی طبع آزمایی­هایی کرده است. ولی آنچه که در این مورد، مسلم و مورد اتفاق نظر اغلب دانشوران است این است که ابن درید داستان­های خود را «احادیث» نامیده است. (بلخی، ۱۳۶۲، مقدمه)
اما رأی ارجح در این مسأله این است که فن مقامه­نویسی، به تدریج در روایت قصه­ها و اخبار پدید آمد و فضیلت بدیع الزمان در این است که آن­ها را تنظیم کرده و به شکل خاص فنی خود در آورده است که این شکل خاص را در حکایات ابن درید نمی­بینیم. زیرا حکایات او مسجع نیستند و نیز پیرامون یک قهرمان واحد هم دور نمی­زنند؛ و از حیث صناعت لفظی و بیانی به پایه مقامات بدیع الزمان نمی­رسند؛ همچنین حاوی اخبار و نوادر نیستند و به وقایع زمان و تاریخ اشارتی ندارند. و به اندازه مقامات بدیعی از حکم و امثال و نکات و لغات و آداب، سرشار نمی باشند. (الفاخوری، ۱۳۸۱، ۵۳۶ و ۵۳۷)

 

۳-۱۶ مقامات حریری

مهمترین اثر حریری که عمده شهرت وی بدان خاطر بوده، کتاب مقامات وی می باشد که از سال ۴۹۵ هجری کتابت آن را آغاز کرده و در سال ۵۰۴ هجری به پایان رسانده است. مقامات حریری هم­چون مقامات بدیع­الزمان پنجاه مقامه است که همگی حکایات درامی است که سرشار از حرکات نمایشی است هر چند که هدف حریری از آن، چنین قصد نبوده، بلکه قصد وی تعلیم اسالیب ادبی بوده است. و مقامات را بر اساس روایت بنیان نهاد چنان­که احادیثش را از زبان حارث بن همام روایت می­ کند. (ضیف،۱۹۸۰، ۲۹۹)
بنابر گفته ابن خلکان منظور از حارث، خود حریری است که بر گرفته از این حدیث از پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم می­باشد.” کلکم حارث و کلکم همام” : یعنی همه شما پیشه ورید و پراهتمام. (ابن خلکان، بی­تا، ۵۸۵)

 

۳-۱۷ راوی و قهرمان مقامات حریری

راوی مقامات، حارث بن حمام است. شیفته نوادر ادب و لطایف ادبی و خطابه­های شیرین مسجع وکثیر­السفر و قهرمان داستان­ها، پیرمردی است شوخ و گدا و خوش مشرب و خطیب و آشنا به علوم و فنون ادبی به نام ابوزید سروجی؛ که گاه سیمای فرزانگان را دارد و گاه سیمای گدایان را. و هنر او جز این نیست که با خطابه­های بلیغ خود همگان را بفریبد و دریوزگی کند. (حریری، ۱۳۸۹، ۱۹)
قاضی اکرم جمال الدین ابوالحسن علی بن یوسف شیبانی قفطی وزیر حلب درکتاب خود «انباء الرواه علی بناء النحاه» گوید: نام ابوزید، مطهر بن سلام است که نحوی و لغوی بوده و در بصره نزد حریری شاگردی می­کرد و قاضی ابوالفتح محمد بن احمد بن المندائی الواسفی، ملحه الاعراب حریری را از او روایت کرده است. (ابن خلکان، بی­تا، ۵۸۵)

 

۳-۱۸ شخصیت قهرمان داستان، واقعیت یا خیال

طبق گفته، ابن خلکان بر این باور بوده که شخصیت ابوزید، شخصیتی حقیقی بوده اما پژوهشگران جدید آن را نمی­پذیرند و توجیهی برای آن نیافتند؛ و ابوزید، چون ابوالفتح اسکندری در مقامات بدیع الزمان، بلکه هم­چون قهرمان هر داستان دیگری است و ضرورتی ندارد که حقیقتی را بیان کند. (ضیف، بی­تا، ۲۹۹)

 

۳-۱۹ نام مقامات

در مقامات حریری، غیر از مقامه­های دیناریه، فَرَضیه، قهقریه، شعریه، بکریه، و رقطاء و تا حدی ساسانیه و شتویه، که با موضوع داستان مرتبط است و مقامه حرامیه که منسوب به قبیله­ی بنی حرام است، بقیه­ی مقامه­ها مأخوذ از مکانی است که داستان در آن اتفاق افتاده است؛ مانند مقامه کوفیه، مقامه شیرازیه، مقامه بغدادیه و … که به تناسب محلی که داستان در آن اتّفاق افتاده، انتخاب شده است. (حریری، ۱۳۸۹، ۱۶)

۳-۲۰ موضوع مقامات

موضوع مقامات معمولاً یا وصفی است یا علمی و یا فکاهی. گاهی نیز جنبه­ ادبی، یا فلسفی، یا تمثیلی و احیاناً مذهبی دارد؛ لذا از لحاظ تنوّع قابل ملاحظه است. (ابراهیمی حریری، ۱۳۸۳، ۱۲)
چون در عصر حریری، گدایی، مرسوم و شایع بوده تا حدّی که برخی از قصه­­سرایان دون­مایه نیز در مساجد واماکن عمومی پس از پایان گفته­های خود از شنوندگان حاضر در مجلس گدایی می­نمودند، صاحب مقامات این مبحث را برای عرصه­ هنر­نمایی خود انتخاب نمود. موضوع اصلی مقامه­ها ماجراهای چرب­زبانی­ها و مال­اندوزی­های گدایی شیاد به نام ابوزید است که سعی دارد با سخنان گرم خود که با اشعار و آهنگ­های کلامی همراه است، مردم را فریفته و از آنها گدایی نماید. نویسنده مقامات خواسته است گذشته از آشکار ساختن عاقبت بد مادیگرایی، مخاطب خود را از روی دلسوزی با حیله­های شیادان پیرامونش آگاه سازد. پنجاه مقامه­ی­ حریری، در موضوعات ادبی(القطیعیه)، مذهبی(الصنعانیه)، فکاهی(الواسطیه) و یا پرداختن به مسائل اجتماعی (الرازیه) است. (الفارس، ۱۳۸۹)
۳-۲۱ ارزش ادبی مقامات
مقامات به نوعی از نثر عربی اطلاق شد که به دنبال نثر مصنوع و متکلّف به وجود آمد و خود یکی از انواع قصص است که به جهت ممیّزاتی که دارد برای آن بحثی جداگانه قائل شده ­اند. این قصّه­ها، گذشته از محاسن لفظی و یا تکلفّات لفظی که در آن مقصود اصلی است از نظر داستان نویسی ارزشی ندارد بلکه نویسنده آن را وضع می­ کند تا با وسعت مجال بتواند الفاظ و کلمات متناسب را در عبارات جای دهد و مهارت خود را در لغت و ترکیب بنمایاند. در فنّ مقامه­نویسی توجّه به لفظ به حدّی است که برخی نویسندگان در تعریف آن گفته­اند: مقامه­نویسی، تمرینی است برای ایراد لغات، فرا­گرفتن لغات و به کار بردن لغات. (ابراهیمی حریری، ۱۳۸۳، ۱۲)
۳-۲۲ سبک مقامات
پس از بررسی علل پیدایش مقامه­نویسی، می­توان به بررسی سبک نگارش آنها پرداخت. «واژه سبک در زبان عربی به معنی گداختن و ریختن زر و نقره در قالب است. در اصطلاح ادبیات، سبک، روش خاص ادراک و بیان افکار به وسیله ترکیب کلمات است.» (بهار، ۱۳۸۰، ۱۴)
جمال میر صادقی، سبک را رسم و طرز بیان دانسته است و می­نویسد که سبک، تدبیر و تمهیدی است که نویسنده در نوشتن به کار می­گیرد؛ به این معنی که انتخاب واژگان، ساختمان دستوری، زبان مجازی، تجانس حروف و دیگر الگوهای صوتی در ایجاد آن دخالت دارد. (میر صادقی، ۱۳۷۶، ۵۰۶)
برخی از مواردی که بر متکلف بودن سبک مقامات دلالت دارد عبارتند از:
۳-۲۲-۱ استفاده از کنایات و آیات قرآن
از ویژگی­های نثر متکلف حریری استفاده وی از کنایات، مثل­ها و حکمت­ها است که شاید بتوان آن را از مهم­ترین و شایع­ترین خصوصیات بلاغی مقامات او دانست. حریری در مقامه «نصیبیه» استفاده از کنایه را به اوج می­رساند، آن­گاه که با کنایه از مرگ به «أبی یحیی»، از گرسنگی به «أبی عمره»، از سفره به «أبی جائع»، از نوعی نان به «أبی نعیم»، از بزغاله بریان به «أبی حبیب»، از سرکه به «أبی ثقیف»، از نمک به «أبی عون»، از تره به «أبی جمیل»، از حلیم به «أم جابر»، از فالوده به «أبی العلاء» و از تشت و آفتابه به «المرجفین» و … یاد می کند.
حریری در نگارش مقامات خود، آنجا که کلام اقتضا نموده از آیات قرآن سود جسته تا سخنش استواری بیشتری بیابد. به عنوان نمونه در مقامه­ی «الحلوانیه» می­گوید: «… و فَطِنَ لِما بَطَنَ مِنَ استنکارهم. و حاذَرَ أن یفرُطَ إلیه ذَمٌّ. أو یلحَقه وَصمٌ. فقرأ: إنَّ بعضَ الظَّنِّ إثمٌ.» (حریری، ۱۳۶۴، ۲۵) ترجمه: و به آن انکارشان که مخفی و پنهان بود، پی برد و از اینکه نکوهشی برای او پیش بیاید یا عیب و عاری به او برسد ترسید. به همین خاطر خواند: همانا بعضی از گمان­ها گناه است. حریری در اینجا از آیه ۱۲ سوره حجرات استفاده نموده: «یا أیهَا ألذینَ آمَنوُا اجتَنبُوا کثِیراً مِنَ الظَّنِّ إنَّ بَعضَ الظَّنِّ إثمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا یغتَب بَعضُکُم بَعضا أَیحِبُّ أحَدُکُم أن یأکُلَ لَحمَ أخِیهِ مَیتا فَکَرِهتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللهَ إنَّ اللهَ تَوَّابُ الرَّحِیمُ.»

 

نظر دهید »
صور خیال در غزلیّات خواجوی کرمانی- قسمت ۲۱
ارسال شده در 25 فروردین 1400 توسط نجفی زهرا در بدون موضوع

وجه شبه:رنگ سرخ و دل چسبی و دل نشینی مشبه و مشبه به هر کدام به گونه خود.
شراب:استعاره مصرحه از بوسه (مستعارمنه)است لفظ شراب مستعار و حقیقت آن در متن استعاره مستعارله است.
جامع :لذت بخشی مشبه و مشبه به که در ژرف ساخت استعاره موجود است (شراب و بوسه)در مصراع دوم می نوشین استعاره مصرحه مطلقه است چه نشانه هایی از قریان و ملایمات.
مشبه و مشبهٌ به هر دو را داراست.
لب ملایم مشبه (بوسه) و” مجلس ما “و صفت” نوشین “از ملایمات مشبهٌ به (شراب)است.
(همان:۲۲۶)
قصد این شاعر کرمانی، ترجیح و برتری دادن نکهت انفاس مُشکین خود “بر” بربوی خوش گیاهان معطّر در طبله “عطار” است امّا ان راه چنان که مشاهده می کنیم به شیوه ای ارائه داده است که محسوس نیست.
از سرِ دار مندیش که در شکر عشق عَلَم نِصرت منصور کردار نبود
(همان:۲۲۶)
و راست و مطابق واقع گفته است که:
سرسبزی شکوفۀ بستان سرای فضل از رشحۀ مقاطر اقلام ما بود
(همان:۲۱۹)
جز این هم نیست که تراوش قلم سمّار و بدیع نگار و صورت آفرین و خیال پرداز خواجو، مایۀ سرسبزی شکوفِه بوستان فضل و ادب بوده است و خواهد بود!
وی در تشبیه مرکّب نیز چونان سایر انواع تشبیه، قلم سمّارو خیال آفرین و ترکیب نگاری دارد:
فتاده بر سمن عارضت دو خال سیاه دو زنگی اند بر اطراف آسمان خفته
کشیده بر چمنی، سایبانی از ابرو دو تُرک مست تو در زیر سایبان خفته
(همان:۵۹۱)
۲-۷۲-تشبیه مقیّد و مرکب
ریحانیان گلشن روی تو بر سمن خطّی به خون لالۀ احمر نوشته اند
(همان: ۱۹۳)
“ریحان” یکی از خطوط هفتگانه است (نسخ، نسخ تعلیق (نستعلیق، رقاع، ریحان، تعلیق، شکسته…)
ریحانیان: خوشنویسان خط ریحان. در بیت به طریق استعاره از آن استفاده شده است.
گلشن روی تو: تشبیه مقید و بلیغ که در آن “روی تو” به ” گلشن” تشبیه شده است.
تشبیه مرکب: سرخی چهره سفید و زیبایی یار (مشبه) مانند این است که ریحانیان بر گلبرگ سمن با خون لاله احمر خط نوشته باشند!
دوش تُرکی تیغ زن را، مست می دیدم به خواب چون بدیدم چشم شوخ دلبرم تعبیر بود
(همان:۲۲۲)
“تعبیر بود” در جایگاه ادات تشبیه نشسته است” چشم شوخ (گستاخ) دلبر” را (مشبه مقّید ) به ُ”ترک شمشیر زن مست” (مشبه به مرکب محسوس) مانند کرده است.
فصل سوّم
استعاره
۳-استعاره
۳-۱-استعاره
استعاره در لغت مصدر باب استفعال است به معنای عاریه خواستن و در اصطلاح ادب و علم بیان به کار بردن لغت، ترکیب و یا جمله ای است به جای مشابه ساختاری دیگر آن و یا به عبارت و تعریف شفاف تر، استعاره به کار بردن یگی از طرفین تشبیه (مشبه یا مشبهٌ به) است در کلام. حذف یکی از طرفین تشبیه و آوردن دیگری در سخن، سبب پدید آمدن استعاره میشود. نویسنده یا شاعر می تواند مشبه را با یکی از ملایمات (اجزا یا لوازم) و یا صفات مشبهٌ به بیاورد و استعاره بیافریند و یا مشبهٌ به را با قرینه ای که برساند معنای حقیقی واژۀ مستعار به کار نرفته در کلام بیاورد. به کار بردن واژه به جای واژۀ دیگر باید بر اساس تشبیه یا رابطه و علاقۀ شباهت باشد چرا که ساختار ژرف استعاره بر تشبیه نهاده شده است.(شمیسا،۱۳۸۱: ۵۲)
مهمترین نوع مجاز، مجاز به علاقۀ مشابهت است که استعاره نامیده می شود. اگر از جملۀ تبیهی مشبه و وجه شبه و ادات را حذف کنیم به نحوی که فقط مشبهٌ به باقی بماند، به این مشبهٌ به، استعاره می گویند. مثلاً ژرف ساخت سرو که استعاره از قد بلند است، چنین بوده است: قدی که در پیراستگی و بلندی متناسب، همچون سرو است. و یا در بیت:
تا برآمد جوشن رستم به روی آبگیر زال زر باز آمد و سر بر کشید از کوهسار
(امیر معزّی،۱۹۷:۱۳۸۸)
“جوشن رستم” استعاره از امواج ریز پولک مانند روی برکه است.
و “زال زر” استعاره از برف است.
حال اگر به جای مشبهٌ به، مشبه را در کلام نگه داریم و یکی از ملایمات که همان صفت یا جزء و یا لازم مشبه را به همراه مشبهٌ به بیاوریم نوعی دیگر از استعاره پدید می آید که آن را استعاره مکنیُه یا با لکنایه می گویند:
هزار نقش برآرَد زمانه و نَبُوَد یکی چنان که در آیینۀ تصوّر ما
(انوری، ۳۹:۱۳۸۴)
بنابراین استعاره مکنیه یا با لکنایه عبارتست از ذکر مشبه و اراده ی مشبهٌ به، مانند:
وَ اِذا المُنیّهُ اًنشَبَت اَظفارُها اَلفَیتَ کُلَّ تَمیمهٍ لا تَنضعُ
(آهنی، یه نقل از مبتنّی، ۱۵۷:۱۳۶۰)
یعنی هنگامی که مرگ چنگال های خویش را فرو ببرد، می بینی یا می یایی که هیچ تعویذ و دعا و بازوبندی، سود نمی بخشد.
شاعر “مرگ” را در ذهن خویش به سَبُع و درّنده مانند کرده و اَظفار (چنگال ها) را که از ملایمات (اجزاء و لوازم) درّنده است برای مَنیته (مرگ) آورده است و نیز از همین نوع استعاره است شعر زیر از غضایری رازی:
هوا که بَزم تو بیند بر آیدش دندان قضا که تیغ تو بیند، بریزدش چنگال
(همان: ۱۵۷)
“دندان” را که ملایم است به بَزم و “چنگال” را که ملایم حیوان درّنده و وحشی است به “قضا” اسناد و نسبت داده است.
و نیز این شعر ناصر خسرو:
بریخت چنگش و فرسوده گشت دندانش چو تیز کرد بر او مرگ؛ چنگ و دندان را
(آهنی: ۱۵۸)
“چنگ و دندان” را که ملایم سَبُعَ است به “مرگ” نسبت داده است.
حاصل استعاره آن است که مشبه را عین مشبهٌ به ادعّا نمایند و به این، اصل “این همانی” میگویند یعنی گویا مشبه دقیقاً و داتاً همان مشبهٌ به به است. (این مشبه، همان مشبهٌ به است).
و مشبه را مستعار منه و لفظ مشبه را بد

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.
ون در نظر گرفتن حقیقت معنا و واقعیّت آن مستعار و مشبهٌ به را مستعارله می گویند:
وجه شبه را در استعاره، اصطلاحاً “جامع” می گویند.
در استعارۀ مصرّحه چنانکه گفتیم مشبهٌ به می آید مانند “لعل شکربار” که استعاره از لب یار و معشوق است. به این نوع استعاره، تحقیقیّه، محقّقه، تصریحیّه نیز می گویند.
استعارۀ مصرّحه بر سه نوع است:
۳-۱-۱- استعاره مصرّحۀ مجرّده
که ساختار این استعاره چنین است:
مشبهٌ به + ملائمات (صفات) مشبه. (شمیسا،۱۳۸۱:۵۹)
مثال: سرو و چمان
یعنی در کلام، مشبه به یا (لااقل) یکی از ملائمات یعنی امور یا اجزای مربوط به مشبه را (مستعارله) می آورند.
سر و چمن من، چرا مِیل چمن نمی کند؟ همدم گل نمی شود، یاد وطن نمی کند
(حافظ، ۱۴۸:۱۳۸۹)
در این نوع استعاره، ملایم مشبه، همان قرینۀ صارفه است. مثلاً در “سر و چمان”، “چمان” به اعتبار این که ذهن را از معنای اصلی سرو منصرف می کند، قرینه و به اعتبار این که ذهن را متوجّه مشبه می کند، ملائم است.
احتیاجت به چمن نیست که بر سروِ قدت گل دمیده است و همه ساله بهار اِشکفته است
(خواجو: ۷۱)
سرو قدت: تشبیه مقیّد مرسوم و معمول (قد یار سرو)
گل: استعارۀ مصرّحه مجرّده از “رخسار معشوق”.
دمیدن: روییدن و شکفتن.
بهار: استعارۀ مصرّحه از “رخسار خرم و شاد معشوق”
نیازی به چمن (برای گل گشت و تماشا) نداری بر سرو قدت هم گل است و هم بهار.
اِشکفته است: صورت دیرین و اصیل “شکفتن” است که هنوز در برخی از گویش ها به همین صورت کاربرد دارد.
ای دانۀ مشکین تو دام دل عشاق از دام سر زلف توآسان نتوان جست
(همان:۷۵)
دانۀ مشکین: استعارۀ مصرّحۀ مجرده از “خال سیاه” معشوق است و در شعر عرفانی اشاره به مقام وحدت و توحید صفاتی است:

 

نظر دهید »
  • 1
  • ...
  • 184
  • 185
  • 186
  • ...
  • 187
  • ...
  • 188
  • 189
  • 190
  • ...
  • 191
  • ...
  • 192
  • 193
  • 194
  • ...
  • 346
بهمن 1404
شن یک دو سه چهار پنج جم
 << <   > >>
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

اخبار اقتصادی و علمی، آموزش های کاربردی

 بهبود سئو تکنیکال
 درآمد فریلنسری طراحی
 گروه شکاری Hound
 لوازم عروس هلندی
 رازهای سئو فنی
 کرم قلب سگ
 سگ پاکوتاه آپارتمانی
 بی حالی گربه
 غذای خانگی سگ پامرانین
 افزایش فروش گیفت کارت
 آموزش چت جی پی تی
 بیان احساسات در رابطه
 ویژگی های زن مناسب
 درآمد از محصولات فیزیکی
 ویژگی های دختر خوب
 تغذیه بچه خرگوش
 کمپین های تخفیف موفق
 افزایش فروش اشتراک
 گربه ببری و مراقبت
 فروش تم گرافیکی
 درآمد نویسندگی
 برنج مناسب سگ
 تولید محتوای اسپین
 فروش محصولات دست ساز
 درآمد از اپلیکیشن ها
 

کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کاملکلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل

لطفا صفحه را ببندید کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل

لطفا صفحه را ببندید

کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل

کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل

لطفا صفحه را ببندید

  • دانلود منابع پایان نامه ها – مقالات – 8
  • منابع پایان نامه مدیریت و مقاله در مورد مزایای معنویت در محیط کار
  • پیش فروش ساختمان از دیدگاه فقه و حقوق ایران- قسمت ۵
  • بررسی ظرفیت پژوهشی از دیدگاه معلمان و نیازسنجی آموزش پژوهش معلمان ابتدایی شهر مشهد- قسمت ۶- قسمت 2
  • بررسی تطبیقی شیوه داستان پردازی در مثنوی مولانا، مصیبت نامه عطار و حدیقه سنایی (با رویکرد داستانهای هم مضمون)- قسمت ۷
  • بررسی گسیل امواج الکترومغناطیسی در پلاسما با استفاده از ویژه مدهای خطی به دام افتاده- قسمت ۵
  • پایان نامه رشته مدیریت : تعاریف و مفاهیم وفاداری مشتری
  • تبیین وتحلیل رویکردتفکر انتقادی درعرصه تعلیم وتربیت و ارزیابی آن بر مبنای آموزه های تربیت اسلامی- قسمت ۱۴
  • تحلیل گفتمان جنگ و رابطه آن با سینما در سه دهه بعد از انقلاب ایران (با تاکید بر آثار حاتمی کیا)- قسمت ۴
  • حق-توسعه-و-جهان-سوم-با-عنایت-به-مقررات-حقوق-بین-الملل-اقتصادی- قسمت ۷
  • تحلیل فقهی و حقوقی امر به معروف و نهی از منکر در سیاست کیفری اسلام- قسمت ۱۰
  • پروژه های پژوهشی درباره نقد صورت و معنی در شعر ابراهیم طوقان- فایل ۴
  • تضمینات تسهیلات بانکی- قسمت ۷
  • دانلود پایان نامه در رابطه با : طراحی و کاربرد الگوهای تهیه‌ی خزانه‌ی‌ سؤال در بهینه سازی کارکرد ...
  • تعیین رابطه بين مهارتهاي سه گانه (فني، انساني و ادراكي) مديران با میزان اثربخشي آنها در بین دبيرستانهاي پسرانه،دخترانه ناحیه یک شهر شيراز- قسمت 2
  • ارزیابی عوامل موثر بر رضایت مشتری شرکت¬های بیمه با استفاده از تئوری خاکستری و کانو فازی (مورد شرکت¬های بیمه شهرستان بروجن)- قسمت ۵- قسمت 2
  • مقالات و پایان نامه ها | ۳-۱-۶ برخی از اثار و فواید خودکنترلی که استفاده از ان را توجیه می کند، عبارتند از: – 1
  • بررسی خلا موجود در مساله زمان بندی پردازش دسته ای- قسمت ۲۱
  • منابع پایان نامه مدیریت با موضوع مدل بازاریابی رابطه مند میان سازمان های صنعتی:
  • بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و شهروندی فعال جوانان- قسمت ۷
  • حقوق بین‌الملل بشردوستانه و حملات سایبری- فایل ۳۰
  • شناساندن مبانی نظری و منابع حقوقی تاسیس حقوقی اعاده حیثیت در حقوق جزای عمومی و سابقه تاریخی آن- قسمت ۸

جستجو

موضوعات

  • همه
  • بدون موضوع

فیدهای XML

  • RSS 2.0: مطالب, نظرات
  • Atom: مطالب, نظرات
  • RDF: مطالب, نظرات
  • RSS 0.92: مطالب, نظرات
  • _sitemap: مطالب, نظرات
RSS چیست؟
کوثربلاگ سرویس وبلاگ نویسی بانوان