آیه اول: «فَاستَبِقُو الخَیراتِ» (سوره بقره آیه ۱۴۸ و سوره مائده آیه ۵۱)
و شکی در گرفتن افکنده شده نیست که در صورت نیاز و ضرورت احسان و نیکوکاری است. پس اگر مشروعیت آن نباشد، منجر به تلف شدن آن می گردد که با حکمت باری تعالی منافات دارد. آن خالقی که جواد، کریم، رحیم است.
آیه دوم و سوم: در قرآن مجید حکایت لقطه از زمان های گذشته وارد شده است، همانند: «فَالتقطه آل فرعون» (سوره قصص، آیه ۸).
وابستگان فرعون حضرت موسی را از آب گرفتند.
یا «یَلتقطه بَعضَ السَیّاره» (سوره یوسف، آیه ۱۰)
(آل فرعوم التقاط نمودند یا برخی از عابران او را التقاط نمایند). هرچند در ظاهر این دو آیه چیزی دال بر مشروعیت وجود ندارد، ولی در مضمون آن، تنبیه و اشاره ای به این وظیفه متناسب با شفقت و مهربانی خداوند رئوف دارد. (حلی، مترجم بخشایشی، بی­تا، ج۲ ، ص۵۶۹)
آیه چهارم: «گرفتن انداخته شده» واجب است، چون خداوند متعال می فرماید: «تَعاونُوا علی البِر وَ التَقوی» (سوره آل عمران، آیه ۳). «به خیر و نیکوکاری کمک کنید»، و گرفتن چیز افکنده شده به نیت رساندن به صاحبش، از مصادیق خیر و نیکوکاری است. ولی وجوب آن «کفایی» می باشد نه عینی، چون مقصود با قیام فردی که آن را حضانت می نماید، حاصل می شود. (همان)وغرض از یراد این آیه در اینجا آن است که دلالت می کند بر مشروعیت گرفتن لقطه و او عبارت است از انسان و حیوان و مالی که بیابند اورا در جایی بی صاحب ومالک به شرایطی که در شرع مقرر است زیرا که گرفتن آن بقصد محافظت او تا ضایع نشود داخل است در «تَعاونُوا علی البِر وَ التَقوی» خصوصا لقیط.(جرجانی ، ۱۴۰۴ه ق ، ج۲ ،ص۱۹۱)

 

۲-۱-۲- جایگاه لقطه از دیدگاه احادیث

احادیثی که در مورد برداشتن لقطه می باشند شامل موارد زیر می باشند:
۱ – عَن الصادِق (ع): «اِنَّ عَلیاً صلواتُ اللهِ و سَلامُه علیهم قال: ایاکُم و القطهَ فاِنَها ضاله المُومن وَ هِیَ حریق مِن حَریق جَهَنّم» (صدوق، ۱۴۱۳ هـ .ق، ج۳ ، ص۳۹۲)
از امام صادق (ع) نقل شده که فرمودند: «از شیء پیدا شده برحذر باشید که همانا آن گمشده­ی مؤمنی است و آن آتشی از آتش جهنم می باشد».
۲ – عَن الحُسَین بنِ اَبی العلاء قالَ ذِکرنا لأبی عَبدالله (ع): «القطهُ فقال: «لا تَعرض لَها فَاِن الناس لو تَرکوها لِجائ صاحبُها حتی یَأخُذها» (مجلسی، ۱۴۰۶ هـ .ق، ج۷، ص۳۳۲)
از حسین بن ابی علاء نقل شده است که برای ابی عبداله (ع) از شیء گمشده یاد کردم که فرمودند: «بر آن تعارض نکنید پس همانا از مردم کسانی است که آن را ترک کند، برای صاحبش تا بیاید و آن را بردارد).
۳ – عَن اَبی خَدیجِه عَن اَبی عَبدالله (ص) قالَ: « کَانَ الناسَ فِی الزمن الاَوَّل اذا وَجَدُوا شَیءً فَاخَذو احتبس و سَیَعود کَماکان ای فِی زَمان قائم (عج)» (کلینی، ۱۳۸۹-۱۳۸۸، ج۹، ص۷۲۳)
از ابی خدیجه نقل شده که ابی عبداله فرمود: در زمان های اولیه هنگامی که کسی چیزی را می یافت، پس آن را برمی­داشتند. آن را نزد خود نگهداری می کردند و هیچ گامی برای آن برنمی­داشتند. تا اینکه خواهان او بیابد و خود او آن را بگیرد و این نزد مردم بزرگتر از آن بوده و این به دوران قائم (عج) بازمی­گردد.
۴ – عَن الحلبی عَن اِبن عَبدالله (ع) فِی حَدیث فِی اللقطه. قال: «وَ کَان عَلیِ بن الحُسَین (ع) یا یَقول لِاَهله لَا مَسوُها» (حر عاملی، ۱۴۰۹ هـ .ق، ج۱۷، ص۳۴۸)
از حلبی نقل شده که ابی عبداله در سخنی درباره شیء پیدا شده فرموده است: آن برای اهلش و هر کسی که سزاوار ان است می باشد، و آن را بر ندارید.
۵ – عَن اَبی الحَسَن ماضی (ع) قَال: «لقطه الحَرَم لا تَمس بِیَد وَ لا رجل و لوان الناس تَرکوها لِجاء صاحِبها و اخَذها» (همان)
از ابی الحسن ماضی گفته شده: یافته شده که در حرم است نباید دست زده شود و باید ترک شود تا اینکه صاحب آن بیاید و آن را ببرد.
و احادیثی که در مورد حکم تعریف و صدقه دادن لقطه می باشند، شامل موارد زیر می باشد:
۱ – عن محمد ابن مسلم عن ابن جعفر (ع) قال: سالته عن لقطه قال: «لا تعرفها فان ابتلیت بها فعرفها سنه فان جاء طالبا و الا فاجعلها فی عرض مالک یجری علیها ما یجری علی مالک حتی یجیء لها طالب فان لم یجیء لها طالب فاوص بها فی وصیتک. قال: وسأله عن الورق یوجد فی داری فقال ان کانت الدار معموره فی لاهلها و ان کانت احق بما وجدت. (مجلسی، ۱۴۰۶ هـ .ق، ج۷ ، ص۳۳۳)
از محمدبن مسلم نقل شده است که درباره شیء پیدا شده از ابن جعفر پرسیدم و ایشان فرمودند: یا آن را برندارید و یا اگر آن را برداشتی پس آن را تعریف کن به مدت یکسال تا اینکه صاحبش بیاید و در غیر این صورت آن را در نمایش و معرض دید جایی قرار بده که برای آن صاحب پیدا شود و چنانچه خراب شده و ویران شده باشد، شخص خودت بر آن شایسته تر هستی به آنچه که یافته ای.
۲ – عن سدید قال: «سأل رجل ابا عبدالله (ع) عن اللقطه و انا اسمع، فقال: «تعرفها سنه، فان وجدت صاحبها و الا فَاَنتَ اَحَق بِها (صدوق، ۱۴۱۳ هـ .ق، ج۳ ، ص۲۹۵)
از سدید نقل شده است که: مردی درباره شیء پیدا شده ای از ابا عبدالله سؤال کرد و من نیز گوش می دادم، پس گفت: آن را یکسال معرفی کن و بشناسان تا اینکه صاحب آن پیدا شود و در غیر این صورت تو شایسته به آن هستی.
۳ – عن علی (ع): «انه وجد دیناراً علی عهد رسول الله (ص) فذکره للنبی (ص) فامره ان یعرفه فلم یعرف فامره ان یأکله ثم جاء صاحبه و امره ان یغمره (الهلندی ابرهان فوری ، ۱۴۱۳ هـ .ق، ج۱۵، ص۱۹۶)
از حضرت علی (ع) نقل شده است که همانا در دوران رسول خدا (ص) دیناری را یافتم پس موضوع آن را برای پیامبر ذکر کردم پس دستور داد که آن را بشناسانم و معرفی کنم پس آن را کسی نشناخت پس دستور داد که آن را بخور و چنانچه صاحب آن آمد دستور به پس دادن و جبران هزینه آن داد.
۴ – عن زیدان خالد الجهنی، ان رسول الله (ص) سئل عن القطه فقال: «عرفها سنه فان اعترفت، فادها. فان لم تعترف، فاعرف عفاصها و وعاءها ثم کلها. فان جاء صاحبها فادها الیه. (ابن ماجه، ۲۷۵-۲۰۷ هـ .ق، ج۲، ص۸۳۸)
از زیدان خالد جهنی نقل شده است که از رسول خدا (ص) درباره شیء پیدا شده پرسیدم پس فرمودند: آن را به مدت یک سال تعریف کن، اگر کسی آن را شناخت آن را به او باز پس بده و اما اگر کسی آن را نشناخت، بنابراین اول ویژگی های ظرفیتی آن سپس ظرفیت و گنجایش و بعد کل صفات آن را بشناسان، اگر صاحب آن آمد آن را به او پس بده.
۵ – رجل وجد فی بینه دینار فقال: ایدخل منزله غیره فقلت: نعم کثیر قال: هذه لقطه قلت: و رجل وجد فی صندوقه دنیاراً قال: یدخل احدیده فی صندوقه غیره او یضع فیه شیئاً؟ قلت: لاقال: فهوله (مجلسی، ۱۴۰۶ هـ .ق، ج۷ ، ص۳۳۴)
مردی در خانه اش دیناری یافت، پس گفتند آیا در منزل او به غیر او کسی وارد می شود؟ گفتم: بله زیاد. گفت: این گمشده می باشد. گفتم آن مرد در صندوقش هم دیناری یافته است. گفت: آیا به غیر از او کسی دست در صندوق می کند تا که چیزی در آن قرار دهد؟ گفتم نه، گفت: پس آن دینار مال خود اوست.
۶ – قال ابو عبدالله (ع): لابأس بلقطه العصا و الوتد و الحبل و العقال و اشباهه و سئل عن الشاه الضاله بالفلاه فقال: للسائل: هی لک اولا خیک او للذئب قال: و ما احب ان امسها، و عن العبیر الضال ایضا قال: مالک و له بطنه و عائه، و خفه حداؤه و کرشه سقاؤه، خل عنه. (همان، ص۳۳۷)
ابوعبداله فرمود: اگر شیء پیدا شده عصا، کمان، ریسمان و یا طنابی که پای شتر را به آن می بندند یا مشابه اینها باشد، اشکالی ندارد و از او از جایگاه گمشده در صحرا سؤال شد، پس گفتند: همانا آن برای توست یا برادر تو یا گرگ بیابان گفت: من دوست ندارم که آن را حتی بردارم و همچنین بوی خوب گمشده را هم هیچ علاقه ای به آن ندارم. گفت که شکم او یا ظرفیت آن و معده پر یا خالی آن و هرچیز دیگر آن برای تو نیست.
۷ – عن ابی یعفور قال: قال ابوعبدالله: جاء رجل من اهل المدینه فسألنی عن رجل اصاب شاه قال فامرته ان یجلسها عنده ثلثه ایام یسأل عن صاحبها الاباعها و تصدق بثمنها. (همان، ص۳۳۹)
از ابی یعفور نقل شده که ابوعبداله فرمودند: مردی از اهالی شهر آمد و از من پرسید از مرد مصیبت زده ای که مال دارایی اش را گم کرده باشد. گفت: پس به او دستور دادم که سه روز را نزد او باشد و به دنبال صاحب آن پرس و جو کند تا اینکه صاحب آن را بیابد، در غیر این صورت آن را بفروشد و با آن صدقه بدهد.
۸ – عن رجل من بنی رواس قال: التقطت ثلاثهائه در هم فعرفتها فلم یعرفها احد، فأتیت علیا فسألته فقال: تصدق بها، فان جاء صاحبها خیرته، فان اختار الاجر کان له و إلا غرامتها و کان لک اجرها (الهلندی البرهان علاء الدین ۱۴۱۳هـ .ق، ج۱۵، ص۱۹۲)
مردی از بنی رواس گفته است سیصد درهم یافتم و آن را معرفی کردم پس کسی آن را نشناخت. بنابراین نزد علی (ع) آمدم و از او پرسیدم درباره آن، پس گفت: با آن صدقه بده همانا اگر صاحب آن آمد، صاحب اختیار است که اجر و ثواب آن را برای خود بخواهد و در غیر این صورت باید عوض آن را به او پس دهد که در این صورت پاداش آن برای تو است.
۹ – عن زیدابن خالد الجهنی عن رسول الله (ص) انه قال: من اوی ضاله فهو ضال ما لم یعرفها. (النیسابوری، بی­تا، ج۳، ص۱۳۵۱)
از زیدبن خالد جهنی نقل شده که همانا رسول خدا فرمودند: هر گسی که گمشده اش طولانی شد، مدت درازی طول کشید به مرور زمان فراموش می شود.
۱۰ – عن ابی عبدالله (ع): ان امیر المؤمنین (ع) سئل عن سفره وجدت فی الطریق مطروحه کثیر لحمها و خبزها و جبنها و فیها سکین، فقال امیرالمؤمنین (ع): یقوم ما فیها ثوم یؤکل لانه یفسد و لیس له بقاء فان جاء طالبها غرمواله الثمن. (صدوق، ۱۴۱۳ هـ .ق، ج۳، ص۲۹۸)
از ابی عبداله (ع) آمده که همانا امیرالمؤمنان (ع) از سفرش که در آن در طول راه خرابه ای را که در آن مقدار زیادی گوشت و نان و پنیر بود را یافته است پرسید: پس گفت هر آنچه که در آن سیر (مواد خوردنی) باشد، خورده می شود زیرا که فاسد می شوند و برای آن بقاء و دوام وجود ندارد و همانا زمانی که صاحب آن آمد، باید پول و بهاء آن را به او پس دهد.
۱۱ – قال رسول الله (ص): من وجد لقطه فلیشهد ذاعدل او ذوی عدل. ثم لا بغیره و لا یکتم. فان جاء و بهاء فهو مال الله یوتیه من یشاء. (ابن ماجه ۲۷۵-۲۰۷ هـ .ق، ج۲، ص۸۳۷)
رسول خدا فرمودند: هر کس چیزی را یافت پس بر آن شخص صاحب عدل و عادل را برای خود شاهد و گواه می گیرد و در آن تغییری ایجاد نمی کند و آن را نیز پنهان و مخفی نمی کند و اگر صاحب آن آمد، او بر آن شایسته تر است (صاحبش) در غیر این صورت آن دارایی های خدا می باشد و آن را به هر آن کس که بخواهد عطا می کند.
۱۲ – عن عبدالله بن جعفر قال کتبت الی الرجل (ع) اسأله عن الرجل اشتری جزو را او بقره للاضاحی فلما ذبحها وجد فی جوفها صره فیها دراهم او دنانیرأ و جواهرا، لمن یکون ذلک؟ قال فوقع (ع). عرفها البائع فان لم یکن یعرفها فالشیء لک رزقک الله إیاه. (الطوسی، ۱۳۶۵ هـ .ش، ج۲ ، ص۱۱۷)
عبداله بن جعفر گفته است که نامه ای به سوی شخصی نوشته و در آن از مردی که حیوانی برای قربانی کردن خریده یا گاو برای قربانی کردن خریده است و هنگامی که آن را کشته در شکم آن درهم یا دینار یا جواهری یافته. سؤال پرسیدم که آن برای چه کسی می باشد. گفت: بر اوست که آن را به فروشنده تعریف کند؛ پس اگر آن چیز برای فروشنده نبود و آن را نشناخت، پس آن برای تو می باشد و آن رزق و روزی است برای تو از جانب خداوند.
۱۳ – فی الصحیح عن عبدالله بن سنان عن ابی عبدالله (ع) قال: من أصاب مالاً او بعیراً فی فلاه نا الارض قدکلت و قامت و نسیها صاحبها لما لم یتبعه فأخذها غیره فاقام علیها و انفق نفقه حتی احیاها من الکلال و من الموت فهی له، و لا سبیل له علیه و انما هی المثل الشیء المباح. (همان)
از عبدالله بن سنان نقل شده است که ابی عبدالله (ع) فرمودند: کسی که مال یا شتری را در صحرا و بیابان از دست داده و صاحبش فراموش می کند آن را و کسی غیر از او آن را بردارد، پس آن شخص واجب است که بر آن انفاق کند. تا زمانی که زنده است و اگر زمانی زمین گیر شد، و مرگ او را فرا رسید، هیچ راهی برای او وجود ندارد و آن شیء در نزد او همانند یک شیء مباح می باشد.
۱۴ – حسین بن کثیر از پدرش نقل می کند که گفت: مردی از امیرالمؤمنین (ع) در مورد لقطه پرسید. فرمود:
« یعرفها، فإن جاء صاحبها، دفعها إلیه، و الّا حسبها حولاً. فإن لم یجیء صاحبها، او من یطلبها تصدق بهاء فإن جاء صاحبها بعد ما تصدق بهاء، ان شاء اغترمها الذی کانت عنده و کان الاجرله و ان کره ذلک احتسبها و الاجرله». (حر عاملی، ۱۴۰۹ هـ .ق، ج۱۷، ص۵۵۱)
یابنده آن را تعریف می کند؛ اگر صاحب آن آمد، آن را به او می دهد. در غیر این صورت آن را یک سال نگه می دارد. پس اگر صاحبش یا خواهان آن نیامد، آن را صدقه می دهد. اگر صاحبش بعد از آنکه آن را صدقه داد آمد و مال را در خواست کرد، یابنده به او بدهکار خواهد شد و اجر معنوی صدقه برای یابنده است و اگر آن را نخواست، نزد خداوند مأجور خواهد بود و پاداش معنوی برای اوست.
۱۵ – حضض بن غیاث روایت کرده است که از امام صادق (ع) پرسیدم: مرد سارق مسلمانی، مقداری درهم و اموال دیگر نزد مرد مسلمان دیگری به امانت می گذارد. ایا امانت گیرنده باید مال را برگرداند؟
امام (ع) فرمود: «لا یردّه، فإن أمکنه ان یرده علی اصحابه فعل، و إلّا کان فی یده بمنزله القطه یصیبها فیعرفها حولاً ، فان اصاب صاحبها ردّها علیه و الّا تصدّق بهاء فإن جاء طالبها بعد ذلک خیّره بین الاجر و العزم، فان اختار الاجر فله الاجر و ان اختار العزم غرم له و کان الا جرله. »
مال را به او نمی دهد، اگر توانست مال را به صاحبان اصلی آن بدهد، همین کار را بکند، در غیر این صورت مال به عنوان لقطه ای که یافته است، در نزدش خواهد ماند و آن را یک سال تعریف خواهد کرد. اگر صاحبش را یافت، آن را به او می دهد، در غیر این صورت آن را صدقه می دهد. اگر صاحبش آمد، او را میان پاداش معنوی و غرامت مال مخیّر می کند، اگر اجر معنوی را برگزید، اجر برای اوست و اگر غرامت مال را برگزید، یابنده به او بدهکار خواهد شد و پاداش معنوی برای یابنده است.
و حدیثی در مورد برداشت مال توسط برده: سالم بن مکرم جمال گوید: ذریع محاربی از امام صادق (ع) پرسید: اگر برده ای مال گمشده یافت و آن را برگرفت حکمش چیست؟
فرمود: به مملوک چه ارتباطی دارد که آن را بردارد و بعد حکم لقطه را انجام دهد. مملوک که از خود اختیاری ندارد. پس مملوک اقدامی نکند یعنی آن را تصرف نکند زیرا این کار شایسته­ آزاد است و بر اوست که تا یک سال در مجامع عمومی آن را معرفی کند، پس اگر صاحبش آمد آن را به او دهد و چنانچه طالبی پیدا نشد (با ضمان) جزء مال خویش کند، پس اگر از دنیا رفت آن مال، میراث بازماندگان او از فرزندان و غیره می شود، و اگر صاحبش بعداً آمد، به او رد می کنند. (صدوق، ۱۴۱۳ هـ .ق، ج۴، ص۳۹۸)
شرح: «لقطه احکام و مسئولیت هایی دارد که با وضع برده مناسب نیست. مثلاً تعریف آن در مجامع عمومی کاری است که مزاحم با حق مولای او است، و نیز تملک آن بعد از مدت تعریف و یأس از پیدا شدن صاحبش در مورد بنده معنی ندارد، با این حال خبر دلالت ندارد بر اینکه حرام است بنده لقطه ای را تصرف کند برای یافتن صاحبش، حتی بدون اجازه­ی مولایش، بلکه از این خبر کراهت فهمیده می شود حتی با اجازه­ی مولایش و خبر بعد مؤید آن است. (همان)
حدیثی در مورد اجرت برای لقطه: وهب بن ابوالبختر بنی محمد از پدرش (ع) روایت کرد که من از آن حضرت سؤال کردم اجرش را که برای پیدا کردن بنده­ی فراری یا حیوان گمشده معین می کنند (یعنی جعاله) گرفتن آن چه صورتی دارد؟
فرمود: اشکالی ندارد. (همان، ص۴۰۰)
حسین بن زید از جعفربن محمد از پدرش (ع) روایت کرد که فرمود: امیر مؤمنان (ع) درباره مردی که حیوان گمشده­ی شخصی را یافته بود و به امید اجرت به سوی صاحبش می برد، اما حیوان در راه تلف شده بود، فرمود: وی ضامن آن است، اگر قصد آن نداشت که اجرت بستاند و حیوان می مرد، ضامن آن نبود. (همان)
روایاتی که اشاره به این دارند که یابنده می تواند لقطه را تملک کند:

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

روایاتی که در آن امر شده لقطه بعد تعریف، در کنار مال خود قرار گیرد:

در روایت محمد بن مسلم از امام باقر یا امام صادق علیهم السلام نقل شده که فرمود:«…اگر خواهان لقطه آمد (آن را به او بده)، درغیراین صورت، آن را کنار مالت بگذار، حکم آن مانند حکم مال خودت است تا هنگامی که خواهان آن بیاید.(عاملی ،۱۴۰۹ه ق، ج۱۷ ، باب ۲ ازباب لقطه ،ص۳۵۰)
در روایت علی بن جعفر آمده که یک سال لقطه را تعریف کن اگر صاحبش را نشناخت، آن را در کنار مالش حفظ کند تا خواهان آن بیاید.(همان ص۳۵۲)
در این گروه از روایات احتمال دارد اذن تصرف در لقطه به مقدار تصرف در مال عاریه باشد، پس مثلا اذن در خوردن یا فروش آن نخواهد بود . این احتمال را عبارات«تا خواهان آن بیاید » در هر دو روایت و «آن را کنار مالت حفظ کن» در روایت دوم تقویت می کند.(حائری ،۱۳۹۱ش، ص۴)

 

 

روایات دیگر که لقطه مانند مال یابنده است، از جمله روایت حلبی: اگر برای آن خواهانی آمد(آن را به او بده )، در غیر صورت، آن مال مانند مال خودش خواهد بود. (طوسی،۱۳۶۵ه ش،ج۶، ص۳۸۹، ح۱۱۶۳).

داودبن سرحان در روایتی که سند آن معتب نیست از امام صادق (ع ) نقل می کند که آن حضرت در باره لقطه فرمود: یک سال آن را تعریف می کند سپس مانند سایر اموالش خواهد بود.(همان)
روایت ابراهیم بن عمر:..درغیراین صورت، لقطه مانند مال خودت خواهد بود.(همان ج۹ص۳۴۱)

 

تعریف سازگاری فرایندی در حال رشد و پویا که شامل توازن بین آنچه افراد می‌خواهند و آنچه جامعه‌شان می‌پذیرد است.به عبارت دیگر سازگاری یک فرایند دوسویه است، از یک طرف فرد به صورت موثر با اجتماع تماس برقرار می‌کند و از طرف دیگر اجتماع نیز ابزارهایی را تدارک می‌بیند که فرد از طریق آن‌ ها توانایی‌های بالقوه­ی خویش را واقعیت بخشد.
روانشناسان سازگاری فرد را در برابر محیط مورد توجه قرار داده‌اند و ویژگی‌هایی از شخصیت
بهنجار تلقی کرده‌اند که به فرد کمک می‌کند تا خود را با جهان پیرامون خویش سازگار سازد،
یعنی با دیگران در صلح و صفا زندگی کند و جایگاهی برای خود به دست آورد (اتکیسون وفیشر،۱۹۸۶).
در این میان سازگاری اجتماعی انعکاس از تکامل فرد با دیگران، رضایت از نقش‌های فرد و نحوه عملکرد در نقش‌هاست که به احتمال زیاد تحت تأثیر شخصیت قبلی، فرهنگ، و انتظارات خانواده قرار دارد (هاوسر ،۱۹۷۵).
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
سازگاری اجتماعی معمولاً در اصطلاحات نقش‌های اجتماعی، عملکرد نقش، در گیر شدن با دیگران­ و رضایت با نقش‌های متعدد مفهوم‌سازی شده است (لویس،۱۹۸۰).
گاه واژه‌های اجتماعی شدن، جامعه‌پذیری و رفتار جامعه پسند را مترادف با سازگاری اجتماعی می­ دانند (گیلی، گیلاردی،۱۹۸۸).
اجتماعی شدن فرایندی است که فرد از طریق آن ارزش‌ها و رفتارهای مورد نظر فرهنگ و جامعه‌ی خود را می‌آموزد (ماسن[۹۱]، ۱۳۷۰).
به گفته‌ی لاروزا (۱۹۹۱) سه هدف عمده‌ی اجتماعی شدن عبارت است از: الف.کنترل تکانه‌ها­ که شامل وجدان است. ب: آمادگی نقش و عملکرد در برگیرنده‌ی نقش‌های شغلی،نقش‌های­ جنسی و نقش‌هایی که در مراسمی نظیر ازدواج و پدر و مادر شدن است، ج: پرورش منابع معناداری است که چه چیزی بااهمیت است،چه چیزی دارای ارزش است، زندگی برای چه چیزی است.
جامعه‌پذیری عبارت است از گرایش به ترجیح دادن به اینکه بیشتر با سایر افراد باشیم تا تنها،
جامعه‌پذیری شامل تمایل به جلب توجه دیگران، تمایل به سهیم شدن در انجام فعالیت‌ها به همراه آنان و تمایل به پاسخ‌دهی و تحریک که جزئی از تکامل اجتماعی است، نیز می‌شود. جامعه پذیر بودن طبق نظر دانس و مازا (۱۹۸۶) عبارت است از ارج نهادن ذاتی به فرایند تعامل با سایر افراد (داویننگ ،۱۹۸۶).

 

۲-۶- پیشینه تحقیق

 

۲-۶-۱- تحقیقات انجام شده در خارج از کشور

طرحواره درمانی به درمانگر کمک می‌کند تا مشکلات مزمن و عمیق بیماران را دقیق تر تعریف کرده و آن‌ ها را به گونه‌ای قابل‌درک سازمان‌دهی کند. در این مدل، ردپای طرحواره ها با تاکید بر روابط بین فردی بیمار از زمان کودکی تا زمان حال دنبال می‌شود. با به کارگیری این مدل بیماران می‌توانند مشکلات شخصیتی خود را به صورت ناهمخوان دیده و در نتیجه برای رها شده از شر مشکلات، انگیزه بیشتری پیدا­ کنند.
درمانگران با بهره گرفتن از راهبردهای شناختی، عاطفی، رفتاری و بین فردی، در مبارزه با طرحواره ها با بیماران هم پیمان می‌شوند و بیماران را به شیوه همدلانه با دلایل و ضرورت تغییر روبرو می‌کنند (یانگ ۲۰۰۳). یانگ تغییر یا نا فعال‌سازی همواره‌ها را هسته اصلی رفتاردرمانی شناختی و محور بنیادین در درمان اختلالات شخصیت و سایر اختلالات مزمن مانند وابستگی به مواد می‌داند.(یانگ،۱۹۹۴). بر اساس مطالعه‌ای که توسط بال بر روی ۳۷۰ نفر از افراد وابسته به الکل و مواد مخدر افیونی انجام داد، اختلال شخصیت گروه B در بین آن‌ ها متداول‌ترین و بعد از اختلال شخصیت گروه A و C قرار داشت. متداول‌ترین اختلال شخصیت در این بیماران، شامل اختلال شخصیت ضد اجتماعی-مرزی و اجتنابی بود(بال، ۱۹۹۸). یانگ معتقد است که طرحواره‌های ناسازگار اولیه، قدیمی‌ترین مؤلفه‌های شناختی و باورها و احساسات غیرشرطی درباره خودمان هستند و از تعامل خلق و خوی فطری کودک با تجارب ناکارآمد او با والدین، خواهر و برادرها و همسالان در طی سال‌های اولیه زندگی به وجود می‌آید و این طرحواره­های غیرشرطی، آسیب‌پذیری و اشکال نوروتیک اختلالات و مشکلات روان‌شناختی را افزایش می‌دهد(یانگ،۱۹۹۴).
آن‌ ها الگوهای خود تداوم بخش از خاطرات، هیجانات، شناخت‌ها، حواس و ادراکات انسان از محیط هستند. کار خود را از روی عادت و به راحتی انجام می‌دهند و هنگامی که فرد با چالشی مواجه می‌شود به جای تغییر طرحواره، اطلاعات دریافتی را تحریف می‌کند(یانگ،۱۳۸۳). هم چنین پژوهشگران دیگر در یافته‌های خود اثربخشی درمان متمرکز بر طرحواره را در کاهش نشانه‌های مرضی تأیید کردند(کودینی،­و برینی،۱۹۸۹٫ بال و همکاران، ۲۰۰۳، نوردال و همکاران، ۲۰۰۵؛،مانسی،۲۰۰۷).

 

۲-۶-۲- تحقیقات انجام شده در داخل کشور

با بهره گرفتن از تصویرسازی هدایت شده به درمان طرحواره ها و هیجانات همراه با آن‌ ها پرداختند و نتایج نشان داد که درمان با کاهش نشانه‌های مختلف همراه بوده است (محمدی،۱۳۸۲).
درباره طرحواره­های ناسازگار اولیه تحقیقاتی صورت گرفته است، تحقیقاتی که با عنوان مقایسه حوزه‌های مرتبط با طرحواره‌های ناسازگار اولیه در معتادان ناموفق و موفق به ترک مواد افیونی و جمعیت غیر بالینی توسط فتی (۱۳۸۳).در ایران صورت گرفته است از نوع علی مقایسه‌ای بوده و تعداد ۹۰ آزمودنی در سه گروه تقسیم شدند.با بهره گرفتن از پرسشنامه یانگ داده‌ها با آزمون تحلیل واریانس یک طرفه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.نتایج به دست آمده از نظر حوزه‌های مرتبط با طرحواره­های ناسازگارانه اولیه تفاوت معناداری در سه گروه دیده می‌شود و به نظر می‌رسد مداخلات درمانی با هدف اصلاح طرحواره‌های ناسازگار اولیه در میزان موفقیت معتادان موثر است.
در پژوهشی توسط فتی و اصغرنژاد (۱۳۸۹) صورت گرفت با عنوان مقایسه طرحواره­های ناسازگار اولیه در مبتلایان اختلال شخصیت، اختلال وسواسی اجباری و گروه غیر بالینی انجام گرفته است. این پژوهش پس رویدادی بوده و تعداد ۴۵ در سه گروه ۱۵ نفری تقسیم شدند.
روش نمونه‌گیری در دسترس بوده و از پرسشنامه یانگ استفاده شده است. با تحلیل واریانس چند متغیره نتایج این پژوهش نشان داد تفاوت معنادار در طرح­واره­های ناسازگارانه در دو گروه بالینی نسبت به گروه غیر بالینی وجود دارد.
پژوهشی توسط اصغر زرهپوش و همکاران تحت عنوان اثربخشی طرحواره درمانی بر افسردگی مزمن دانشجویان صورت گرفت، بر طبق این پژوهش طرحواره نشانه‌های افسردگی مزمن را به موازات تعدیل طرحواره‌های ناسازگار اولیه کاهش می‌دهد و این درمان قابلیت اجرا در مراکز روان‌درمانی را دارد یعنی طرحواره درمانی نشانه‌های افسردگی در گروه آزمایشی را کاهش داده است (زرهپوش، نشاط دوست، عسکری، عابدی، صادقی ۱۳۹۱).
نتیجه تصویری برای موضوع افسردگی
پژوهشی دیگر توسط افشاری و همکاران تحت عنوان میزان اثربخشی رویکرد طرحواره درمانی بر اختلالات شخصیت دسته B مردان وابسته به مواد انجام گرفته که در پایان دوره درمان، اختلاف نمرات قبل و بعد از درمان در محورهای اختلالات شخصیت دسته B، درمان نگه دارنده با متادون (mmt) و طرحواره ناسازگار اولیه در دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معناداری را نشان می‌دهد، در ضمن طرحواره درمانی گروهی می‌تواند به عنوان یک رویکرد درمانی مناسب در بهبود علائم اختلال شخصیت، تعدیل طرحواره‌های ناسازگار اولیه و پیشرفت درمان افراد وابسته به مواد در نظر گرفته شود (افشاری، زارع، معین، نظری، نقدی، ۱۳۹۰).
در پژوهشی دیگر که توسط علی پور و اسماعیلی تحت عنوان اثربخشی طرحواره درمانی در درمان خود بیمار پنداری انجام گرفت نتایج حاکی از آن بود که میزان خود بیمار پنداری گروه آزمایشی در مراحل پیش آزمون به صورت معناداری می‌باشد (علی پور، اسماعیلی، ۱۳۹۱).
پژوهشی دیگر توسط طباطبایی و همکاران تحت عنوان اثربخشی طرحواره درمانی بر افراد افسرده انجام گرفته که نتایج نشان داد که طرحواره درمانی نشانه‌های افسردگی افراد افسرده را کاهش می‌دهد و باعث بهبود آن شده است (طباطبایی، محرابی، زارچی، ۱۳۹۱).
پژوهشی دیگر توسط نشاط دوست و همکاران تحت عنوان اثربخشی طرحواره درمانی بر کاهش شدت علائم افسردگی و اختلال شخصیت وسواسی – جبری صورت گرفت که نشان داد طرحواره درمانی باعث کاهش علائم افسردگی و اختلال شخصیت وسواسی – جبری در افراد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی – جبری شده است (نشاط دوست، عابدی، عبدی ۱۳۹۱).

 

۲-۷- جمع‌بندی

نتایج برخی از این پژوهش‌ها نشان می‌دهد که طرحواره درمانی یکی از درمان‌های موفق در زمینه‌ی اعتیاد و اختلالات شخصیت است. همچنین با مروری بر تحقیقات انجام گرفته رابطه طرحواره درمانی با اختلالات روانی ازجمله افسردگی و خود بیمار پنداری و اختلالات شخصیت مشخص می‌شود.
اثربخشی طرحواره درمانی بر افسردگی و اختلالات روانی ثبت و گزارش شده است و همچنین طرحواره درمانی بر افسردگی مزمن که غیرقابل درمان بوده است نیز مثبت گزارش شده است.
پژوهش‌های اندکی در مورد اثربخشی طرحواره درمانی بر مقیاس‌های اجتماعی و روانشناختی صورت گرفته است که در آن‌ ها طرحواره درمانی موثر واقع شده است ولی هیچ پژوهشی در زمینه اثربخشی طرحواره درمانی بر راهبردهای مقابله‌ای و سازگاری اجتماعی مشاهده نشده است.

فصل سوم

 

روش اجرای پ‍‍ژوهش

 

۳-۱- روش تحقیق

پژوهش حاضر از نوع تجربی ‌و طرح پیش آمون پس آزمون و گروه آزمایش و کنترل و نمونه‌گیری تصادفی ‌می‌باشد.که با بهره گرفتن از روش نمونه‌گیری هدفمند تعداد ۴۰ نفر از افراد وابسته به مواد انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه گواه و آزمایش گمارش شدند. نمودار وهلوگرام شیوه‌ی نمونه‌گیری.

 

 

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

پیش کشی:
برپایی بیرق:
بعد از تهیه هیزم توسط جوانان ومراسم بیرق نشان وعروسی از عصراولین روز عروسی به مدت دوشبانه روز شروع می شود همگی در خانه داماد جمع می شوند تابیرق یا همان پرچمی که برسرچوبی بلندزده بودند وآن راباآیینه ،سکه،میوه وگلوله ها شمی ورنگ آمیزی تزیین می کنندوآن رابه نشان برپایی مراسم عروسی وشادی در محل خانه پدرداماد بازدن سازودهل ودایره وتنبک برپا می کردنند.
رقص دور آتش:
در اولین شب عروسی که معروف به شب حنا بندان بودازمردم محل وآشنایان دعوت می شد تا برای جشن وشادی وصرف شام به خانه پدر دامادبیایند در این شب آتشی روشن می کردند وهمراه بانواختن ساز ودهل به دورآتش به شادی وپای کوبی می پرداختند.
حنا بندان:
بعد از اتمام مراسم رقص دور آتش وصرف شام مراسم حنا بندان برگزار می شد خانواده داماد با اجازه گرفتن ازخانواده پدر عروس درخانه خوددامادرا حنا می بستندوخانواده عروس هم با فرستادن شخصی به خانه دامادبرای گرفتن اجازه ازخانواده دامادبرای بستن حنای عروس را حنا می بستند ودر هنگام بستن حنا اشعاری (آبادی)خوانده می شد.
رقص وپای کوبی روز دوم
در روز دوم ازساعت نه تا دوازده مراسم رقص وچوب بازی وگذاشتن دامادبرروی شانه هایشان همراه با سازودهل انجام می شد وبعد از پایان مراسم مهمانان باصرف ناهار وشیرینی وشربت وآجیل ومیوه پذیرایی می شدند.
سرآب بردن داماد:بعداز صرف ناهارمردم جمع می شدند وداماد را سوار براسب تزیین شده ای به حمام محل می بردند درآن (دلاک یاحمامی)کمی به سرووضع داماد رسیدگی می کرد سپس لبا سهای نو را برتن داماد پوشیده وبه خانه باز می گشتندودر مسیر بازگشت به خانه که همراه با رقص وپای کوبی بود،زنان محل باآیینه وقرآن ودسته گل به پیشواز داماد می آمدند ودسته گل به داماد هدیه می دادند وبه او مبارک با شه می گفتند
مراسم پاتختی:
بعد از اینکه داماد از حمام در مسیر راه با رقص وپاکوبی به خانه پدر می آمدودر آنجا(خانه پدر)تختی تزیین شده درست می کردنند ودامادبا اجازه بزرگ ترها پدر ومادر خودش وپدر ومادر عروس بر تخت می نشست وتا آن ها اجازه نمی دادننددامادنمی توانست برتخت بنشیند وبعد از آن اقوام وبزرگان ودوستان واهالی محل هرکس باتوجه به بضاعت ودرآمدش هدیه ای که عبارت بود از مبلغ پولی بود که به داماد می دادوآن مبلغ توسط یکی از بزرگان محل اعلام می شد وبعددر دفتر داماد ثبت ونوشته می شد که داماد بعداًدرمراسمی مشابه بایک مبلغ اضافه به نام فرزند خودبه آن ها برمی گرداندودر پایان حساب وکتاب می کردنندودفتربذل(فضل)داماد رامی شمردندوتحویلش می دادنند
عروس کشان:
بعداز جمع آوری بذل در هنگام غروب آفتاب عروس که آرایش شده ومنتظرآمدن دامادبودبه رقص وپای کوبی از آرایشگاه به خانه پدرش برده می شد.
تماشا(سیل):
شب دوم وآخرین شب ازمراسم عروسی،زنان محل برای تماشای عروس جمع می شدند عروس وسط مجلس می ایستاد وچشمان خودرابازوبسته می کردوخمار می ریخت ومی چرخید تازنان اوراتماشاکنندوهدایایی که بیشتر شامل طلا وپول بودبرای عروس جمع می شدوشامی نیزبه مهمانان داده می شد.
حجله برون:
بعدازتماشای عروس،عروس رابامراسمی خاص وهمراه باکلولووشاد باش به خانه دامادمی بردند.داماددرهنگام عزیمت عروس به خانه اش چندمرتبه جلوی اومی آمدواشعاری به عنوان خوش آمدبرای عروس می خواند ودرنهایت دم حجله هدیه ای به عنوان پااندازبه عروس می دادندپای خودرامحکم برروی پای عروس فشارمی دادیابه اصطلاح (گربه رادم حجله می کشت) عروس ودامادسه شبانه روزازحجله بیرون نمی آمدندومادرشان برای آن ها غذامی برند.
مراسم آش خوران:
درروزسوم بعدازعروسی همه به خانه عروس ودامادمی رفتندودرآن آش می پختندوهدایایی نیزبه عروس وداماد می دادند
پاواکنون:
عروس ودامادکه سه شبانه روز درحجله بوده وزندگی مشترک را آغاز کرده بودند.بادعوت اقوام پایشان به خانه آن هاباز می شد وهرشب جایی دعوت می شدند
جشن سده
جشن سده درشب دهم از ماه بهمن برگزار می شود.مردم بیشترچوپان هاچندروزقبل مقداری زیادی هیزم جمع آوری می کردندتادر این شب آتشی هرچه بزرگ تربرپاکنند.مردم در کنار آتش به جشن وپای کوبی می پرداختنداز روی آتش میپریدندومی گفتند«زردی من ازتو- سرخی تو ازمن»جمله ای دیگر نیز گفته می شد:«سده راسوختن – شال گاوراتو بسوز- شال خر راتوبدوز» یعنی شال گاو را که برای در امان ماندن از سرمای زمستان برروی آن انداخته ای برداروشال خرت را بدوز وآماده کن زیرا که نزدیک است کشاورزی شروع شود دراین شب هدایایی نیز برای چوپانان جمع آوری می شد که به آن«سده ای» می گفتند.برخی مقداری ازخاکستربرجای مانده از آتش سده را در لانه مرغ های خود می ریختندتازودتر شوع به تخم گذاری کنند این جشن وآتش سوزی نشانه آن بودکه دیگرهواروبه گرمی می رودوزمستان سرد روبه اتمام است.
مراسم ختنه سوران
ختنه سوران عموماًدربین افرادی که از وضع مالی بهتری برخوردارندانجام می شود که شامل دومرحله می باشد۱- ختنه کردن ازسن هفت تاده سالگی صورت می گیرد.
۲- ختنه سوران:جشن وسوری که به مناسبت ختنه کردن فرزندشان برپا می کنندتاهمزمان با به جادرآوردن آیین مسلمانی جشن وشادی ای برپا شود.
دراین مراسم همانند مراسم عروسی بیرق – شب حنا بندان وروز نهار وشیرینی وبعد ازآن حمام وتخت برگزارمی شود.بعدازحمام مبالغی پول(فضل)جمع می کنندوکه این هدایا بعدهابامبلغی بیشتراز آن پس داده می شود یعنی پدر سوری علاوه برآن پولی که قبلا بهش داده اند با مقداری بیشتر دوباره به اسم فرزندش به دامادیاسوری دیگرهدیه می دهدواین کار در بین مردم به همین صورت رواج داردوکله های قند تزیین شده ای نیز به پای تخت سوری ویا داماد داده می شود که بیشتر از طرف اقوام نزدیکش بود.
شب عرفه
شب قبل از تحویل سال همه دور هم جمع می شوندتا برای مردگان طلب آمرزش کنندوقرآن بخوانند.مردم سبزه ای از کنارجوی می کنندوبرسر در منازل خودمی گذارند تاآن سال سالی سبزباشدوفرزندانشان سبز بخت شوند.
عیدنوروز
چند هفته قبل ازفرا رسیدن نوروز مردم سبزه می کارند وبه خانه یکدیگر می روند تابه کمک هم خانه تکانی وشست وشوبپردازند.با تحویل سال به دیدار بزرگ ترها می روند تا سال جدید را به یکدیگر تبریک بگویند.بچه هاعیدی می گیرند درگذشته عیدی آنها تخم مرغ بودکه آن رابه بقالی برده ودرعوض آنپول یا خوراکی دریافت می کردند.درنوروزکینه ودشمنی ها دور ریخته می شودتاسالی را به دور از کینه ودشمنی آغازکنند.کشاورزان نیزبامرغ یا خروس برای عید دیدنی به خانه ارباب خود می رفتند تا سال جدید رابه اوتبریک بگویند.
شب چله
شب اول دی که طولانی ترین شب سال می باشد مردم دور هم جمع می شوندمیوه،هندوانه وآجیل برای این شب تدارک می بینندتا این شی طولانی را دورهم سپری کنند.پیرها در این شب داستان می گفتند وبرخی افراد دشتی هایی می خواندند.در گذشته که برق نبودمردم برای روشن نگاه داشتن خانه در این شب از بوته های گونی که قبلاًخشک کرده وبه صورت قلم ماننددرآورده بودنداستفاده می کردند این بوته ها کار شمع را می کردوبرای مدت زمانی طولانی می سوخت وروشنایی می داد.
شب نشینی
شب ششم تولدنوزاددور هم جمع می شوندتا شادی کننددر این شب با شام قهوه وآجیل ومیوه ازمیهمانان که بیشتر اقوام نزدیک نوزادبودندپذیرایی می شد جوانان در این شب با یکدیگر مچ می انداختند.کشتی می گرفتند وطرنه بازی می کردند.
برخی داستان می گفتند وچیستان هایی مطرح می کرند.
این شب را تا صبح بیدار می ماندندوهرکسیکه خوابش می برد لباس او رابانخ وسوزن به رختخواب می دوختند.شاید این شب را نیز برای اینکه «مرغ مبارک» به بچه صدمه ای نزند بیدارمی ماندند.در این شب شیشه ای آب ومقداری نان وخرمابرلب بام برای مرغ می گذاشتند تا بخورد وکاری به نوزاد نداشته باشد.نوزاد رانیزبرروی پارچه مخملی که داخل یک کمو(غربال)گذاشته شده بودقرارمی دادندتا ازمرغ مبارک در امان باشد.
طرنه بازی:دربازی ها آمده است
مرغ مبارک:پرنده ای خیالی
عزا ها وسوگ ها
مراسم محرم
در شب اول ماه محرم روحانی محلف یا مسئول هیئت به همراه تعدادی از جوانان در کوچه وخیابان های محل می گشتند وجمله«یاحسین- شاه حسین» را تکرار می کردندتا مردم بدانند که محرم آغاز شده است از اول تا هشتم محرم عزاداری در مساجد صورت می گرفت.از هشتم به بعددر خیابان ها علم هایی که پارچه برآن ها بسته می شد را در جلوی هیئت می بردندومردم پشت سر آنهاعزاداری می کردند.در گذشته عزاداری ها بیشتراز اول تا دهم محرم بودودر اربعین وصفرعزاداریی آنچنانی صورت نمی گرفت ابتدا مردم فقط نذورات خودرا باپخش کردن خرما دربین عزاداران ادا می کردند.ووقتی علم در خیابان توسط علمداردر جلوی هیئت حرکت می کردمردم هدیه های خود رابه احترام به هیئت به علمدار می دادنند واز جمله این هدایا قند وپول بود که علمدار آن هدایا راخرج هیئت می کردودرهرمحل یک علم بود کهآبادی های اطراف آن راتاروز دهم محرم به روستاها وآبادی هایشان دعوت می کردنند وبه همراهان هیئت نهار می دادنند واز آنها پذیرایی می کردنند.
مراسم دفن وخاک سپاری
برای مردگان مراسم عزاوسوگواری صورت می گیرد
مراسم تشیع جنازه:با انتشارخبرمرگ،فردی راکه کار اوکندن قبر است به قبرستان می فرستادندتا قبری را آماده کند وگوسفندی راذبح می شد تا بعد از مراسم خاک سپاری برای مهمانان طبخ کنند.
بعد از این که مرده را غسل دادن وکفن کردن نمازبراو خواندن برای وداع وخداحافظی بر درب منزلش می برند واز آنجا به سمت قبرستان برده می شدومردم به شدت گریه می کردنندوبراوماتم وزاری می کردندونانی را در دسمالی پیچیده ویک نفرجلوی تابوت مرده تا قبرستان می برند.یعنی اینکه ای میت نانت راهمراه باتوآورده ایم دیگر از خانه وکاشانه دل برکن.وبعد از دفن همه برسر قبر اوگرد آمده وهفت مرتبه سوره اناانزلناه راقرائت می کردنندودر پایان یکی از اقوام نزدیک میت بر سر قبر اومی ماند تا دیگران دور شوند سپس نان وخرمایی که به قبرستان برده بودنندبرروی قبر می گذارند تا پرندگان بخورندوبعد از قرائت فاتحه راهی خانه می شود
بعد از این که میت به خاک سپرده شدوهمه برای تسلی به خانه میت برمی گردنندوصرف غذاوخواندن فاتحه به خانه هایشان می روندواگر میت جوان باشد مردم بازماندگانش را رها نمی کنندحتی آنها رابه خانه هایشان می برند تا داغ آن کمی از هجران ودوری آن بکاهد.
وتا روز سوم مردم به خانه صاحب عزا می رفتند ودلداری اش می دادند درطول این سه روز برای ماتم زدگان که درخانه میت بودند توسط همسایگان غذا پخته می شد وتدارک می دیدند ومی گفتند نباید از غذای میت بخورند تا داغ آن سرد شود.وبعد از مراسم سوم تعدادی از افراد به کوه رفته وتخته سنگ صافی راپیدا می کردندوبرای حکاکی نام مرده نزد حکاک می بردند.وصبح روز هفتم چند نفرسنگ رابه قبرستان برده وبرروی قبرنصب می کنندوظهرآن روز همگی پس ازصرف نهار وقرائت فاتحه برسرمزارمی رفتند ویادوخاطره اش را گرامی می داشتند.
مراسم چهلم وسال
درروز چهلم مردم وآشنایان بالباس هایی به خانه صاحبان عزا می روندولباس مشکی رااز تن آنها بیرون کرده ولباسی که آورده اند برتن آن ها می پوشند موی صورتشان را کوتاه می کردنند وبرایشان از خداوند طلب صبر می کنند.
مراسم سالگرد:پس از گذشت یک سال از واقعه ی مرگ مراسمی برای میت برگزار می شد وبعد از آن اعضای خانواده می توانندبا ادامه کارهای میت یا تقسیم ارث بپردازند.
بخش دوم :
لالایی های دشتاب
مقدمه:
لالایی ترانه ویژه کودکان است که با آوایی دلنشین عموماً در کنار گهواره و توام با حرکات یکنواخت آن برای نوزادان و خردسالان توسط مادران خوانده می­ شود. (ناظریان، ۱۳۸۸، ۱۸۴) احتمالاً دلیل نامگذاری لالایی آن است که از دیر باز این آوازها را غلامان و دایگان ترک (ل ­له ها) برای کودکان می خوانده­اند. واژه انگلیسی /lullaby/lalabąI/ به معنای لالایی و فعل انگلیسی Lull /L^L/ به معنای لالایی گفتن از اسم­ها و فعل­هایی هستند که از اصوات مشترک در اقوام مختلف برای بیان مقاصد یکسان ساخته شده ­اند (عطاری، ۱۳۸۴، ۱) لالایی­های فارسی معمولاً با واژه لالا که به معنای خواب می­باشد آغاز می­ شود.
لالایی از دو بخش تشکیل شده است: ۱- آهنگ ۲- شعر
آهنگ به کودک می­رسد و شعر از آنِ مادر است زیرا آن چه از نظر شنیداری برای کودک گاهواره­ای دارای بیشترین اعتبار است ضرب آهنگ لالایی است. آهنگ لالایی­ها تناسب مستقیم با نوع گاهواره و وسعت تاب آن دارد و چون در شهر­های ایران مختلف است از این رو لحن زمزمهُ مادران نیز متناسب با آن متفاوت می­ شود (یغمایی، ۱۳۸۶، ۱-۲) برای نمونه گاهواره­هایی که در اثر مناطق کرمان و روستای دشتاب استفاده می­ شود گاچو (gâĉu) نام دارد. گاچو از دو واژه گاه (تخت)+ چو (مخفف چوب) ساخته شده و چون در قدیم آن را از چوب ساخته ویا دو سر آن چوب قرار می­دادند به آن گاچو می­گویند پس گاچو یعنی تخت چوبی یا مکان چوبی.
و اما بخش دوم یعنی شعرِ لالایی، از آنِ مادر است. از ویژگی­های شعر لالایی سادگی بیان وروانی کلام است به نحوی که برای درک آن نیازی به تامل نیست و به آسانی قابل فهم است شاید بتوان سادگی و کوتاهی آن را با ارزش وقت در جامعه روستایی مربوط دانست
مادر در گروهی از لالایی­ها از این که پدر فرزندش برای ازدواج مجدد آماده است اظهار غم و درد کرده واین غم را به کودک دلبندش می­گوید برای نمونه

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حق انحصاری © 2021 مطالب علمی گلچین شده. کلیه حقوق مح

 

۱۱

 

 

۱۰٫۹

 

 

۱۰٫۹

 

 

 

متأهل

 

 

۸۶

 

 

۸۹٫۱

 

 

۱۰۰

 

 

نمودار ۳-۶: نمودار مربوط به وضعیت تأهل
نوع استخدام
نوع استخدام کارکنان در جدول (۳-۸) نشان داده شده است. با توجه به جدول زیر، بیش‌ترین فراوانی مشاهده‌شده مربوط به گروه بیش از ۳۰ سال با حدود ۵۶ درصد می‌باشد. پس از آن گروه ۳۰ سال و کمتر با حدود ۴۴ درصد قرار دارند.
جدول ۳-۸: آمار توصیفی مربوط به نوع استخدام کارکنان مورد مطالعه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

استخدام فراوانی درصد درصد تجمعی
رسمی ۹۰ ۹۲٫۷ ۹۲٫۷
قراردادی ۷ ۷٫۳ ۱۰۰

نمودار ۳-۷: نمودار مربوط به نوع استخدام کارکنان
۳-۵ ابزار پژوهش
در این پژوهش بر اساس اهداف از پرسشنامه‌های زیر استفاده شد. پرسشنامه‌های مورد استفاده همراه با شواهد روایی و پایایی آن‌ ها ارائه شده است.
۳-۵-۱ پرسشنامه رفتارهای ضدتولید
این پرسشنامه بوسیله فاکس اسپکتور (۲۰۰۲)، طراحی و تدوین شده است و شامل رفتارهای ضدتولید معطوف به افراد و معطوف به سازمان می‌باشد که بر اساس اهداف و رفتارها طبقه‌بندی شده است. این پرسشنامه توسط مهداد و عارفین (۲۰۰۹) ترجمه و برای اولین بار در ایران بر روی آزمودنی‌های ایرانی مورد استفاده قرار گرفته است. فاکس و همکاران (۲۰۰۲)، آلفای کرونباخ بالایی را برای رفتارهای ضدتولید معطوف به سازمان و کارکنان به ترتیب ۸۸/۰، ۹۶/۰ گزارش نموده‌اند. همچنین اسپکتور و فاکس (۲۰۰۵) آلفای کرونباخ ۸۴/۰ به رفتارهای معطوف به سازمان و ۸۵/۰ به رفتارهای معطوف به کارکنان گزارش نموده‌اند. در ایران نیز مهداد و همکار (۲۰۰۹)، ضمن اجرای آن بر روی نمونه‌ی ایرانی آلفای کرونباخ را برای رفتارهای ضدتولید کلی، معطوف به کارکنان و معطوف به سازمان را به ترتیب ۹۶/۰، ۹۱/۰ گزارش نموده است. و روایی آن نیز به ترتیب ۹۷/۰، ۹۶/۰ و ۹۱/۰ گزارش شده است. پاسخ‌دهی به این ویژگی‌ها در قالب مقیاس لیکرتی ۵ درجه‌ای (هرگز، یکبار در سال، یک تا دو بار در ماه، یک تا دو بار در هفته، هرروز) امکان‌پذیر است. این پرسشنامه، شامل ۴۴ سؤال می‌باشد که از مجموعه سؤالات، ۲۰ سؤال میل به رفتار ضدتولید نسبت به سازمان و ۲۴ سؤال رفتارهای ضدتولید نسبت به افراد را مورد سنجش قرار می‌دهد. حداقل نمرات برای رفتارهای ضدتولید کلی، رفتارهای ضدتولید نسبت به سازمان و رفتار ضدتولید نسبت به افراد به ترتیب ۴۴-۲۰-۲۴ می‌باشد، درحالی‌که حداکثر نمرات به ترتیب ۲۲۰-۱۰۰-۱۲۰ خواهد بود (مهداد و همکاران ۲۰۰۹). در مطالعه حاضر آلفای کرونباخ برای رفتارهای ضدتولید معطوف به سازمان و معطوف به همکاران و رفتارهای ضدتولید کلی به ترتیب:۸۹/۰، ۹۵/۰ و ۹۴/۰ بدست آمد.
۳-۵-۲ پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت فرم کوتاه NEO-FFI
این پرسشنامه توسط مک کرای و کوستا (۱۹۹۲) ساخته شده و توسط کنعانی و همکاران (۱۳۸۵) ترجمه و ضرایب پایایی به روش آلفای کرونباخ به دست آمده در هر یک از خرده مقیاس‌ها به ترتیب ۸۰/۷۸، ۶۷/۰، ۷۴/۰، ۸۷/۰، ۷۸/۰ بوده و روایی آن برای روان‌رنجوری (۷۹/۰)، برون‌گرایی (۷۱/۰)، انعطاف‌پذیری (۷۲/۰)، سازگاری (۷۱/۰)، و مسئولیت‌پذیری (۷۱/۰) به دست آمده است. پرسشنامه برای هر عامل، ۱۲ ویژگی وجود دارد که این ویژگی‌ها با توجه به دارا بودن بیش‌ترین بار عاملی در ارتباط با صفت مورد نظر انتخاب شده‌اند. پاسخ‌دهی به این ویژگی‌ها در قالب مقیاس لیکرتی ۵ درجه‌ای (کاملاً مخالفم، مخالفم، نظری ندارم، موافقم، کاملاً موافقم) امکان‌پذیر است این پرسشنامه شامل ۶۰ سؤال می‌باشد و برای هر عامل ۱۲ سؤال تعریف شده است. در ایران در مطالعات متعددی شواهد مربوط به روایی و پایایی آن در حد مطلوبی گزارش شده است. برای نمونه کیامهر (۱۳۸۱) و شکری، کدیور و دانشورپور (۱۳۸۶) برای این پرسشنامه، آلفای کرونباخ ۵۶/۰ تا ۸۲/۰ را گزارش نموده‌اند.
۳-۵-۳ پرسشنامه رفتارهای شهروندی سازمانی
پرسشنامه رفتارهای شهروندی سازمانی بوسیله لی و آلن (۲۰۰۲)، تهیه و تدوین گردیده است. این پرسشنامه رفتارهای شهروندی سازمانی معطوف به سازمان و رفتارهای شهروندی سازمانی معطوف به همکاران را اندازه‌گیری می‌کند؛ و از آزمودنی‌ها خواسته می‌شود که در یک مقیاس هفت درجه‌ای لیکرت میزان اشتغال خود به این رفتارها را نشان دهند. این پرسشنامه شامل ۱۶ سؤال است که از مجموع سؤالات، سؤال‌های ۸-۱ آن رفتارهای معطوف به همکاران و ۱۶-۹ آن رفتارهای شهروندی معطوف به سازمان را می‌سنجد. آلفای کرونباخ گزارش‌شده توسط لی و آلن (۲۰۰۲) برای رفتارهای شهروندی معطوف به کارکنان و رفتارهای شهروندی معطوف به سازمان به ترتیب ۸۳/۰ و ۷۷/۰ می‌باشد. این پرسشنامه برای اولین بار در ایران به وسیله مهداد و عارفین (۲۰۰۹) ترجمه و بر روی آزمودنی‌های ایرانی مورد استفاده قرار گرفته است. آلفای کرونباخ به دست آمده برای این پرسشنامه توسط مهداد و عارفین (۲۰۰۹) برای کل آزمودنی‌ها در رفتارهای شهروندی سازمانی کلی و رفتارهای شهروندی معطوف به کارکنان و رفتارهای شهروندی معطوف به سازمان به ترتیب ۹۳/۰، ۹۰/۰ و ۸۹/۰ می‌باشد. در مطالعه حاضر آلفای کرونباخ برای رفتارهای شهروندی معطوف به همکاران و معطوف به سازمان و رفتارهای شهروندی کل به ترتیب: ۸۱/۰، ۸۵۲/۰ و ۸۹/۰ به دست آمد؛ و روایی آن نیز ۹۳/۰، ۸۸/۰ و ۹۰/۰ گزارش شده است.
۳-۶ روش اجرا
با توجه به تهیه لیست کارکنان از کارگزینی روش گردآوری اطلاعات به صورت خودگزارش‌دهی و شامل جمع‌ آوری پاسخ‌های ارائه‌شده به پرسشنامه‌های پژوهش بود. پژوهشگر ضمن توضیح در مورد اهمیت موضوع تحقیق از شرکت‌کنندگان تقاضا کرد که پرسشنامه‌ها را به درستی مطالعه نموده و به سؤالات آن پاسخ دهند. پژوهش‌گر با حضور خود به سؤالاتی که پیش آمد پاسخ داد و توضیحات لازم داده شد. جهت حفظ اطلاعات ارائه‌شده محقق شخصاً پرسشنامه‌ها را جمع‌ آوری کرد و در نهایت یافته‌ها بصورت کلی ارائه شده‌اند.
۳-۷ روش تجزیه و تحلیل داده‌ها
در تجزیه و تحلیل داده‌ها از دو سطح آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است. که در سطح آمار توصیفی از میانگین، فراوانی و انحراف معیار برای توصیف شرایط موجود در نمونه تحقیق استفاده می‌شود و در سطح آمار استنباطی از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون همزمان برای بررسی رابطه بین متغیرهای پژوهش استفاده می‌گردد.
۳-۸ ملاحظات اخلاقی

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

 

پرسشنامه‌ها بدون نیاز به نام و نام‌خانوادگی بودند. بنابراین اطلاعات ارائه‌شده به صورت گروهی جمع شد و مشکلات شغلی برای کارکنان پیش نیامد.

قبل از ارائه پرسشنامه موافقت مسئولان سازمان کسب شد.

پرسشنامه‌ها را پژوهشگر شخصاً جمع‌ آوری نموده تا کارکنان نگران مطالعه آن‌ ها توسط سرپرستان نباشند.
فصل چهارم
نتایج
مقدمه
در این فصل، نتایج بررسی فرضیه‌های پژوهش از طریق ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون همزمان ارائه شده است.
۴-۱ یافته‌های مربوط به فرضیه‌های پژوهش
رفتارهای ضدتولید
توزیع نمره مؤلفه‌های رفتارهای ضدتولید در جدول (۴-۱) نشان داده شده است. با توجه به جدول زیر، کمترین میانگین مربوط به رفتارهای ضدتولید نسبت به افراد و بیش‌ترین آن رفتارهای ضدتولید سازمانی است.
جدول ۴-۱: آمار توصیفی مربوط به مؤلفه‌های رفتارهای ضدتولید

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حق انحصاری © 2021 مطالب علمی گلچین شده. کلیه حقوق محف

 

۱- مواجهه ازدواج ( یک برنامه پیشگیرانه مثبت در غنی سازی ازدواج) (ME)[181]

 

تاریخچه برنامه مواجهه ازدواج

ریشه های مواجهه ازدواج را می توان در بارسلونای اسپانیا سراغ گرفت. در این شهر و در سال ۱۹۵۲، روبه رو بودن با دو تجربه مداوم باعث جرقه خوردن ایده این برنامه در ذهن یک کشیش جوان به نام پدر گابریل کالوو[۱۸۲] گردید. یکی از این تجربه ها ملاقات بسیاری از زوج های بخش نشین بود که به خاظر مشکلات، تعارض ها و تنش هایی که با یکدیگر و خانواده هایشان داشتند به دنبال کمک و راهنمایی او بودند. تجربه دیگر ملاقات نمودن تقریباً همزمان با گروهی دیگر از زوج ها بود که با ماهیت مثبت، اعتماد آمیز و یکپارچه منسجم ازدواجشان او را عمیقاً تحت تأثیر خود قرار می دادند، یعنی همان چیزهایی که زوج های دچار مشکل، مایوسانه به دنبال آن بوده ولی آن را نمی یافتند.
پدر کالوو به این فکر افتاد که از همکاری این گروه از زوجین موفق در ایجاد یک برنامه کمک به آن هایی که در تلاش برای بهبود بخشی به ازدواج و خانواده خود بهره بگیرد و از همین شروع ساده بود که ME متولد شد (کالوو، ۱۹۷۸).

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

زیربناهای نظری برنامه مواجهه ازدواج

ریشه های نظری ME به درک مذهبی و دینی از معنای ازدواج برمی گردد که دربردارنده مفاهیمی چون تعهد، اعتماد، باز بودن و برابری می باشد. دیمارست[۱۸۳] و همکارانش (۱۹۷۱) اظهار داشته اند در درون هر زوج انرژی یک عشق روحانی نهفته است که می توان آن را آزاد و آشکار ساخت. تنها راه آزاد کردن انرژی این عشق آن است که زن و شوهر مکنونات و احساسات قلبی خود را در برهه های مختلف زندگی با دیگری به عنوان یک زوج در میان بگذارند، که این امر به خودی خود رخ نخواهد داد مگر با ایجاد یک گفتگوی مستمر و همیشگی بین زن و شوهر.

 

معرفی برنامه مواجهه ازدواج

مواجهه ازدواج یک تجربه آخر هفته است که به طور خاص بر تعاملات فردی و ارتباط بین زن و شهور تأکید می کند. همچنین این برنامه یک فرایند طرح ریزی شده برای فراهم کردن این امکان به زوج ها است که با یکدیگر بررسی زندگی، ضعف ها، نقاط قوت، نگرش نسبت به همدیگر و روابط، آزردگی ها، آرزوها، بلند پروازی ها، یأس ها، شادی ها و ناکامی های طرفین بپردازند که تحقق این امر در گرو یک مواجهه باز، صادقانه، رودر رو و قلبی بین دو همسر می باشد. تیت ابرین[۱۸۴] (۱۹۸۲) اظهار می دارد که در مواجهه ازدواج یاد می گیریم که چگونه افراد می توانند با گوش سپردن به داستان ها و صحبت های همدیگر از اینجا (یعنی آنگونه که هستند) به آنجا (یعنی آنگونه که می توانند باشند) برسند. شرکت کنندگان گروه مواجهه ازدواج معمولاً بین ۱۰ تا ۲۵ زوج می باشند. مواجهه ازدواج ۱۳ جلسه دارد که هرکدام از آن ها به یک موضوع خاص اختصاص داده شده است. پس از پایان هر جلسه یک یا چند سؤال در رابطه با موضوع مطرح شده در اختیار زوجین قرار می گیرد و از آن ها درخواست می شود تا به تنهایی و با صرف کمی وقت در مورد آن ها تأمل کرده و احساسات خود را در مواجهه با این پرسش ها به روی کاغذ بیاورند. در سراسر فرایند مواجهه ازدواج تأکید بر احساسات است و نه داوری ها و عقاید. سؤالات و فعالیت ها از ماهیتی از ماهیتی رشدی برای کمک به شرکت کنندگان در کنار نهادن فرصت ها و عقاید و تماس با احساسات واقعی شان در قبال مسایل و موضوعات مطرح شده برخوردارند. گوش سپردن برای درک دیگری بدون انتقاد و یا قضاوت نیز به همان میزان مهم می باشد.
پس از تأمل افراد بر سؤالات و پاسخگویی به آن ها، از آن ها خواسته می شود تا مطالب نوشته شده خود را تنها با همسرانشان در در میان بگذارند و در مورد آنچه که نوشته اند با هم گفتگو کنند. در این قسمت زوجین این مطالب را با گروه در میان نمی گذارند. در نهایت مواجهه ازدواج با برگزاری چند مراسم نمادین آرام به منظور ایجاد صلح و صفا و صمیمیت بیشتر و نیز تجدید عهدهای مربوط به ازدواج غنی تر می گردد. مطالعات و گزارش های پیگیری نشان می دهند که ME نه تنها به عنوان یک مداخله پیشگیرانه (برای کاهش) طلاق بلکه همچنین به عنوان یک برنامه غنی سازی ازدواج مؤثر است (کالوو، ۱۹۷۸).

 

پژوهش های تجربی برنامه مواجهه ازدواج

احتمالاً جامع ترین مطالعه صورت گرفته در خصوص ME از سوی انیستیتوی ملی خانواده (۱۹۹۰) و با همکاری مرکز پژوهش های کاربردی آپوستلیک[۱۸۵] بوده است. در مطالعه ای که بر روی زوجین شرکت کننده گروه ME و در خلال سال های ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۹ صورت گرفت به مقایسه اثرات اولیه مواجهه ازدواج با اثرات بلند مدت آن پرداخته شد. نتایج این مطالعه از قرار زیر بود: ۴۹% پاسخگویان تأثیر ME را بسیار خوب ارزیابی کردند. ۶۲% تأثیر بلند مدت آن بر صمیمیت و نزدیکی را عالی و یا بسیار خوب ارزیابی کردند. در مورد نحوه ارتباط ۴۶% از شرکت کنندگان تأثیر اولیه را عالی و ۳۷% بسیار خوب عنوان کردند. تأثیر بلند مدت ME برای ارتباط نیز ۶۲% و عالی ذکر شد. در مورد روابط جنسی نیز شرکت کنندگان تأثیر بلند مدت ME را عالی ارزیابی نمودند، در خصوص تأثیر کوتاه مدت نیز ۴۸% از شرکت کنندگان گزارش نمودند، که در نتیجه تجربه ME روابط جنسی آن ها بهبود یافته است. قبل از شروع برنامه ME تنها ۱۵% از زوجین کیفیت ازدواج خود را عالی می دانستند، در حالی که پس از پایان مواجهه ازدواج این میزان به ۶۱% رسید. مک مانوس[۱۸۶] نیز به به بحث و بررسی یک پایان نامه دکتری که توسط جورج مک رات انجام شد پرداخت. در این پایان نامه ۳۰ مطالعه انجام شده درخصوص اثربخشی ME مورد بررسی واقع شده است. مک راث[۱۸۷] در نتیجه این بررسی ها نتیجه گرفت که ME دارای تأثیر مثبت بر زوجین شرکت کننده در آن می باشد و مانوس به نقل از این مطالعه می گوید: برنامه های ME غالباً در مطالعات انجام گرفته از تأیید ۸۰ تا ۹۰% برخوردار است. سازمان ملی ME (1996) در زندان ها نیز در یک مطالعه، ۱۳۸ مواجهه ازدواج را که تاکنون در زندان های فدرال و ایالتی سراسر آمریکا انجام شده، مورد بررسی قرار داد. در این مطالعه از یک مقیاس درجه بندی شده ۱ (کم) تا ۱۰ (بسیار زیاد) استفاده گردید، که میانگین پاسخ های زندانیان و همسرانشان ۶/۹ بود. این نمره میانگین نمرات ۱۷۹۳ زوج یعنی (۳۵۸۶) نفر بود. نظرات زندانیان و همسرانشان نیز مؤید اثربخشی ME بود. در یک مطالعه دیگر هسل[۱۸۸] (۱۹۸۵) به بررسی تأثیر بلند مدت بر زوجین شرکت کننده در گرین بی ویسکانسین[۱۸۹] و در فاصله بین ماه می (۱۹۷۶) تا می (۱۹۸۴) پرداخت. بیش از پاسخگویان اعتقاد داشتند که تغییر مثبتی در روابظان پدید آمده است که بیش از ۸۰% آن ها این تغییر مثبت را به تجربه ME نسبت می دادند، پاسخ های از پاسخگویان نیز حاکی از تغییرات مثبت در روابطشان با فرزندان و نیز خداوند بوده و پاسخ های بیش از آن ها نیز حاکی از بهبود رابطه با والدینشان بود. پاسخگویان نیز گزارش کردند که تجربه ME زندگی آن ها را به طور مثبتی تحت تأثیر قرار داده است. هسل نتیجه گرفت که تقریباً ۹۰% شرکت کنندگان تأثیر ME را مطلوب ارزیابی کرده اند. ضمن اینکه مفید ترین بخش این تجربه برای اکثر افراد مبحث ارتباط و مهارت های ارتباطی بوده است.
۲- برنامه ارتباط بین زوجین[۱۹۰]

 

تاریخچه برنامه ارتباط بین زوجین

رشد و توسعه برنامه ارتباط زوجین به اواخر دهه ۱۹۶۰ در مرکز مطالعات خانواده دانشگاه مینه سوتا برمی گردد. در آن زمان، آنجا را یک هیأت علمی برجسته و بورس پژوهشی از مؤسسه ملی بهداشت روانی، احاطه کرده بود. شراد میلر[۱۹۱]، الام نانالی[۱۹۲] و دانیل واکمن[۱۹۳] به عنوان فارغ التحصیلات تشکیل جلسه دادند و یک تیم پژوهشی و رشد برنامه را بوجود آوردند. پژوهش ابتدایی تیم، بر انتقال یا گذر از نامزدی به اوایل ازدواج بود و بر شرایطی که زوجین را در ایجاد یک رابطه موفقیت آمیز حمایت می کرد قرار داشت. این پژوهش منجر به رشد سیستم ارتباط زوجین شد.

 

زیربنای نظری برنامه ارتباط بین زوجین

فرایند ها و مهارت هایی که در برنامه ارتباط زوجین آموزش داده می شود، ناشی از بینش های نظری و کاربرد ویژگی ها و اصول تئوری سیستم ها می باشد. بر طبق تئوری سیستم ها، تمام روابط کم یا بیش دارای این خصوصیات هستند (برتالانفی[۱۹۴]، ۱۹۵۰ و میلر، ۱۹۷۸).
۱) هدفمند: گرچه رسالت، مقاصد و اهداف ممکن است نسبتاً آشکار و غیر واضح یا گاهی اوقات گیج کننده باشد، هر سیستم ارتباطی، دلیلی برای وجود داشتن دارد. هدف، در معنی دار بودن یک همکاری سهیم می‏باشد.
۲) منحصر به فرد بودن: هر عضو یک فرد منحصر به فرد است و با خود تفاوت های فردی و استعداد و تجربه خاصی برای هر موفقیت در رابطه را به همراه می آورد.
۳) ارتباط متقابل یا بین فردی: اعمال همسران بر همدیگر تأثیر می گذارد، هر نوع عمل یک همسر، بر شخص دیگر تأثیرگذار است.
۳) تمایز: علی رغم ارتباط متقاب، هر عضوی به تجربه منصر به فرد بودن و علایق و کارکرد فرد دیگر به این عنوان که از خودش متمایز است احترام می گذارد.
۵) متعهد و مفید شدن: سیستم های انسانی، محدوده های نیمه نفوذ پذیر دارند که به یک زوج کمک می کنند تا هویتش را حفظ کند و اینکه به طور پیوسته، انرژی و اطلاعات را در درون و در بین محیط های طبیعی و خصوصی رد و بدل کنند.
۶) پردازش اطلاعات: همسران، اطلاعات را ایجاد می کنند، انتقال می دهند، وسعت می بخشند، مهار و کنترل می کنند، تحریف و دگرگون می کنند و تصحیح می کنند.
۷) همکوشی: کل، چیزی بیشتر از مجموع اجزا است، در هر مقطع زمانی، ارتباط بین تعداد اعضا برای چیزی، بیشتر از مجموع نقش ها و فعالیت های فردی اعضای آن است.
۸) ابقای خود: از طریق فرایندهای بازخورد منفی و مثبت، زوجین همدیگر را از نظر جسمی، هیجانی، عقلانی، معنوی و اقتصادی حمایت یا محدود می کنند.
عکس مرتبط با اقتصاد
۹) خودفرمانی: هر همسر می تواند سعی کند که تغییر را برای سود و نتیجه مشترک با فردی، بوسیله تنظیم اهداف، اتخاذ طرح ها (برنامه ها)، حل و فصل کردن مسایل یا حل مشکلات و تعارضات شروع کند.
۱۰) کنترل یا مراقبت از خود: اعضا، عمل، پیشرفت و نتایج خودشان را از طریق مکانیسم های بازخورد بیرونی و درونی، دنبال می کنند.
۱۱) اصلاح کردن یا تصحیح خود: هنگامی که سیستم آسیب می بیند، یا وجود آن مورد تهدید قرار می گیرد، همسران می توانند برای اصلاح و بهبود بخشیدن سیستم عمل کنند.
۱۲) خرده سیستم های تعاملی: تمام روابط، خرده سیستم هایی از سیستم های اجتماعی تعاملی بزرگتر هستند. هر رابطه ای خودش تأثیر می گذارد و به وسیله نیروهای دیگر تأثیر می پذیرد.
تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
۱۳) عمل کردن در موقعیت: تمام روابط در یک محیط بافتی (موقعیتی) عمل می کنند که شامل عوامل جسمی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و معنوی هستند.

 

معرفی برنامه ارتباط بین زوجین

این برنامه بخاطر مجموعه اصلی مهارت هایی که آموزش می دهد، با برنامه های قبل از ازدواج و غنی سازی ازدواج یا سایر برنامه های آموزش روابط، هماهنگ می باشد. برنامه به طور ویژه ای به عنوان یک جزء سازنده از یک برنامه درمانی کوتاه مدت، مفید و سودمند است. همچنین این برنامه می تواند به یک زوج در ی زمان ویژه یا در یک فرمت گروهی آموزش داده شود. این برنامه شامل خصوصیات (ویژگی های) بارزی است که عبارتند از:
۱) طرح های تعقلی (نقشه های ذهنی) برای درک خود و همسر خود و اینکه چطور آن ها به طرزی مؤثر یا غیر مؤثر با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند.
۲) یازده مهارت خاص گفتگو کردن و گوش دادن برای فرستادن و دریافت پیام ها به طور واضح تر و دقیق تر.
۳) وسایل و راهبردهایی برای بررسی کردن مشکلات و حل تضادها.
۴) آگاهی از جنبه های نگرشی و رفتاری حل تضادها و ایجاد رابطه.
۵) تمرین های ارتباطی برای کاربرد مهارت ها با کودکان، برای غنی و پربار ساختن ارتباط با خانواده هایشان (میلر، ۱۹۸۶). شرح کلی از فرمت های گروهی هرجلسه برنامه ارتباط زوجین عبارتند از:
جلسه اول مراقبت از خود: مراقبت از خود یعنی تفرد خود و احترام به خود که به تجربه متفاوت هر همسر در ی ارتباط زوجی با همسر مقابلش تأکید می کند. در جلسه اول چرخه آگاهی ارائه می شود، این چرخه برای ۱- افزایش آگاهی زوجین از خودشان ۲- درک بهتر موقعیت ها و مسائل و ۳- استفاده از اطلاعات مربوط به خود برای برقراری ارتباط مؤثرتر و مناسب تر می باشد.
جلسه دوم مراقبت از همسر: این جلسه به مراقبت از همسر فرد تأکید و تمرکز می کند. توسعه آگاهی و درک متقابل از فرد دیگر، برای ایجاد یک رابطه کارآمد، لازم و اساسی است. این مهارت ها به وسیله سه مورد زیر آموزش داده می شود:
۱) بررسی و مرور چرخه آگاهی: مبنا و پایه ای برای شناخت از فرد دیگر.
۲) یادگیری پنج مهارت گوش دادن که تمرکز بر فرد دیگر را به طور دقیق، سازنده و مؤثر تسهیل می کند.
۳) تمرین چرخه گوش دادن، یک استراتژی مهارت ها، برای کسب اطلاعات از فرد دیگر با کیفیت بالا، بخصوص در موقعیت های پیچیده و استرس آور.
کسب توانایی (مهارت) در این حوزه ها، تمرکز بر فرد دیگر را نشان می دهد و آگاهی از فرد دیگر را تسهیل می کند.
جلسه سوم حل تضادها، مطرح ساختن مشکلات: در طول جلسه سوم، به شرکت کنندگان نشان داده می شود که چطور تعارض ها را به طور مؤثر حل کنند، از طریق شناخت الگوهای حل تضاد خود و سطوح رضایتمندی با آن الگوهای فرایند و نتیجه. از آن جایی که فردیت و تمایز، مفاهیم نظری عمده و زیربنایی جلسه اول و دوم را به ترتیب شامل می شوند، همکاری مفهوم اصلی زیربنایی جلسه سوم است. فرایند همکاری به بهترین صورت، تفرد و تمایز را ترکیب می کند. مدل مطرح ساختن یک مشکل، یک تمرکز سیستمی برخود یا، دیگری را برای همکاری در مورد فرایندهای حل تضاد و تصمیم گیری عملی می کند.
جلسه چهارم انتخاب شیوه های ارتباط: جلسه چهارم به همسران کمک می کند که روش های ارتباط را بشناسند و بین اثرات مثبت و منفی روش های مختلف ارتباط با روش های انتخابی صحبت کردن و گوش دادن با یکدیگر، تفکیک قائل شوند. در جلسه چهارم، به زوجین چهار شیوه اساسی صحبت کردن و گوش دادن، مهارت های خاص گفتگو و تمرین گفتگوی مستقیم و گوش دادن دقیق در بحث از یک مشکل واقعی آموزش داده می شود. نگی[۱۹۵] و اسپارک[۱۹۶] اظهار کردند که گفتگوی واقعی و خالص، مسئله ای ضروری است که باید در درون تفرد رشد یافته (بالغ) اتفاق افتد (مارکمن[۱۹۷]، ۱۹۸۷، نوتاریوس[۱۹۸] و مارکمن، ۱۹۹۳).

 

اهداف برنامه ارتباط بین زوجین

اهداف کلی برنامه ارتباط زوجین برای کمک به آن ها عبارتند از:
۱) به طور مؤثر ارتباط برقرار کردن در مورد مشکلات روزمره.
۲) کنترل (مهار) کردن و حل تضادها و تعارضات.
۳) ایجاد یک رابطه مناسب تر، کارآمدتر و موفق تر (میلر و شراد[۱۹۹]، به نقل از برگر و هانا[۲۰۰]، ۱۹۹۶).
پیشینه پژوهشی برنامه ارتباط بین زوجین: این برنامه ۱- به خوبی و به طور مثبت بر زوج های آشفته، تأثیر می گذارد و قادر به کمک کردن به این زوج ها است که به روابطشان توجه بیشتری کنند. ۲- به زوج های این اجازه را می دهد که بر روی مشکلات به یک روش سازنده و مؤثر کار کنند، به طوری که هردوی همسران، با راه حل هایی که به آن می رسند، احساس رضایت و خشنودی کنند. همچنین پژوهشگران، تأثیر برنامه ارتباط زوجین را بر استفاده از مهارت ارتباطی مؤثر و سازنده و رضایت زناشویی در روابط بررسی کرده اند. یافته ها در مورد برنامه، نشان داد که این برنامه اثرات وسیع مثبت و با ثباتی را بر رفتار ارتباط زوجینی که در آموزش ارتباط شرکت کرده اند نسبت به کسانی که شرکت نکرده اند داشت. این برنامه یک تأثیر توسعه یافته و مثبت بر رضایت از روایط و رفتار ارتباطی زوجین حتی تا چند ماه بعد از اجرا شدن داشت (بوتلر، وامپلر، سروویچ[۲۰۱]، ۱۹۹۵).
۳- برنامه TIME برای ازدواج بهتر[۲۰۲]

 

تاریخچه برنامه TIME

حرکت به سوی توسعه زناشویی و ارائه آموزش به جای درمان زوج ها، کمتر از دو دهه قبل شروع شده و ریشه های تاریخی آن عمدتاً در بارسلونا (اسپانیا) است. جایی که گروهی از زوج های متأهل در ژوئن ۱۹۶۲ با پدر گابریل کالوو در مورد پربارسازی ازدواج ملاقات آخر هفته ملاقات داشتند.
این ملاقات های هفتگی منجر به شبکه جهانی مواجهه زناشویی شد (دینکمایر[۲۰۳] و کارلسون[۲۰۴]، ۱۹۸۴).
دریکورز[۲۰۵] در سال ۱۹۴۶ کتابی را با نام چالش زناشویی[۲۰۶] منتشر کرد. او به طور صحیح پیش بینی کرده که انسان ها برای برخورد با مشکلات و ناکامی های معمولی در زندگی با یکدیگر نیاز به کمک دارند. او مشاهده کرد که زندگی از سلطه گری به سوی زندگی مردم سالاری تغییر می یابد و امید پیدا کرد که به زوج ها کمک کند تا یاد بگیرند به صورت مساوری با هم زندگی کنند. از این زمان بسیاری از برنامه ها گسترش پیدا کردند در جهت کمک به زوجین تا یاد بگیرند چگونه روابط عاشقانه، رضایت بخش و ماندنی (با دوام) را با هم ایجاد کنند.

 

ریشه های نظری برنامه TIME

TIME براصل روابط انسانی براساس نظریه علاقه اجتماعی آدلر تأکید دارد. اصول اساسی نظریه آدلر عبارتند از: انسان موجودی تصمیم گیرنده و انتخاب گر است، رفتار انسان هدفمند است و براساس علاقه اجتماعی است، همه انسان های می کوشند به گروه های اجتماعی بپیوندند و شیوه پیوند جویی هرکس منحصر به فرد است. ازدواج ها می توانند توسعه یابند، زیرا افراد صلاحیت تصمیم گیری برای عمل (نه عکس العمل) را دارند. مردم واقعاً خود- رهبر هستند. رفتار انسان ها براساس این است که چیزها چگونه به نظرشان می رسد و موضوعات چگونه درک می شوند، بنابراین رفتار همیشه یک عملکرد ادراکی است. با این حال ادراک می تواند از طریق آموزش و تجربیات توسعه ای تغییر یابد. یک برنامه توسعه زناشویی می تواند در مقابل ازدواجی قرار گیرد که در آن زوج ها، ابراز احساسات، انرژی و گفتگوهای دوجانبه را به ندرت تجربه می کنند (دینکمایر و مک کی[۲۰۷]، ۱۹۸۳).

 

معرفی برنامه TIME برای ازدواج بهتر

این شیوه یا رویکرد را به طور خلاصه با بهره گرفتن از سرواژه های آن آموزش در زمینه غنی سازی ازدواج می نامند. در این برنامه به زوجین کمک می شود تا به مهارت هایی دست یابند که برای رابطه مبتنی بر عشق، علاقه، حمایت و مراقبت لازم و ضروری است. در این برنامه زوجین می آموزند، زندگی زناشویی خود را پربار و غنی سازند تا بتوانند به خوبی با تعارضات خود کنار آیند. شرکت کنندگان گروه TIME، لزوماً مشکل زناشویی ندارند و ممکن است تنها بخواهند روابطشان را رشد داده و تقویت کنند. TIME بر اصولی تأکید دارد که عبارتند از:
۱- ایجاد و نگهداری روابط زناشویی خوب مستلزم تعهد پایدار و طولانی است. برای لذت بردن از ازدواج، زوجین باید اکنون و آینده برای روابط خود، اهمیتی اساسی قائل باشند.
۲- برای یک ازدواج سالم، مهارت های خاصی باید آموخته شود.
۳- تغییر نیازمند زمان است و از خود فرد آغاز می شود. تعهد به تغییر نخستین گام در پربارسازی و غنی سازی ازدواج است.
۴- احساس عشق، محبت و حمایت از دست رفته را به شرطی می توان بازگرداند که موفق شویم تغییرات رفتاری مطلوبی ایجاد کنیم.
۵- لازمه تغییرات بزرگ ایجاد تغییرات کوچک است، یک رابطه خوب ناشی از تغییرات کوچکی است که در طول زمان ایجاد شده اند (دینکمایر و کارلسون، ۱۹۸۴).

 

اهداف برنامه TIME

هدف برنامه TIME فقط کمک به زوجین دارای مشکل نیست بلکه درصدد است به زوجین عادی نیز کمک کند تا زندگی زناشویی خود را مفید و سازنده کنند. در برنامه TIME عقیده بر آن است که مهارت های مربوط به ازدواج به زوجین آموزش داده شود. زوجین باید مهارت های لازم را یاد بگیرند و آن ها را جزیی از زندگی خود سازند. در فرایند آموزش از مطالب خواندنی، عملی، بحث و گفتگو و نوار آموزش استفاده می شود. در TIME، تشویق امری اساسی است و از طریق آن پذیرش بدون قید و شرط و احساس ارزشمندی در افراد رشد می کند (دینکمایر و مک لی، ۱۹۸۳).

 

پیشینه پژوهشی برنامه TIME

ماتسون، کریستنسن و انگلند[۲۰۸] (۱۹۹۰) اثربخشی برنامه TIME را با بهره گرفتن از طرح های گروهی غیرتصادفی پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل آزمایش کردند. گروه درمانی در ۸ جلسه دو ساعته با بهره گرفتن از شکل اصلاح شده TIME حاضر شدند. نتایج بر این دلالت داشتند که زوج های گروه TIME با گروه درمان نشده تفاوت های معناداری در زمینه های خود ارزیابی زناشویی و تغییر رابطه نشان دادند. همچنین اولسون و همکاران، (۱۹۸۷) دریافتند که این برنامه موجب می شود که از ۲۰۰ زوج شرکت کننده، ۹۸% آن ها از روابط زناشویی خود احساس رضایت کنند. یک تحقیق جامع از برنامه TIME توسط هاولی[۲۰۹] و اولسون در سال ۱۹۹۵ اجرا شد، این تحقیق ۷۶ زوج را در بر می گرفت و آن ها را میان ۳ گروه درمانی و ۱ گروه کنترل تقسیم می کرد، گروه برنامه TIME در مورد حل تعارض، تطابق پذیری و ارتباط به طور معنادری نمره بالاتری آورند.
۴- برنامه آموزش صمیمیت زوجین [۲۱۰]

 

پیشینه نظری برنامه آموزشی صمیمیت زوجین

۱) تأثیر اولیه بر روی «برنامه آموزش صمیمیت زوجین» توسط ساتیر[۲۱۱] (۱۹۷۲ تا ۱۹۶۷) بنیانگذار خانواده درمانی تجربی (عملی) صورت گرفته است. احترام و اعتباری که ساتیر نسبت به شخصیت انسان ها قائل بود و همچنین تشویق او به باز بودن، صداقت در زندگی و رویکرد انسان گرایانه او به مراجعین، عناصر اساسی هستند که «برنامه آموزش صمیمیت زوجین» از آن ها الگو گرفته است و از آن ها به عنوان زمینه هایی برای تغییرات درمانی استفاده می کند. استفاده «برنامه آموزش صمیمیت زوجین» از سبک ها وشیوه های ارتباطی منسجم، تأکید بر رشد و تقویت عزت نفس در انسان ها، استفاده از روان نمایشی (سایکودراما)[۲۱۲] و تأکید بر نقش خانواده در تأثیرگذاری بر رشد این عوامل جنبه های یکپارچه ای از کارساتیر می باشند که «برنامه آموزش صمیمیت زوجین» از آن ها استفاده می کند.
۲) دومین عاملی که تأثیر عمده ای بر روی «برنامه آموزش صمیمیت زوجین» داشته است روانپزشکی به نام دانیل کسریل[۲۱۳] می باشد که کارش مبتنی بر گروه درمانی طریق تخلیه هیجانی می باشد. این برنامه برای آموزش مجدد نگرش ها، هیجان ها و رفتارهای شخصی طراحی شده است.
۳) سومین عامل تأثیرگذار بر روی «برنامه آموزش صمیمیت زوجین» کار جرج باچ[۲۱۴] است. جنگ و ستیز برای تغییر، فرایندی است که جهت حل تعارضات مراحلی را طی می کند که این مراحل سازنده و جامع می‏باشند (باچ و ویدن[۲۱۵]، ۱۹۶۸).

 

تعریف و معرفی برنامه آموزش صمیمیت زوجین

برنامه آموزش صمیمیت یک الگوی چند بعدی است که در آن مفاهیم جهان شمول مهم، مهارت ها و ارزش‏های مربوط به عشق، صمیمیت و ازدواج تلفیق شده است.
هر جلسه آموزش صمیمیت در راستای دیگر الگوهای مبتنی شده بر پژوهش، یک الگوی عاطفی و آموزش محور است که به تقویت دلبستگی ایمن و پیوندهای عاطفی زوجین و خانواده ها از طریق ابزارهای به دقت طراحی شده و متوالی می پردازد که موجب ارتقای سطح کیفیت رابطه و وضعیت عاطفی می گردد. این برنامه به طور نظری الگوهای عاطفی، رفتاری و شناختی را در خود ادغام نموده است، قوت نظری این برنامه از تأکید بر پیوند بین زوجین نشأت می گیرد که تحت عنوان باز بودن عاطفی و نزدیکی فیزیکی تعریف شده است. در این الگو، پیوند برای برقراری و حفظ صمیمیت عاطفی و دلبستگی ایمن برای افراد حائز اهمیت بوده و آن ها را برای اکتشاف و کند و کاو تغییرات شناختی/ نگرشی، تغییرات رفتاری و بلوغ عاطفی آزاد و رها می سازد.